De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

341쪽

DE IvRE ET OFFIC. BSI L. ipse benigna interrogatione mitius re sponsum elicereti, Quid si poenam, in quit,remittimus Vobis, qualem nos pacem vobiscum habituros speremus i Si

bonam dederitis, inquit, & fidam, Aperpetuam; si malam, haud diuturnam. Quibus verbis concitatis nonnullorum animis , pars tamen melior senatus ad meliora responsa trahere, & dicere, Viri & liberi vocem auditam : nec credi pose, ullum populum, aut hominem de . Iaique, in ea conditione, cuius eum pae , niteat, diutius quam necesse sit, mansurum: ibi pacem esse. fidam, bi voluntarii pacati sunta. neq; eo loco,ubi seruitutem esse velint,fidem sperandam esse. Itaque ex auctoritate patru latum ad populumariis l. 8. est, Vt Privernatibus ciuitas daretur R. M. vero Cato ' ita maxime xebellantes scontineri in ossici 'posse censebat, si en fectum esset, ne possent rebellaru . itaque arma omnibus cis Iberum Hispanis ademit,Vna dieii iuris omnium dirutis: quam rem adeh asre passi sunt, ut multi mortem sibimetipsis consciscerent: . ferox gens nullam vitam rati sine ar- , Lirim i 3 . mis esse h. In quo Cato videtur secutus exemplum Cyri, qui Lydii iterumae' bellantibus arma & equos ademit, iussitque cauponias, ludicras artes, te

uocinia exercere . Qua ratione effeminati mollitie, pristinam vi tutem pe , diderunt;

342쪽

LIBER sECUN DV s. 183 diderunt &quos ante Cyrum inuictos bella effecerant , in Iuxuriami lapsos ocium atque desidia superauit η. Anni- a ,si .Ltibal autem Sagunto capto , signo dato, omnes puberes interfici iussit. quod imperium crudele, Vt inquit Liuiusti ce-b librora. . tertim prope necessarium cognitum in ' ip euentu ex cui enim parci potuit ex iiis, qui aut inclusi cum coniugibus ac liberis domos stiper i eipsos concremauerunt, aut armati nullum ante finem pugnae,quam morientes,secerunt ' Quo

spectare videtur Agesilai dictum, disticile esse misereri simul & sapere . Hoc e PI. . in quoque consilio Romanis, ut omnem or Hib. rebellandi occasionem socijs adimerent, non placebat', socios sine Romano duce exercituque proprijs viribus consi lioque bella gerere β. Vnde cum AEqui d Dion. Η Latinum agrum inuasissent, & orato- .i.

res Latinorum a senatu peterent, Vt aut mitterent subsidium, aut ieipsos tuedo' u . rum finium causa capere arma sinerent; 'tutius visum est defendi inermes Lati n0 , quam tali retractare arma ς. Mos e tau LMquoq; Vetuitus erat Romanis, cum quo nec foedere nec aequis legibus esset ami- citia,non prius imperio in eum tanqua pacatum uti, quam omnia diuina humanaque dedisset, obsides accepti,arma

adempta, praesidia urbibus imposita so-

343쪽

1 DE IURE EI; OFFIC. BEL hos nunc illos Italiae populos subiit - gando, parte agri multare , in eumque

colonias ducere: aut in iam ante condi- ra oppida, nouos colonos siti generis as . scribere . hae coloniae tanquam praesidia, partis bello prouinciis imponeban- aD .mL tur'. Itaque provide sylla, licet tyran-m ' nice, armis oppressa republ. eOS, quo ει-- . i. rum opera in eo bello usius fuerat, colonos deduxit in agros & oppida eorum qui illi restiterant: qui opportunis locis dis positi, in ipsius potestate continerent Italiam , translatis ad eos veterum

possessorum praediis: quo beneficio eos

per totam vitam habuit obnoxios - α dominatione suam miru in modum sta bilivit. cum enim res suas,nisi actis Syllae ratis, tueri nequirent, propugnatorea 'eius dignitatis fuerunt etiam post illius

obitum: neque illi, quorum arces, ince-nia, pecunias, immunitates sustulerat,b Appi .de propter inopiam nocere poterant b. Per--.ciail. h. i. seo autem victo, & Macedonibus libe- . ris esse iussis, regis amicos purpuratoς que, duces exercituum, Praefectos nauium aut praesidiorum, aliosque ministros omnes,regi seruire humiliter,alijsque superbe imperare assuetos, Macedonia excedere Romani, & in Italiam migrare iusserunt: ne forte quid noui e ramu l. I. in Macedonia molirentur φ. Huc spectasse videtur Lycurgus in legibus sivis,

quas

344쪽

LiBER SECUNDUS. n in Retras vocant: quibus vetuit sae- Dius contra eosdem bellum gerere, ne ii bellandi rationem discerent. Itaq; Agesilao continenterticum Thebanis bella gerente, 6c in pugna quadam Vulnerato, Antalcidam ei dixisse ferunt: Pul .chram a Thebanis mercedem re8ortas, quos nescientes pugnare docuitii. nam reuera narratur nunquam bellicosiores fuisse Thebanos, quam tum temporris, ob crebras Lacedaemoniorum ad uersus eos eXpeditiones R. fortuna enim a pruri Abelli,ut in nit Q urtius, riem victos. ρμιλquoque docet. π

345쪽

CIS, ET D ἰCIPLINA

MILITARI, LIBER TERTIUS.

DE DISCIPLINA MI-

, Disciplina militaris magni est momenti. a Draues ct imbelles disciplina militari fot bellico . 3 Capua delicia perdiderunt vi nibalis

exercitum alioqui inuiolum. - Neglectae vel retenta disciplina militaris, testimonium. s uberes castra sequi turpe. 6 Cura recidendorum impedimentorum. tauuli Mariani. 1 Exercitus unde nomen habeat. y Leges militares. ito Tria curare debent militer.

i r . Militaris disciplina.

ciplina militari positum sit, docent nos historiae, Scipi a quotidiana eXperientia. & certe nulla alia re populum Roman. sibi orbem terrarum subegisse, nisi armorum exercitatione, disci-

346쪽

D E IV R. E T O F F. B E L. L IB. iii. O . disciplina castrorum, usuque militiae, satis constat : idque pulchre expressit aruerisis de , Quintilianus h cum ait: Si verE existi. α, me mus, imperium populi Romam ad ἡ m MA' , , hauc diem militari disciplina stetit. non biu mi bie , enim nobis aut multitudo maior, quam amria , , Cimbris ; aut maiores opes, quam to , , cupletis imis regnis ;. aut mortis con ,, temptus facilior, quam plerisque barba - , , ris, causam vitae non habentibus. prin- , , cipes nos facit seueritas institutorum, , , ordo militiae, amor quidam laboris, qu0,, tidianae exercitationes, assidua belli in ,, ditatio . Vnde Valerius MaX.ς praeci- c A.2. Ol.

puum decus & stabilimentum Romani imperij, disciplinae militaris tenacissimum vinculum fuisse dicit: in cuius sinu

serenus tranquillusque beatae pacis status acquiescit. Et quidem plures eXerci- tus fer uorum ', tyronum,& imbellium,

sola disciplina Sc imperio inuictos tabellicosissimos fastos tuisse legimus: &ec Otra,plurimos exercitus Veteranorum

militum, inuictos alioqui, sola licentia, Aomnibus vitiis, neglecta disciplina militari, corruptos &consumptos fuisse, 6c longe ante perijsse, quam nostem vidissent . cuius rei fide facit Tullus Hostilius,

Romanorum rex, qui Romanos qua draginta iam annos in octo agentes, ad

bellum excivit;& belli expertes, la disciplitia optimos milites reddidit T. 4 L MIL

347쪽

DE IVR E ET OFFIC.'' eL Sempronius Gracchus, cum ei seruorum exercitus datus esset, breui effecit exercitatione & ordine militis, 't nemo eorum generis ac sansuinis sui memor in acie esset, praesidio socijs, ho-atiis Lic stibus terrori essent φ. Sic quoque Pelopidas & Epaminondas, liberatis The bis a seruitute Spartanorum , facile/ eos institutis militaribus ex imbellibus optimos milites effecerunt et ita ut noni tum pares essent Spartanis, sed etiam riore; . Scipio verb IEmilianus, .ptimus imperator, dc qui imperatorias artes optime callebat ; Vt Numa tinae urbis magnos spiritus stiperiorum

ducum culpa nutritos contunderet,collapsam militiae disciplinam, ut primum castra intrauit, eiectis duobus millibus scortorum , & omnibus ijs quae voluptatis causa comparata erant, reItitutile fertur . qua ratione acrem illam & ani-nusiam Numantiam, incendi js exustam, ruinisque prostratarii , solo aequauit. ita ut neglectae militaris disciplinae iudi-b M. i. ων . cium,Vt ait Valerius Max.bMancini miserabilis deditio, seruatae merces, Scipionis speciosissimus triumphus exstiterit. quem secutus Metellus, cum exercitum

in Africa Iugurthino bello, nimia Sp. Albini indulgetia corruptum accepisset. disciplina militarem in stuum suumn redegit: & edicto primum adiumenta

348쪽

LIBER T E R TI V s. - , una uiae sustulisse dicitur: atque praeclaras ex hoste victorias adeptus est β. Et a Rulo astita Scipio Africanus posterior, consili Africam milliis, videns corruptam distiplinam militum sub Pisone assuetorum octo, rapinis, &auaritiae,& nunquam se deuicturum hostes, ni ibos in potestate haberet, castigatis graui oratione militibus,omnibusque, qui non militarent,

exactis, disciplina militari stabilita, potentem illam Carthaginem Rom.impe- xij aemula euertit h. Annibalis vero exeά - b iacitum,aduersus omnia humana malaiq-pe ac diu durantem, bonis inexpertum atque insuetum, quem nulla masti vicerat vis, perdidete nimia bona ac Volup-3 tates immodicae Capuanae '. Somnus enim,& vinum,& epulae,& si orta, balnea te , & ocium consuetudine in dies

blandius, ita eneruauerant corpora animosque,inquit Liuius ς, ut magis dein- de praeteritae victoriet eos,quam praesentes tutaretur vires: maius id peccatum ducis apud peritos artium militariu habitum,quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romani duxisset ulla enim cunctatio distulisse victoria videri potuit, hic error vires ademisse ad . Vincendu.Itaq; hercle,velut si cum alioeXercitu a Capua exisset,nihil usqua pristinae disciplinae tenuit .nam & redierunt

Pleriq; scortis impliciti: dc ubi primu sub

349쪽

pellibus haberi coepti sunt, viaque de

alius militaris labor excepit,tγronu modo corporibus animisque deficiebant:& deinde per omne aestiuorum tempus , magna pars sine commeatu ab signis di- .iabebantur, neque aliae latebrae , quam 'Capua, desertoribus erat. Itaque M. lar- .cellus in aciem copijs suis eductis apud

Nolas , ut suorum militum animoS eri-

geret,hosti exprobrabat, Capuam Annibali Cannas fuisse: ibi virtute bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteritii temporis famam, ibi futuri extinctam: atque ita praelio commisso hostes fudit.& quemadmodum Annibalis ixercitui Capua, sic militibus Alexandri Babylonia plurimum nocuit,& disciplinam mi- litarem admodum corrupit: usque adeo, ut Alexandrum ad discrimina, quae postea sequebantur, haud dubie debiliorem futurum fuiste, si hostem habuisset, sicria tara s. bat Curtius - .Et, ut breuiter dicam, nullum maius negleetae vel rc tentae disciplinae militaris testimonium' habere possumus, quam de Romanis : qui cum ante iustitiae opinione, ac belli gloria, omnes populos superarent ; postea, labente disciplina, ab omnibus superati

sunt. Itaque Cato apud Sallustiunt: No- lite, inquit, existimare,maiores nostros,iarmis rempubl. ex parua maδna secisse. ,,

350쪽

L i 2 ER TE RT I v s. iste mee haberemus: quippe sociorum atque ci-

cc uium, praeterea armorum atque equo

ce rum maior nobis copia, quam illis est. vi sed alia fuere, quae illos magnos fecEre,cc quae nobis nulla sunt: domi industria, cc foris iustum imperium, animus in con- ce sulendo liber, neque delicto neque libice dini obnoxius. pro his nos habemustu- cc Xuriam,atq; auaritia: publice egestate, cc priuatim opuletiam; laudamus diuitias, κα sequimur inertia: inter bonos & malosce discrime nullum est: omnia virtutis pret- xc mia ambitio possidet. Scith vero Eanri- cius,legatus ad Pyrrhum prosectus,cim apud eum Cyneam Thessalu narrantem audisset,quendam Atheniensem clarum sapientia suadere, ne quid aliud homi- .nes quam voluptatis causa facerent,promonstro eam vocem accepit,continuosi ;Pyrrho & Samnitibus nostibus istam

sapientiam deprecatus est R. Prudenter a Menasa quoque Spartana ciuitas diu ciuiusiuorum oculos abAsig asiped tu retraxit, quia

inde omnes manare delicias, certa corporis & animi venena perniciosissima, cognoscebat; &plus similibus victorijs amitti,quam bello quaeri V. Hinc quoq; bValo. Mans mulieres castra 'sequi, apud maiores maximae turpitudinis fuit, & seuerissimae animaduersionis: & militi uxore vel δε- . . miliam apud se habere non conceditur, QT, remisit,