장음표시 사용
101쪽
non est in rerum natura, esse tamen speratur, tunc stipulatio non dice retur inutilis, sed contineret tacitu indiem, quousque scilicet res coeperit euh in rerum natura, ut in Linterdum pura. ff. de verbor obligat.
EX desectu eiusdem causae, dicetur stipulatio inutilis, quando id,
quod stipulamur, est in rerum natura, sed tamen eius non habetur commercium,id est,res illa non est cotrectabilis, quia vel de lege genti vel de legeciuili exempta est a communi hominum commercio,vi notat glos. per illum text.in l.si in emptione. S.omnium. ff. de contrahen. empl. exemplum est,quando quis stipularetur rem sacram,vel religiosam,aut hominem liberum,prout ultra textum nostrum est etiam altertext.& valde notab.in Linter stipulantem. S. sacram. Ede vetb.obligat. Ratio huius conclusionis est,quia quando aliquid istorumpromittit ;quid impossibile videtur promitti ; cum praeteritae res nullius in bonis esse dicantur.5.nullius, supra de r .diuis.quae conclusio est adeo vera, ut promittens nec ad aestimationem conueniri possit, quia ratione impossibilitatis in totum vitiatur stipulatio. S. si impossibilis, infr. hic. atadendo, quod praeteritae res aestimationem non recipiunt. Secundo e tenditur quoque concluso,ut quamuis post stipulationem coeperit res in commercio nostro esse, non tamen per li et stipulatio conualidatur, cum ab initio nulla extiterit, ut hic, & in d.f. sacram. Extenditur tertio,vi quamuis tempore stipulationis res fuerit in commercio, si postea desjt in commercio esse, sine facto promistaris, adhuc stipulatio non conualidatur. d.g. sacram, & hic. ex quo colligitur; in materia f. nostri non valere argumentum a contrario sensu; non enim ex eo, quod stipulatio redditur inutilis,quando expost facto desj tesse in commercio, sequitur fieri utilem, si quando res,quae non erat in commercio temporo contractae stipulationis, incipiat post esse in commercio, & rati nem late assigna: Bartiquem omnino videas, candide scholaris,ind.S. sacram. Eadem haec conclusio potest aliquibus modis coarctari; & primo non procedere in contractu venditionis celebratae inter ignorantes ; & ideo si venderetur res sacra, siue homo liber, si quidem is, qui emit,ignoranter emi venditio valet. I. .f2de contrah.empl. & S.ta iniri de coepi. & vend. est diuerstatis ratio later stipulationis contractum,
102쪽
ctum, & venditionis, quia in contractu sipulationis venit stem dari Lubi. S.sin. ff.de verbor. obligat. & quia verbum dare importat domini j translationem. S. appellamus, in ii de act. & dominij transsatio non potest cadere in rebus,quae sunt nullius, ad euitandam implicationem, merito praedictarum rerum stipulatio inutilis erit; at in contractu ve ditionis venit rem tradi) id est, translatio illius iuris, quod habet ira dens in re. L ex empto. T de act. empti. qui igitur sacram rem vendit
ignoranti,venditio valet, ex eo, quia non tenetur ipsam rem facere a cipientis , & cum valeat, potest emptor agere actione ex empto, ad interesse, iuribus supra allegatis. Secundo declarari potest conclusio praedicta non procedere in rebus, quarum commercium non haberet promissor, tunc enim valeret stipulatio, saltem quo ad aestimationem d. multum interest, & ibi Bart. Ede verbor.obligat. Tertio potest etiam conclusio declarari, quado res esset extra commercium, propter quamdam qualitatem, veluti columnae palatijs iniunctae, dicuntur esse extra commercium,non earum natura, sed propter quandam qualitatem; v Ieret ergo stipulatio praedictarum columnarum, saltem, quo ad aestim
tionem.l. caetera. S.si duobus.ff. de legat. I. Dat text. aliud exemplum,
ubi stipulatio est inualida ex eodem defectu materialis causae r veluti, si quis stipularetur rem suam,tunc o eo non valeret stipulatio, quia proprium non potest admodum fieri proprium. l.qui bis idem. ff.de verb. obligata dominium enim non potest acquiri, nisi ex una causa, ex eo,
quia semel acquisitum tribuit acquirenti plenum ius in re acquisita, merito non superest aliud, quod possit acquiri.quod laredeclarat inter caeteros Iassia d. , quibus, & in s.sed si rem propria supra de legata
In g. Siquis alium, DIcitur etiam stipulatio inutilis, ex eodem supradicto desectu,
quando factum alienum promitteretur: veluti,si promitto domi. no Ioanni Alphonia Polierio , quod Ioannes Paulus Fiasconus faciet arcum; unde quaerunt Scrib. quare promissiosam alieni non obliget promittentem. & inter alios respondet Alexan. in l. stipulatio ista si bere licere. Ude verboriobligat. ex eo inutilem dici, quia quodammodo impossibilitate continet , nemo enim potest necessitare aliena mem-hra, argum.texan Hiber homo.Tad leg. Aquil quae Alexan .responsio
103쪽
reprehenditur, & recte, quia si vera esset, per stipulationem poenalem
non conualidaretur,saltem causatiue, nec ipsa poenalis valeret, falsum conseques, ut hic,ergo falsa ratio Alexandri. merito,&c. no eundo per mendicata suffragia, sciant iuniores,quod vera ratio est,quia stipulatio debet continere negotium explicandum ab ipsis contrahentibus; sed quando promittitur factum alienum, is, cuius factum promittitur, non contrahit, merito non debet stipulatio valere; Aduertendo, quod strupulatio facti alieni non dicitur inutilis, ex eo, quod fit contra legem, sed quia est praeter legem, & hac de causa conualidatur per stipulati nem poenalem, vel per clausulam se effecturum, quod ille tertius det,
siue faciat ut hic. ubi glossa in verbo non obligabitur limitat dispo-stionem text.in nonnullis casibus, de quibus late tractant Scrib.in d. l. stipulatio ista, de verb.obligat. Et sicuti non valet stipulatio in praei dicium terti j, ita quoque non valebit in tertij utilitatem; unde si stipulor a te alij, tertius iste, in cuius utilitatem stipulatus suin, non potest agere contra te ex stipulatu e cuius conclusionis ratio haec est, quia a inuentae fuerunt stipulationes, ut unusquisque stipuletur, quod sua interest, prout latius de hoc dicemus in S. alteri, infr.hoc eod. tit.nostro.
ETs non possit quis alteri stipuIari,tamen personae adiectar in stipi
latione solutio facta liberat soluentem,dat tex. exemplum, veluti, stipulor quid mihi,vel Titio,hoc casu Titius dicitur persona adiecta in cuius persona licet stipulatio non valeat, ut ipse Titius, scilicet, agere possit contra promittentem, tamen si promittens solueret Titio, etiam inuito stipulatore liberabitur luens. est ratio text. quia quando soluitur personae adiectae, dicitur solui de madato stipulatoris, & sic quando stipulator adiecit personam Titii, videtur mandasse promissori, ut possit Titio soluere, tanquam procuratori; inde text.ait, stipulatorem habere mandati actionem contra personam adiectam, ad conseque dum id, quod ei solutum fuit; sunt tamen casus, in quibus promittens, si soluit personae adiectae, non liberatur. quos notat hic gloss. in verbo
Seio. subdit text. in vers. quod si quis quod si stipulator stipulare- . tur ita, promittis mihi & Titio centum, in persona Titii inutilis est st, Pulatio, in persona vero stipulatoris valebit stipulatio non pro tota
104쪽
IN TERTIUM LIB. I TIT CIVII ros
quantitate, sed pro dimidia; ideo ex textu poterimus elicere duas in gulas: quarum prima est, utile non vitiari per inutile; respectu enim partis Titii, stipulatio dicitur inutilis, per quam partem inutilem non reddetur inutilis pars stipulatoris, quae regula procedit, quando materia , de qua agitur, est diuidua; sed in materia indiuidua, utile vitiatur
per inutile.l. dius.ffide recept.arb. & optime more suo declarat Bataini. graece. S.illud. ff. de fideiussi Alia est regula, in contractibus non habere locum ius accrescendi;nam ait texi valere stipulationem hanc, pro medietate quantitatis in stipulatum deducta,&sic portio acquirenda Titio non accrescit stipulatori; verum, ut de facili percipiant ii niores articulum praefatum, breuiter distinguendum erit hoc modo, quod aut sumus in acquisitione usussructus,aut proprietatis; primo I cum habet ius accrescendi; secundo vero casu subdistinguendum est, quod aut sumus in contractibus habetibus causam onerosam, & etiam ius accrescendi locum habet, ut in Liundus ille.ff.de contrahen .empta aut sumus in contractibus habentibus causam lucrativam, & ius ac-crcscendi locum non habebit, ut hic, & in l. si mihi,& Titio. ff.de verb. obligat. & latius hunc articulum Bart.examinat in l.re coniuncti,num. 63.L.delegat.tertio.
Vamuis non possit quis alteri stipulari, prout diximus in s. si
quis, & dicemus in g. alteri infr.hic; tamen si stipulatur quis ei, cuius iuri subiectus est stipulator: veluti, si filius stipulatur patri, vel ccontra,stipulatio effectum sortitur,ut semper patri nat acquisitio regu- Iariter. dat text. rationem huius conclusionis, quia scilicet patris vox censetur vox fiiij, & e conuerso . est ratio rationis, quia per ordinationem iuris ciuilis, filius, & pater reputantur eadem persona. l.fin. C. te impub.& alijs substit. Et cum sit regula, quod quicquid filius acquirit, Patri acquirit,ut in S.igitur. ubi late de hoc dictum fuit supra,per quas Person .nob. acqu. merito, dum pater stipulatur filio, valet stipulatio, proinde,ac si stipularetur sibi,ex quo,si filio acquireretur,ad ipsum patrem spectaret, di per consequens induceretur quidam circuitus inuti
Ilis,qui in iure euitandus est. l.dominus testamento.isde condit.in leb.
Quod dicimus, filium stipulantem acquirere patri, & patrem stipula
105쪽
tos D. IO ANNES BAPTISTA s CVRo
tem filio, acquirere sibi, declarat text. procedere in his, quae patri a quiri possunt, & sic in materia peculi j prosectiiij,& aduentiiij, quo ad
usu infructum: & praeterea in his,quae sunt iuris, prout est nota text.in l. quod dicitur patrem.inde verb.obligat. ubi late DD. examinant hanc materiam, inuestigantes, num pater stipulando filio emancipato utili ter stipuletur; num mater possit stipulari filios num frater fratri. quae omnia post Bart.ibidem latissime declarat Ias. . i
In S. Traeterea ..DRosequitur Imp. eandem materiam inutilis stipulationis, ex des 1 ctu rei; si enim in interrogatione deducitur unum,& in responsione promittitur aliud, inutilis erit stipulatio; ex quo regula formatur hic scilicet,ratione diuersitatis inter interrogationem,& responsionem,sib pulationem vitiari; qu5dri facilius pateat, erit distinguendum hoc modo, quod aut est diuersitas sermonis, aut diuersitas effectus. primo casu,aut ista diuersitas consistit in sono vocis,& non vitiatur stipulatio, ut in l. quae extrinsecus.6.1.ffide verbor. obligat. de nos diximus in supra, de verb.oblig. aut consistit in Idiomate. & si contrahentes se intelligunt,vel per se,vel per interpretem,pariter talis diuersitas non viatiabit stipulationem. l. i .g. fimffide verb.obligat. & nos quoque tetigiamus in d. g. i. Aut est diuersias effectus, & tunc aut consistit in qualiatate stipulationis; aut consistit in re in stipulatum deduct L primi casus diuersitas omnino vitiabit stipulationem: veluti stipulor a te pure; tu vero promittis conditionaliter, siue e contra,vt hic. Est verum,quod si ista diuersitas in continenti placuerit stipulatori, stipulatio valebit. d.I. i.S. si quis simpliciter. ff. de verbor.obligat. Si vero diuersitas consistit in re in stipulatum deducta,subdistinguendum est, quod aut diuersitas est inquantitate,aut in specie. Si in quantitate: veluti stipulor a te centum,& tu promittis decem,hic probare videtur text.diuersitatem hanc vitiare stipulationem in totum, duin tex.aequiparat diuersitatem quan titatis, diuersitati qualitatis: ergo sicut per diuersitatem qualitatis vitiatur stipulatio in totum ita sentire videtur text. vitiari quoque into tum,ratione diuersitatis quantitatis,& per hoc nec decem peti possunt;& tamen text. in l. i. g.s mihi stipulanti, de verbor. obligat. clare prinbat , pro concurrenti quantitate obligari promittentem; cuius contrala
106쪽
rij timore varijs modis respondent Scrib.& Bart. in d.l. i. s. D. ait, ibi actum esse inter contrahentes, valere stipulationem in concurrentiquantitate,hic vero minim merito hic in totum vitiatur.quae respon so tanquam diuinatiua rei j cienda est. Ideo Port. dicebat hic illum S. coirigi auctoritate S. nostri. quae responso pace Portij est peior pri iri; non enim est alleganda correctio Legum, si non apparet, ut in l. san cimus. C. de testam. &l. praecipimus, in fine. C. de appellat. semper enim studere debemus,leges legibus concordare.l.unica.C.de inossi dotib. sed in g. nostro non apparet de correctione, merito correctio non erit alleganda. merito poterimus nos respondere, scilicet,*.nostrum concordare cum Iurisconsulti responso in d. S. si mihi, ut sicuti ratione diuersitatis qualitatis vitiatur stipulatio in totum, ita ratione diuersitatis quantitatis,in co scilicet, in quo est diuersitas; quando e go stipulor decem pure,& promittis conditionaliter, diuersitas haec re spicit totam quantitatem,merito in totum vitiatur stipulatio; sed si sti pulor decem, & tu promittis quinque, diuersitas non est, nisi in quinque. nam qui stipulatur decem, utique & quinque stipulari diceretur, cum in maiori summa insit minor: ergo diuersitas haec in eo tantum viatiat , in quo est diuersitas; & sic textus noster non contradicit textui indicto S.si mihi Si vero diuersitas est in speciebus, & tunc aut stipulor unum,& promittitur mihi aliud: veluti stipulor hominem,Sc mihi pro mittitur praedium,tunc stipulatio redditus inutilis, ut in F.s de alia, inchic. Si vero stipulor quid, & promittens adiicit aliud, tunc subdistinguitur,quod aut copulative adi jcit,aut alternative.primo casu non vi riatur stipulatio; secundo vero casu vitiatur,prout Bar.dicit,latius exa minans hanc materiam in d.l. I.S.sinmum.6.sside vertaOblig. a
REdditur secundo principaliter stipulatio inutilis,ex desectu causae essicientis, & sic ex defectu contrahentium; in quolibet enim actu praecipuo attendi debet habilitas personae explicantis actum ibium, ut in I.si quaeramus.ffide testanu& l. seruus. C. te iudi . & late tradunt Scrib.in Rub.C.qui admitti. Et inde concludit hic Iusti a quod uquis ab eo stipulatu qui iuristipulatctis subiectus est: veluti pato stidipulatur a filio, vel dominys a seruo, siue e cosuerso, sipulatio dicet ur u O a inutia
107쪽
inutilis & ideo pater non potest a filio stipulari,& e conuerso,quia parer,di filius reputantur eadem persona. l. D. C.de impub. &alijs subst. Sicuti ergo non potest quis a seipso stipulari, cum actio, & passio non iudant in eodem subiecto. l.Vranius. ff. de fideiuss. eodem modo non potest pater stipulari a filio, & filius a patre; & hac ratione attenta,s quitur,non valere stipulationem initam inter patrem,& filium, quo adortum obligationis ciuilis ; sed bene ad inuicem obligantur naturaliter, quia ex dispositione iuris naturalis separata est persona patris a persona fili j, ut dicit Bart. & alij in l.fiater a fiatre. Ede condit.indeta Dominus etiam nec a seruo stipulari potest, ex eo, quia seruus proprium non habet, sed quicquid acquirit,domin i est, ut in S.item nobis,
supra. per quas pers. nob. acqu. tum quia seruus ciuiliter obligari non potest,naturaliter vero potest, ut in l. si id quod .ff.de cond.ind. Adue tit text. quod licet seruus non solum domino stipulanti non obligetur, verunt neque alteri; tamen siij famil. etsi parentibus non obligentur obligantur nihilominus alijs omnibus ;&sic notatur,ex omni contractu regulariter obligari filium init ut in l.filiusfamiL Ede act.& obi gat. & l.tam ex contractibus. ff. de iudic. adeo, ut pro debito possit fi liussam. in carcerem detrudi, prout dicit Bart. in l. 3. E de minor. Est verum, quod ex mutuo non potest filiussamil.conuenisti,&conuentu habebit exceptionem Senat.Cons Maced. vi in toto tit.ff& C. ad Maced. Secundo limitatur non procedere ex voto, ut tal et S. tO.ff.de
pollicitat. Sed quod dicimus, filiumfamil. non obligatio voto imit tur non procedere de iure can. estque ratio, quias filiusfanu peccat do obligatur diabolo,ita vovendo debet obligari D E O, intelligendo materiam hanc, prout Canonisice dicunt inop scripturae,extra de vinio. Ex supradicto defectu erit inutilis stipulatio contracta a muto; mutus enim nec stipulari nec promittere potest,& est ratio, quia deesse tia stipulationis sunt verba,sed mutus non potest loqui, merito, &c. ut 'ultra textum nostrum est conte .ini. I. g. le vetb obligati di inde potest inserri per scripturam, & sic per epistolam, contractam stipulati nem nullius esse momenti, non sol sim inter absentes , verum nec inter praesentes,quias per epistolam posset stipulatio contrahi,mutus sciens scriber non esset incapax stipulationis, sicuti non dicitur incapax test menti ordinationis.l.discretis. C.qui testam.De.possi unde in materia
108쪽
IN TERTIUM LIB. INSTIT. CIVIL. 1 op
dum ibi probatur,tantum operari scripturas, quantum verba,quod in teli igitur in caeteris contractibus,non autem in sti putatione; & ideo inserunt Scrib.in d. l. I. de verb.obligat. num prohibitus loqui cum bai nitis sub aliqua poena, si scriberct ad bannitos, incurreret in poenam statuti, & magis communiter tenetur quod sci de cuius articuli verutate ibidem adhibendi erunt Scribent.notatur insuper, quod quamuis mutus non potest stipulari, potest tamen mutus regulariter facere om
ff.de procur. & cap. cum apud,de sponsal.& quamuis mutus non possit stipulari vere; fingitur tamen stipulatis in persona muti, quia si mutus contrahit matrimonium,& dos ei promittitur, potest mutus illam do-xem petere, vi stipulationis ficta,ut dicunt Scrib. inter quos Bartol.quirationem assignat in l. i. num. Ii . solui.matrim. Et quia in stipulatione non solum verba,verum quoque verborum auditus desideratur, per ea,
quae tradunt DD. in l. I. sfide verbor. obligat. merito sequitur, surdum etiam incapacem esse stipulationis, intelligendo, ut textus aduertit,de illo surdo,qui omnino non audit, non autem de eo,qui tarde audit,qui surdaster dicitur . eodem modo inhabilis est stipulationis furiosus, &cq ratio, quia in negoti js contrahendis praecipue consenius desidera..tur contrahentium, & ideo basis omnium contractuum est consensus. l. i. is de pact. sed furiosus caret consensu, merito furiosus non sol in pulari non pinest, verum etiam nullum aliud negotium recte gerit, ut hic, & in t furiosus,ubi traditur. C de testam. & quamuis aliquando pupillus furioso aequiparetur, iuxta distininionem DD.in d. l. I.de ver bor. obligat. tamen pupillus regulariter pmne negotium recte gerit,sa liem auctore tutore, verum, ut de facili percipiant primordiantes. an, quando pupillus possit stipulari, siue promittere, breuiter disti silendum erit sic,quod aut est infans,aut infantiae proximus,aut proxi-nius pleri ti, si infans d est,minor septennio, nec stipulari, nec pro mittere posset. & ratio duplex poteritassignari, & prima est, quia non potest loqui, unde infans dicitur, quas nesciens fari, intelligendo saltem ciuiliter ; quamuis naturaliter possit loqui. l. i. s. sulficit. ff. de ad
min.tui. secunda est ratio,quia huius ςtatis pueri, quicquid videt, igno ranci l. I. circa finem. C. de fals .mon. & acquirendi affectum non habent. l. i.f. I.ff. de acquir.poss. Si vero est proximus infantiae. v g. quia
cessita enenatum,n estialia decimum annum cum dimidio tunc
109쪽
subdistinguitur,quod aut promittit, & nullo pacto obligatur, neq; naturaliter. Aut stipulatur,& tunc utilitatis gratia receptum est, ut utilia ter stipuletur,ut hic. Aut postremo est proximus pubertati,quia exceu sit decimum annum cum dimidio,& est intadecimumquartum,& tunc aut stipulatur aliquid sibi dari,& utilis erit stipulatio, aut vero alij pr .mittit,& tunc sine tutoris auctoritate non valet stipulatio,licet natura liter obligetur, prout late Scribentes examinant hanc materiam in dicta l. i. de verborum obligationibus. I
EX desectu eorundem contrahentium dicitur stipulatio inutilis,
quando contrahentes, animum non habent se obligandi, quod tunc esse dicitur, quando sub impossibili conditione aliquid promittunt;& ut iuniores non lateat.S.intelligentia,videndum est primo,quid sit impossibilitas: secundo,quotuplex sit impossibilitas: & demum,num ratione impossibilitatis vitietur omne negotium. Ad primum,impossibilitas potest ita describi, quod sit quaedam conditio assirmative concepta,cui parere non possumus, vel naturae, vel iuris impedimento , ut colligitur ex doctrina Bart. in I. continuus. 9.illud, de verbor. obligat. Cuius impossibilitatis quatuor sunt species; quarum prima dicitus impossibilitas a natura, & est,quando natura impedimento est quo mi pus aliquid adimpleri possit, veluti casum digito tangere.) Secunda est impossibilitas de iure, estque quando lex est impedimento, quo in nus aliquid adimpleri possit, v.g. si patrem ab hostibus non redemeris si homicidium comiseris,&c.. Tertia est impossibilitas de facto, Iutin do personae impedimento prohibetur aliquid fieri, ut ecce ; si montem aureum fabricaueris,& si Crotonem hodie petieris cum sis Romae. Vibtima est impossibilitas per perplexitatem,de qua habemus exemplumini. si Titius. ff. de condit. instit. Ad ultimum regulariter ratione ina possibilit Mis vitiatur omnis dispositio,&per hoc omnis contractus, non solum stricti iuris, verum etiam bonae fidei, ut in l. nonsolui .isdeactio. & obligat. Praeterea est adeo hoc verum, ut promittens sub taliis conditione, nec naturaliter obligetur. dicta l. non solum. & l. impossibilium. ubi Scrib. isside reg. iur. limitari tamen poterit conci usio praedicta in dispositionibus morientium , aeratione impossi litatis non
110쪽
IN TERTIUM LIB. INSTIT CIVIL. nis
ivitiantur, sed impossibilitas vitiatur. l. i. isde conditiinstit. & g.imposio bilis, supra de haeredib. instit. limitatur insuper, quando impossibilitas conciperetur negative: veluti, si mare non biberis; quia,quando a Trinatio est impossibilis, negatio est necessaria, ut in finalib.vetb. S.
TErtio principaliter inutilis stipulatio redditur ex defectu causae
formalis; aduertendo, quod stipulatio pro forma desiderat verba, secundum ea,quae diximus in praefationibus supra, de verbor.obligata unde sit, quod stipulatio contracta inter absentes est inutilis, ut hic, &in l. i. isde verb. obligat. & absentes dicuntur in hac materia, tui acclamantes inuicem exaudiri nequeunt, ut dicunt Scrib. in specie Bart. ind. l. i. . sed, quia ex hoc litium occasio oriebatur; allegabant enim homines calumniosi, vel se, vel aduersarios absentes fuisse, tempore confractae sti putationis, & cum optimi Principis sit lites dirimere. l.properandum. .de iudic.& hominum fraudibus occurrere.l. in fundo. isderei vend. merito Caesar Iust. constitutionem edidit, quam habemus in l.Optimam. C. te contrah. & commit. stipui. qua sanxit,ut, si quando in aliqua scriptura continetur stipulatio,qua Titius Sempronio stipulanti aliquid promisiti, licet Titius alleget, vel se, vel Sempronium absentem tempore consecti in strumenti, standum esse omnimode huic scripturae, quousque pars aduersa manifestissimis probationibus ostenderit, eo die, quo instrumentum confectum esse dicitur, se, vel aduersarium absentem fuisse; & dum ex hoc textu coIligitur, scripturam facere fidem; erit sciendum,scripturae duplicem esse speciem . quaedam enim publica dicitur,& altera priuata, ut dicunt Scrib.in l. nuda,de donat.& in t .as monendi, de iure iur. in authen. si quis in aliquo. C.de edend. Publica scriptura dicitur, quae fit manu publicae personae, veluti notarij,siue i dicis, seu magistri actorum. quae publica scriptura triplex est ;vna,quae appellatur originalis,sive exemplar, siue authentica. alia,quae appella tur copia, siue exemplata. alia postremo, quae appellatur documentum,faciens mentionem alterius documenti: de qua in specie loquitur text. in d. authent. si quis in aliquo. C. de edendo. Advertant tamen
scholares, quod haec scriptura publica, si est originalis scriptura, facit plenam fidem ; appellatur enim probatio probata, ut in L cum preci