Pauli Iouii Nouocomensis Vitae duodecim vicecomitum Mediolani principum. Ex bibliotheca regia

61쪽

superatos εἰ captos, Comum deducendos curauere, ut in Baradelli arce custodirentur. Ea est edito in mole excelsa turre insignis a Luith prando Longobardorum Rege ante octingentos annos aedificata, ut late speculam in subiectos apos ad tutelam urbis pr. aeberet Ferunt Simonem, qudicius animi ferociam

victoria mitigasset, non aliter insultasse Napo, quam ut diceret, Non reposcam a te sanguine, opes, Nape, postquam dii me voti compotem fecerunt sed

quo iure poenam talionis experieris enim tantiim, quale cruciatus, contumeliae sit genus, in cauea feraru more custodiri & vir certe sapiensat egregie fortis inter paucos numeraberis, si ea quae ego diu miseri non semper infelix tuli, pari patientia feres.

Napus constanti animo fabrefactam cancellatis trabibus caueam in trans, nihil pro se, sed tantum pro Guidone & Musca deprecari se meritas luere poenas sinerent: eos ver qui vitae innocentia nihil durius

mererentur, humaniter custodirent. Non caruit scribendi legedique solatio Napus caeterum ade3 acer be custoditus est, ut ei neque cultelli, neque forfices concederentur, quibus sibi mortem consciscere posset unde illi ad deformitatem praelogi ungues, pro missaque caesaries, S illuvie turpis barba prouenerat. Reliqui Dante alios Musca δἰ uido decori iuuenes, cum Lucterii viri pernobilis humanitate, tum pacati iam Simonis indulgetia liberalius asseruati Otho memorabili potitus Victoria, ante omnia apud duces militesque grati iter ac humaniter egit, ut moderate yictoria uterentur, caedi vindictaeque finem impone-xςnt, spoliis contenti essent, captiuosque dimitteret. D. iii

62쪽

Agedas enim diis immortalibus gratias, quod toties bello profligati ac omnibus exilii, fugae ac egestatis oppressi malis, hostes septies acie victores, tantisque

subnixos opibus, ad internicionem eorum nomini unius horae momento debellassent. Remisere impetum Patritii condidereque extemplo gladios Commouerat enim generosos animos Francisci cadauer, lutulento in solo foede proculcatum: cuius etiam caput gregarius miles ob fratris necem decisum trunco, hastaeque praefixum victoribus paritervi captiuis ostentabat. Fuerat enim Franciscus Napo fratre saeuior asperior, utpote qui nutantem in consilio Napum ad sumendum de captiuis Theobaldoque praesertim supplicium, vehementibus literis impulisset,

semperq; acerbissime grassatus in nobiles ciues, plebem satis superque sua temeritate concitatam, ad audenda facinora intemperater accendisset. Tum e ro id radiis Praetor, clade Mediolani nuntiata, aduocare in consilium ciues plebem ad arma vocare . At

ciuium optimus quisque parum ad eius imperiaco moueri:de pace iocordia plurimum loqui in vim tute pietateque Othonis Antistitis summa spem reponere propterea sanandae ciuitatis parandae quietis occasionem diuinitus oblatam arbitrari postquavniuersa fere Proceres Turriani, qui renouare bellum possent, aut in acie essent caesi, aut in fuga capti, ad manus hostium peruenissent. Quibus rebus Oldradus valde coterritus, ac sibi admodum timens, in Praetorium se recepit. Interim Cassonus de aduerso praelio certior factus e Canturio Mediolanum peruenit, sperans aut patrem,aut patruu, aut certe reliquos fo

63쪽

bi de suorum calamitate certior factus , non deserit sese , quum non statim admitteretur, refractis portis introductoque armato agmine, in forum contendit. In eo tumultu suburbani incolae Comesis portae, postremos ex Catanianis equitibus inuaserunt ex his multi vulnerati, exutique armis & equis in diuersa diffugerunt. PorrόCassonus urbem percurrens,&veteres amicos plebemque praesertim ad arma euocans,in crebro libertate se aduersus veteres tyrannos

defensuru repromittens, quum nemo comoueretur,

desperatis rebus, Romana porta se proripuit: adeόnim ex euetu eius pugnae apud omnes populi classes, veteris studii, fauoris ardor territis mentibus exciderat ut nemo vel egregie factiosus in medium prodiret, qui elato vexillo Turriani imperii nome se de- sensurum profiteretur. Hinc videre licti it quantam reruant morti inque mutatione aduersae pugnae casus attulerit adedit facile iudicari possit, in toto tu- cndi principatus negotio, nihil omnino esse populari praesidio incertius ac inanius Cassonus continenti cursu Laudem Pompeiam peruenit, quum ibi minii ne reciperetur, Cremona, atque inde Parmam ad veteres amicos confugit. Eodem die Mediolanenses ad Othonem legatos miserunt, qui omnia amica parataque ingressuro Vrbe pollicerentur. Ita haud mul

to post insigni pompa in speciem triumphi Medio

lani receptus, cunctos qui aduersaru partium fuerat, metu liberauit, habuitque oratione ciuili clementia christiana pietate plenissimam: pacatisq; omnium δnimis, Respublica ad eius nutu constituta est. Crea-D. iiii.

64쪽

tur quoque Praetor Ricardus Langustus,&Magister equitum Simon Locarnas quorum illustri virtute se victoria potitu Otho gratissimo animo praedicabat. Dedicauit subinde ara in teplo maximo diu Agneti quam in praelio voverat, addiditque agros in ali meta sacerdotum, qui quotannis eius diei aemoria celebrarent idque adhuc singulis in urbibus Mediolanens imperio contributis, Praetores Decutione'; ad tubarum cantum instauratis sacris, religiose repetere post ducentos sexaginta annos videiraus Pugnatum est duodecimo Caledas Februarii anno a natiuitates 1 millesimo, ducclesimo septuagesimo septimo. Eius vero summae victoriae historia Otho pingendam curauit in Angleriana arce , regio sumptu ab se aedificataci extantque adhuc in maximo

testudinatoque conclaui,incorruptae praeliorum cum

veris Ducum vultibus imagines, Latinis elogiis pasi sim singula rerum argumenta indicantibus. Quanquam Musca Turrianus demum victor, recenti calce maculare potitas quam obliterare eius infaustae historiae memoriam contenderit Auxit eius diei laetitiam Bonacos Burrae partus ea enim nocte qua ad Decimum pugnatum fuerat, Magno Matthaeo filiupeperit, cui ob gallicantum Caleaci nomen inditus erunt. Hic est ille qui postea omne eius seculi principess Duces magnitudine animi liberalitate ac imperatoria laude superauit. His consectici bus Otho ad expugnandam Montis orphani arcelU, copias misit, in quam Turrianorum reliquiae confugerant vexabantque inde diurnis nocturnisque decursionibus, sociorum agros. Ea arx ad tertium a Como lapidem

65쪽

imposita est monti, qui ob id orphanus appellatur,

quό undiq; discretus ac abiunctus a caeteris, ab ima planitie molli fastigio in nemorosam cauti una metam assui git, insidetque viae militari ad Coxiae torretis vallem, qua iter est ad Licinisorum. Haec quum machinis capi no posset, operibus circunuallata sexto me se fame domita est. De saeuiit in muros Otho, sed no plane totam diruit, ita ut uido e carcere elapsus, rerumque potitus, eam post viginti annos facile

restituerit. Euersa Montis ot phani arce,Turriani sinibus excessc re, veteres eorum clietes, quum Othonis clemetiae salute minime Omittendan iudicaret, in Cremones Parmesiqi agro,&in Venetia ad Aquileiam familiae proceres aggregabantur. Tum verὀ

Otho a belli studiis ad pacis iussi' administratio

nis munia conii ersus ciues de se bene meritos locupletare .omnibus iustitiae ac humanitatis officiis nouas amicitias parare: procurare res diuinas singularique moderatione Principis simul atque pastoris officia implere. Quum in his rebus esset occupatu S re' natum est repente bellum initio a Laudes ibus exorto. Nam Othone mirum in modum istarinis sau te, qui ut diximus principatu pulsi redierant aemuli eorum quum neminem ciuem dominatu potiri paterentur ad se Cassonum Gothosredum atque ite Rai mundum ab Aquileia cum magnis copiis acci uerunt indeque auxiliis Cremonentium 3 Parmensium adaucti, in agros Mediolanensium sese effuderunt. Cassonus multis expugnatis direptisque oppidis Tritiode demum aprio in ripa Abduae occupa-xD, Lambrum traiecit, conflixitque collatis signis cu

66쪽

Mediolanensi legiones urbano equitaxu, qui cum Carroccio temere usque ad sanctum Donatum Romana porta processerat. In hac pugna Cassonus, paucis caesis, supra viginti septem spectatae nobilitatis ce-turiones cepit in in his Mutium Soresinam, Gaspare Vicecomitem, antisossam Vercellinum,i praeter hos magnum numerum peditumi equitum Inue nio apud quosdam authores,othonem cum expedita manu ad Cassianum usque processisse in ripa Abduae, vi primis hostium incursibus occurreret: maioreque conspecto hostium exercitu, refugisse ad Gorgoncio- vicum, superventuque hostium non aliter serua tum quam munitione sacrae turris, in quam nemini cognitus ascenderat. At Castanus eius pugnae se cessu elatus per suburbana ad Ticinensem porta adequitauit, terroremque ostentatis copiis ad fossas undique circuntulit.Tum verόOtho in graui periculo mira usus constantia, fidis cohortibus portas firmare, Praetorem in foro cum signis militaribus excubare suspectos ciues apud se habere, eoque vultu cuncta administrare ut in multa dissimulatione pavoris, excellens sortitudo, prouidentia singularis eminere videretur. Nec multo pHst Cassonus, nemine ex veteribus amicis Vt sperauerat, ad arma concurrente, retr vertit agmen, transgressusque Abduam, ad oppugnandum Bregnanum colendit Discessu acerrimi hostis Otho recreatus, nihil potius expeditius

existimauit, quam e Monteferrato Guliermum veterem socium, militari laude floretem euocare quo duce vim imminentis hostis propulsaret,in insigni apparatu, conatuque egregio bellum conficeret. Nec

67쪽

multo post Guliermus accepta ingenti pecunia, Mediolanum venit, statimque liberali stipedio ad quin que annos Mediolanesium Othonianariamque partium aduersus Turrianos orlimque socios imperator deligitur. Nec mora cum eo Praetores duo enim tunc erant Antonius Langustus Ticinensis,& Luctetatius Rusca Comensas exercitum instruunt, Carroc

cium educunt Coarctarat siquidem Otho Praeturae tempus, ut pluribus honorem impartiretur, eoque beneficio plures ciuitates atque similias sibi cociliaret: nam qui annuus fuerat magistratus semestris D sectus est, ea lege, ut qui designatus esse timor , dignitatis insignibus uteretur sed exclusus urbana iurisdictione bello tantum collegae operam nauaret.

Caeterum promotis castris, ad aprium recto itinere est peruentu. habebat enim id oppidum cinarce traiiciendi fluminis opportunitatem. Itaque arx magnis utrinque viribus oppugnata defensaque est, bellum que protractum, ita ut nihil praeter vastatione agrorum, incendiaque villarum memorabile gereretur. Vetum Guliermus noui consilii cogitationem ulceperat, ut resecto ad Tricium ponte, ultra Abdia abel lum transferret. Erat in castris Otho, Mab alia parte Rai mundus Turrianus: ab his uti decuit a sacratis viris, Bergomates legati impulsi ab optimis utriusque partis ciuibus, impetraruxit de pace loqueretur eoq; res interpositis aliquot dierum induciis deducta es , ut deposito metu , singulari familiaritate utrinque milites amicos di propinquos conuenirent, adeo ut Una castra ex duobus facta viderentur. Sed quum a multis e illustri ordine Mediolanentium Turrianos

68쪽

conspiceret, inuectus equo in commeantium turba, ferrea claua minabucius colloquia militum diremit. Paulo pὀst tamen Raimundus Cassonus Gothoste-dus Melenianum venere Assuitque ad condictu Guliermus cum Othonianis, in queis erat Conradus Castellionias iureconsultus insignis: breuique disceptam tore Marbitro Guliermo, pax his conditionibus dicta confectaque est:scilicet, in summa Bipria navi Va-priana arces ipsi Conrado, mercatoria collegio custodiendae traderentur: agros porro suos, paternasque possessiones, castella domos Turriani recuperarent:

loca tamen munita, his ciuibus qui neque harum neque illarum partium censerentur, custodienda relinquerent potestasque his esset uti luberet, habitare

in agro Mediolanensi, , trinqtie captiui sine pretio dimitterentur.Tabulis rite confectis Turriani captiuos Guliermo ea conditione tradiderunt, ut O prius soluerentur, quam hi qui in Baradelli arce erant, di

missi forent. Id vero facturos Comenses Lucterius Simon pernegabant, qui iure belli captos peculiaresque hostes suos, ad alienum nutum commodum minime dimissuri viderentur . Nihilosecius Gulier-mus, quanquam id a Comensibus quod Turriani petebant,n impetraret, Mediolaneses captiuos omnes

dimisit. Nec Otho arteris pacis oditionibus diu stetit, tua sponte Limpulsu clarissimorum ciuium, qui priuato quodam inito foedere, aduersus ulrlanos conspirarant. In his fuere Vicecomites ferme omne S,SOresinae, Mandellii, Pusterulae, atque item Cri- belli. Ita Turrianis neque redditae res, neque restituti

69쪽

agri neque concessa patria,neque captivi e Baradello custodia liberati sunt magna quidem cum Othonis inuidia, qui securitatem imperii fideis iureiurando potiorem tabuisse dicebatur. Providebat enim amicos clientesque suos, quibus Turrianorum bona dono data suerant, ex lege&conditione pacis,omnibus victoriae piae natis ad contumeliam spoliari quae res ad conturbandas multorum fortunas, abalienandosque animos, manifeste pertineret. Igitur Turriani a Guliermo Othoneque decepti, eo cum dolore animilate finibus excesserunt, ut iniuriam violatae pacis ad ciuitates passim regulosque deferrent:ab his ope implorarenta. cia, mercenaria arma pararent, quibus acceptas iniurias ulcisci, &patriam repetere possent.

Sub id tempus in Baradello moritur Napus, foeda illuvie,&enatis subinde pediculis consumptus. Fuererat in eo squaloreis vitae taedio annum unum, menses septem, dies viginti tres Corius &Merula raptatum pedibus,3 in sylva iumenti more sepultum traduci Sed nos Tristano Calcho potius assentimur, qui Comensem episcopum genti animam astitisse scribit: collatisque Chiistiano more sacramentis de lanctum in aedicula Diui Nicola pie atque honeste

tumulasse Eundem vitae exitum tulerunt Lombardus Cauerna biennio post ex morbo aegritudine que animi Napii sequuti Interea Rai mundus ex Venetia Foroiulio atque Histria. ex Carnis semique

Illyricis gentibus ad duo milia equitum, ibis toti dem peditu sacerdotii opibus armauit. Quibus Casisodus veteres Germanos, Parmensium Cremonensiimque, Laudens vi auxilia adiunxit.Accessere etia

70쪽

61 M E DI O L. N C. plerique Mediolanensium, qui Othoni principatum

inuidebant,aegerrimeque ferebant Turrianorum iniuriam , communem patriam fructu pacisis otii fraudatam querebatur. Propterea sponte in exilium abierant,& Turrianorum sagna sequuti, quantis maxime artibus poterant, per affinest propinquos in Republica, Othonis authoritatem conuellebant. At Otho in eam curam experrectus, ex fidissimo sortissimo genere militum exercitum parare: sociis ciuitatibus auxilia accire: Veluti in supremo conatu, supremaque spe conficiendi belli, omnem armorum apparatum, ac ingentem denique pecuniam proserre. Cunctabatur autem Guliermus prauis ac insidiosiuartibus,nec adduci poterat,virebus celeriter administratis,in hostes copias educeret:utpote qui pericula

adaugeri,confirmari hostium Vires, terrerique magis ac magis Othonem magnopere cupiebat, ut operam suam ampliore pretio periculi necessitate circunue tis venditaret. Erat enim Guliermus animo ingenti,

in omni belli munere prorsus intrepido,sed auri ac

imperii foeda cupiditate maxime corrupto Adduxerat enim Mediolanum superiore anno Beatrice uxo rem,quae mirifico apparatu ac insigni liberalitate fusi Cepta, ornataque regalibus donis ab Othone, ab ipsoque Decurionibus,& demum introducta in Nobiliudomos,admirari lautitiam, magnitudinem atq; opulentiam urbis, inuidereque fortunae Othonis,& demuIberica cupiditate, id imperium affectare coepit. Haec quum impense laudaret apud viru, Quin tu inquit)s plane vir esse velis, hac urbe potiri posse non speras Pater certe meus tibi no deerit, si pro te potius quam