장음표시 사용
481쪽
peceata naufragium minentur, nauis vestraeli uirilitatis , atque 'nitentiae remis salua inportum reducatur; sicut prudens nauta, etiamortem ante oculos habens, ad clauum s det, fraci . malo,& velo, nauigat: quod Luina ope, a tempestate Iiberati, cum Pr mi. . i. pheta clamare possitis: In te sperauerunt patres nostri: sperauerunt,&liberasti eos; ad te clamauerimi,& salui facti sunt: nec no audire mercamilii, quod ait Apostolus, per que..cor. Chri Ilus b cluebatur: Tepore accepto exaudiuite. Quod, ut fiat amniaq. apud vos bene se habeant, Deum enixissime rogo. Barcinois
ne pridie Idus Ianuatij M DCXV.
V M ex Hispaniensi Iegatiotae, huc reuertus, de vobis filii
lai D idi dilectit simi rebuique vestris
assidue cogito, ecce litterae, quibus, cum ab hi quinque mensibus caream, si dixero gratas sutise, parum dicam: incredibili quippe voluptate ex earum lectione perfusus, eo maxime, quo silenti j culpam in incertam peregrinationem meam potius, quani in vestram negligentiam transferendam cste, persualum habeo . Ego, quamuis longe abiem, isthinc nullum acceperim nuncium, lizterarum tamen ossiciun nunquam intermisi ; non sistum, ut, quae de me grata fore arbitrabar, subinde intelligerentur, sed etiam,vi de meo breui reditu eam vobis spem facerem, quam&.i h habebam, quamq. res ipsa magis probasset, nisi, tum maris inconstantia, tuin hominum vel malitia, vel iniuria, vi alias vobis significaui, cc piis meis obstitillet. Nunc laetor ut ι aulae, Gando ex alto
Ac plusquain nautae : quandoquidem, non modo, ut illi, terram cerno, sed iam teneo, inportum secundo vento delatus extra procellarum,eκtra turbinum pericula, a syrtibus, ac scopulis,Deo manum porrigente,omnino se curus . Quamobrem de nauigationis meae prospero exitu opportuna fuit vestra grat latio, etsi admodum praecox; cum litterae vestrae Cal. Ianuaiij datae, multis diebus discessum meum praeuenerint. ego enim e Barcinonensi portu non ante, quam quintodecimo Cal. Februarii soluere potui, hucque priuS, quam ad iii. calendarum eiusdem mensas non appuli. Attamen, sicut sera gratulatio reprehendi non solet, ita ego praecocem nequamquam repi chendas millimo quod me redeum tem optimis ominibus prosecuti sitis , v bis gratias agam. Sed propitium omen cum prolpero si cessi fiat, ventos quieuisse , ac mare tempestatibus antea agitatum , tranquillum factum , reditum meum periculorum cura quodammodo voluiste leuare . Quod scribitis, Capuccinorum ecclesiam, di ab tautam , de dacatam cile, summopere placuit, eis magis, quo eum hon rem ait equuta sit per religiosissimum Gen uentem Antistitem, Franciscum Salinam, vibrum doctissimuin , atq in pastorali ossicio vigilantis simu in ; cui ego, discedens, partes meas,munia q. pastoralia delegaueram, viq.
in iis praesertim , quae ad Epii copale o iumspectant,nec ab alijs, quam ab Episcopis,administrari pollunt, vobis adesset, eum amice rogaueraui. Quod ille oneris,& libens sese pit, de libentissime sustinet, ut ego quintue iustinerem, si eo abiente, operam'. meam sibi commodam fore putante, similia lac re iuberet; atque utinam desiderio meo occasio respondeat, quo, ct ipla expertus cingnoscat, res tuas mihi non minus cordi esse, quam libi meae lint , & ego eam bene lentiam, qua ornatillaunum amicum constanter prosequor, de tu omnium opinione maiore elle ollendam. Magna me tristitia affecit ea litterarum vestrarum pars, quo Franciscan tum Custodem Fratrem Ludovicist de Strata, Vicebaiulum Grictet tum, Canonicum Durandardum: Ad uocatum Varotium, Gasp rem de Torres, di alios e vivis excessiste
nunciatis. Vnde, videre est, mortem,ordinem non seruarc , cum iuuencs, ac robustos, quibus vota,&ipes parentur atque amicorum, ipsius'. aetatis robur longiorem vitam desti. nabant que ac senes, de debiles abripuerit. Ferenda haec sunt, ut omnia alia, quae diuinitus accidunt,aeternae q. legi obtemperandum. Minuit autem dolorem, quod nemo Corum, qui animam chlauerunt, uno excepto V rotto aut hominum opera, aut vi,aut Imprinuiso cald ullo ereptus sit; sed omnes illius
imperatoris iussu, quem nec accusare, nec aduellantem sustinere post uinus, de vitae itatione decesierunt. v arotti equidem miserabilem finem dolui, primum, quod occisus, deinde, quod ab amico occisus sit. At in pinato euentu perist. esto. Periit tamen , estq. luctuosissimum mortis genus,quod naturale non est; nam de ijs, qui morbo extinguuntur, ipsa necessitas solatium suggerit :de ijs vero, quos repentina mors austri, magis perturbamur, quod putemus, eos diu viuere potuis te. Minuit quoque dolorem, quod aliquot dies super uiuens, errata sua expiare
482쪽
consessione potuerit, & transmigrantem an niam Sacramentorum clypeo a balanicis insidiis defendere. Qui in eorum locum a Vicario nostro subrogati sunt , eh mihi magis
probantur , quo moribus , natalibus, ac dOetrina praestantiores, quam nonnulli ex illis fuerunt, Omnibus charos, omnibus i. utiles eos suturos consido. Petri Minoretii Vicebaiuli discessus,me non parum commouit, lubdito a sine magno familiae suae incommodo vi, tam deseruerit. Sed quor seni., aut querella, aut lachrymae Nonne summus omnium pastor, rectorq. prouidentissimu&vivit, vivetq.
in aeternum it Nonne si palleres, de lilia campi nutrit, dccrescere facit, multo magis sibi mi.
Iitantium , ad eiusq. opem confugientium hominum, curam habebit, praetcrtim eorum,
qui humani auxilij spe prorsus abiecta, tota cogitatione, totaq. mente in diuitio patrocinio conquiescuntξ Quod ii iecerint Minoretti liberi, non tantum iis, quibus indiget terrena vita, sine sollicitudine abundabunt, icil& ad caelestem vitam, ubi nulla est inopia ,
viam sibi aperient . Habent matrem Operinsana, atque utilem De minam, quae,cum leuamen viventi marito fuerit, ac praesidium, sperandum est, plurima domui libae esse commoda allaturam. Galparis de Torres mortem certe aegrius tuli, quod immatura, quodque patri amarissima fuerit. verum quoniam non prudentia tantum suadet, sed ipsa nos necessitas naturali legi parere cogit, animum crigat oportet , tantamq. iacturam moderate ferat, tum ratione, tum filiorum superstitum, quibus abundat, incolumitate, praeimia quia ex maiore natu nepotes etiam lyrare
potest. At filiorum minimus desanetus, ab eo, sicut Beniamin a patre Iacob, prae cateris diligebatur. Quantumuis charus ille suerit, orbitatis remedium ex reliqua copios
prole sibi ipse praeripiat; ac loco unius filii,
quem amini, laetetur, se plures habere, quos diligat adeo, ut, si doleat, excusurdus sit, quia pater fau, non tamen, si moereat. Moe- relidi, ac lugendi iustam causam habet fi tris Ludovici mater pauperrima, quod filium vnicum,eximium Theologum, lana senectutis suae spem, atque perfugium, sibi eripi viruderit . Verum tamenicum ex innumeris exe-plis humanam vitam in lubrico vertari, cas, busque omnibus expositam est e non ignoret,ipia quoque habet , quae ad cohibendum luctum, compescenda l. suspitia, satis sint praecipue vero, quod extinctus filius bonum sibi
Domen ex vera Philosophia comparatum usique adfinem conseruauerit. Franci lcani Ge.
nobij cu locis obitum, quamuis non accibu,
item grauiter tuli, quemadmodum & vos ti lisse puto. Qitis enim talem virum e vita discedere siccis oculis pateretur Forsitan, quia senex, quia aduena, quia nullos relinquens sibi sanguine coniunctos, neminem habu
rit, qui propinqui funeri iusta persoluerit
Quinimmo, non solum ordinis sui commilitonibus, sed di ciuibus, bonis'. omnibus,molestissima eile debuit venerabilis sacerdotis
mors, qui pietate , probitate, innocentia is,
ni sellia insignis, in re publica solos, in pribi uata sobrius, liunulis, ac sibi rigidus, omnium i votis, omnium laudibus , omnium lacrymisi dignissimus fuit ita, ut credendum sit, eumi non vitam cum morte, sed mortem cum sem.
piterna, ac felici vita commutasse. Atque utinam, qui in posterum istius Michaelitatu domus rem publicam administrabunt, ad n ut in clauum sedebunt,defuncto custodi si-limiles sint: cui propterea substitutum suisset ut aiunt virum probum doctum,sapientem, i industrium, ad bonum publicum valde propentum, quodque omnium interest utilem
etiam diuini verbi interpretem, mirum ir modum gaudeo, ac multo magis, quo praete riti Dominici Aduentus t cmpore doctrinael suae cum audientium fructu non vulgare pe-l riculum fecerit, huiusq. anni quadragesimalium concionum curriculum sit confecturus, i ac sorsiitan me praesent. si per publica nego-i tia licuerit. Sed vicumque sit, ego semper vobiscum sum , semper vos mentis oculis intueor, ad vos animo quotidie propero, ut sacerem etiam corpore, si desiderio tempora
responderent, utque L cutem illico atque hunc in portum delatus sum , nisi Serenissimi Principis Victori; subitus aduentus iter,quod Taurinum veritas iam instituera, imi absq; mora aduolaturus, interturbassiet; quodq. ne cito conficiam, ambiguus huius ciuitatis status prohibere videtur, quae variis iactata Bu.ctibus,quasi nauis in alto posita,naustagium minatur, forsanq. ficeret, nisi hic oriens lolprudentiae suae fulgore vagas nubeculas dissiparet, nuncq. inutantia, ac reluctantia vela ad officium reuocando, nunc ad gubernacula sedendo, ventorum, turbinum, scopulorum, instanti'. tempestatis aerumnas ante-uateret. Qiu quidem generosus adolescensiliuicti patris, avorumq. gloriae aemulus, ea dexteruate, ea consilj constantia gerit, ut mectiam, quantum vires luppetunt, ad disii dij
radices euellendas adnitente, sperandum
sit, ciuitatem hanc in pristinam quietem breui restitutam iri. Quod, statim ac iactum sit,
ego quoquo versum Serenissimum Ducem a conuenire poste existimauero, me in viam
483쪽
dabo, ut ille, spons e meae necessitatibus intellectis, reditum meum arquit, boniq-co sulat. Si autem rerum status me consilium mutare cogat,de ijs, quae a me gesta, aut gerenda suerint, certiores vos subinde fieri cu. rabo . Interea Ionga, ac dissicilis, nec periculo vacua restat mihi via , cuius sola recorda.tio animum meum solicitat aeque , ac aestuosi maris proximus traiectus: quam viam, nisi
consecissem, cum NarbonEsem ingressus sum sinum, adhue in littore Hispaniensi plures
forsitan dies , ne dicam mentes, frustra tererem, cum ab eo tempore, usque ad hos dies mare nunquam satis tranquillum fiterit. Februarii liquidem, ac Martii menses ob ventorum frequentiam, atque vehementiam ,
nautis, plusquam alii omnes, infestissimi sunt. Quare vos rogo iiiij charissimi ut hoc reliquum itineris mei felix, faustumq. mihi concedi a Deo multiplicatis precibus petalis . De pace , quod quaeritis, dicam, me parum, aut nihil sperare, sed potius bellum expectare, nisi ipse pacis auctor a nostris cerui, cibus tantam calamitatem auertat. Undique populi stemere, undique classica personare, arma strepere, ingentes bellici apparatus sieri exaudiuntur, irae nempe diuinae manifesta signa: cui, quoniam non occurrimus vitaec mendatione, iudicio meo nihil profuerit arma sumere, nihil, cetiam cum valida mili tum manu in aciem descendere. Ad conuersionem inuitamur, nec tamen conuertimur, immo mendacium cum peccandi conluetudine coniungentes, quotidie promittimus, quod nec praestare cogitamus , quamquam non latet peccatores,a Deo eorum poenitemtiae tempus praesens praefixum stille, non futurum, clamante Propheta: Convertimini ad me in toto corde vestro, in ieiunio, fletu, &planctu. ideo non exaudiemur,nisi hoc istiae consilium sequamur, , t scilicet: Derelinquat impius viam suam, di vir iniquus cogitationes suas, &reuertatur ad Dominum,&mi. serebitur eius,ct ad Deum nostrum,quoniam multus est ad ignoscendum. Haec est secunda tabula, ad quam, naustagi si confugiant,procul dubio non submergentur: hoc reliquum salutis remedium. Caeterum mala,vel imminentia praevertere, vel urgentia euertere, inhumana manu non est, nisi calestis brachi j auxilio per pin nitentiam implorato. Itaque clementissimi Patris benignitati vulnera nostra ostendamus, ut, qui per Filij sui vulnera mundum ab aeternis vulneribus, ex orcique faucibus eripuit, laborantis patriae nostrae curam suscipiat, discordes animos Principum , conccudes iaciat, ipsorumque arma ad communium hostium pernicie conuertat.Vesere.
Niciae nonis Februarij anno sal. MDCXV.
ta iij chailissimi quod cum duo V di prope elapsi meles sint a meo
in hanc ciuitatem reditu, nul Ias a vobis, quodque admirationem auget nec a domus meae Praesecto, nec a Vicario, nec a Consulibus, nec ab alio quoqua isthic viventium, litteras acceperim, praeter vestras,quibus nonis proximis Februari; respondi. Vnde tam longi silentii ratione inuestiganti mihi haeret ar tua, utrum id casui, an vobis tribuendum sit. Suppetit quideIocorum distantia. Sed res est undecim di rum, aut, si duplicentur, viginti duorum: tot enim hinc ad vos, atque isthinc ad nos, mit tendis, remittendisq. litteris sussiciunt. Versi
undequinquaginta iam effluxere, nec tamen a vobis ullum verbum, aut de statu vestro vllus allatus est nuncius . Nescio, quid hoc rei sit, aut in quem vestrum hanc culpam cons ram , nisi caelum Musteri ense; ut Niciense ;immite, ac turbidum, litteris aditum intercluserit. Hic, ut apud vos aestiuo tempore , horrenda mugire tonitrua exaudiuntur, c ruscare sulgura, crepitare grandines , ruere imbres , vehementesq. terrae insultare in tu mur . Flumina, etiam in lito aquarum comcursu, crebris aucta diluuijs suos fines cxcedunt : Palonus, qui muros lambit ciuitatis, quamuis valde exiguus, alueo pluries sup
rato, demissioribus ripis alte supersenditur, villas inundat, campos obsidet, & quicquid obuium habet, secum trabit. Varus, qui ,hinc tribus passu uin millibus distat, Italiamque 1 Narbonensi Gallia diuidit, pluuijs mirum in
modum auctus, nemora circum quaque inudat, subruit montes, operit agros, casas se, uertit, ab arboribus ramos auellit, ipsesque arbores radicitus extirpat, trabes, tigna, ligna, ruris instrumenta,animalia quoque cum pauperum rusticorum supellectili rapit, au-icri, corrumpit, atque in mare adeo superbias erumpit, ut eius aqua a maritima longo tractu uistinguatur. Nunquid isthic similia semsistis Non puto. Rem potius vobis cum iteratis nivibus stille crediderim, quas vestro climati proprias, sicut huic crebrae pIuuiae, istisque montibus familiares certis anni temporibus , de hominibus, & iumentis iter praecludere audio. Nec tamen haec morae meae causa suit ; namque niti reditus mihi aliunde
484쪽
retardatus suisset, iam, & montium, & niuiudi cultatibus superatis, essem in dulcissi e
sponta meae sinu, atque exoptato complexu.Sed vi aliis vobis indicaui cum ciuitas haec erga suum Principem fidelissima fidere
sibi vicissim a Praetore non seruari conquereretur , quin , & exorto priuato tumultu, qui publicus apparebat,anno superiore cum tota concussi in moerore iaceret, quod tercenti ex iuuentute selectiores ciues, timentes,ne propterea in quaestionem abrepti, tormentis, poeni'. acrius exagitarentur, in voluntariuexilium abijssent: quoniam de seditione non leuis erat suspicio, visum est prudentissimo Duci Principem Victorium huc allegare, ut,
auctoritate, quam ei summam tribuerat, querelatrem, aut dissidiorum causis diligeter exploratis, serpenti incendio opportune obuiam iret. In hoc statu, cum ego eodem anno huc diuertens, in Hispaniam traiecturus, ciuitatem ostendissem, eamq. fama esset in summa laetitia antea vivere solitam,tanta animorum consternatione commotus, clementissimum Ducem cuius charitatem erga populos suos alias expertus sueram per litteras etiam. νatque etiam rogaui, ut erratorum veniam
suppliciter petentibus ignosceret. Tantumq. apud magnanimum Heroem preces meae valuere, ut, non solum deerrantibus poenas silami noluerit, sed & amnema imperata , ne quid de illo crimine ulterius inquireretur, v tuerit ; immo, quaecumque ea de causa in i dicium deducta suissent, aboleri mandauerit, non tamen, si detegeretur, contra facinoris auctorem . A quo tempore me in suorum pDtronorum numero Nicienses collocauere .
Cum autem id omnibus manifestum esset, Princeps Victorius gratum sibi sere annuit,
me ibidem manere , secumq. paterni beneficii explicatione languentem ciuitatu recre re . Hoc, ut patri valde probatum est, ita
mihi ad discessiim , obstitit. Principis deinde
assidua opera, ac dexteritate Onulla pacata sunt, ad summamq. tranquillitatem redacta: atque inter caetera, quae ad ciuiles dissenti nes tollendas secta sunt, ne in Senatu,vel in. ter senatorios viros, ciuitatisq. Consules de, praelatione, & locorum disserentia quam , Praecedentiam vocant controuei sita amplius riatur , lata est lex , qua unicuique prinprius locus assignatur, cum perlonarunt
distinctione adeo diligenti, ut facile sciri poGsit, quid agendum sit, dum sacra fiunt in Ecclesiae soletianitatibus; hoc est, quo ordine quis aqua benedicta aspergi , pacemq. exol-culari, thuris honorem quem vulgus Incem sationem appellat candelas,sacruin cinere, palma'. accipere, crucem adorare, aliaque
huius i facere debeat. Quod si ut omnibbus gratissimum. Sed ad Principem vi et
rium redeo, cuius ea prudentia est, ea in omnibus cliaritas cum Religione coniuncta, ut de visibili Republica a se constituta non contentus , ad inuisibiletri animum conuerimi, cupiens populos paternar ditioni subditos ad eius Reipublicae se licitatem traducere, ubi surrunt magistratus si ire prensatione obtinentur, ac sine ambitione geruntur; ubi nulla est auri cupiditas, ubi nullus est mortis motus,sed immortalis gloriae vita degitur iucundissima. Nana cum accepisset neicio quo auctore rem Diuinam negligeter administrari, sacerdotes licentius vivere, qua in esset
sacris legibus constitutum; humanissime ut solet) a me pclijt maxime pius adolescens,
ut, an veritati niterentur, quae audiuerat, di .ligenter perquirerem; ac, si vera ea esse coninstaret, tanto malo remedium quaeri curarem.
Opus sane egregium, & Christiano Pi incipe dignum. Ego in grauissino negocio plusquamediocre studium potui: sed post longum laborem nilui, aut parum inuentum, nisi quod in Diuino cultu nonnulla desiderarentur. V ruintamen, cum inter clericos Ecclesiae in se utentes nillil distribueretur, unde ali,ad chorumque inuitari deberent ; nec vigilantii simi Amittitis negligentiae id tribuendum esset: monebam allegandum esse Romam, qui himius Ecclesiae necessitates summo Pontifici cxhiberet, ut a summa eius prudentia,atque auctoritate, vel pauperi clero subueniretur ;vel, si deestent , qui Ecclesiastica onera seserent , Episcopus extra omnem culpam ea de causa censeretur. Praeterea, etsi aeterno aspirante Numine, nemo, vel in hac ciuitate , vel in eius comitatu, adhuc deprehensus est, qui de via Catholica ad Neotericos unquam deflexerit; attamen, quia, tum ob vicinitatem
adiacentis Gallia Narbone sis, ac Delphinatus,vbi complures in libertate ut aiunt cω
scientiae viventes venenata dogmata amplectuntur ; tum praeientis belli occasione confluunt non pauci, qui contagione sua iii cautos homines iniicere possunt; erigi sanctae inquisitionis tribunal percupit Princeps . nec ,
quamquam ciues, di prouinciales fortiter, ae pertinaciter, ne erigatur, resiliunt, dc sperat, eos suis monitis , atque cxhortationibus esse
acquieturos, sibique morem gesturos. Quae si attes dilectissimi vos ideo scire volui, vicum quo Principe vobis res sit , intelligatis, seueri istino , icilicet, ac sancti siti O cen:ore; vique, si ad vos diuertat, quod breui futurusputo nihil inueniat, quod cius puritatem,
485쪽
morumq. innocentiam offendat. Id vero ego a vobis praestari posse non dubito; quado praeceptorum meorum memores , quae saepius, &coram, & per litteras, facienda admonui, faciatis; laudibilia utique, vobis utilia, mihi q. iucundissima,quemia modum de eidem Primcipi. Vnum dumtaxat perficiendum superest arduum plane illud ac perdissicile,) sed, ut mihi videtur,Principis prouidentia, ingenij q. excellentia superabile. Quo facto, me in via
dabo. Habetis cunctationis meae causas. Sed, quid ego causas vobis afferam, apud quos opera mea pro causis sutura sint Valete , lmeq. precibus vestris Deo gratum facit o .
Niciae. vj. Kal. Aprilis M D C X V- sClero, populo . Taranta sensi. j Epistola XI.
γ et EsTRAs tandem accepi litis
,cia teras fratres, ac filii charissi.
in V χ mi eo gratiores, quo tardio
rcs, prasertim , quia omnes omnium illorum ordinu mortales magnam de meo reditu voluptatem
cepisse nunciatis, meq. videre,& alloqui maximopere optare. Quibus ego debitam, meritam q. gratiam reserens, si holos meos, pia gnora mea,desideria mea amplecti,eorumq. aspectu, ac sermonibus recreari vicissim cupio. Quod, ut quam breuissime fiat, quantum per negotia licuerit , diligentissime curabo. Climq. Serenissimus Princeps Victorius p terna iussa prope omnia ad felicem finem perduxerit, nihil erit, quod in his partibus me diutius detineat: immo iam incipiunt mei
sarcinas componere, iter confecturi, quanto citius vel temporis ratio, vel locorum distantia, ac transitus id fieri permiserit. Si quid
vero intercedat, quod me cum Principe proficisci impediar,in causa erunt iumenta,quo
rum hic non est ea copia, quae, & ipsi, & mihi codcm tempore sulficiat, namque illi non minus centum, mihi viginti quinque necessa i ta sunt nec post me aliquid, vel relinquere, vel praemittere plurium dierum itinere, aut tutum, aut utile; tum, quia supellex pretiosa
hoc fieri non patitur; tum, quia nonnullR sunt, quae ex acia indigent cura, ne, dum vehuntur,incommodum patiantur,vitrea nempe vasa, rarae aues, aliaq. animalia, quae usque ab India, salua huc aduecta sunt. An mulionibus,, et famulis fidendu ξ plerumque per summam oscitantiam , olficii sui obliti,
res corrumpi, ac deperdi permittunt; qiraeque eorum socordia dominis pereunt,mendacis S, malisq. artibus in tempora,catu . vaserrimerethciunt. Confecto de sarcinis negoti illico me in viam dabo, Taurinum diuersurus quemadmodum ad vos saepius scripsi) ut renissimo Duce salutato, nisi aliud, quod
Reipublicae expediat, me detineat, ad vos festinem . Iamque Anastasium meum ex fratre nepotem, qui me in Hispaniam euntem sequutus est, illhuc praemisi, ut, si eius opera
in bello Dux uti velit, liberalissimo Familiae
Germoniae patrono, quomodocumque opus fuerit, morem gerat. Adolescens quidem est annum agens tantummodo vigesimum secudum: sed corporis uiribus,consilio, ingenij q.
acumine supra aetatem praestans; manu item promptus, non tamen praeceps, nec quidquasine ratione faciens . Nec dicatis, me, uel aedium istarum amplitudine, uel hortorum pulchritudine, ad redeundum inuitari. quia
meus erga uos amor omnes commoditates,
omnes delicias superat; is me allicit, is me a solicitat; is currenti mihi calcaria ita addit,ut diuisus a uobis, nihil in animo antiquius habeam, quam uobiscum coniungi, uidearq. a me ipsb diuisus. Non tamen nego, me florus plantarum, arbuscularum deleetatione plurimum capi, ad hunc q. quasi solum secessu tria. confugere, cum inihi a libris, cum ab hominum frequentia, cum a multiplicium rerum
molestia, recitato Diuino officio, sessus antiamus relaxandus est, quippe ad hortensium
omnium amorem, quodam arcano , ac natu
rati,non tamen ut mihi uidetur irrationali affectu impulsus, ita, ut eorum aspectu mirum in modum a laboribus recreari soleam. Pr pterea, cum ivla triti domum horto carentem conduci non paterer, habitare non potui minoris, quam mille circiter aut eorum annua mercede . Hortorum amoenitatem veteres
quoquc tanti secerunt, ut beatitudinem post hanc vitam in hortis, campisq. Elisis reperiri finxerint. Sed, omissis fabulis, totius himani generis patentem ab ipso rerum condi. tore in Paradiso, omnium voluptatum compendio, collocatum sutile sacra habet pagina . Ego pIane in hoc monachorum claustro, quod modo incolo, habitaturus, antequam loci situm explorarem, futurum me, quasi in Romano comitiorum Pontificiorum conclaui cuius angustiam quater expertus sueram initio dubitaueram: sed a coenobi j Moderatore Ludovico Gabricii parte aedium, quam ipte inhabitat, mihi concessa, laxius, atque elegantius habito, quam putaueram. Habet
namque membra quattuor, cinnacesu quippe, si non amplum, nec omnino angustum, plurimo Sole, maris vicinitate, valuis, ac se nestris circum quaque illustratum , unde ad
486쪽
orientem, ciuitatem, & arcem, ad Meridie, ac Septentrionem mare latissime , littusque , ad Occidentem planitiem, colles, agros, vineas , amoenissimas villas spectat. Contra coenaculum cubiculum est politissimum, in
quo dormio , scribo, & si quid oti j restat, lectito. Huic adhaerent duo alia cubicula,meis familiaribus, quorum opera frequctius utor, satis commoda: primum praesertim,cum aliud nondum persectum sit. In angulo prioris cubiculi locus est hypocausto similis, ubi, ut in cella penatia, ad quotidianum usum multa
asseruantur. In altera parte situm est sacellusernicatum instar exigui templi, orationi, de contemplationi valde opportunu. alios meos semiliares alia cnbicula excipiunt. Nec deest xystus, seu porticus deambulationi aptissi,ma, ad quam me recipio,cum vel caeli mutationes, 'et turbines, vel aduersae tempesta. tes pedem me domo efferre non sinunt. e nobio praeter unum coenobitarum parum cultum, & rusticum, a tribus lateribus adiacent duo Principis horti, quorum alter ad Orientem , & Meridiem vergens, in quattuor partes diuiditur: omnes cancellis clauduntur, ubique sunt gestationes, quae tum maximet sole carent, cum is ardentissime culminibus
tectorum insistit. Vbique mali medicae,ubiq.
massylicae, vulgo aureae, ac limones nuncin Patae, ut cedri; quorum procera, frondosaque corpora umbra ilia calorem temperant, solaresque radios arcent, de quasi peristromata, ac stragula textilia magnificis opei ibus p rietes circumquaque vestiunt, veluti picta baccis myrti, flavis, odoratis de esculentis, nouo fiuctu per Autumnum eum anniculo pendente, ac etiam floribus mirum odorem. spirantibus. Cancellos conspicuos iaciunt,
buxus, myrtus, rosmarinus,virens semper laurus, aliae quoque humiles arbusculae. Vbique searsim flores, praesertim hyacinthus, narcissis, violarum genera varia, flaua,alba,cceru- Iea, purpurea, columbina, tum ad Odorem , tum ad aspectum gratissima. Interiores partes etiam diuersis floribus, stagis, alijs itendi humilioribus , atque odori Κris herbis consitas,ambit deambulatio pressis,varieq. tonsis arbusculis inclusa . At qui ad Meridiem, de Occidente vertitur,nihil habet,praeter dea bulationes, quae ijsdem malis, de cedris tegu-tur, cingitur q. ut ita dicam aulaeis ex ipsis
cedris, malisq. tum medicis,tum massylicis, miro artificio contextis. Res proculdubio tato Principe digna, qui modo ad Austrua corporis exercendi, de ad laborem assuefaci&di caula, etiam sphaeristerium aedificavit. lj somnibus ex coenaculo ipse magna cum voluptate fluor. Extra urbem pariter non desimi loca deambulationibus percommoda is, etiam si imbres intercedant, quorum humor
viarum, ut plurimum arenosarum, usum non
impedit, siue iter sit ad littus maris, siue ad villas, de hortos,qui si equentissimi sunt,omniumq. fructiferarum arborum resertissimi, olearum, scilicet, prunorum , persicorum, ficuum, item cedrorum, malorum medicarum,
ac massylicarum, quae fructibus grauidae imclinant ramos, quasi decerpere volentibus eos porrigant. Abundat terra oleribus cuiuscumque generis, brassica praesertim Pompeiana, vel Cypria, quam vulgo caulem floridum appellant, cuius in his partibus tantae est copia, quanta nullibi in Italia ipsa. Ian fabae, ac legumina colliguntur, segetes ad maturitatem properant, prata florida, laetaq. trifolium, aliasque herbas teneras, quasi nouas alunt. Cuncta perennibus sentibus per canaliculos,riuulosq. irrigantur. Ea quoque
pars, quae ad montes, colle R. excurrit, par εtraiis euntibus praebet voluptatem: ubique amoenissima nemora, ubique aedes,ubique villae, adeo, ut non campos, aut campestria , sed pulcherrimarum, uariarum q. rerum puectam tabulam,multa cum oculorum deIect
tione repraesententi Ciuitas laudatissimis piscibus abundat,alijsq. commodis,quae a proximo mari subminilirantur. Montes, planities, uillae optimos fiuctus gignunt, uinum in primis generosum, dulce, de pingue,Oleu , caseum,lac,carnes,volatilia,& hyemali tempore perdices plurimas. Prandentes ex ipsa
mensa, praeter volitantes aues, triremes etia, naues, celoces, ac quidquid nauigiorum eit, ultro, citroq. excurrere , ac traij cere vident .
Quid ergo iucundius quid suauius nihil
plane. Quare, si huiusmodi oblectamenta istanti essent, ut me ad se trahere possent, hinc discedendum non esset. At nil patria dulcius, nil delectabilius, quam cum suis esse. Ideo mihi hora dies, dies it eui mensis,mensis vero annus apparet. Et quamuis abiens, illius Ecclesiae curam non deseram, huicq. Reipublicae, dum hie detineor, inutilis non sim: attamen, quia utilior gregi meo seturus sum,ciundabitur eius necessitatibus, no per ministros, sed praesentia mea subuenire,ac vobiscum horum maxime piorum Principum salutem Deo commendare ; nihil est, quod magis Optem ,
quodque ante oculos mentis meae magis o uersetur, quam ad vos redire. Interea ad Christianorum praeceptorum exactam obseruantiam animum aguertite, de diuina clementia securi, dummodo, cum acceptorum beneficiorum memoria virtutum amor m
487쪽
coniugatis; quod, ut faciatis fiatres dilectist
simi vos etiam, atque etiam rogo, & m neo . Valete. Niciae s. Kalen. Aprilis Anno
sime relegi, ac quidem non sine magna voluptate, vel eo nomine, quod monita, praeceptaque mea νquemadmodum res ipsa, & necessitas postulat, i si hic sarta tedia haberi scribitis: diuina item ossicia, Missas'. diligenter, ac reueren ter celebrari, sanctissimum Christi corpus, quo sanctificamur, pascimur, aeternaeq. diutunitatis participes essicimur,solemniter populo exhiberi; sed & supplicationes in quovis
municipio, di vico, cum fidelium stequentia peragi: sacerdotes praeterea audiendis consessionibus,sanctitque sacramentis ministram dis quotidie alacriter incumbere, ex pijsque ae Christianis laboribus non fitigari, sed rocreari, concionibus interesse, semperq. al, quid boni, animabusque salutare moliri, nec non odia, di iurgia tolli, ablata restitui, murmurationes, ac maledicta exulare. Quae quidem praesentanea sunt in uirentium malorure media, Deumq. propitium nobis reddent, qui libius calantitates, ac luctum, in voluptatem, S risum conbertere potcst. Proinde canamus cum Prophcta: Iartamini in Domino,& exultate iusii ,& gloriamini Omnes recticol de . Audivit vota nostra placabilis Deus, si non ad pace, cuius tamen spem non abiecimus saltem ad victoriam , quae pacis ina ' te reit. Moyse Hebraeorum Duce manus ad Deum extendent , vincebar populus Israeli
ticuS, eodem manus remittente, vincebatur.
Idco Oiaticua ibus, bonit l. operibus diligenter studendum . Vult omnes solicitos, atque importunos Deus , vinciq. ac flecti non dedignatur. Cum igitui Regnum caelorum vim
pati, & violentos illud rapere dicat Euangelista, in hoc fratres) sedulo incumbite, hanc viam insistite, in orationibus perseuerate; ut bella, atque instantia pericula, Dei digito a
vestra patria avertantur. Quae , cum Sarret oministro Patrimoniali,& hau altardo generali vicario nostro, de sententia a Saba udo Senatu ad nostrae iiii isdictionis fauorem contra homines Confleti, aliorumque locorum decimas ibi uere recusantium lata, nunciatis,
iucundit sum fuerunt ; plurimumque sapienti senatui nos debere fatemur: non, quia pro nobis senserit, neque enim aliter grauissimi viti iustitiae satisfacere potuistunt sed, quia litium ambagibus nos breui liberauerit. lis litem gignit, aliaque aliam parit ita, ut , quasi
catena , quandoque etiam post cros liget.Sed haec victoria eo magis placuit,quo conscientiam recusantium a censuris, atque spiritali bus vinculis redemit,a quibus, nisi restituto, quod iniuste detinebant, absolui non poterant . Attamen, quamuis Praelati, omnium Ecclesiarum rectores, ac beneficiarii iura propria Itueri, & conseruare a sacris etiam canonibus iubeantur; dubium tamen non est, quin omnes, praesertim, qui in animarum c stodia summum locum tenent, quorum prae cipuum munus est, quae Dei sunt quaereretia , atque temporalia quodammodo contemne re ) forenses controuersias, quoad eius fieri potest,vitare debeant: lites namque concor diam, an inrorumq. coniunctionem distatu ut; ac praeterqua, quod litigiosa negotia absquestaudibus, atque insidiis perrato geruntur, amorem in odium, probitatem in malitiam, ac supplantationem,obsequiumq. in contemptum etiam conuertunt. Ideo dici solet, plero'. litigantes non ex bona conicientia, sed ex sperato victoriae fructu praemia metiri. De his Ioquor,qui, ut vincam tantum,non,ut legibus acquiescant, ad lites properant: a quibbus cgo ita dissentio,vi, nisi coactus, atque ex tultitiae consensu, ad litigandum trahi non patiar. Quod autem cum codem Sarreto inbnistro, &Cha uallardo de septemo eius Senatus Praeside Antonio Fabro scribitis , milii
nouum non citet vetus enim intur nos intercedit beneuolentia, usque a 1tudiorum communium rudimentis, quam nulla, vel temporum , vel locorum interualla abrumpere, vel delere potuerunt. Hunc temper amicum sim
gulariter dilexi, atque admiratus sum. Quid enim ii Io grauius quid humanius quid doctius qui non unus homo, sed litteraei ,
in uno homine summum periculum facere videntur, ut eius ingeni, aeterna monumenta testantur: quae apud omnes doctos viros maximam habent auctoritatem. Adhuc adolescens plures coniecturarum libros edidit,quibus alios viginti addidit: item de erroribus pragmaticorum chiliadem integram publica.uit: nec non cotra recentiores dc variis nummariorum debitorum solutionibus librun composuit. De ipsa Iuri rudentia quid est, quod non ex tempore doctissime promat quiduc, quod acerrimo iudicio, primis causis ab origine repetitis, non subtilissime expem dat, atque definiat Opus sane aureum, &
488쪽
discentibus, & docentibus maxime utile . Qim, si aliquando absolui auctoris occupationes permittant, vix credimus iurisprude tiae capessendae ullos alios libros necessarios futuros; ac multo magis, si Rationalia in totucorpus Pandectarum ab eo inchoata adfinsiperducantur, sicut,& librum illum, qui inscribitur cui cum secunda parte,ut ipse non ita pridem ad me scripsit, breui extrema manum impositam iri speramus. Quae quideIucubrationes eiusmodi sunt, ut legalis philo. phiae sectatores studiorum suorum cursum, absque Accursianis glossis , ac Barioli, simiuliumque iuris interpretum industria, posthac absoluere possint. Codex Fabrianus, bone
Deus, quam eruditus, qumque multiplex,&varius,in quem tota iurisiprudentia coacta videtur, cum ex eius definitionibus; ut eas i in se appellat; omnis causa, siue sacra, siue pro-
sana, siue ciuilis, siue criminalis, cognosci, de lterminari possit, utpote eminentiorum utriusque iuris interpretum placita, ac dogmata continentibus. Eius certe scripta latinae linguae puritate, ac candore celeberrima sunt, i praecipue, quia cum sermonis venustate facilitatem, claramq. breuitatem coniunxit.CO-
posuit quoque doctam. grauemq. Tragoedia
de morte Imperatorum Gordianoru,&Maximinorum,Gallico quidem idiomate, sed i gentibus , & carminum elegantia, & sententiarum pondere grauissimam. Plerasque etiarias meditationes de amore Dei, de lancta Poenitentia,de sacrosancto Eucharisti e sacra mento,de Rosa iij mysterijs,Gallicis ite versi- lbus conscripsit. Quae, licet leuiora videantur, lattamen cum grauissima sint,cius dignitatem potius auget,quam minuant. Videmus enim, l& Cieeronem,& alios maximos Oratores, ut
refert quoque Plinius ad poetices studia ali, iquando diuertisse, summaq. cum laude cpigrammata, elegos, hendecasyllabos, composuisse,edidisse, inter chariora habuisse. Audio, Antonium meum meditari commentaria in
institutiones Iustiniani sub titulo Fabri institutoris, tyronum quidem potissimum gratia: sed , quae etiam prouectioribus magnam sint
allatura commoditatem. Proinde mirum est, hominem tantis,ijsdemq. arduis negotiis distentum , tot voluminum fabricam perficere potuisse. Admiratione augebunt,quae adhuc ab eo composita in lucem non prodierunt, quae .E sub praelo sunt; ut consultatio non minus docta, & elegans, quam ampla, de cainsa Montis serrat ensis Principatus. Inter caetera , quae ipsum summis laudibus extollunt, sunt, quod de iure quotidie res det, quodq. tantam sibi fidem comparauerit, non solum
apud Allobroges, sed&apud Gallas, Germanos , Italos, Hispanos , omnesque nati
nes, ut ipsi viri Principes ab ipso in graui
ribus causis, tanquam a tripode, responsa petant, adeo, ut in scholis, praesertim it ,
Salmantino, Complutensi , ac Coimbricem si gymnasio, caput unius scistae laetus sit,um centurque Fabriani, qui ei adhaerent. In causis agendis, siue respondendum sit, siue
disputandum, non minus ornate, atque ac
te ex tempore sententiam prostri, quam me dilato ; graui namque ac decora verborum constructione, quae praeter elegantiam, Se manam semper redolent antiquitatem, ac leporem. Pollet incredibili memoria, atque Mingenio; semper legit,semper meditatur, siem. per vigilat: quamuis enim a multa nocte idormitum eat, non tamen diem in lectulo
expectat, sed cibi, potus , somnique parcissimus, surgens ante lucem, filiis suis legum
dissiciliores nodos explicat: qui licet, nisi inhumanioribus litteris, alium magistrum non
habuerint, tantum tamen profecerunt, ut ex
illis sint, qui genitorem di praeceptorem , etiam in iuris ciuilis disciplina, aequare videantur . Maior natu a Serenissimo Duce in Senatu cooptatus eodem loco, quem pater obtinebat, antequam ad supremi Praesidis officium assumeretur, breui sorensium Decisionum volumen aeternitati consecrabit. Aia solutis lectionibus Antonius, auditisque a disputationibus inter liberos excitatis, publico muneri, quod praestantissimum que que hominem totum occuparet, & mane de vesperi se pariter totum tradit. Reversus d mum sui omnibus copiam facit, omnibus charus, omnibus, non solum nobilibus, ac magnis viris: sed & pauperibus admodum
suauis, di opportunus, si quid temporis ei inegotijs superest, etsi minimum, id omne. in studium litterarum, scribendo praecipue.. , auidissime confert: solis sere Pandectis contentus : ita ut litteratorum thesaurus mihi videatur. Neque in itinere otiosus. Bis Romae
fuit ad grauia, ct ingentia negotia: In Italia subalpina ad Principem vocatus saepissime rsed semper, quasi alijs curis Llutus, aliquid molitur: di quod in via meditatur, in hospitio pugillaribus commendῆt: nec, cum parum firmae valetudinis sit, a laboribus studio. rum abstinet. quem ego propterea aliqua do de propria salute amanter admonui. Sed strenuus miles sic respondere solet : Facit hoc, qui me secit. Nonne est in manu figuli leui rota effingere vasculum, idemq. frangeres Figulus autem noster nos non frangit:le
489쪽
ros,ex mortalibus immortales facit. Dignata, certe tanto viro responsio. Vnde colligi potest, talem virum pietate, ac religione excellere non minus, quam in artibus, esciuilibus disciplinis, rerum q. humanarum experientia. Quolibet enim die Dominico cum pia uxore,&liberis lanctam sumit Eucharistiam,dedit q. nomen in omnibus Camberiacae ciuitatis sacris coetibus, aut sodalitatibus, ut Corporis
Christi, Rosarii, ac similium. In quibus omnia etiam onera, ac munia subitaeque, atque
alij sesi j omnibus curis soluti; statis l. diebus supplicationibus fieri l litis, aliisque suncti
nibus, si quae sunt, indesinenter assistit.Vtina huic similes ciues ad clauu Reipublicae semper sedeant. cuius eximia virtus, non solum ad eius egregia facinora celebranda nos in
pulit, sed aliquando effecit, ut Serenis limo Duci, & I incipi Victorio de tanti ministri
praestantia gratularemur, praecipuo, scilicet, ieculi ornamento: de quo plura diceremus, nisi, di vobis sere iam coperta essent,& nos urgeremur, quod tabellarius a Principe expeditus litteras in sinu habens, amplius expectare nequeat. Sed coram alia. Valete, fili j, nec solum pro pace, nobis l. Deum orate , sed etiam ut diu uti, frui q. eodem Praeside vale, mus. Niciae Kal. Aprilis. MDCXV.
in P. reium, diuersitate varia aeque,
ac ipsas res humanas este novidemus, quae instar nauis in
medio maris fluctuantis, modo aduersis venti modo procellis iaciatae, in eoilcm statu nu. quam coli sistunt: sed ,nunc laetitia, nunc moerore , ita mentes nostras linstringunt, ita perturbant, ut mortalium conditione nihil
turbulentius sit, nihilq. inconstantius. Quod mihi satis exploratum nouissime confirmauit improuisus euentus. Nam, cum superioribus litteris vestris gratissima, atque ad temporutristitiam condiendam apprime opportuna essent mihi nunciata, egoq. ad vos proxime datis codicillis, magnam me inde laetitiam cepisse significa: sem, recentiores, quae a vobis, a M. Batulo, a Patrimoniali, a Grippato, hodie mihi redditae sunt litterae, tanto amariores fuerunt, quanto magis nouum, atque inexpectatuin est, quod contra Ecclesialii cam libertate ex leui causa a nonnullis isthielarari icribitis, quodque nec leges, nec in rae vel dignitas, vel collicientia, silentio Praeteriri posse permittunt. χῖd enim reliquia Archiepiscopalis palati j potius, quam priuatarum aedium in summitate montis sitae, ubi sancti lacobi arx quondam fuit, aut dam. ni, aut incommodi, vel principi, v l Prouinciae tandem actene possiant, ut quamuis ruinosae, non sine Ecclesiae dedecore nunc destrui debeat, cum & Galli quindecim abhinc annis, ct ipsi haeretici, post eam ipsam arcem obsessam, bellicisque instrumentis demolita, easdem aedes, vel, quod nullo sibi essent impedimento, vel Religione vetante, intactas reliquerint ρ Cumque ita res se habeat, non horrebunt Catholici homines, nobilq. amiaci , contra sacra aedificia etiam abiectissima, talia cogitare, ac moliri Ego fiat res dilectissimi ne, quae ad honorem Dei pertinent, negligerem, vix lectis littetis vestris, quasi si
rore percitus, cum Serenissimo Principe coquestus sum, quod me absente,essent ex meo
grege, qui immaculatam sponsam Christi ea
contumelia allicere vellent; rogavique ut,
qua solebat, humanitate instanti periculo o
uiam iret. Princeps tantam audaciam admia
ratus, respondit, sibi nequaquam perluad ri, id Serenissimi Patris auctoritate tentari; aut, si cum aliquid iussisse appareret, pro certo habere se non fuisse iubenti de toto negotio narratum, quod oportebat: proinde curaturum, cum primum in conspectum patris veniret, ut, eiusdem tuitu Ecclesiastica priuilegia sana tecta conseruarentur. Quod,& ego, ad Ducem datis litteris madari enixe petit, sitnes urgens,ut, cum aedes illae Archiepiscoporum commoditati constructae suetint, sitque arx iam abrasa, quid de earum flatu permittendum, aut prohibendum esset, ab eius lumina prudentia diligenter perpenderetur; ac, si eas solo aequari e Republica tandem esse videretur, me quoque in eam tententiam transiturum: Contra vero, si aedium deiectione nullum publicae causae commoducti et accessurum, sperare me ab eius pietate, eas intactas relictas iri. Rursus, si ad earudemolitionem veni edum esset; permagni mea
interesse,id, praesente,atque curante me, fieri; ne caementa,lapides,ac reliqua materia ex ea
parte deij ceretur, qua Archiepiscopalis p trimonij vinea ad radices montis meridiem versus porrigitur, pretiosissimissandi platis, ac fructibus irreparabile detrimen tu inferretur . Hoc a me pastoralis cura exigebat, hoe meus erga iliam Ecclesiam immensus amor: etsi, ut a ut aedes illae ruinam minitentur, cupossint re discati; at no sine magno sumptu.
No inficior,nec, si expediat, viret q. desideria meo respondeant , labentis palatii ad spontar
490쪽
meae dotem pertinentis, reparationem recuso . Similia nec minora aggressias sum, & a solui. Quid fecerim stati in , atque isthuc veni, quantum aeris mei in templorum instam ratione, domuum q. aedificatione, quantum etiam assectus, impenderim, optime scitis, fiatres charissimi optime cognoscitis. Nescit porro semel incitata liberilitas consiste-i e, si cius pulchritudo usu approbetur, & cωmendetur. Ad litteras Vicarii, Baiuli,ac P tiimoniali siescribo, ne libellum porrigere disserant, petant q. rim integram relinqui, donec Ducis Serenistinii mentem exploraue-io. Sin autem nihil impetrauerint, de d*mnis ab aedium destructione Ecclesiae immin tibus coram legitimis magi sitratibus ita sibi caueant, ut quantum eius interesse probitur, illas euersas fuisse, ab euers bribus, seu euersionem mandantibus, resarciatur: quod a pragmaticis iurisconsultis, de damnis, S interesse protes lari, appellatur. Piget me, pudet q. stat res animarum mihi creditarum regimini haec incommoda, has perturbationes imminere, venerandis locis insidias strui, prauisq. hominibus de Ecclesia male merendi ex absentia mea occasionem dari: quin umego, si praesens essem,non solum conatus,mindico negotio reprimerem,sed de ipsas nocendi cogitationes discuterem, licet Reipublicae, immo ipsius Serenissimi Ducis causa ablens, praesentiae meae auctoritatem retinere videar. Quare de iis, quae scitu digna fuerint, certiorem me facere dei eps ne grauemini, duego ad calamum pariter velox horam reditus avide obseruo, atque expecto, quaque possum industria, praeuenire liudeo. Princeps a patre accositus, per dispositos equos ina dibili celeritate Taurinum versus properat. Ego eum sequar, cum primum iumenta ad supellectilem, familiaresque meos vehendos idonea habcri poterunt. interim discedente
vehemen aer oraui, ac obtestatus sum , ut patris voluntatem ad reditus mei necessitatem
accommodet: quod, cum factum suerit illico a Paschate ad vos libentissime si stinabo. Res nostrae non bene se habent. Iam hostis vi
sima est in solum nosinam et upit: iam arcem quadam occupauit. Obvius ei exij t Dux manu forti, ad certamen paratus, cum per te m-pus, ac regionis si sum liceat. Miles nihil cu pit aeque, ac pugnam. Vcrum par est, non ducem exercitus voluntate , cd exercilitati ducis consili: si egi. Militum alacritate,atque audacia plurimum acuitur, crescitque ducis virtus. Sed contra, nisi hostium vires, locorum qualitates , temporum Opportunitates, periculoi uni causse, atque improuisi citentus dispiciatur,perpendantur,examinetur quod multitudo consili j expers sacere non potest qui vincere debuisset,non raro vincitur: ideo cunctatione aliquando magis, quam celeritate, hostis, etiam potentis, serocia domita. nec prodest Reipublicae , in re grauissima , test belli administratio,incautorum hominum impetum sequi, hostenari. contemnere. Saepe enim contem tus hostis cruditissimam victoriam aduertario reliquit, ac nonnunquam despctata salute, contemptorem sedit.Quod innuit poeta, clim dixit rVna lus GAIM, nulla peraresalutem . Si sua iei It neccistas, aut occasio, quae in omnibus, praesertim in bellis,magnum rebus gerendis momentum affert, suos intrepidus, ac prudens Princeps in aciem educet, copiam q. pugnandi, ciet, ac non sine lucro; plus enim animi habet inserens, quam propulsans peri, culum . Ille autem in sua, suorumq. virtute, spem collocans aduersus hostem murum ha-set, sortitudinem scilicet. Sed, cum incer tus sit belli exitus, Marsq. communis, pacis Deum logemus, ne res in tantum discrimen adduci permittat, sed inter utrumque Principem pacem conciliet,& tranquillitatem con-1tituat. Paucula haec, multis occupationibus distentus, exaraui. Cum Augustam
Taurinorum venero, statim, clom