C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

331쪽

ex Lusicinia per vectones eum omnibus copi' ad Afraunium proficiscatur. Varro cum his, quas habebat, legio, nibus omnem ulteriorem Histianiam tueatur. His rebus constitutis, equites,auxilia. totius Lintaniae a Petreio, Celtiberis, cantabris,Barbarus omnibu'qui ad Oce nupertinet ab Astanio treperatur. Qsibus coassis,celeariter Petreius per Uectones ad Astanixm peruenitreosti, Copitia Ati: ςU40 hc sim etd Ilerdam,propter ipsius nit numerus. loci opportunintem,gerere. Erant,ut supra demonstra, tum est 'iones Astanij tres, Petreij duae:praeterea si latae citerioris prouinciae, er cetratae ulterioris Histaria cohortes circiter octoginta, equitum utriun prouincia Caesaris coo circiterquius millia. caesar legiones in Histaniam pr miserat,ad sex millia auxilia peditι ,eqvis in tria mitilla,quae omnibuη superioribus bellis habuerat, er parem quam ipse Gq ψ dumerum, 'quem ipse petiuerat,nominaim ex

homines septimi generi homi num ex Aquitanis,non, tantos, quι Galliam prouincia attingunt. Audierat Pompeium per Mauritanim cum legionibus iter in Hista, niam facere,constitimi esse uenturum. Smul a Tr. miliis tura, centurionibu3s mutuus pecunias sumpsit,bas exera ritui distribuit. ingo facto duas res consecutus est, quod

pignore animos centurionum devinxit,er largitione mi, Iuum uoluntates redemit . Fabius Anitimarim ciuicisum , . . Θ. somos literis,nunthsintencibat. in Sicore flumine poli.

core fiu. tes e cerat duos, inter be distantes minia palpuum qua, tuoribu pontibuε pabulatu mittebat,quod ea, quae citra

332쪽

idem ere,at 3 eadem de causa Pompeiani exercitus duaces faciebant crebro i inter se equestribus praelijs eo tendebant. Huc cim quotidiana conssuetudine congresse pabulatoribus praesidio proprio legiones Fabianae duae

flumen transissent, impedimentas, Cr omnis equitatus sequeretur,subito iumentoru, π aquae magnitudine pons est interruptus,er reliqua multitudo equitum intercluasi. o cognito a Petreio, er Afranio,ex aggere,atque

cratibus,quae 'umine ferebatur,celeriter suo ponte Afranius, quem oppido,castris, coniunctum habebat egis,nes quatuor, equitatumque omnem trafecit, duabu , Dubianis occurrit legionibus,cuius aduetu nutiato, L. Planaeus, qui legionibus praeerat,necessaria re coactus, locum capit superiorem, diuersamj aciem in duas partes eon stituit,ne ab equitatu circumveniri posset. Ita congressus impari numero magnos impetus legionum, equitatus,suhimet. commisso ab equitibus praelio, signa duarum legionum procul ab utrisque conspiciuntur, qvas c. Disbius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus

fore id,quod accidit,ut duces aduersariorum occasione, er beneficio fortunae ad nostros opprimendos uterenatur: quarum aduentu praelium dirimitur,ac μκε uterque legiones reducit in east a. Eo biduo caesar eum equitibus nongentis, quos sibi praesidio reliquerat, in calba peris venit. Pons, qui uri aloempestate interruptus,pene erat refectus,hune noctu perfici tufit. Ipsie cognita locorum natura, ponti, castris, praeseidio sex cohortes reliquit, ais omnia mpedimenta,er polbro die omnibus copiis

triplici instructa acie, ad Ilerdam projicipiιur, er sub

333쪽

easti is Astanti constitit cribi pausister sub inmis mo

ratus,facit aequo loco pugnandi potestatem. Potestates cta Afranim copias educit, er in medio colle sub cauris' eonstituit Non titit.caesar, ubi cognouit per Amnim stare, quo Caesar ad iter murM praelio dimicaretur, ab infinis radicibus monitis, . internisu circiter pusibus quadringentis,castra facere constituit: erne in opere faciendo milites repentino h

stiam incursu exterrerentur,atque opere prohiberetur, Milo muniri uetuit,quod eminere,er procul uideri ne

cesse eratqed a stome contra hostem pedum quindecim fissam fieri linit. Prima,er fecunda qcies in armis,ut ab initio costituta erat,permanebat:post hos opus in occul. to acies tertia faciebat.Sic omne pri*s est perstau, quis intetigeretur ab Astanio castra muniri. Sub uesperam caesar Lntra hanc fisam legiones reducit, atque ibi sub armis proxima mMe conquiescit.Postero die omnem e ' ercita intra I sim continet,er quod longius erat agger petendu3, in praesentia similem rationem optris instituit,sngula uti racastroruin singulis attribuit legionibus munienda, Psi a j ad eandem magnitudinem perfici iuribet,reliquis legion in armis expeditas contra hostem con litust. Astarius, Pctreios terrendi cavsa, sits op ria mpediedccc pius suas ad infimas montis radices prois

ducunt,er praelio iacissunt. Neque idcirco caesar opus intermittit. conliseus prodio legio m trium, σ m nitione 'fe. illi non diu commorati,nec longius ab ina, simo colle progrefi,copias in caria reducunt. Tertio

die caesar uallo casa communit, reliquM cohortes,

quas in superioribas castris reliquerat,impedimenta, ad

334쪽

LIBER Lad se traduci iubet. Erat is oppido Ilerda, er proximo colle,ubi castra Petreius, ais Afranim habebant, planiacies circiter passism trecentorum:ais in hoc fere messito statio tumulus erat paulo editior: que si occupasset cris arier communisset,ab oppido, Cr ponte, er commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusiurum aduersarios confidebant. Hoc sperans legiones treis ex castris educit, acies in locis idoneis in Ducta, unius legio. . . nis antesignanos praecurrere,atque occupare eum tum tum iubet. re cognita,celeriter, quae in statione pro castris erant Asa an cohortes, breuiore itinere ad euriisdem occupandu locu mittuntur. contenditur praeho,er quod prim in tumulum Afraniani venerant, nostri repetilantur,atque alijs summisis prodias terga uertere, sis ad signa legionum recipere coguntur. Genus erat purigna militum illarum, ut magno impetu primo procurrem rent,audacter locum caperent,ordines suos non magnorupere seruarent, rari, d per j pMnareis premeretur,

pedem reterre, Cr loco excedere non turpe existimarent,

cum Lin is, reliquus barbaris genere quodam puα

gnae assuefacti,qu)d stri fit, quibus qui s in locis miles .

inueterauit, uti multum earum regionum consuetudia ne molleatur. Haec tum ratio nostros perturbauit, iusiue,tos huius generis pugnae: circumiri enim sese ab aperto Iaine, procurrentibu3 Angulis arbitrabantur, ipsi autem suos ordines seruare,nes ab signis discedere,neque sine

graui causa eum locum, quom ceperant, dimitti censurarant oportere. ltas perturbatis antesignanis, legio, qua in eo cornu constiterat, locum non tenuit, Wis in prori mgri

335쪽

DE BELLO CIVILImm collem sese recepit. caesar pene omni acie perterria quod praeter opinionem, eonsuetudinem, acciderat, cohortatin suos legionem nonam subfidio ducit, hostem insolentem,as acriter nostros hsequentem supprimit, rursusq; terga uerteres, ad oppid- llerdam recipeo re, Cr sub muro confistere cogit. Sed nonae legi is miliates elati studio, dum sarcire acceptu detrimentum uollit, temere insecuti longius lubentes, is locum iniquum proogrediuntur,er sub montem, in quo erat oppidum postullerda,succedunt: hinc se recipere cum uellent,rursu3 illi ex loco superiore nostros premebant . Praeruptus locus erat utraq; ex parte directM,ac tantu in latitudinem p tebat,ut tres instructae cohortes eum locum explerent,Crnes subsidia a lateribu3 summitti, nes equites labora tibus usui esse possent. Ab oppido autem decliuifastigio

vergebat, in longitudinem pusuum circiter quadriiugenatorum:hac nostris erat receptuη, quod eo inciditi studio inconsultim processerant. Hoe pugnabatur loco er proapter angustias liniquo, er quod sub ipsis radicibus monatis costiterant,ut nullum stulti a telum in eos mitteretur: αmen uirtute, er patientia nitebantur,atque omnia vulnerira sustinebant. Ai gebantur illis copiae,atis ex castris coahortes per oppidum crebro summistebantur, ut integri dorsis succederent. Hoc ide caesar facere cogebatur,ut summisis in eunde locum cohortibus, de Usios reciperet. Hoc cum esset modo pugnatum cotinenter boris quius, nostri, grauius a multitudine premerentur, consumptis omnibus telis, gladijs districtis, impetum aduersu3 mo

tem in cohortes faciunt, paucis, deiectis, reliquos sese

conuer

336쪽

numere cogunt. sin notis sub murum cohortibus, de nulla parte propter terrorem in oppidum compulsis, facilis est nostris receptus datus. Equitatus autem noster

ab utros latisces deiectis, ais inferioribus Iocis conis

stiterat, tamen is summum iugi uirtute connititur,ais inter duo acies perequitans, commodiorem, ac tutiorem nostris receptum dat. Ira uario certamine pugnatum est. Nostri in pri,no congressu circiter septuaginta ceciderat, in bis . Fulginias ex primo hastato legionis quaru Qv uini taedecisae,qui propter eximiam uirtutem ex inferioribus ordinibus in eum locum peruenerat: uulneratur amplius sexcenti. Ex Afranianis interjiciuntur T. Cecilius pinnia pili centurio, em praeter eum centuriones quatuor, miliates amplius ducenti. Sed haec eius diei praesertur opinio, ut se utris superiores discessisse existimarent. Astaniam, quod cum esse omnium iudicio inferiores uiderentur, coaminus tamen diu stetissent, er nostrorum impetum fustianMissent,er initio locu, tumulum, tenuissent, quae causa pugnauit βήerat,er nostros primo congressu terga veratere coegissent. Nostri autem,qubd iniquo loco, us ima

pari congressi numero,quὀd quins horis praelium ustia . nuispent,qubd molem gladiis districtis ascendissent,qu)d

ex loco superiore terga uertere aduersarios coegissent, uis in oppidum copulissent. illi eum tumulum, pro quo pugnatum est,magnis operibus munierunt, praesidium ibi posuerunt. Accidit etiam repentinum incommodum biduo,quo haec gesta sunt: tanta enim cooritur, ut nunquam illis locis maiores aqu/s trosse constaretuum

337쪽

LIBER I. 271 caesor reficere pontes:sed nec magnitudo 'minu peris mittebat,nes ad ripam disposita cohortes aduersirioruperfici patiebantur,quod itis prohibere erat facile,cum ipsiM βι mis natura,as aquae magnitudiansitum quod

ex totis ripis in unum,atque angusti locum tela iacteis bantur atq; erat deicile eodem tempore rapidifimo A mine opera perficere, Cr tela uitare. Nuntiatur Astanto magnos comitatus,qui iter habebant ad caesarem,ad 'tamen costitisse.Venerant eo sugilditrii ex Rutenis,equites ex Gallia cum multis earris,magnis. impedimentis , ut fert Gallica consuetudo. Erant praeterea cuia sis generis hominum millia circiter sex cum seruis,liberisq;:sed nutilus ordo,nullum imperium certum:c m suo quis p conassio uteretur,atq; omnes Ane timore iter facerent, superiorum temporum,atque itinerum licentia. Erat comis plures honesti adolescentes senatorum fili ,σ equestris ordinis Erant legationes ciuituum, erant legati caesa, ris, hoc omnes flumina continebant:ad hos opprimendos cu omni equitam,tribus, legionibus Astanius de nocte proficiscitur, prudentres ante mi is equitibus aggre,diturireeleriter tamen sese Galli equites expediunt, praeoliam, comittunt. Hi, dum pari certamine res geri potuit, magnsibosti numeru pauciseustinuere, sed ubi signa legionu appropinquare coeperunt,paucis amfusese in montes proximos construi.Hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad salutem moment-: nacti enim spvitum se in loca superiora receperui. Desiderati sunt eo die sa, gittar circiter ducenti,equites pauci,calonu,ais imp emcntorum non magnim nincrus: his tamen omnibus

annona

338쪽

annona erevit:quae Iere res inopia non solum praestissis, sed elim futuri temporis timore ingrauescere consueri xuit:um, ad denarios quinquagines, in singulos modios

nona peruenerat, er militin utreis inopia frumenti diminuerat,atq; incommoda in dies augebantur,em tam paucis diebus magna erat rerum facta commutettio , ac se fortuna inclinauera ut nossi i magna inopia necessaria, iram rerum conflictarentur:iri omnibus abundarent rea lbus superiores, haberentur. caesar ijs ciuitatibus, qua, ad rius amicitiam accesserant, quo risinor erat frumenti copia, pecu3 imperaba calones ad longinquiores ciuitautes dimittebaturae piasenim inopiam , quibus poterat subsi ijs,tutabatur.Haec ramus, Pere iuss,er eorum' amici pleniora etiam,atq; uberiora Romam ad suos perascribebant multa rumor fingebat,ut pene bellum eonfia ctum uideretur. Quibus literis,nuntiiss Romam pera ititn,magni demum concursus ad Afranium,magnae graαtulationes febat. Musti ex Italia ad cn.Pompeium pro

sciscebantur:alij ut principes talem nuntium attulisse, Ialij ne euentum belli expectasse, aut ex omnibus nouisti mi uenisse uiderentur. cum in bis angustiis res esset,ais omnes uia ab Afranianis militibus, equitibu/j obside, . rentur,nec pontes perfici posent,imperat militibus cae, Isar,ut naues faciant, imgeneris eum superihribus unis . , 'ilius, strvi nisubus Bricinniae docuerat. Carinae primum ac statu mule,er ita mima ex laui materia febunt: reliquam corpus navium lui muteria ulminibus contextu corijs integebatur. Ηιε perfictas car er eatera. ris iunctis deuehit noctu millia pastiuum a castris X κ ia..

339쪽

ripae mam taprouisὁ oeeupat. Hunc celeriter, musum ab aduersarys sentiatur, communis:huc legionem postea traieci atque ex utraque parte pontem institu tum perficit biduo.lα commeatus,er qui frumenti ca .s pro D an tuto adserecipit,er rem frumentariam expedire incipit. Eodem die equitum magnam partem furum traieci qui inopianantes pabulatores,er ne ullo disipatos timore aggresi,quam magnum numerum iunmentorum, atque hominum intercipiunt, eohortibus,

centuriatis subsidio misis, scienter in duas partes sesedinibusi alij ut praedae subfidiosu:alit,ut uenientibus resistant, atque eos prdpellant, unam. cohortem,qμα

temere ante caeteras extra aciem procurrerat, secllasqm a reliquis curcumueniunt,ais interficiunt:incolumes, cumagna praeda eodem ponte in castra reuertuntur. Dum

haec ad Ilerdam geruntur, Masiliensis usi L. Domuconfisio naues langvi expediunt numero decemseptem, quarum erant undecim tectae: multa bis minora nauigia addunt,ut ipsamultitudine nostra clusis terreatur, marignum numerum sagitoriorum,magnum Albicorum, de .

qgibus supra demonstratum est, imponant, atque hos pr ijs,pollicimioribuas incitant:certas sibi deposcit

naves Domitius,atque has colonis, pastoribu3b, quos 'secu add*xerat,coplet.Sic omnibus rebus instructa classe, magna Aducia ad nostras naues procedunt, quibus praeerat D. Brutu3. Hae ad infulam,quae est contra Μαμsiam,stationes obtinebant. Erat multo instrior numero nauium Brutus:sed delectos ex omnibus legionibus soro, tifimos uiros antefignanos, tanturiones caesar ii clusi' s attribu i

340쪽

a tribuerat, qui sibi ii muneris depoposcerunt, θ minus

ematque harpagones parmurant, magno, ni ro pilorum,tragularum,reliqvi r-j telorum se instrudita. Wrgo Ira cognito hostium aduentu,suas natus ex poratu educunt, eum M asiliensibus constigant, pugnatum

nostris uirtute cedebam, bomises ali eri, σm lassi ex

ercitui ira armis atque ii modo digrest a Masiliensibus

recentem eorumdem pollicitation animis continebant,p stores, indomitiste libertatis exciditi sub oculis do minisuam probare operam studebant. IV Masilienses 7 celeritate nauium,er scientia gubernatorum confisy,nostros eludebunt,impetvis eorum excipiebant, re quod licebat latiore spatio, producta longius acie cim cumuenire nostros,aut pluribus nauibus adoriri singuis la aut remos transcurrentes detergere,fi possem,con, t ebant:cum propius erat necessariὸ uentum,ab scienta lita gobernatorum, atque artifici ,ad uirtutem monti, norim confugiebant. Nostri quὁd minus exeintatis reis trigibus,minvij peritis gubernatoribus utebantur, qui repente ex onerariis nauibus erant producti, nequed etiam uocabullis armamentorum cognitis,tum elim g nicite, er tardistite nauium impediebantur : factae enim subito ex humida materia, non eundi in usum celeritatis habebant itaque dum locus comminus pugnandi dareit 'aequo animosngulas binis nauibus obj lebrat atque iniecta manu ferrea,'retenta utraque naue, diuersi pugnabant, atque in hostium naues transcendebant, ET 'mum m ero Assicorum, ex pastorari interstcto, in partem