C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

341쪽

partem nauium de linunt,nonnullas cum hominibvi cais plant,reliquis in port- copellunt. Eo die times Ma sensim cum ijs,quae sunt capta, intereunt i κ. Hoc priamum caesari ad Ilerdam nuntiatur. simul perfecto ponta Redi. a,MIertes lariter fortuna mutatur. Illi perterriti virtute equitatum, us libere,mlam audacter uagabantur: alias non

longo ab castris progrest spatio,ut celerem receptu ha berent, angustius pabulabantur: alias longiore circuitu euta diu sationesi equitu vitabat, aut aliquo accepto detrimento, aut procul equitatu uiso, ex medio itiinere proiectis sarcinis fugiebat. Postremo etiam plures interis mittere dies, er praeter consuetudine omniu noctu colitituerant pabulari interm Oscenses,er calaguritani, qui Oscenses. erant eam Oscensibus cotributi, mittunt ad eum legator, seses imperati facturos pollicentur: bos Taraconenses, Taraeonem. er Lacetani, em Ausetani, Cr paucis post diebus Illurga, L cetani. uonensies, qui flumen iberum attingunt, .nsiequunt . ni: ζζhrii, Petit ab his omnibus,ut se frumento iuuent:pollicentur, se atq; omnibus undis coquisitis iumentis iis castra deportatant. ansit etiam eobors Illurgavonesis ad eum,cogniato ciuitatu cosilio. π fgna ex statione transstri. Magnaeeleritersi commutatio rerum pescto ponte, magnis quinque ciuilitibus ad amicitia adiunctis, expedita restu. mentetria,extirictis rumoribus de auxiliis legiony, que cuPomprio per Mauricinia uenire dicebantur, multae Io ginquiores ciuilites ab Astanio desciscunt, er caesaerisa tacitiam sequutur. mibus r bim perterritis animis adriuersariorum, caesar ne semper magno circuitu per pon,

rem equitatus esset mittendus, nactus idoneu locu , 'si s x pedum

342쪽

ανσ DE BELLO cIVILI pedum triginta in latitudinem coplures facere iustituit, quibus partem aliquam Sicoris auerteret , uadins in eo flumine liceret. His pene ellectis,magnim in timorem Afranius, PetreiMj perueniunt, ne omnino 'umento,p ob intercluderentur, quod multum caesar equi

tu ualebat . Inque constituunt ipsi locis excedere, er in celtiberium bellum tranfrre. Huic consilio suffragabaritur etiam illa res, quod ex duobuη contrariis generibus, quae superiore bello cum L. Sertorio steterant , ciuiles victae nomen, ais imperium absentis timebant: quae in amicitia manserant Pompei , magnis asstra beneflciis eum diligebant : caesaris autem in Barbaris erat nomen obsuri . hinc magnos equitatuε, magna, auxilia expeructabat, er suis locis bellum in Demem ducere euitabati his, st. Hoc inito consilio toto flumine Ibero naues conquirere, O Og Ἀ σ octogesam adduci iubent. Id erat oppidum positim ad Iberim, millia, passuum a castris aberat x x. Ad eum locum semim nauibus iunctis pontem imperant feri legiones, duas flumen Sicorim traducunt, castra muniunt uallo pedum duodecim. Quare per explor tores cognita, si mo labore militum caesar continua,to diem, noctem, opere in 'umine avertendo, huc iam rem duxerat,ut equites, etsi disticulter, atque aegre sitabat,possent mmen, vis auderent flumen transire. Pediates uero tantummodo humeris, ac summo pectore exciarent,ut tum altitudine aquae, tum etiam rapiditate ' mhnis ad transeundum impedirentur. Sed tamen eodem stre tempore pons in Ibero prope esectus nuntiabatur,er in Sicori Maium reperiebatur. Iam vero eo magis

343쪽

irimaturandin iter existimabant. Itaque Dubra auri. Astissus. εο liaribus eObortibus Ilerdae praefidio relictis, omnibus coa 24 .. piis Sicorim transeunt, er cum duabus legionibu3, quas da,ui Celtibe superioribas diebus traduxerunt, eustraeoniungunt. Re,' -- linquebatur caesari nihil, nise uti equitatu agmen aduerta solarin male haberet, er carperet. Pons enim ipsius magnum circuitum habebat, ut multo breuiore itinere

illi ad Iberum peruenire possent. Equites ab eo myi fluamen transeunt, er cum de tertia uigilia Petreius, atque Afranius castra mouissent, repente sese ad nouisimum agmen ostendunt, Cr magna multitudine circunflusa morirari,atque iter impedire incipiunt. Prima luce ex suprarioribus locis, quae caesaris castris erant coniuncta, ceranebatur equitatus nostri praelio nouis mos illorum pre, mi uehementer, ac nonnunquam sustinere extremum agmen, ars interrumpi, alias in tiri signa, er uniuerasurum cohortium impetu nostros propelli, deinde rurissus conuersos insequi Totis uerὸ castris milites coniurabari, er dolore hostem ex manibus dimitti, bellumne,

cessario longius duci: centuriones, Tribunos, militum

adire, atque obsecrare, ut per eos caesar certior feret, ,

ne labori suo, neu periculo parceret, paratos esse sese, posscer audere ea transre flumen, qui traductus esset

equitatus. morumstudio, Cr uocibus excitatus Caesar, eis timebat iratae magnitudinis flumini exercitu obi ceis re,conandum tamen, atque experiendum iudicat. Itaque infirmiores milites ex omnibu3 centurijs deligi iubet, quorum aut animus, aut uires videbantur sustinere non

posse: hos cum legione ma prodis castris relinquit:

s 3 reli

344쪽

reliquas legiones expedit s educit, magnoj numero istamentor in flumine supra atque insta constituto, tr pauci ex his militibus ut fumi nis abrea iraducit. pthis equintu excipiuntur, ac subleuantur: interjt diis l. men nemo.Traducto incolumi exercitu, copias itastruit. triplicem, aciem ducere incipit:ue tantum filii in militi ltibus studium, ut milium fix ad iter addito ad uadum lcircuitu,magnas fluminis mora interposita, eos, qui de ltertia vigilia exissent, ante horam diei nonam consequearentur. Qisos ubi Ast ius procul uisos cum Petreiocose 'noua re perterritus, locis superioribus constritis, aciems instruit. caesur in eampis exercitum reficit, 'destilum praelio obiiciat. Rursus conantes progredi, Cr moratur. Illi necessirio meturius, qu conitituerant, castra ponunt suberant enm montes,

s imissibus passuum quius it ra deicilia, atque

angusta excipiebant: hos intra montes se recipiebant,ut loqritatum effugerent Caesaris: praesidiis, in angustiis l

aocatis exercitum itinere prohiberent, ips sine peria i mo, ac timore Iberum copias Iraducerent, quod fastidis conandum, atque omni ratione efficiendum Cr to, tius dici pugna atque umeris labore dest', rem in poste, . rum diem distulerunt. Caesar quos in proximo colle ea, lyra ponit. Μedia circiter nocte ijs, qui adaquandi causa l. longius a castris processerant, ab equitibus correptis, si ab his certior Caesar, Duces aduersariorum silentio co pias castris educere . Qgo cognito, signum dari iubet, ser uasa militari more conclamari. t ili exaudito clamare, ueriti,ne noctu impediti sub onere confligere cogere tuis

345쪽

L I I. 2'sucr, aut ne ab equitatu caestris mangustiptecerctitur, iter supprimunt, copia , hi castris continent.Postero die Petreius cum paucis equitibM occulte ad exploranda loca proficiscitur: hoc idest ex castris Caesaris. Mittituri. Decidim saxo cum paucis,qui loci naturam persti, L. Decidius. t. Vters idem sua renunciat, quinque millia passuum proxuna intercedere itineris campe is, inde excipere loca aspera,er montuosa, qui prior has angustias occuri

pauerit,ab hoc hoste prohiberi nihil esst negoci . Distu,

datur in concilio a Petreio, eT Afranio, er ιempus proris ritionis quis itur.Pχrique censebant,ut noctu iter Iacearint,posse privi ad angustius ueniri, quam sentirentur. Aq,quod pridie noctu conclamatum isset in castris caeci satis,argumenti sumebant loco non possedam exiri ciris cum undi noctu equitas in caesaris,ais omnia loca,ais itinera obfideri, nocturna, praelia esse uitanda, quod perterritus miles in ciuili dissensione timori magis,quam religioni consilere consuevcrit . Ad lucem multum per

se pudorem omnim ocuIu, multum etiam Tribunorum militum, er centurionum praesentium afferre,quibus rerubas coearceri milites,er ut osticio c oti meri soleant. Quare omni ratione esse interdiu perru mpendu, π ct aliquo aμcepto detrimento, tame,swmma exercitus salua,locu,que petant,capi posse. Ηxc uicit in cocilio sentciia,Cr prima luce pol idie consiιtusit prosici ci. caesir exploratis reis gionibws,albente coe o omneu copias castris educit, in gnos circuitu,nullo certo itinere exercitu durit: q; is inera, quae ad Iber ,atq; Octogesam pertineba,castris

hostium oppo tu tenibantur: ct erant transceneclida

346쪽

valles tetraximae,ae difficillis Iara inietislocis praerupuiter impediebant,ut σrma per manus necessimo traderratur,militess inermes , subleuatis ali ab alijs magnam partem stineris conficerent.Sed hune laborem recusabat nemo,quὁd eum omnium laborin finem fore existhm-bant,si hostem ibero intercludere, er frumento pro bere potuissent. Ac primo Astaniani milites uisendi μιαμ lati ex eastris procurrebant, contume tofis, vocum prosequebantur,necessari uictu3 inopia coactos lugere, atque ad Ilerdam reinti. Erat remiser 4 proposito Gugsum,contrariam. is partem iri uidebatur.Duces utaro eorum sum consilium laudibus strebant, quod se G stris tenuissent:mustum, eor- opinionem adiuuabet, quod sine iumentis,impedimentisj ad iter princtos debant,ut non posse diutius inopiam sustinere considearent. Sed ubi paulum retorqueri agmen ad dexterum conspexerunt,iams primos superare regionem east ori l maduertunt,nemo erat adeo tardus,aut Agiens liabori qumstatim castris exeundum,ais occurrendum putaret. Conclamatur ad arma,atq; omnes copia paucis praesidio relictis cohortibu3 exeunt, recto, ad Iberum itinere eontendunt.Erat in celeritate omne postum cera i m,utri prius angustias,montes, occuparet. Sed exta iercitum Caesaris uiarum discultates tardabant. Asturi ny copias equitatus caesaris issequens morabatur . Restamen ab Apanianis huc erat necessario deducta , ut si priores montes, quos petebant,attigissent, ipsi piaeola

uitarent.impedimenta totim exercitu cohortesch in edis l

347쪽

L I a I. Istexercitu caesaris auxiliuferri nulla ratione poterat;onfecit prior iter caesar,ais ex magnis rupibus nactus plis mcie, inbue contra hoste aciem instruit. Afranius,cum 'haeo equiritu noui'mu agmen premeretur, Tantesebo. stem uideret,nollem quentim nactus bi constitit. Ex eo

loco quatuor cetratorum cohortes in montem,qui erat

in eo pectu omnium excet ymus,mittit. Hunc magno cursu cocitatos iubet occupare,eo consilio,uti ipse eodeomnibus eoplis contenderet, er mutato itinere iuris Octogesam perueniret.Huc cum obliquo itinere cetrati peterent,conspicatus eqssicitus caesaris in cohortes timpetum facit,nec minimam partem temporis egritum uim cetrati fustinere potuerunt,omnes, ab his eircumuenti, in eo pectu utriun exercitin intersciuntur. Erat occa tuor oecidimsio bene gerendae re nes uerbid casarem Agiebat, tanta tur,to sub oculis accepto detrimento,perterritum exercitum sustinere non posse,praeserti circudatum undis equiamu,cum in loco .iquo,atq*e aperto confligeret rite ex omnibus partibus ab eo agitabatur. concurrebant legati, centuriones,Tribunis militum,ne dubitaret praealium committere,omnium ripe militum parat mos antismos. Afranianos contra multis rebus sui timoris Agnarii Ne: quia fuis no subuenissent, qu)d de colle non recta derent,qubd uix equitum incursus sustinerenticollatis in unum locumsignis constrii neque ordines,ne' sera seruarent: quisa si iniquinte loci itineret, datum iri tinealiquo loco pugnadis cultate, qu)d certe inde decedem duesset Afranio,nec fine aqua permanere posset. caesar in eam stem Attierat,se ne peto er sine uianere μον minita.

348쪽

xu DE B o I VILI rura,rem conficere possee,quod re frumentaria aduersa, rios intercisisset. cur etiam secundo praelio aliquos ex

suis amitteras curuulnerari pateretur optime meritos dese milites cur denique fortunam periclitaretur s praeis sertim cum non minus esset imperatoris conflio superuare,quim gladio.Μovebatur etiam misericordia ciuium, quos interficiendos uidebat,quibus saluis,atque incoluarnibus rem obtinere malebat. Hoc eonsiliis Caesaris 4 plerisque non probabatur. Milites uero palam inter se laquebantur,quonia talis occasio uictoris dimitteretur, etiam cum uellet caesar est non esse pugnaturos. Ille mboisintentia perseuerat,er paulum ex eo soco digrediatur,ut timorem aduersari s rim t. Petreiuε, atin Afrorum ob ata facultate in castra sese referunt. caesur praesi-d i moribus distostis, omni ad Iberin intercluso uineis re,quim proxime potest hostium castris castra commuis est. Postero die duces aduersarior perturbati, quod omnem reistinentaris, luminis iberi spem amiserant,

de reliquis rebus consultabant. Erat unum iter, iterdam δε reuerti uellem: alterwms Taraconem peterent. mcconsultantibus eis,nuntiatur aquatores G equitatu preaminostro. Quare cognit crebraς stationes di bonum equitiam, ex cohortiam alariarwm,legionamus interibriant cohortes,uallum, ex castris ad aqua ducere mei,

piunt,ut inura munitione, Cr sine timore, ersne statiori nil us aquari possent. Id opus inter se Petreius,ati Aframus partiuntur, ipsi perficiendi operis causa longias progrediuntur. Qigoru discessu liber nacti misees

349쪽

L I BR

in castris notum,aut manicipem habebat,conquirit, ais uocat.Fri num agunt gratias omnes omnibus, quod sibi 'euorae perterritis pridie pepercissent, eoru se beneficio uiuere. Deinde imperatoris fidem quaerat,recte ne te istisnt coismissuri, er quod no ab imitio 'cerint, armas cum homianibus necessarijs,er consanguineis comulerint , conquearantur. His prouocati sermonibu3 fide ab imperatore de Pererit,er Afranii uiri petunt,ne quod in se scelus co cepisse,neusuos prodidisse uideantur. Qinus confirmaritis rebus,se stat signa translaturos consirmant. Lega. tos, de p ce primorum ordinum centuriones ad caesa. rem mittat: interim atri suos in castra inustudi causa adis ducunt,alij ab suis adducuntur, adeo, ut una castra iam ficta ex binis uiderentur.sompilares, Tribum militum, Cr centuriones ad caesarem ueniunt, ses ei comendant.

Hoc idem sit a principibus Histantie, quos illi euocauerirant,er secum in castris habebant obfldam loco: ij suos notos,hostiles quaerebant,per quem quisis eor- adiatum commendationis haboret ad furem. Afranii etiam silius adolescens de sua, er parentis sui salute cu caesare per Sulpitium legatum etebat. Erant plena laetitia, ergratulatione omnia, eorum, qui tanta pericula uitasse, creorum, qui sime uulnere tantas res confecisse uidebantur, magnums fructum suae prristinae lanitatu omnium iudi eis caeser strebat:cUlium eius a cunctis probabatur. bus rebus nuntiatιε Afranio, ab instituto opere diis scedit,ses in castra recipit,sic paratus, ut videbatur, ut quicunq; accidisset cous, hunc quieto, Cr aequo animo

350쪽

em basi er praetoria cohorte cetratorum , basiata, equitibus paucis, beneficiarijs suis, quos suae custodiis causa habere consueuerat, improuiso ad uadu aduolat, eolloquia militum interrupit, nostror repellit ab castris, quos deprehedit,interseit:reliqui coeunt inter se, π rea pentino periculo exterritisnisas sagis mollaunt, glorios, distringunt, ais ita se a cetratis, equitibus, deis mutit, horum propinquitate confisΤ,ses is castra recipiunt, er ab his cohortibus, quae erant in statione adpori', defenduturi ibus rebus co ectis, flens Petreius manipulos circuit, milites appellat, muse, neu Pompeium absentem imperatorem suu aduersariis ad suppitarium tradant, obsiecrat. Fit celeriter concursus in praet rium. Postulant, ut iurent omnes se exercitum, duces, non desertaro neque prodituros, nes ii separatim ireliquis consilium capturos. Princeps in bee uerba iurat ipse ad idem iusiurandu adigit Afranium, subsequuntur Tribuim mistum, centuriones,. centuriatim producti milites idem iviratu, edicunt,penes quem quisssit miles caesaris , ut producatur: productos palum in praetorio interficiunt:sed pleris,quos cepera celant,noctus per

vallum enatiunt.Sic terror oblatus a ducibus, crudelitu

in supplicio, uana religio iusiuradi, spem praesentis dedi

tionis sustulit,mentesque inititura couertit, Cr rem ad priastinam belli rationem redegit. caesar milites aduersari rura, qui in castra per tempus coiloquii uenerant,summa diligentia coquiri, er remitti iubet. Sed ex numero Triabunorum militum, centurionum, nouullisua uoluntate apud eum remanserunt,quos ire poste magno in hon reba