C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

361쪽

cessebant uirtute nostris: simul ex mi moribM nautibus magini uis minus missι teloru,multa nostris de imis prouiso imprudentibus,atque impeditis uulnera instreisbant. conspicatae, iniues triremes di nauem D. Bruti, quae exfgno facile agnosci poterat,duabus ex partibus sese in eum incitauerat :sed rentum re provise Brutus cerit iste nullis enisus est,ut paruo momento antecederet. illa adeὸ grauiter inter se incidiuae confixerunt,ut uehea metu me utraque ex concursu laborarent: aliteraueris perfracto rostro tota collabesieret. insa re an adue: sa,quae proximae ei loco ex Bruti classe naues erant,m era

impeditas impetum faciunt,celeriter, ambu deprimis. Sed Nasidianae naues nulli usui fuerunt , celeriter, purigna excesserunt. Non enim has aut conspectus patrix, icut propinquorum praecepta ad extremum vitae pericuislam adire cogebant. Itaque ex eo numero nauium nulla

desiderata est: ex Masilitissum classe quinque sunt deri pressae,quatuor capti,una cumNodianis proluit, quae omnes citeriorem inspaniam petiuerunt. At ex reliquis una praemissa Masiliam,huius nuncii perstrendi gratia, cum iam appropinquaret urbi omnis sese multitudo ad

cognoscendum effudit. Hac re cognita rintus luctus eracepit,ut urbs ab hostibus capta eodem uestigio uidere tur. Musit enses tumen nihilo segnius ad disitsonem in bis reliqua apparare coeperunt. Est animaduersum ab legionariis,qui dexteram partem operis administrabant. ex crebris hostium eruptionibus, in gno Abi eisse practi dio posses pro castello,ac reccptaculo turrim ex latem mitis.

re sub muro Ircissent,quam primo ad repentinos incura

362쪽

si qua maior oppresprat ut propugnabam,hinc ad rea pellendu,er prostquendum hostm procurrebant. P tebat haec quoquoversus pedes x x xsed pariet- σαμ istudo ped. v. Postea uerb cut est rerum omnium magi,

ster usim hominum adhibita suerti mentum est ma, igno esse usui posses haec esset in altitudinem turris et

α.Id hac ratione perstetura est: ubi turris altitudo peraducta est ad contabudationem, eam ira parities instrux runt,ita ut eapiti tignorum extrema ictum praeutra tegerentur,nequid eminere ubi ignis hostium adhaereis steret. Hanc impuper contignationem, quantum tectum plutei , ac uinearum pagum est, laterculo astruxerunt, supras eum locum tigna transuersa imieceran non lonage ab extremis parietibus,quibus fustenderent eam conatignationem,quae turri tegumento esset futura, suprQea tigna directὸ transuersas trabes iniecerunt,ea οὐ asy ribus religauerunt:has trabes paulo laniores, s emtanentiores, quam extremi parities erant, esecerunt, ut

esset,ubi teguments praependAreposent, ad destndem

dos sus,ac repellendos. cum later eam contignationem parities extruerentur,eam, contabulationem summam Literibu lutos constrauerunt,nequid ignis hostium no, cere posse ri,centonesq; insuper inlccerunt,ne aut tela tormentis missa tabulationem perfringerent,aut saxa ex cautapultis lateritium discuterent. Storias autem ex funibus anchorari1s tres in longitudinem parilium turris,laus quatuor pedes fecerunt,easq; ex tribus partibus,

363쪽

LIBER II. Lis praependentes religauerunt,quod unum genus tegumen. ti aliis locis erant experti nullo tela,nes tormento traiicipo e.Vbi uero ea pars turris, qui erat perfecta,recta, atque muniri est ab omni ictu hossium,pluteos ad alia opera abduxerunt,turris tectum perfrinum praebecto. 'adduxeria. inbum ex contignatione pruna fustendis ac tollere coe perunt.vbi quantum storiarum demelio patiebatur,α tum elevabantantra haec tegumenta abditi,atque muniat partises lateribus extracbant: rur rus, alia praeben, ione ad aediscundum Ibi locum expediebant,ubi tempu3 alterius conribidationis uidebatur,tigna stem ut priamo tecta,extremis lateribus instruebant. Exj ea contiis gnatione rursws minam conδulationem lorus, eleuabant. Ita tuto,ac ne ullo uulnere,ac periculo sex mbulari extruxerunt mel ast,quibus in locis usum est,ia tormenta mitenda,instruendo reliquerunt. Vbi ex ea turri, quae circum essent opera, tueri se posse convsunt , m sculum ped. x x . longum , ex materia bipedali, Muscuhiri quem a turri luteritia ad hostium turrem,murvis peraducerent,facere instituerunt:cum musculi haec erat 'risma. Duae primum trabes in solo aeque longae, distantes inter se pedes quatuor collocantur imb eis columnella pedum in altitudinem V . defiguntur: has inter se capreolis modi fistigio coniungunt,ubi tigna,quae musculi tegendi causa ponant,collocentur, eb super tigna bipeadalia in ciunt,ea lammis,clauisq; religant: ad extrerumum musculi tectum, trabesque extrema quadratus rea

gulas quatuor patentes divos defigunt, quae lateres, qui super musculos struant; contineant. Itafastigiato. t s Wis

364쪽

L i B E R II. cis auersit a prHO, ad studium audiendi, er e gnoscendi strutitur. Vbi bollas ad legatos, exercitum,

peruentrunt, uniuersese ad pedes projciunt. Orant, ut aduetum caesaris expectetur, capcim suam urbem uideare, opera persteta, turrem subrutam: itaque a demissione defistere, nudam exoriri moram posse, quo minus cum ueniisset, β mperari non facerent, ad nutum e utastigio diriperentur. Docent, β omnino turris concidis, se non posse milites contineri, quin spe praedae in urbem

irrumperent, urbem, delerent. Haec, atque eiusdem gerulieris complura,ut ab hominibus 4ςctis, magna cum mi sericordia, fetu, pronuntiantur . Quibus rebus commoti legati, milites ex opere deducunt, oppugnatione de stunt , operibu3 custodias relinquunt . Induciarum Induciae. quodam genere misericordia facto, aduentus caesaris expediatur, nullum ex muro, nullum a nostris mittitur te, .lum,ut re cotincta,omnes curam, Cr diligentiam remitatunt. caeso rem per literas Trebonio magnopere manadauerat, ne per um oppidora expugdari pateretur, ne grauius permoti milites, er destet. onis odio, CT contem,

ptione ui, er diutino labore omnes puberes inter' rent,quod se facturos minabantur, aegri, tunc sunt reistenti, quin oppidom irrumperent: grauiter, eam rem pertulerunt:qubd stetisse per Treboniu,quomimus oppi, do potirentur,uidebatur. At hostes sine=de tempu3,vis occasionem staudis,ac doli quaerunt. Interiems aliquoti diebus, nostris languentibus,cis unimo rciniflis, subitist meridiano tempore, cum alius sist fisset, alius ex diutiano labore Iis ipsis opcribus quicti se dedisset . Wrma uerol omnia

365쪽

DA BELLO CIVILI omnia reposita, eontecta, sciit, portis se fras eri mhistata I minio, in tio, uento ignem operibus instrunt.

H esse distidit uentus, uti uno tempore ogger, plutei, testudo,turris, tormeno, flammam coriperent,erprias haec omnia consumerentur, quam, quemadmodum ac

disset,animaduerti posset Nostri repentina fortuna permoti,arma,quae polliunt,arripiunt Alij ex castris sese hiscirent i in hostes impetus eorumsed muro,sagittis,tormenti s fugienere persequi prohibentur. Illi sub murum se recipiunt, ibis mulculum, turrisi luteritium ubere

incendunt: ita multorum mensum labor hostium permdia, er ui tempestatis puncto temporis interiit.Tenciurarent hoc idem Masilienses postero die, eandem nacti tempestatem, mulari eum fiducia ad alterum turrem,sggerem, eruptione pugnauerunt, multum ignem ἔπι tiderunt. Sed, ut superioris temporis contentionem noastri omnem remiserant, ita proximi diei casu admoniti, omnia ad destinonem parauerunt. multis interstactu,reliquos inficta re in oppidum repulerunt . Treb nim e quae sum amissa,multo maiore studio militum addiministrare, er rescere instituit. Num ubi tantos suos L bores, Cr apparatus male cecidisse uiderunt, inducqsbperscelus uiolatis, suam uirtutem irri ui fore perdola runt, quod unde agger omnino comportari posset, nihil erat reliquum, omnibus arbori 3 longe. lati j in finis

M. iliensium excises, er coniectis: aggerem novi fectus. generis, atque inauditum ex laterv ijs duobu/ muris, stanuvi pedum crasitudine,ais eorum murorum contignastionem facere instituerunt,cqua stre latitudine . atq; ille congcstus

366쪽

L r B E R II. soreongesis ex mutem fierat aggeri ubi ' autem spatium raumter muros, aut imbecillitas materis postulare uidereis tur, pilae interponuntur, transuersaria tigna iniiciuntur, quae firmamento esse posint. Et suicquid est contigna, tum,cratibus consterautur, crates. luto integunturi sub tecto miles dextera, ac sinistra muro tectus, adversm plutei obiectu,operi quaeiuque usi sunt, ne periculo su

portate celerit r res administratur, diuturnita orta deis rementum solertia, ex uirtute militum breui reconcinis natur. Portae, quibuη locis uidetur, eruptionis causa in muro returquuntur. QAod ubi hο,es uiderunt ea, qua

diu ongo, statio refici non possester Fnt,paucorum

dierum opera, ex labore ita restisa, ut nullius perfidiae,nes eruptioni locuη esset, ncs quicquam omnimo relinis queretur,quo aut ui militibuε, aut igni operibuη noceri posset, redim, exemplo sentiunt to urbem, quasit aditus iab terra, muro, turribu3j circumiri posse, si ut ipsis consistendi in suis munitionibu3 locus non cyci, campenὸ aedificata un muris ab exercitu nostro moenia uidearentur,ac tela manu coniicerentur, suorum, torment ram usum quibus ipsi magnaster uispen statio propi, 'quitatis interire,paris coditione e muro,ac turribu3 belisiandι dat uirtute se nostris adaequare non possie inlepiarunt, ad easdem deditionis conditiones recurrant. M. M. Varronia Varro in ulteriorellis unia initio cogniti, his rebin,q- Huhaniae sunt in Italia gest diffidens Popeianis rebus, amissime de caesare loquebatur,praeoccupatum sese legatione, G Cn. Pompeio teneri obstrictum fide, nec situdinem quisdem ibi nihilo Minorem cum caesare inrercedere, neq*e ignorare

367쪽

DE BELLO CIVILI ignorare,quod esset oscium tenui, fiduciariari opta

ram obtineret, q uires suae, quae uoluntas ergarem totin Prouinciae. Haec omnibM resectat sermonia bus,mquese in ullam partem mouebat. Postea ueia,c ucaesarem ad Μ liam detineri cognouit, copias Petrei eum exercitu Afranij esse coniunctas, magna auxilia coisu spe,magna esse inste, ais expectatione, Cr consenis tire omnem citeriorem prouinciam,quae, postea accide, rant, de angust s ad Ilerdam rei sturaenotris accepit, ut 3 haec ad eum latius, atq; inflatius Afranira perscriabebat, se quoque ad motum fortunae mouere coepit, delerictim habuit tota prout ricia: legionibus completis duribus,cohortes circiter triginti alarias addidit, 'umenti magnum numerum coegit, quod Masiliensbus, item quod V o, Petreio mittere naves longas κ. Gadistanis,utfacerent,i perviιit. complures praeterea in Ilia respitii. stati faciendas curauit, pecuniam omnem, omnias orna. menta ex fano Herculis, in oppidum Gades contulit. Eocatur cino, ςoborata prisidit causa ex prouincia misit: calam,

num Gallonium equitem Romanum,familiarem Domitij, qui eὸ procuradae haereditatis causa uenerat missus a Domi, tio,oppido Gadibus praefecit: arma omnia priuata, erpublica in domum Gallonii contulit. Ipse habuit graues Ancaesarem conciones. saepe ex trifuriali praedicauit ad uersa caesur praelia fecisse, magnum numerum ab eo militum ad Astunium permisse, haec se certis nuntijs, certis autoribus comperisse. mibus rebus perterritu Gnibus Romanis eius Prouincia, bi ad remp.admi r Lyra H s. cxc. millia,' argenti pondo xx. millia

tritici

368쪽

L i B E R I L sos tritici modiss cκκ. millia polliceri cogit. Qisu caestari esse amices ciuitates arbitrabatur, ijs grauiora onera intingebat, praesidia, eo deducebat,er iudicia is priauatos reddebat:qui uerba,ais orationem aduersu rempub. bubuissent, eorum bona in publicis addicebat. Prouinciam omnem insua,er Pompeii uerba per iusium randum adigebat. cognitis bis rebM, quae fiunt gesta in citeriore Hispania, parabat bellum. Ratio autem haec erat belli ut secum duas legiones Gadis conferret,naues, frumentions omne ibi contineret. Prouinciam enis omnem Caesaris rebinsuere cognouerat. In infula st

mento, nauibus, comparatis bellum duci non discite existimabat.c ,et β multis,necessir si rebus in Imliam reuocabatur, tamen constituerat nullam parte bet.

neficia, er magnas clientelas in citeriore Prouincia scitabat. Itas duabus legionibus nisis in ulteriorem Hista,riam cum Qg. casio Tr. Pl ipse cum equitibus sexcenistis magnis itineribus progredi tur, edidi s praemittit, ad quam diem magistratus, principes, omnium ciui i tuum fbi esse praeti cordubae uellet. χεο edicto tota Prouincia peruulgato,nulla Ait ciuitu,q-in ad ii tem* rata . pro.

pus partem senatus cordubam mitteret.Non ciuis Roumanus paulo notioriquin ad diem conueniret. Simul ipse corduba conuentus perse portas Varroni clausit,custo Couεima Coedia igiliasin in ingra,turribusch di ofuit. cohortes Voro duas, quae colonicae appessabantur,cum eo essu venis .

sint,tuendi oppidi causa apud se retinuit. iisdem diebus cremonensis,quas longo Armisi a totiud pro incis Cismonties. ciuitu,

369쪽

D . DE BELLO cIVILI eiustasAedesiis tribus in arcem oppidi cohortibua a var Grone praesidio,perse cohortes eieci portas, praeclusit. Hoc uerb magis properare Varro, ut cum legionibus, quam primum Gadis contenderet,ne itinere aut traiectu intercluderetur:tants,ac tam secunda iis caesarem uola inprouincia reperiebatur.Progresso ei paulo longius, literae a Gadibus redduntur , simulatq; cognitum sit de vii 4.Ita in seris Anne Gadit os principes eum Tria est ' binis cohortium,quae essent ibi in praesidio, ut Galloniuex oppido expellerent,urbem, hi suum caesuri seruarirent. Hoc inito consilio enuntiavisse Garonis, ut Rusponte, dum ne periculo liceret, excederet Gadibus f 'id non ficisset, bi consilium capturos.Hoc timore addu .ctum Gallonium Gadibus excesisse. His cognitis rebus, altera ex duabus legionibus, quae vernacula appello tur,ex calbis Varronis astantsier instectanteipso,sis r

cibus fue maleficio consedit:quodfactum adeo eiu3 conai ventus ciues Romani comprobauerunt, ut domum ad quin hospitio evid me reciperet. an 'M rebus pera territus vano,cum itinere conuerso sese in Italiam uenis

tu rura promisissee certior afuis factus est,praeclusas esse:

portM:tum uero omni interclusus itinere ad caesare mitisti paratust esse legione,cui iusserit,traderea ad eum viri,M, sere mittit,atq; huic tradi iubet. adita legione, ditio. Varro cordubam ad caesare uenit,relatis ad eum publi- publicis cu eis rationibus:cumfde,quod penes eum est, pecunis tras e rationi, dicer quod ubis habeat stamenti, ac navium, oste

370쪽

LIBER II.

lissent: Gaditanis,qubd eonatus aduersariorrum instegis, sentis sej in liberoue uindicassent: Tribunis mitaem rionibMj, qui eo praefidii caula uenerunt, quὁd eorι

consilia a uirtute cosirmassent. Pecunias, uti erant in Cy publicum Varroni ciues Rom.pollicitiaemittit. Bona restituit ij quos liberius locutos hic poenam tulisse eois

gnouerat:tributis quibusdipublicis,priuati j praemiis, reliquos in posterum bona be complet: biduum, cor

dubae commorarus,Gades proficiscitur:pecu ιε, mon menta*, qvie ex phano Herculis collari erant hi priua, rim domum,restrei intemptu iubet.Prouincis Qv cas in . Ciniuris praestrit,huic quatuor legione; attribuit: ipse bis

nauibus,quas M . Varro,qu43s Gaditani iussu Varro,nu fecerant,Tarraconem paucis diebuου peruenit: ibi toti tius fere citerioris Prouinciis legationes caesaris aduentatum expectabant. Eade ratione priuatis,ac publice quiribusdam ciuitatibus habitis honoribus, reacone disceadit, pedibus p Narbonem, atque inde Masiliam peruta Narbonaιnit:ibi legem de Dictatore latam sese, Dictatorem di ctum a M. Lepido praetore cognoscit. Masilienses 2 dic.

omnibus devi malis,rei frumetariae ad summa inopiam Massilienses. adducti,bis praelio nauali superati,crebris eruptionibus sis,graui etiam pestilentia conflictati ex diutina cocluta pone, er mutatione uictus panico enim uetere,atq; hora deo corrupto omnes alebantur,quod ad huiu modi casus antiquitus paratu in publicum contulerant deiecta turari abefacta magna parte muri, auxilijs prouinciarum,u Crex