C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

371쪽

3οις DE BELLO civi Lier exercitum dessieratis, quos in caesaris potestate Manisse cognouerant sese dedise sine fraude costituunt. Sed

Domitii sug , paucis ante diebus L. Domitius cognita Molliensium uoluntate,nauibus tribus comparatis ex quibus duas f miliaribus suis attribuerat,ma ipse conscenderat,nactus turbidam tempestatem,s princius:hunc collucatae naones,quae missu Bruti consuetudine quotidiana ad portu excubabant, sublatis anchoris sequi coeperunt. Ex iis unim ipsius nauigium contendit, er fugere perseverari uit,auxilio, tempestatis exeo hectu ubqt:duo perterarita concursu non arm nauium sese m portum recepta modi sium L nu ilienses arma, tormentab ex oppido, ut s hnperatin profisunt. Naues ex portu naualibus, eduacunt:pecuniam ex publico tradunt. Quibu3 rebuη conferactis, caesar magis eos pro nomine, er uetustate, quum pro mcritis in se ciuitata, cons ruans,duas ibi legiones praefidio relinquit . caeteras in Italiam mittit : ipse ad C. Cui in is urbem proscipitur. iisdem temporibus c. curio in Africam n vi Africam profectus ex Sicilia, etiam ab initio copias P . Accii vari 1espiciens, duas legiones ex quatuor,quas a. caesare acceperat,er quingentos equites transtortabat: biduoj,er noctibus tribus nauigatione consi ptis,apopulit ad eum locum, qui appellatur Aquilaria. Fliclo. Aquilitia. abest a clupeis passuum uigintiduo millia, habet, Clupea, non incommodam aestate stationem, er duobus eminenti, bus promontoriis continetur. Huius aduentu L. caesarsalius ea decem longis nauibus ad clupeam praestolassiquMP.Accis . naues Vticae ex praedonum bello subducta. p. Accius rea

sciendas huius belli causa curauera ueritu , naui mini

372쪽

I, I B E R i Lm udinem ex alto refugerat,appessul ad proximum

littus trireme eonlisam, σin littore relicta, pedibus Adrumetum profugerat. id oppidum c. considias Lotiis Adrum Eium.

gus unius legionis praesidio tuebatur. Reliquae caesaris Lea' με

naues eius fuga Adrumetum se receperunt. Hunc secuistus Μ. Rufus quaestor nauibus duodecim, quas praesidio M.Rufus, onerari r nauibus curio ex Sicilia eduxerat , postquam relictam in littore nauem conspexit, hanc remulco abastraxit, se ad curionem cum classe redit. Curio Maratium Uticam nauibus praemittit, ipse e)dem cum exedi .estu proficis itur,bidui, iter progressus, ad flumen Ba,

gradam peruisit, c. caninium Rebillum legatum cum Bagrada legionibus reliquit, ipse cum equitatu antecedit, ad ca. stra exploranda corneliana, quod is locus peridoneus eritris habebatur. Id autem est iugum directum, emti Castra Comenens in mare,utraque ex parte praeruptum, atque astrarum,sed paulo tamen leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit: abs directo itinere ab Utica paulo

amplius passus mille: bd hoc itinere est fons, quo mare succedit longiu/, late, is locus restagnat: quem fi quis

uirere uoluerit,sex missium circuitu in oppidum perueis Het. Hoc explorato loco, curio castra vari conspicit, . . .

muro,oppido coniuncta ad porcim, quae appellatur e Iia. Bellis admodum muniri natura loci, una ex parte ipso oppido Vtica. altera Theatro, quod est ante oppidum substructionibus eius operis maximis aditu ad ea, a difficili, er angustosmul anmaduertit multa undique poris rari, atque agi pleniymis vijs, quae repentini iti multust. more ex agris in urbem constrantur : huc equitatum

u i mittit

373쪽

sos DE BELLO civi Limittit, ut diriperet, atque haberet loco praedae: eodem, tempore his rebus subsitio sexcenti equites Numidae ex

oppido, ped ites, c c c c. mittuntur a varo, quos aua Iuba rex. xilii causa rex Iuba paucis diebus ante uticam miserat.

Huic er paternum hostilium cum Popeio, er Amulcir. ' . cu curione intercedebat: quod Tribunu3 Pl. legem proomulgauerat,qua lege regnum Iubae publicaverat . conis currunt equites ister se,nes uero primum impetum n strorum Nimidae ferre potuerunt: ted interfectis circiter c x x, reliqui se in castra ad oppidum receperunt. Inte rim aduentu longarum nauium, curio pronuntiari oneri rarijs nauibus iubet, quae stabant ad Uticam, numero cisa' citer c c. se in hostium habiturum loco, qui non e uestiagio ad castra corneliana uela duxisset. QEa pronunci tione facta,teporis puncto sublatis anchoris, omnes uti, cam relinquunt,er quo imperatum est, transeunt: quae

res omnium rerum copia compleuit exercitum. His rebus

caria ad Bagradam recepit, atque uniuerse exercitus conclamatione Imperator appellatur. Postero die Uticam exercitum duxit, ex prope oppidum caὴra ponit.Nondum opere castrorum perfecto,equites ex statione nuntiant,magna auxilia equitu, peditum, ab rege missa, Vticam uenire: eodemq; tempore uis magna pulueris cernebatur, eruestigio temporri primu agmeni erat in conspectu. Novitate rei curio permotus, praemitαtit equites,qui prmu impetum sustineant, ac morentur.

Ipse ccleriter ab opere deductis legionibus, acie instruit, equites, committunt pratium: Cr prius quam plane logioncs explicari, G co stere posbent, tota auxilia Regis impedita,

374쪽

L I B E R IL , Impedies,ac perturbari, quod nullo ordine,er fine thnore iter st cerant, in βιgam se con ciunt, equitatu, omnistre incolimi, quod se per littora celeriter in oppidureri

cepit,magnum peditum numerum interficiunt. Proxima nocte centuriones Marct duo ex castis curionis, cum

manipularibus suis uigintiduobus ad Accisi Puram peraritum. si seu uere quam habuerant opinione,perstrunt, Mye etiam auribus vari seruiunt. Nam quae uolumu3, ercredimus libenter: er quae sentimus ipsi, reliquos sentire

steramus. consirmant quidem certe totius exercituε anismos alienos esse a curione, maxime, opus esse in costractum exercitu uenire,er colloquedi darefacultate. Qua opinione adductuo Varus, postero die mane legiones exeastris educit: facit idem curio,ais una ualle non magna linteriecta,fuas uterque copias instruit . Erat in exercitu

demonstratum est. Hic dimissus a caesare,in Africam ue, iiua variis,nerat, legiones, eas traduxerat curio, quas superioriabus temporibus corsinio receperat caesar, adeo ut pallaeis muruis centurionibus, ijdem ordines, manipulis coastarent. Hac nactus appellationis causam QAintilius estis cumire aciem curionis, ais obsecrare milites coepit, ne primam sacramenti,quod apud Domitia, atque apud se quaestorem diriss nt,memoriam deponerent, neu contra

eos arma ferrent, qui eadem es t usi fortuna, eademque in obfldione perpesi: neu pro his pugnaret, . quibu3 in contin iam per Hae appellarentur. His pauca ad spem largitiona addit,quae ab sua liberalicite, fli se, ais Accii secuti essent, expectare debercnt. Hac habita oratione,

u 3 nullata

376쪽

LIBER II. 3iai dicebat:bos turpifime fetae rationem habere,illos etiam

iniquo loco dimicandum purare. Quaenis, inquit dua Curionis veris

Ga er opere, er natura loci munitisma ea bra expuis

α gnari posse coliamin aut uero quid proficimus,fl acceista pio magno detrmeto,ab oppugnatione castroru disce amvis ausus non or filicitas reru gestaru exercitM beis nevolemia mperatoribus er res aduerse odia cocilient. cariorum autem mucitis,quid habe nis turpe Al. CT desperationem omnium, er alienarιonem exercitu3s m nes prudentes suspicari oportet,sibi parin cred ines improbosocire sese timeri, quod illis licentia timor augeat,nostru studia diminuat. Qisod A iam,inqui haec explorata, habemuε, quae de exercituε alienatione dicanatur,qμα quidem ego aut omnino falsa, aut certe minora opimone esse codo, quanto haec disimulare,Cr occulciare,quim per nos confirmari prouisAn no uti corporis uulnera,ια exercitus incommoda sunt tegenda, ne stem 'iaduersar s augeamus sAt etia,ut media nocte proscista, mur,addunt,quo maiorem, credo,licentiam habeant,qui peccare conentur. Nans huiusmodi res aut pudore, aut metu tenemur: quibuη rebus nox maxime aduersaria est. Qisare neq; ααι animi,ur Aneste castra oppugnat da censet: s tanti timoris,utip e deficiam : ais omnia. Prius experienda arbitror,magna, ex parte iam me una uobiscu de re iudicium facturu con do. Dimisso cocilio, concione aduocat mihia,commemorat,quost eorsi usιε studio ad cor intu caesar,ut magna parte Italiae bene si, cis,ais autoritate eoru sui'cerit. Vos enim,uestrin,

377쪽

DE BELL O cIVILI humile paruamj fecerunt:huc si restrebant: blaesi qua maior opprespratuis,propugnaban hinc ad rea ipellenditer prostquendum hostem procurrebant. ει tebat haec quoquoversm pedes x x x sed parictim cras 'tudo ped. v. Postea uero cui est rerum ommura magis ster usun bomisim adhibiti solertia, entum est ma, fgno esse usui possest haec est in altitudinem turris et

α.Id hac ratione persectum est: ubi turris altitudo pera i lducta est ad contabulationem, eam in parietes instruxta Alrunt ea ut eapiti tignorum extrema paritiam si et ora litegerentur,nequid eminere ubi ignis hostium adhaereo lsieret. Hanc inpuper contignationem, quantum tectura lplutei , ac uinearum passum est, laterculo astruxerunt, supras eum locum transuersa inieceran non Ionage ab extremis par us,quibus fustenderent eam cona

tignationem,quae turri tegumento esset futura, suprQ

ea tigna direno transuersas trabes iniecerunt,ea Q Uberibus religauerunt:has trabes paulo longiores,otis emisnentiores, quam extremi parities erant, escerent , ut esset,ubi tegumenta praependise possent, ad defindenis

dos sus,ac repellendos. cum inter eam contignationem pars 'tes extruerentur,eam, contabulationem summam lateribus,tutos constrauerunt,nequid ignis hostium no, cere possit,centoness insuper inlccerunt,ne aut tela tormentis missa tabulationem pes ingerent,aut saxa ex cautapultis lateritium discuterent. Storias autem ex Αιnibus anchorarijs tres is longitudinem parietum turris,latas quatuor pedes recerunt,easq; ex tribus partibus,quae ad

hostes vergebant , em ntibM trabibus circam

378쪽

LIBERi I. praependentes religauerunt,quod unum genus tegumenisti abiis locis erant experti nullo tela,nes tormento traiici posse.Vbi uero ea pars turris, quae erat perfecta,tecta, atque munici est ab omni ictu homu pluteos ad alia opera abduxerunt,turris tectum perscinum praebesio, 'adduinis. nibus ex contignatione prima fustendisside tollere coruperunt.vbi quantum storiarum demit io patiebatur,α tum elevabantantra haec tegumenta abditi,atque munisti,parthes lateribus extrucbant: rursus, alia praeben, ione ad aediscundum Abi locum expediebant,ubi tempus ulterius conribillationis uidebatur,tigna stem ut priamo tecta,extremis lateribus inflauebant. Exj ea contiis gnatione rursus minam conribulationem torus' eleuabant. Ita tuto,ac ne ullo vulnere,ac periculo pex mbesari extruxerunt mellavit,quibus in locis uisum est, ad tormenta mittenda,instruendo reliquerunt. Vbi ex ea turri, quae circum essent opera, tueri se posse confictsunt, musculum ped. xx. longum, ex materia bipedali, Musculus. quem a turri lateritia ad hostium turrem, ruris peraducerent,facere instituerunt:cuius musculi haec erat Ioram. Duae primum trabes in solo aeque longae, distantesilater se pedes quatuor collocantur:lab eis columnella pedum in altitudinem v. defiguntur: has inter se capreolis modi fastigio coniungunt,ubi tigna,quae musculi tegendi causa ponant,collocentur, eo super tigna bipeadalia mJciunt,ea laminis,clauiis religant: ad exuerumum musculi tectum, trabes, extrema quadratus rea gulas quatuor patentes dignos defigunt, quae lateres, qui super musecutospruant sicontineant. Ita fastigiato. t s

379쪽

LIBER IL

milites uersi a prissio, ad studium audiendi, er e

gnoscendi Ieruntur. Vbi hostes ad legatos, exercit , pervencrunt, uniuersi se ad pedes projciunt. Orant, ut adueritus caesaris expectetur, captam suam urbem uide re, opera perlecta, turrem subrutam: it que a domissione desistere, nudam exoriri moram posse, quo minus cum uenisset, si imperata non facerent, ad nutum e utastigio diriperentur. Docent, si omnino turris concidisse non possee milites contineri, quin spe praedae in urbem

irrumperent, urbem, delerent. Hic, atque eiusdem gerulieris complura,ut ab hominibus vctis, magna cum mi sericordia, fetu pronuntiantur. Quibus rebus comis moti legati, milites ex opere deducunt, oppugnatione de stunt, operibu3 custodias relinquunt . Induciarum Inducis. quodam genere misericordia facto, aduentus caesuris expectatur, nuam ex muro, nullum a nostris mittitur te, .lm,ut re consteia,Omnes curam, Cr diligentiam remitatunt. caesar enim per literas Trebonio magnopere manadauerat, ne per um oppidum expugnari pateretur, ne grauius permoti milites, er doctionis odio, er conterimptione sui, er diuti no labore omnes puberes huersice, rent,quod se facturos murabantur, aegri, tunc sunt reistenti, quin oppidum irrumperent: grauiterj eam rem pertulerunt:qiad stetisse per Treboniu, quominus oppiado potirentur,uid butur. At hostes sine=de tempus,vis occasionem staudis,ac doli quaerunt. Interiectis aliquot diebus, nostris languentibu ,οis unimo remisis, subito meridiano tempore, cum alius disci fissset, alius ex diuti

no labore in ipsis opcribus quicti se dedisci: rma uero

omnia

380쪽

Hunc sic distulit uentus, uti uno tempore urger, plutei, testudoaureis, tormeno, flammam cociperent,erprimhaec omnia consumerentur, quam, quemadmodum accia

disse animaduerti possi Nostri repentina fortuna per more,crma,quae polyunt,oripiunt ij ex castris sese in aridam: it in hostes impetus eortimsed muro,sagittis,tor menti j fugientes persequi prohibentur. Illi sub murum se recipiunt, oij musculum, turrim i luteritium libere

incendunt: ita multarum mensium labor hostium perfidia, er ui tempestatis puncto temporis inter it.Tentaurarunt hoc idem Musilienses postero die, eandem nacti tempestatem, maiori com fiducia ad alterum turrem, Wggerem, eruptione pugnauerunt, multum ignem in tulerunt. sed, ut superioris temporis contentionem n pri omnem remiserant, ita proximi diei casu admoniti, omnia ad demsonem parauerant . Idis multis interstacti reliquos inficta re in oppidum repulerpnt . Treb ni AE e quaesint amisy multo maiore studio militum ades ministrare, er reficere iustituit. Num ubi tantos suos latabores, Cr apparatus male cecidisse uiderunt, biduchis per scelus violatis, suam uirtutem irribui fore perdolutarunt, quod unde agger omnino comporta ri posset, nihil erat reliquum, omnibus arborum4 longe. luti j im Anti, α Tis., Mollim um excises, Cr coniectis: aggerem noui

lactua. 87eris atque inauditum ex laterii ijs duobu3 muris, stanustet pedum crasitudine ais eorum murorum contignastionem facere instituerunt,aequa stre latitudine. ais ille congcstas