C. Iulii Caesaris Commentarii. Quae in hac habeantur editione, sequens pagina demonstrabit

381쪽

inter muros, aut imbecillitas mareris postulare uidereis tur,pila interponuntur, transuersaria tigna istaciantur,

qu firmamento esse posint. Et suicquid est contignais

tum,cratium conlimitur, crates s luto integuntur. Sub tecto miles dextera, ac sinistra muro tectus, aduersus

plutei obiectu,operi quae us usui sunt, ne periculo sudiportat: celeritcr res administratur, diuturni laborre deis trimentum solertia, er uirtute militum breui reconcinis natur. Portae, quibus locis uidetur, eruptionis causa rimuro relinquuntur. Quod ubi bolies viderunt ea, qua

di V ongo, stiatio refici non possester sent,paucorum

dierum opera,er labore ita resti a , ut nussius perfidiae, hes ruptioni locus esset , nes quicquam omnimo relinis queretur, quo aut ui militibuη, aut igni operibus noceri posset, eodem, exemplo sentisint tomn urbem , qua fit aditus ab terra, muro, turribu/j circumiri posse, Ic, ut ius consistendi in suis munitionibu3 locus non esset, cum pene ad cata in muris ab exercitu nostro moenia uidearentur,ac tela manu conricerentur, suorum tormento. ram usum quibus ipsi magnaster uissent,statio propi, 'quitatis interire,pans coditione e muro,ac turribus berulandι dat virtute se nostris adaequare non posse: interia sunt, ad easdem deditionis conditiones recurrunt. n. Μ romavurro in ulterioreHis unia initio cognitis his rebin,qμα Hisyaniae. . sunt in Italia gest diffidens Popeianis rebuη, amicii me de caesare loquebatur,praeoccupatum sest legatione, o Cn. Pompeio teneri obstrictum fide, nec situdinem quis demsti nihilo minorem cum caesare intcrcedere, neq; eignorare

382쪽

m obtineret, quae uires M, q- uoluntas erga cie rem totius Provirnciae. Haec omnibus restrebat sermoni. bu nequese in ullam partem mouebat. Postea uero,ciam . caesarem etd Masiliam detineri cognouit, copias Petrei i. - exercitu Afranij esse comunctas, magna auxilia coisi tus,magna est' inspe, ais experitione, erransi tire omnem citeriorem prouinciam,quae postea accideis rant, de angust s ad Ilerdam rei stumentaris accepit, ais haec ad eum latius, ars in latius Vanira perscriabebat, se quoque ad motum fortunae mouere coepit, delerictum habuit tota prouincia: legionibus completis duribus, hortes circiter triginti alarias addidit, 'umentimsinum numerum coegit, quod M.filien bus, item quod Manio, Petreio, mittere naves longas x. Gadiatanis,utfucerent, perauit. complures praeteream Hiis respitii. stati facientis curauit,pecuniam omnem, omnias ornaucidis. Hyr iis, in oppidum Gades contulit. Eo 3UAI cillo,' hones prodia causa ex prouincia milit: calam

ni . Gazonium equitem Romanum,familiarem Domitis, qui eo procurati haeredicitis causa uenerat missus a Do tio,oppido Gadibus princit: arma omnia priuata, Crpublica in Jovium Gallonii contulit. Ipse habuit graues in Caesar conciones.saepe ex tribunali praedicauit ad uersa caesur praelia sicisse, magnum numerum ab eo militum ad Amnium perfuisse, haec se certis nunt si certis autoribus comperisse. bus rebus perterritis cruribus Romanis eius Prouincia, bi ad remp. admi r iam ris. cxc. mitia, Cr. argenti pondo xx. miri tritici ri

383쪽

LIBER I L mirifici modios cκκ. millia polliceri euit. - caestari esse amicas ciuirues arbitrabatur, ijs grauiora oneram gebat, praesidia, eὸ deducebat,er iudicia in priauatos reddebat:qui uerba,ais orationem aduersus rempub. bubuissent, eorum bona in publicum addicebat. Prouinciam omnem in sua, ex Pompeii uerba per iusiuαrandum adigebat. cognitis bis rebus, quae sunt gestae in citeriore Hilaria, parabat bellum. Ratio autem haec erat belli,ut secum duas legiones Gadis constreet, uesistumentum. Omne ibi contineret. Prouinciam enim omnem caesaris rebus fauere cognouerat. In insula st mento, nauibus comparatis bellum duci non disticile existimabat.c ,et si multis,necessurijsj rebus in Iririliam reuocabatur, tamen constituerat nullam parte beti

neficia, er magnas clientelas m citeriore Prouincia scisis ibat. Itas duabus legionibus niyis in ulteriorem Hista,riam cum m. casio Tr. Pl. ipse cum equitibus sexcenistis magnis itineribus progreditur,edictis, praemittit, ad quam diem magistratus, principes. omnium ciuiaeuum Ibi esse praeti cordubae uellet. moedicto tota

Prouincia peruulgato,nulla illi ciuitas,quin ad id tema pus partem senatus cordubam mitteret.Non ciuis Roti manus paulo notioriquin ad diem conueniret. simul ipse cordubae conuentus per se portas Varroni claint,custoα C5uε ua Coedias,uigiliasin in maero,turribusin distofuit. Cohortes dubae Varx duas, quae colonicae appetabantur,cum eo essu venibis

sint,tuendi oppidi causa apud se retinuit. iisdem diebus cumonensis,qua est longo firmit ima totius prouinciα Carmonites.

384쪽

DO DE B ELL o civ I L ietatis,deductis tribus in arcem oppidi cohortibos a Varrone praesidio,perse cohortes eieci portas, praeclusit.

Hoc uero magis properare Varro, ut cum lagionibus, quum priistin Gadis contenderet,ne itinere,aut traiectu intercluderetur:tandis,ac tam secunda in caesarem uolumias prouincia reperiebatur.Progress ei paulo longius, literae a Gadibus redduntur, fimul is cognitum sit de vi oue ess- Arimi. bunis cohortiumque essent ibi in praesidio, ut Gallonium oppido expellerent,urbem, insulamj caesuri seruarirent. Hoc inito confisio,denuntiauisse Gallonio, ut sua sponte, dum ne periculo liceret, excederet Gadibusui id non striss ti bi confisium capturos.Ηoe timore adductum Gallonium Gadibus excesisse. His cognitis rebus, altera ex duabus legionibus, quae vernacula appetab tur,ex castris monis astantsier inspectanteipso,siis

gna sustulit,sesej Histriirecepi vis in 'ro,er portis

cibus sine maleficio consedit:quod factum adeo eius conai ventus ciues Romani comprobauerunt, ut domum ad staquis hospitio cupid me reciperet.Q in rebus pera territus vano,cum itinere conuerso sese in Italiam uenis' turum promisissee certior afuis factus est,praeclusis esse portM:tum uero omni interclusus itinere ad caesare mitisti paratu se esse legione,cui iusserit,traderea ad eum viriori, des sim mittit,atq; huic tradi iubet. aditi legione, inito. Varro cordubam ad caesare uenit,relatis ad cum publi- publicis su eis rationibus:cum fide quod penes eum est, pecunis trasse ration, dicer quod ubis habeat frumenti, ac navium, ostens bus ditGasor habiti concione cordubae,mnii 33 generatim gratis

385쪽

gratus : civibus Romanisquod oppidum in sua potestate studuisse tu habere:Ηistunis,qu)d praefidia expu-

MIent: Gaditanis,quod eonatM aduersiriorum iuste sim liberrue uindicassent:Tribunis mil.cent rimibrus , qui eo praesidij causi uenerant,qubd eorum consilia sua virtute chirmassent. Pecunis,qu/u erant impublicum Varroni ciues Rom.polliciti,remittit. Bona restituit ijs,quos liberius locutos Auc poenam tulisse eois gnouerat:tributis quibusda publicis,priuatisq; praemῆς,

reliquos in posterum bona spe complet: biduum, coris

dubae eommoratus,Gades proficiscituripecunias, mon menta , qtrae ex phano Herculis collata erunt in priua, rem domu referri intemptu iubet.Prouincii m os in. Cassiua fura praeficit,bula quatuor legioner attribuit: ipse bis nauibus,quas Μ . Varro,qu si Gaditani iussu Varro,nis fecerant, muconem paucis diebus peruenit: ibi to, tius fere citerioris Prouinciae legationes caesaris aduentatum expectabant. Eade ratione priuatis,ac publice quia busdam ciuitatibus habitis honoribus, reacone disce, dit, pedibus, Narbonem, atque inde Masiliam perueti Nubona

nit:ibi legem de Dictatore latam, sesein Dictatorem di . .ctum a M. Lepido praetore cognoserit. Magi sienses d sui. vomnibus devi malis,rei frumetariis ad summa inopiam Massilienses. adducti,bre praelio nauali superati,crebris eruptionibus sis,graui etiam pestilentia conflictati ex diutina coctu fone,Cr mutatione uictus panico enim uetere,atq; hora deo corrupto omnes alebantur,quod ad huiu modi casus antiquitus paratu in publicum contulerant) deiecta turis uri abefacta magna parte muri, auxilijs prouinciarum,u erex

386쪽

, 3οσ DE BELLO civi Lier exercitum defl=eratis,duos in castris pote e verinisse cognouerant,sese dedere sine fraude costituunt. Sed

Domitii sus , paucis ante diebus L. Domitius cognita M. iliensium voluntate,nauibus tribus comparatis ex quibus duas stimiliaribus suis attribuerat,una ipse eonscenderat,nahm turbidam tempestatem,est prolectuarbuncc5licatae nais nes,quae missu Bruti consuetudine quotidiana ad portu excubabant, sublatis anchoris sequi coeperunt. Ex iis in ipsius nauigium contendit, or fugere perseuer uit,auxilio, tempestatis exeo hectu ubqt:duo perterarita concursu nosarum nauim sese im port- recep runt. Ma ilienses arma, tormentab ex oppido, ut s

mperatum,proferunt. Naues exportu, naualibu3jeduacunt:pecuniam ex publico tradunt. ibus rebuη confractis, caesar magis eos pro nomine, er uetustate, quum

pro mcritis in se ciuitata, cons ruam,duas ibi legiones praesidio relinquit . caeteras in Italiam mittit : ipse ad C. Cui lo In urbem proficiscitur. iisdem temporibus c. curio in Afric in n ut Africum profictus ex Sicilia, etiam ab initio copias P. Accis Vari despiciens, duas legiones ex quatuor,quas a caesare acceperat,er quingentos equites transbortabat: biduo ,er noctibuι tribus nauigatione consi ptis,apopulit ad erum locum,qui appellatur Aquilaria. Hicio. Aquitilla. ςμε abest a clupeis passuum uigintiduo millia, habet, Clupta, non incommodum aestate stationem, er duobus eminentiabus promontorijs eontinetur. Huim aduentu L. Caesar talius ea decem longis nauibu3 ad clupeam praestolas,quMP.RG- naues Vticae ex praedonum bello subductia p. Aecius rea

sciendas huius belli causa curauera geritu nauium multi

387쪽

littus trireme constrata, σ in littore relicta, pedibus Adrumetum profugerat. ld oppidum Cconsidias Lonis Adrunt Eium. gus unius legionis praestidio tuebatur. Reliquae caesaris naues eius fuga Adrumetum se receperunt. Hunc mecu, tus Μ. Rufus quaestor nauibus duodecim, quas praestio M.Rufus, onerariis nauibus curio ex Sicilia eduxerat , postquam relictam in littore nauem conspexit, hanc remulco abastruxit Ue ad curionem cum classe redit. Curio Maratium Uticam nauibus praemittit, ipse e)dem cum exeruestu proficiscitur biduit iter progressus, ad flumen Ba,

gradam pervcnit, c. caninium Rebillum legatum cum Bagrada st. legionibus reliquit, ipse cum equitatu antecedit , ad ca. stra exploranda corneliana, quod is locus peridoneus castris habebatur. Id autem est iugum directum, emti Castra Comenens in mare,utraque ex parte praeruptum, atque ustearum,sed paulo tamen leniore fastigio ab ea parte, quae ad Uticam vergit: abest directo itinere ab Utica paulo amplius passus mille ed hoc itinere est fons, quo mare succedit longius, lates is locus restagnat : quem si quis

uitare uoluerit,sex millium circuitu in oppidum perutaniet. Hoc explorato loco, Curio castra vari conspicit, - .

muro,oppidos coniuncta ad porrim, quae appellatur elle. 'Bellis admodum munita natura loci, una ex parte ipso oppido Vtica. altera Theatro, quod est ante oppidum substructionibuι eius operis maximis aditu ad castra diffcili, er angustosmul anmaduertit multi undique poramri, atque agi pleniylinis vijs, quae repentini iti multus

tmore ex affris in urbem constrantur: huc equitatumia u i mittit

388쪽

sos DE BELLO civi Limittit, ut diriperet, atque haboret loco praedae: eo emcptempore his rebu/ substio sexcenti equites Numidae ex

oppido, ped itres c c c c. mittuntur a varo, quos a Iuba rex. xiiij causa rex Iuba paucis diebus ante Uticam miserat.

Huic er paternum hostilium cum Popeio, G smultas

eu curione intercedebat: qu)d Tribunu3 Pl. legem proomulgauerat,qua lege regnum Iubae publicaverat . conis currunt equites ister se,nes uero primum impetum n

strorum Numidae ferre potuerunt: sed interfectis circiter

cxx, reliqui se in castra ad oppidum receperunt. interium aduentu longarum nauium, curio pronuntiari onerit rarijs navibus iubet, quae stabant ad Uticam, numero ciris' ' riter c c. se in hostium habiturum loco, qui non e uestiagio ad castra corneliana uela duxisset. a pronunci tione fuci teporis puncto sublatis anchoris, omnes uti, cam relinquunt,er quo imperatum est, transeunt: quae

res omnium rerum copia compleuit exercitum. His rebus

2 o,, ut ' in Bagradam recepit, atque

uniuersi exercitus conclamatione Imperator appellatur. Postero die Uticam exercitum duxit, Cr prope oppidum caὴra ponit.Nondum opere castrorum perstcto,equites ex statione nuntiant,magna auxilia equitu, peditum, ab rege missa, Vticam uenire: eodem tempore uis magna pulueris cernebatur, eruestigio temporri primu agmeni erat in conspectu. Nouirite rei curio permotus, praemitαtit equites,qui primu impetum sustirneant, ac morentur. Ipse celeriter ab opere deductis legionibus, acie instruit,

389쪽

Impedies,ue perturbati, quod nullo ordisicis ne imore iter icerant, in fugam se conqciunt, equitatu, omni

fere incolum,quod se per littora celeriter in oppidur cepit,magnum peditum numerum interficiunt. Proximal nocte centuriones Marsi duo ex cast is curionis, cum manipularibus suis uigintiduobus ad Acciu Varum per jugiunt. si seu uere quam habuerant opinione,perstrunt, sye etiam auribus Vari seruiunt. Nam quae uolumus, Crcredimus libenter: er quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus. confirmant quidem certe totius exercitus antamos alienos esse a curione, maxime, opus esse in chyta ctum exercitu uenire, O colloquedι darefacultate. Qual opinione adductvi Varus, postero die mane legiones ex castris educit: facit idem curio,ars una ualle non magna, interiecta,fuas uterque copias instruit . Erat in exercitu Vari sex. intilius varus, quem l isse cors'qμpr s. st Quis f. demonstratum est. Ille dimissus a caesare in Africam ue, liva v rus. nerat, legionesi eas traduxerat Curio, quas superioriai b M temporibus corfinio receperat caesar, adeo ut pauit cis mutatis centurionibus, iidem ordines, manipulis coa starent. Hac nactus appellationis causam Q gintilius cir l cumire aciem curionis, ais obsecrare milites coepit, ne

.l primam sacramenti,quod apud Domitiu, atque apud set quaestorem dixissent,memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem ess ni usi fortuna, eademsis objidione per pisi: neu pro his putiaret, a quibu3 mi conito lim per Mae appellarentur. His pauca ad spem largitionu addit,quae ab sua liberalicite, δε se, ais Acriui secuti essent, expectare debercnt. Hac habita oratione,

390쪽

xio DE BELLO CIVILIn sim in partem ab exercitu curionis fit significatio, atque in uuas utres copias reducit,ais in east curio,

Timor in nu magnus omnium incesti timor. Nam is uarns bomianum bermonibus ceIeriter augetur: unusquus enm opi.

. niones fingebat, er ad id, quod ab alio audierat, sui aliis quid timoris addebat Hoe ubi uno autore ad plures peramanauerat,at 3 alius alij tradiderat, pilares autores rivi rei uidebantur: ciuile bellum, genus hominum quod lictaret libere facere, er sequi quod uellent, legiones hae, quae paulo ante apud aduersarios fuerant nam etiam caesa, rn beneficium mutauerat consuetudo ) quae osterrentur, municipia etiam diuersis partibus coniuncta . Nes enim ex Marss, Pelignis, ueniebant, ut qui superiore nocte in contuberniis,commilites , nonnulli graciores sermoαnes militum uulgo durim accipiebant: nonnulla etiam ab iis, qui diligentiores uideri uolebant, fingebantur. Qisti

de causes concilio conuocato, de summa rerum deli, berare incipit. Erant sententiae, quae conandum omnibus modis, casu Vari oppugnanda censerent, quod bu iusmodi militum consili s otium maxime contrarium esse arbitrarentur. Postremo praestare dicebant per uirtutem in pugna beri fortunam experiri, quam desertos,Cr ciriscumventos a fluis, graMfimum siupplicium pati. Porro erant,qui censerent de tertia uigilia, in eastra corneliana recedendum,ut maiore statio teporis lateriecto, militum mentes sanaretur,fimuisquid grauim accidisset, magna multitudine nauium, Cr tutius, er facilius in Siciliam reticeptus daretur. Curio utruus improbans eonfisiu,qua

tam alteri sententis deesset animi,tantis alteri superesse dicebat: