장음표시 사용
151쪽
CoNsILIUM I I In uni considerationis , quemadmodum illa , quae in meridionali lennini jugo, quo ad nos Bononienses sita funi, a quibus avsrales venti ποκae nobis utilis pimpediuntur Praeterea apud Iosephum i Ceredum siI A VI a. distor-
Medicum, eumdemque aquarum Architectum le--ω modo G aI-gere est , nunquam fore , ut Placentia ipsiuS patria Itiel,ι se his, aeris adeo salubris usura frueretur, nisi ab Austrina et p.
plaga, praeter montem , contra noxios ventorum
impetus oppositam haberet Sylvam consitam supra
XUI. Sed frustra solicitus moror externa,ubi in eodem ipso agro Romano nostra praesto sunt experimenta . Marianum, vulgo Marino, frequens in Latio oppidum incaeduo nemore sese tuetur adversus maleficos impetus Austrorum. Hi procul dubio modicum inflexi vi ventorum occiduorum sub vesperam ingruentium, in vapores inciderent Lacus Albani, qui ad eam partem suas decliviores alluit ripas: quamobrem perinde foret de succidendo eo Luco cogitare, ac velle Marinensi populo gravem inferre noxam, quam Paulus Sanquiricus narrat Tolsae skJIn I aves vis oppido Tusciae illatam fuisse everso nemore, quod sertatione di mi- Oppidanos ab Euro- notis ventis tuebatur . Ex eo R di enim tempore in vulgus epidemici morbi coeperunt ingravescere ; quod ejus loci seniores saepitis antea accidisse memoria repetebant, quotiescunque eidem nemori securis illata fuisset. Proinde non immerito P. Eschinardus a in libello de Agro
Romano ab quarundam Sylvarum excidio deterius factum esse Ostiense coelum arbitratur . Et hae docausa Seraphici Eremitae vulgo Parii Capueeini nullius unquam Monasterii adeunt possessionem , quin prius Sylvam conseverint contra insalubres venatos, & exhalationes, quibus alioquin forent obno-Ρ a xii.
152쪽
II 6 DE SYLVAE CISTERNAE , ET SERMINETAE &c., xii. Quid λ Quod Eminentissimus m Castaldus ra- tioni sociam addens , & comitem experientiam , provide scripsit: Pesilentiae, quae ab Austris oriuntur,
nonsatimpossumus causam remoυere , aut ventos humana arte propellere t possumus tamen suιurae lubritati prospicere, ac regionem , quae ab Austro latitur, impo erum munire SIlvis versus meridiem plantatis ;incurrens enim ventus in arbores, fractus in Urbem incidit, minis que noxius: anὰ ad hunc usum optima censentur Laureta , ex quibus falubres , ct siccae exhalationes evolare videntur : qua de causa Medici consuluerunt Commodo Principi,ut faviente pestilentia, Lauin rentum peteret, ubi plurima Laurus consita erat . XVII. Pauca vero isthaec sive experimenta, i sive rationes, ni fallor, effcient, Eminentissimi Pa-' tres, ut plura, eaque majora celeri mente comple- ctamini, quo ratum magis , certumque habeatur,
i nobis admodum utile esse & salutare, interpositu , interjectuque Sylvarum defendi. Si cui vero ea in-' sedisset opinio, ut crederet a Sylvis in planitie consitis protegi non posse ea Loca, quae summum ali quod montis jugum occupant: hunc illi facilὰ eximam errorem, si ad ea satis attendat, quae ad secundum Postulatum dicenda occurrunt. Ibi demon instrandum proposueram ventos australes, ne dum
loco, & adversa veluti fronte, sed vi quoque& ingenio plane pugnare cum Borealibus. Prodeunt illi ab imo, summamque terram radunt, unde sublime eIati, etiam in summa Montium evadunt. Primus id fortasse Homerus deprehen-
.dit ab A. snJ Ge illo laudatus , ubi quaerens quas
de causa flante tantum Borea mare intumescat,
eo enim silente tranquillum fit) At contra, etiamsi Auster resederit, mare ios cates auctus impellat, atque
153쪽
CONsILIUM. I I Tatque aestuet: ita dissolvit quaestionem . Auseri vero, ct Africi ad meridianum orbis circulum atque ad pam rem axis insimam depressi inferiores humiles per D
prema aquoris euntes protrudunt m Missuritus quam
eruunt: ct idcirco non desuper ias , sed propulsa in adversum aqua, etiam de ente satu, retinent aliquam tisper de prisino pulsu impetum . Deinde allatis Homeri versibus Aristotelis quoque laudat problemata , ut ostendat mare ab austris funditus commoveri . Sic autem ille r Cur austro spir. inte mare caeruleum A, Aquilone obscurius atriusque An propterea quod Aquilo minus mare perturbat: om Me autem quod tranquillius es, atrum υidetur. Praeterea idem
Philosophus Peripateticorum foJ Princeps inquirens, quid causae sit, cur Auster in vastas AEgypti
regiones non excurrat, ita disserit: An quoniam Terra AEDptus cava secundum partes fuas interioreses, superiores , femotioresque eminentiores . Hinc enim Auster, ut cava intactasupergredi ,μ excipi ab eminentioribus poten. Et reapse Majores nostri, ubi in agro Romano nullae extabant arbores, quae ventorum molestiam depellerent, maluerunt in demitaso potius, quam in acclivi solo domos exstruere , propterea quod ima loca tuta magis arbitrabantur
ab Austro . Siquidem Auster exclusus , & impulsus abs Terra, quam jugis, & incitatissimus sub
zona torrida amat calor, indε secundo sole ad nos delatus , multum habet aestuosi; quoniam secum trahit maximam copiam corpusculorum igneorum, salinorum , & aestuantium , & eo ferme modo, quo in doliis , aliisque vasis subsidentes faeces turgent, Commoventur, & laxantur ι ita ut, spirante Austro, vina, caeterique heterogenei liquores , ex
perspicuis turbidi fiant, & confusi; non secus item
154쪽
118 DE SYLvA CisTERNAE , ET SERMINETAE 3cc. ac ex quolibet alio corpore , in quo sulphurei, &viro si cohibentur halitus ; postquam intestino ejusdem venti motu funditus exagitati fuerint, ac su sum evecti, teterrimus quaquaversum odor efflatur; haud aliter, inquam, a putri solo , vastisque pa. ludibus ac stagnis Auster commovere solet , acciere, & imminuto pondere in altum abripere insalubria corpuscula. XVIII. Huiusmodi vero directionis ab imo in- altum apertissim E etiam meminit eximius Piloso-sνJ Sualit. θ phus spJ Verulamius in sua Historia ventorum , Τρ ' 7 his, quae subdimus, verbis r Aufer magis humilis ' es, O lateralis, Boreas cel or, O spirans ex alto, neque hoc de elevatione, O depressione polari dicimus,de qua supra ; sed quod origines suas habeat plerumque magis in vicino auuer,magis in sublimi Boreas In ea n dem opinione consentit etiam Cartesius, qui in suis qJCap. q. pu, Meteorologicis sqJ qugrit,& evidenter demonstrat: Cur ventus avseralis flare soleat ex imo in altum . Experimen I, XIX. At enim mihi, imo & summis a me supra
id ipsuin demon- laudatis viris tantum auctoritatis non vendico, ut lix v hanc unam, citra omnem rationem, valere velim .
Docendum quod dicimus; & si quis lector experimentis magis, quam allatis testimoniis credero velit, accipio conditionem . Missis igitur, quae ex vetustis Annalibus bene multa allegari possent exempla; nupera tantum, & non ita pridem sube nostris oculis posita in memoriam redigam. Epide mia, quae Anno 169 . in regionem , quam πο- cant Urbem Leoninam , Romae ingruit, non aliunde profecta est, quam qu bd in Pratis Neronianis , & in Arce Hadriana, nec ex elicibus aquae deductae fuerant, nee fossae limo purgatae. Hinc ea morborum colluvies, quam declinare non po
155쪽
CONSILIUM. II stuerunt Incolae Montis Gundiit Monte Marior Stia quidem ferE omnes in illos inciderunt, & plerique absumpti sunt ; si eos excipimus , quibus veluti pro aggere erat sylva vulgo dicto di Madama . Non alia de causa id factum est, nisi quia, crebro flantibus mense Augusto, & Septembri Austro , &Euro-noto, hi ab imo pratorum ad culmina ejus montis, qua parte destituebatur arboribus , secum abripuerunt virosos halitus. Et jure mirum videri potuit, hos ventos indolis alioquin insalubris tutatos tamen fuisse suburbium vetus , & suburbi uin Sancti Spiritus ab ea morborum vi, quae proXime serpebat, & vagabatur: quia nimirum in oppositam plagam propellebant noxias exhalationes, easque a subjectis locis ad summa montium juga urgebant, quti certh non evasissent, si in aequore camporum, aut juxta fossas consita fuisset sylva exceptura , &eohibitura sordes effluviorum . XX. Interim e diverso abunde intelligi potuit Boream, eique proximos ventos resistere, & ab alto ad imum refrangi: imo usque adeo non attol-Iere insalubriores vapores h terra vel aquis emissos , ut compescant potius & ad ima detrudant. Fiant enim adversi radiis solaribus, & multum nitri
secum convehunt, quo ut cum maxime aer concrcis
scit, & gravior proinde fit. Hoc volens praetereo quoniam praesenti meo instituto sat est probasta, maligna, θt pesti sera effluvia de facili a ventis australibus altius efferri ad ipsa quoque montium cacumina , praecipue si modico assurgant jugo, dc eorum flatibus e regione obversentur. XXI. Et si vereor ne abutar EE. PP. patientia vestra, facere tamen non possum quin hic
exemplum subjiciam Arcis Gandulfi . Hoc oppidum in
Arce Gadulphi,& Pontinis pa ludibus ductu in .
156쪽
δε h. pores antiqui Lacus Turni, quamvis positus esset ad occidentem, & spatio non exiguo distaret a summo colle , qui ad duo milliaria demittitur in subjectam vallem , ubi is Lacus desidebat. Ausino profecto asserere id mali conferendum fuisse in excisam, & eversam eam sylvam, quam veteres Romani ad litora Lacus , qua parte collem respicit, Lib. ρ. προι provide conseverant, ut colligere est ex illos sJrn princυ Virgilii versu. a. . . . Luco tum fortὸ parentis
Pilumni Turnus sacrata valle sedebat. Nonnulla hujus sylvae portio visitur adhuc in Hortis Pontificiis Albani,ejusque interpositu ab hac eadem Urbe vapores illius Lacus efficaciter arcebantur. Ubi vero supra laudati Pontificis jussu Lacus exiccatus est, ipsi acceptum ferimus, quod liceat uti meliore coelo, ibique salubriorem animam ducere r quod sane beneficium non semel Sanctissimus
Pontifex Clemens XI. expertus est. Exemplum E XXII. Tertio loco succurrunt tandem animo Pomptinis palu- Pomptinae Paludes. In salubritas ejus regionis no- vR ς ς in Vm tior', quam quae indigeat rationibus probari. Tractus omnis vastis paludibus, aut obducitur, aut
alluitur: h regione positos habet Lacus desides, &Flumina lenti, ac inertis motus, praecipue contra Africum, & Austrum , & non exigua sui parte contra Euro-notum. Iniquior autem fama de coelo illo
ita percrebuit, ut satis superque omnibus id persuasum fuerit, & prae caeteris Eminentiss. Cardinali Corradino Setiae nato, & Eminentissimo Grimal-dio , qui in Latio summa cum laude diu versatus
est, illi ditioni regundae praefectus: Rogare igitur possem
157쪽
possem hoc mihi tanquam compertum , & explora tum dari, secutus opinionem Fortunati stJ Fidelis ML F. r. e . in Τractatu de relationibus Medicorum, cui uni-ροὸς versi consentiunt: De Lacubus vero, inquit ipse atque Paludibus multa scribere nihil necesse es . Hujus generis aquas nemo non detesatur, ac morbos simas illas regiones ubique experimur, quibus vicini
sunt Lacus: Nihilominus hoc ipsum, ne quid ultra requiratur, rationibus, & experimentis probandum suscipio . XXIII. Et sane prisco eo tempore , quo res Ro-Poptini Ioeli in .rnanae florebant, & Latium ut cum maxime a fre- ς ς ς nil quenti populo colebatur, eo , inquam , tempore, manorum opibus quo Ostia, Portus , quas modo veriti infestum coe- ostenditur. tum immane aversamur, suo erant in pretio; adhuc tamen ora maritima, ea parte , qua ab Antio usque ad Tarracinam porrigebatur , una cum conterminis locis, invidia laborabat damnati aeris fuJ Stra- bH Lib. 3. Geο-bo ut de Silio Italico taceam, Pomptinum campum ι πβ' pestiferum appellante celeberrimus ille Geographus , qui scripsit, regnante Tiberio , de eo regionis statu sic loquitur: Omne Latium felix es, ct omnium rerum ferax, exceptis locis, quae paluseria sunt, atque morbosa, qualis es Ardeatinus ager, inter Aulium , O Laviniam, usque ad Pometiam , ct Setini agri quaedam , ct circa Tarracinam, se Circaeum: His verbis rem , & rei causam complectitur clarissimus Auctor, cum ait: Loca quae palustia funit. Eoque magis id notatu dignum est, quod Strabo scribebat eo tempore, quo Iulius Caesar , & Augustus Pomptinas Paludes non ita pridem exiccari jusserant,& curaverant. Per haec eadem Augusti tempora
158쪽
I2 2 DE SYLvA CisTrRNAE , ET SERNINITIE S c. cas spectavit, ut immanes hiatus , & promptuaria pravarum exhalationum, nisi quia : Non habent exiistus pro entes , neque per sumina , neque per fossas ;fed , sando , putrescunt, ct humores graves , O pesia
Paludes in L*xio lentes iis inis emittunt. Nos autem in eo agimus alictae,& ideo ia- seculo, m quo enormiter auctae sunt paludes, & eo salubriores. usque excreverunt, ut celeberrimae quondam Urbes, primum innatantibus aquis obrutae, dein longa oblivione sepultae,vix ac ne vix quidem nomen servaverint posteris memorandum . Si igitur eae palustres, & resides aquae, quamvis intra angustiores ripas receptae concluderentur; adhuc ramen noxiis
halitibus erant infames ; ubi nostra aetate , alvei minas patientes , largius , & latius excurrunt, & dc-sident, cui verisimile fiet correcta esse vitia, quae aucta eme oportet Θ Quis sibi persuadeat puriorem esse aerem, & ab effluviis magis expeditum, ubi finitimi campi majore copia aquarum ab Astura a Dfluentium obruuntur, nec minus exitialibus ventis
infestantur Aliud addam, quod apud Philosophum
valeat plurimum: nimirum alto limo palustrium , aquarum , quas Ager stagnantes fovet, a proximo quodam sulphurato fonte , novas aquas, quae a putore nomen habent, & vulgo dicuntur: Acqua puzza, se se inserere, & immiscere , easque maxima sui parte, una cum Ufente , influere in Paludes , ibique perire. Eadem in eleme- XXIV. Rationem sequitur , & excipit expeti . ; u bii, ut rientia, qua monemur , exeunte Iulio usque adterius confirma- Mensem Octobris, eo recurrere morbos anniversa
xv rios , eosque malignos . Quod si in plerisque Indigenarum observare liceat, & deprehendere vultus non illiberales, & coloris ut ut non invenusti, non statim aliquid certi de aeris salubritate concludi potest:
159쪽
potest i id enim facith tribuas , quod suo illi elimati, & coelo assueverint. Nimium profecto ne crede colori, nam auctore DIJ Plinio: Salubritas loci s J MH. m. i S. non semper Incolarum colore detegitur , mox subdit: μγ
nihil autem salutare es, nisi quod toto anno salubre: Nec constans, nec perennis est sub eo coelo corpo '' . ,rum habitus : quis enim sobrius Roma mense Augu- salubritatis indi- sto, aut septembri Setiam, aut Privernum concede ς ivm 'ret rusticaturus , ibique securus ageret merito igitur fateri cogimur Pomptinam regionem in earum censum esse rejiciendam, quas insalubris aer infamat. Hinc vitio ejus coeli adeo vehemenS ye-
stis corripuit Volscos id nomen quondam huic po- tu ubi P. z.
puto ut nulla gens, aut artas, quod meminerint ludibus Pompti- homines , acriorem passa , non sine comploratione Ri iii - - prodatur a fetJ Dionysio : tot enim millia hominum f., . . absumpta sunt, ut vix decima pars miserae ejus gen- m. . tis superaverit: Tanta, inquit, repentὰ Volscos invasit pesilentia, quanta nusquam, nec apud Graecos , neque Barbaros fuisse narratur; nulli parcens aetati, nulli conditioni, nullisexui e in debiles , e in vasidos incideret; cujus cladis magnitudo fatis liquere potest ex nobili ejus gentis Urbe Velitra , qua magna prius, ct popul a , sis tum exbatina fuit, ut decima tantum sicolarum pars reliqua permanserit, caeteris omnibus extinctis. XXV. Sed quorsum in re tam obvia, & perspi- Athanasii Rircua vos conficio EE. PP., eum sussciat testem pro cheri sit fragio
hauriendis Pomptinis paludibus rogatus sententia, britas confirma haec habet: Anno I 6 Io. quinta Novembris Setiam xv 'me contuli , omnem paludum rationem excepi, Uf--pr, tem ligno divagatus , litorum, fluminis , fossarum, O paludosi eampi conditionem fiammosudio consideravi e
160쪽
Re dein non minus operose , quam accurate perpensa sentit, abjiciendos non esse animos , perinde quasi res deplorata foret; posse genti illi provideri, eademque via prospici Romano coelo. Ad praesentem rem nostram aptior est locus, quam qui possit a me praeteriri, aut mutilus , & mancus addu-sbbJ Loe.eii. eap. cit fM J Accedit ex peracta cultura maximi fave momenti emolumentum; ct est bonitas aeris culturam
consequens. Cum enim regio continuis paluserium, mor tuarumque aquarum noxiis exhalationibus non vicina
tantum loca , sed etiam tuam Urbem nociva qualitaris impressone infestet; flet quoque ut fustata causa , tollatur effectus, ides contingat, ut simul ac terra putridis exuta humiditatibus , Fcciorem temperiem nacta fuerit, aer quoque salubriorem constitutionem, ut fortiatur , necesse es. Et quidem haec dignissima sunt, quae observentur Sancte a mare ausim, aeris tam pernicis Urbi dominantis praesertim vento rophoenice,quem vulgo scirocco vocant ante aliam causam non esse, nisi putridas exhalationes ; quae ὰ dicto vento Romam delata , ibidem eos effectus cassant, quos non in mi tantum, sed O sanioris etiam consi-iutionis homines non sine incommodo, ct molenta experiuntur. Eandem P.Κircheri de Pomptinis paludi ceJob de restit. bus opinionem attulit Io: Baptista Donius fecJ cum ,,'' infames illas , & morbosa finitima loca vocitaverit. XXVI. Nisi meus me fallit animus in re omnibus obvia, & testata forte nimis multa, non sinE Iaboris, & operae dispendio: si quid tamen in superioribus ingrata prolixitate peccavit oratio, brevitate pensabit, ubi ex principiis statutis & expedi- sylvae unἰversa tis concludet, abstinendum esse a totius sylvae sue-