장음표시 사용
61쪽
pus, inter naturam, O naturam dariscripsit. Unde fiJ Plinius optime ait, assuetos etiam in penitentibus durare . Praeterea usque adeo quibusdam locis paludes non sunt noxiae, ut apud fkJ Mexicanos skJ VIA P.Me- non solum ova palustrium muscarum, & piscium , N HV a lib. r.
1ed coenum etiam grave olens In Illorum alimen- usque odium cedant. Hac assuetudine fit, ut insul te in stagnis , & lacubus incolas alant, quos etiam parvae illae, quae ventis circumpulsae natantes appellantur, admisisse , & aluisse compertum est; eas enim se Vi t IJ Db.8. E s.
disse s ι J Secundus scribit in Iacu Vadimonis. P. Ca- Σ . heus fmJ in paludibus Ferrariensibus, nosque ipsi in ta Albulae lacu conspeximus. 62XIV. At vero qui puro e coelo ad palustre is ubi tradit modsi, conferunt, eo deterius assiciuntur, quo feliciori assueverint, &connutriti fuerint; praesertim si lon- fiunt. M puragiores ibidem moras trahentes somno indulserint. M natantibus in-Quanquam ejusmodi detrimenta noxii aeris salthmminuere, sin miniis omnino vitare possint, qui sibi de Intiat otiἀρotin sex rebus non naturalibus diligenter temperare M 94- quco: 97 didicerint. Intemperantes enim citius , & gravius '' ζ ψε, surii
ubique locorum aegrotant. , atque exitiabiles
XU. Ex his, quae hactenus tradita a nobis , &explicata sunt, liquidum est, quo sensu scripserit nJ Flippoerates : Palu res aquas perniciosas esse; na De Asere lae. nimirum ex praemissis observationibus, pro ratione θορ uxt. I. admixtionis , & molis aquarum, tum etiam pro anni temporibus, situ , posituque regionis, ac deniquet habitu , victuque incolarum , & advenarum . De Nox. Palud.eo. Lib. I.
62쪽
uibus ex causis Stagnantes aquae, aperto coelo per aestatem potissimum corrumpantur.
Aoua nulla In se Taturalem aquarum texturam, earumque parisipiis putredinis esculas reputantibus satis perspicuum fit , auum cuntio x nullum ipsis inesse corruptionis principium, qu computrescere, atque aerem inficere possint ; sed putredinis causas extrinsectis eisdem accedere. Etenim si pura, & dulcis aqua suis e venis prosiliens
illico vitreo vase excipiatur, illudque hermetice , ut ajunt, claudatur, impedito cum atmosphaera commercio, ad annos, immo sorth in perpetuum incorrupta servabitur, ut de Nucerino latice nos ipsi multis ab hine lustris habemus experimentum . Idcirco ab externis principiis omnis infectionivorigo erit repetenda. Quid sit aqua. II. Porro simplex aqua corpus est liquidum, compressionis expers, moleculis teretibus, lubricis , atque flexilibus conflatum, admittens inter Iatera particularum se se contingentium exigua spatia, per quae aetherea substantia , unde fluitat, ne
non etiam aer, & non modicum salis, ac terrae semper, & undique discurrunt. Haec itaque extraneorum corporum permixtio, pro sua varietate, variam aquarum indolem inducit. Corruption Is III. Externa autem , & materialis in aqua corru- causa in aqui ςst ptionis causa una quidem est , heterogenea scilicet
porii permixtior diversorum corporum , qua m Inerialium , qua ve- cui accedunt ca- getabilium , qua etiam animalium , insectorumque
lor aestivu a & commixtio, quae in desidibus lymphis innascuntur , ' & confluunt: geminae tamen adjuvant aliae sine quibus Diait red by Cooste
63쪽
Lm. I. PARs L CAp. VI. 2 hus nulla In aquis futura esset corruptio aestivus
nimirum solis calor, quo veluti agente, confusorum corporum corruptiva fermentatio promovetur ; & eorundem laticum quies, propter quam im pedimenta corruptionis minimε removentur.
IV. Profecto omnium versatur ob oculos, pa- EI V ι ὸὸ
Iudes de stagna esse congeriem multorum vegetabi- eonfluini 'Iium, atque insectorum, quae sive ibidem orta, sive alibi nata , atque aliunde advecta putidum viventium Seminarium conflanti & quidem inter plantas aliae desidibus aquis supernatant,aut fluitant, quem ad modum lens, muscique palustres, ac tribulus aquaticus; aliae fundum tenent, atque oras obsi dent veluti potamogitones , spargania , typhae . aliaeque hujusmodi, arundineam, ac iunceam sepem
constituentes. Inter autem insectorum ovula, praeter illa, quae telluri sunt ingenita, non pauca auris etiam, ventisque huc illuc transvecta, cum ad palustrem locum pertingunt, humido leniuntur, atque
in multigenos vermes, nec non ranas & bufones, deinsidum aquarum hospites, facil8 manifestantur. Si militer ex proximo paludibus solo in eas urgentur,
transportantur, influunt ., aut repunt alia tum inis anima, tum animata corpora; multitudo nimirum.
foliorum , fruticum , atque arborum, praesertim mali temperamenti, ut ait faJ Forestus, scilicet taxi, saJ DE 'b. Id. ficus , nucum, sambuci, ebuli, brassicae, cannabis, pub. gras, lib. 6. lini, ac similium ; quin imo, anguium , serpentum, sit sy- Σώεοβλ& brutorum etiam quadrupedum, quae pro explemda siti passim allecta, atque in iis submersa latices illos magis magisque foedant, & inquinant. , 'V. Quae autem insecta in paludibus hospitanis Insecta vero tur,easdem etiam,cum viva sunt,contaminant. Nam ζὸζ ἡ licet multa tu alimentum absumant, quae aquas cae 'D a terO-
64쪽
18 Dr Noxiis PALUDUM ET UVIIS teroquin contemerant ; nihilominus, quam utilita-sba D, lybim his tom desidibus lymphis, sumpto cibo, afferunt ,
Iicum aquarum , multiplici nocumento rependunt, fbJ spoliis nem- fundu petcηtibui pe, ac fecibus, quae ad fundum delatae, & cum ex-
disti :=ὸ Mn. traneis aliis substantiis permixtae teterrimum illud,
δε generori euli- foetidumque coenum maXima ex parte conficiunt. cum ρον r. VI. Ex iis igitur omnibus partim terrarum, sa-pta; di 'ebhi. liumque inquinamentis , partim fracescentium velles existit. ' getabilium, partim animalium cadaveribus , par tim denique eorum, & insectorum sordibus, exuviisque existit putrida illa congeries, ex qua desides aquae labem, noxiamque calore solis verberatae concipiunt, & circumfusum aerem solent infi
SolI, ello e εχ ΠΙ- sole autem radiis, & calore in aquas qui-
putrida illa ma- escentes agente, praeparatam jam conruptionis materia foedi va- teriam, hactenus 1 nobis expositam, computrefieri
. ' 'il μ' manifestum est ex eo, quod quamvis per hyemen cadem fere omnia in paludibus jaceant; tamen , nisi ad aestatis initium atmosphaera incalescere coe perit, nihil plerunque sit a paludibus pertimescendum : immo inter media aestatis tempora in regionibus ad septentrionem rigentibus, vel subterra n eis Iocis, aut montium objectu, utcunque a sole protectis , aut nulla, aut minima fit aquae, aerisque corruptio, ut passim in puteis, cisternisque diligenter custoditis contingere animadvertimus. modo Id VIII. Tota vero solis actio in solutione , fermentatione, atque ebullitione heterogeneorum corporum , in aquis desidibus contentorum posita est. Nam, clan sol sit verus ignis , atque undique coelestem, tenuemque aestum propellat,& urgeat, non secus atque sublunaris ignis objecta corpora calefacit, commovet, agitatque. Unde quae in paludi
65쪽
Iudibus subsidebant, mutatis gravitatis momentis,& proportionibus, exiliunt, quaeque innatabant, ad ima, & latera protruduntur , fitque omnium inova, mira, atque inordinata confusio, ex qua pleraeque mixtorum particular, quae, rite permeante aethere, mutuo quasi articulabantur, partim solvi, partim variEcohaerere incipiunt, noxiasque tincturas ex impuro sulphure, & androgynis salibus
ortas componere, seu, ut cum vulgo loquamur, putredinem , & corruptionem concipere .
IX. Haec autem solis actio ab austris plurimum Huiusmodi sol , auseri solet, cum ipsi igneas particulas a plagis sub actio ab Auitro zona torrida secum advehante quo sanε fit, ut pa- 3ςM uvὸxu Iudes , quae calidis ejusmodi ventis non patent,siit miniis nocentes . CO utraria autem ratione accidit, ut quiescentes in paludibus aquae tum per
hyemem ubique in Europa, tum etiam per aestatem apud eas regiones, quae miniis a sole tanguntur , corruptionem fere nullam subeant, vel quam subeunt, minime prodant; ac proinde non noceant; scilicet quia extranea corpora in desidibus aquis penE immota detinentur et qua de re corruptiva aliam solutionem, confusionemque concipere non possunt, quibus opus est, ut noxios halitus in aurem c mittant. Aquis enim perinde, atque reliquis corporibus propter atmolphaerae calorem perspiratio promovetur, & quemadmodum, frigore constipan. te, humani corporis, caeterorumque animalium, nec non terrae etiam superficies effluvia de se aut nulla , aut muIto minora emittunt; ita paludes quoque
per frigus, quo subsidentium, & permixtorum cor pusculorum motus praepeditur , mephitim miniis
66쪽
aua ratione fluxus etiam aperto coelo corruptionem in aquis impediat.
Cur aquae fluen- Eliquum nunc est, ut explicemus, quo pacto, sordibu,'' inqui- cum fluentibus sub dio aquis eadem fere ac-nentur, tame a cidere soleant, tam ex permixtione extraneorum Q umpδ' corporiim, quam ex solis calore, non tamen eadem
labes afferatur, quae palustres contaminat; quaveratione motus ille devolutarum ac decurrentium lympharum prohibere corruptionem possit; sive , quod eodem recidit, quomodo ad corrumpendas aquas concurrat quies . Quod sane antequam explicemus , nolumus quietis nomine absolutam partium aquearum stationem intelligi, sed respectivam; non enim inficiamur liquidorum particulas perpetuo interno , & inco spicuo motu cieri, etiamsi universa moles in vase, aIveo, vel sinu aliquo quiescere videatur. Rursus negari non potest, vix usquam esse tantam in paludibus quietem, quin leniter subinde pluviis, auris, volatilibus, insectis , aut aliter externis , internisque corporibus agite tur et neuter tamen motus ad corruptionem, de qua agimus, avertendam quidquam conducit, modo caetera in eandem conspircnt.
stir' E. si explicationem praemissis , tria sunt
ruptionei' ata praecipua capita, ad quae actio quietis corruptiva reduci debet. Primit m quia in quiete facilior, ac vehementior fit mixtorum fermentatio. Secundum quia quiescentibus liquidis firmior, & inordinatior est hcterogeneorum corporum cohaesio. Tertium quia iisdem residentibus, nec aliis succedentibus lyn
67쪽
Iymphis, externorum corporum coacervatIO , at que admixtio, necnon solis actio in unam, eandemque aquae sectionem continenter exercetur.
III. Faciliorem perfici mixtorum fermentationem in quiete, quam in motu non eget, ut multis argumentis probetur . Nam Chymici omnes id ipsum assiduis experimentis ostendunt, & ratio potissimum in aquis suadet. Etenim per quietem depelli , atque extrudi particular illae non possunt, quae intestinam turbationem excitant; quemadmodum fieri compertum est in motu praesertim soluto, ac libero, quo fontium , fluminumque lymphae feruntur, quae, cum agitationem etiam quaquaver
sum in aere excitent, addito quasi flabello , noxias particulas a se ipsis depellunt.
IV. Praeterea in quiete multorum corporum fit concursio fortuita, ut quae divisa innoxia erant,mutua cohaesione evadant perniciosa. Patet hoc in me- struis, ut vocant,ac regiis aquis,quarum sales secreti non eam vim habent, quam varia commixtione adipiscuntur . Testantur autem majorem hanc partium
cohaesionem in desidibus aquis, tum quae in superficie, tum quae in fundo cogi,ac residere observamus. U. Postremo fluxus aquarum , in quo maxima avertendae corruptionis causa posita est, illud praecaeteris praestat, ut, undis se se trudentibus , notia eadem aqua ab incurrentibus eorporibus , & solis ea lore assiciatur; sed quae hesternae e. g. actioni obnoxia fuit, hodiernae jam subducta sit: nam perenni motu illa praeteriit, & nova successit. Itaque in flumen , etsi corpora putrida, vel ad putredinem prona decidant, aut projiciantur, duorum alterumessicitur quorum alterutrum ad corruptionem arcendam lassicit ut videlicer vel corpora infundo hae-
conglutinantur. Praeterea quum aquae defluunt, nunquam eaden undarum pars mixtis corpori
bus , & solis calore contingitur.
68쪽
maceratione , nuea coelum contaminet.
titum nu in publicis aquarum alveis linum ma ceretur.
harreant, & aqua delabatur, vel ut simul cum lymphis illa devolvantur; quorum primum praestat, ut non eadem semper aqua tabifico contactu inficiatur ; alterum vero , ut succedentes latices corpora una cum praecedentibus aquarum sectionibus jam devoluta non attingant. Neutrum autem in paludibus evenit, quarum aquae iisdem semper putrescentibiis corporibus circumfunduntur; neque ullo fluxu, fugaque proripere sese ab ea pernicie possunt: quana ob rem perenni, ac pertinaci infusione ,eaquc aliis , atque aliis subinde decidentibus mixtis identidem renovata , atque adaucta desides aquae pernicioso cohalitu , & confusione vitiantur , & contabescunt.
Praecedentis Doctrinae Corollarium. Linipna erationem in aquis interdum innoxiam , plerunque tamen pestilentem , em quare . EX iis, quae hactenus de motus actione ad aqua
rum corruptionem avertendam , deque earundem quiete ad tabem inducendam expotuimus, pronum erit statuere circa celebrem illam inter Scriptores controversiam, quae eosdem saepe non sine animorum, ac verborum acerbitate inter se
commisit. Ecquid de Iini, cannabisque maceratione sentiendum , utrum illa noxia, & pestilens sit, an vero penitus innoxia ΘII. Enimvero magni nominis Auctores non Ium aquas damnant, in quibus linum , & cannabis intabuerint, tanquam potu nocentes: unde apud
69쪽
An los sa 4 sub gravi poena cautum est , ne cannabis , aut linum In fonte , stagno, aliove receptacu-4', .lo aquarum publico , ubi pecudum greges , & LbJ Lib. i. dePeste armenta solent aquari, macerentur; Veri in Cti m Ss is 6.9maxime quod pestilentes auras emittant , va- . Ietudini hominum summopere infestas , quos in- NJ Orfeb. Diriter Hi acynthus DbJ Alpherius, qui auctoritatem a quoque adducit ipsius scJ Avicennae; Petrus Γι pax.aoa.e.. a. Forestus, Petrus feJ Salius Diversius, Ludovicus Pesb. P si-
sfJ Septata qui licet lini macerationem a pe- a . o. .
stis causis submovisset , ubi tamen in aerem plus de Pule . nimio humidum , & calidum incidat, aperte asserit s ιμ- - de se .
putredinem facillime excitare Alexander fgJ Be- , t itiis. r. q. ne dictus, Lagarus DbJ Riverius , P. Κircherus f i J, shJ Prax. M s. P. Zacchias fi J, Card. Gastaldius , & Diemembro echius fmJ pestiferarum febrium, atque ipsius
pestis causas evadere posse non dubitarunt. cast. 3. g. I. u. S.
III. At contra ab omni penitus inficiendi aeris e
nota vindicant cannabis, linique emollitioncm Pe- ti. m. Iim trus P. fnJ Pereda, qui proponit etiam exemplaeo uJ De operieno multarum Hispaniae Urbium, in quarum vicinia can- t , nabis copia seritur, ac mollitur I incolae tamen Ua- smi Lib. 1.MPeletudine,ac longa senectute frutitur. At miror Pere-ste cap s. prop- q. dain Avicennae auctoritatem in jus suum adducere , ebriis, clan citato textu nullam cannabis, aut lini men- sentiant. tionem faciat; meminit utique alio foJ loco , atque m ημῶμα, in haec verba sententiam suam producit Avicenna tEi haec sunt ea a generantes putredinem , quas inter raud. Morb. pag.
es aer laeunarum, O locorum infusorum, in quibus ' rimadsunt res, ut linum , ct assiphalium : Quid vero , s i. h. . '
IV. Et quidem nostra memoria de lacu Ani RO 2. diu uis inter Neapolitanos DI J Medicos conviciosae, diu- cinnab , i
turnaeque turbae excitatae sunt, aliis contendentibus num intabescunt De Nox. Palud.eff. Lib. I. E epi spJ Viri Apolο- Disiti sed by Corale
70쪽
oec. Ita dissolvitur questio : videlicet nihil obesse Iini macerati ne in aquis fluentibus; contra vero in stagnanti
34 DE Noxns PALUDUM EFFLUVIIS epidem ieas constitutiones, per eos annos Neapolivagantes , tribuendas macerationi cannabis , linique, quae in eo lacu perficiebatur a aliis e contrario omnem culpam ab ea emollitione depellentibus a
V. Haec porro cum diligenter, & sedulo excussissem, causam, utrique parti adjudicandam reperi, si modo, quae de motu, & quiete aquarum superiori capite dicta sunt, ob oculos habeantur. Etenim nemini dubium esse potest, quin prorsus innoxia sit praedicta maceratio, ubi liber, atque assiduus patet undis fluentibus cursus a cum nimirum suce edentibus sibi diversis semper aquarum sectioinnibus, nunquam eadem aqua diu in cannabis , linique contactu haeret; quo pacto apud plerosque alligatis , aut pondere aliquo depressis , coercitisquo juxta ripam, vel intra foveas lini manipulis , in perenni fluento fit maceratior quo sane sensu accipiendi sunt, qui lini, & cannabis emollitionem se Vos morbos non parere asseverant, quos inter est magni nominis , raraeque doctrinae Auctor Gomelius ΓρJ Peretra, a quo narratur, in Gallia , & i quibusdam Hispaniae provinciis ingentem lini eo-piam in fluminibus quotannis aestate macerari, nec tamen ob id pestem illinc provenire. Contra verbejusmodi macerationem pestilentem esse constat, ubi palustres desident aquae, ventique siIent a vel ubi, ad accelerandam ope fermentationis putredinem lini, ab ipsis decurrentibus undis in scrobes quod plerunque usu venit ut longo tempore restagnent,aquae derivantur. Saepe enim accidit,quoanunquam satis deflere possumus, ut lucri cupiditate populorum incolumitas pessundeturr immo , ut