장음표시 사용
71쪽
tum fuit , mox cum praemio, & audacia defenda
VI. Itaque eos, qui noxiam esse lini emollitio' Cohe;lian uinem contendunt, desides lymphas, di cum lymphis enantes auditiae rem respexisse oportet; qui autem innoxiam prO- nunciarunt, de suentibus esse locutos. Ne quo utrisque & ratiocinium, & exemplorum copia , atque auctoritas desuit. Quod sane quiescentium, ac fluentium aquarum discrimen in hae definienda causa nuper ipsimet observavimus in Urbe vetana ,& Interamnusi cannabis maceratione; in priori enim pernicies civibus creabatur ; cum prope Urbem linum in scrobibus stagnante aqua per aestatem tabe. scebat, & cujus epidem iam lib. a. trademus . At in posteriori nihil labis emergit, eo quod infusio cannabis, & lini aquarum fluxum non remoratur. Quod sane ubique locorum quam diligentissime , ne accolae laedantur, curandum esse arbitramur.
CAP. IX. uid baerentes aquae calidis tempesatibus ad
Mindos P ccolas emittant secundum talia quorum sententiam. NU, La fuit unquam aetas hominum , quae palu Quibis, sabulis
dum perniciem non fuerit experta ; ita ut veteres paludum Graeci candem fabulosis narrationibus, & monstro- periticiem dςsi
rum nominibus ad salutarem horrorem populis obia S 'δ 'ς 'jiciendum, designaverint. Hinc enim orta sunt poetica commenta de Hydro, Hydraque, quorum vocabula ab aquis deducta, bestias, atque serpentes paludum indigenas, halitumque mortiferur E a spar-
72쪽
3 6 DE NoxiIs PALUDUM EFFLUVIIS, spargentes significant. Hinc etiam quae de Pythone monstro ab Apolline interfecto conficta sunt, quod ipsum a putredine , & corruptione nomen accepit. Quid vero ex limosis aquis efflaretur non fabulaiarum coloribus, sed philosophorum lineamentis expressum , quo & atmosphaera , & qui ipsam inspirarent accolae vitiarentur, non una primum fuit vete rum sententia. Varro & Colu II. Nam ex Latinis ea de re olim disputantemtarunt' mutilio ii legimus M. fa J Varronem, & labis causam asseren-
insectorum eo-tem insectorum copiam et Advertendum, inquit, Pt m, quη ς p ' etiam siqua erunt loca paluseria , propter easdemtur, morbos e D caWas , in quVa arebunt, cre uni animalia quaedam ficere. minuta , quae non possunt oculi consequi, per aera intus in corpora per os, ac nares perveniunt, atque
'' ineiuni di sies morbos. Hujus vero opinionis fundamentum jecit etiam Lucretius ubi physicam veritatem poetico stylo delineans cecinit .
. . . . Obnoxia cuncta putrori Corpora , putrores infecta animata sequuntur .
IbJ Lib. i. de R. III. Non absimile Varroni fuit Columellae fbJRustica cap. se Iudicium, scribentis r Nec paludem vicinam esse oportet aedi sis , nec junctam militarem viam , quod illaealoribus noxium virus eructat, ct infesis aculeis armata gignit animalia , quae in nos densi is examinibus involant. Tum etiam natricum, serpentiumque peses h berna desitutas uligine, caeno , ct fermentata colluvie venenatas emittit, ex quibus saepe contrahuntur caeci morbi, quorum causas ne Medici quidem perspicere queunt.
IV. Eodem ferE spectant quae tradit Palladius , ter vj Rὸ RUL s J dum inquit: Palus omni modo vitanda est, praecia
ea M. a. tit. 7. pue qua ab aufro, vel occidente, O secari consuevit
faxe , propter pessientiam, vel animalia inimica ,
73쪽
qua generat. Horum omnium suffragia in hoc conveniunt , ut vermibus praecipue ex palustri lati e emissis , atque humana corpora subeuntibus perni cies , vitiumque tribuatur. V. Aliquanto diversam ejusdem noxae rationem attulit ξι Vitruvius , ubi docet , vitandam paludum propinquitatem, eo quod, dum aura matutinaeum sole oriente ad aedi tum perveniunt, adjunguntur his ortae nebulae , ac spiritus bestiarum paluserium
venenatos cum nebula mixtos in habitatorum corpora
satus spargunt, ct locum psilentem inciunt. Itaque noxam Uitruvius non in ipsis palustribus bestiis inhabitatoru corpora sese insinuantibus ponit, quemadmodum seni erant M. Varro, & Columella, sed in flatibus collocat, exhalationibus, ac spiritibus ab iisdem insectis potissimum emissis . VI. Et quidem tametsi multa Priscis illis tradita fuerint naturae , & veritati consona, sunt tamen,& explanatius enucleanda, & rationibus, experimentisque illustranda, quod praestare conabimur insequentibu ς; eo sane studiosi iis , quo magis Gale-nici fere omnes usque ad seJ Sennertum universam vim ad laedendum, quae coenosis, ac palustribus locis data est sub nudis vaporationum , exhalationum , halituumque vocibus comprehendentes venenatis quibusdam qualitatibus adscribunt. Viria vero excusso verborum cortice nihil fere in medullis habent, quamobrem Lectores plane vacuOS , ac jejunos relinquunt.
VitruvIus causa confert in halitus venenatos eorundem cum nebula mixtos .
74쪽
3 8 DE NoxrIs PALUDO EFFLUVIIs C A P. X. De iisdem Effluviis ex Recentiorum opinione .
Athan .hir cherus idem sensit.
Reeentiores ve U ustu M ab Antiquis diversi non nihil abierint
tulis ut is Recentiores in explicanda palustrium efflu-
amplexi sunt. viorum natura , plerique tamen ita cum iliadem conveniunt, ut priscorum placita in lucem revocasse videantur; quare in ipsos non inepte quadrat quod ait Terentius in Eunucho r nihil dictum , quod non dictum prius . II. Varronis sententiam resuscitavit P. Athanaissius Kircherus in suo Scrutinio pestis ; etenim ubi saJMy. t. eo.3. diri hujus mali causas faJ expendit: putridas reeen-S. r.pag. to. δει exhalationes iis in locis expiratas, quasagnorum , paludumque coenoso limo abundante has quidem exha-y lationes nihil aliud esse affirmat , quam bJ spirabiles qua am mixti particulas ejusdem cum toto proprietatis , ac naturae , eosque vita earere , sed mox in innumerabilem insensibiliti vermiculorum sobolem ex cludi ; ita tit quot est ocula in effluvio concipiuntur , tot inri vermiculos nasci certum arbitretur; quae porro animata effluvia tanto periculosiora fundere is
contagia scribit, quanto majori vigore, ct efficacia, praedita fuerint. Cone init Chri- III. Hujus dein hypothesis strenuum sectatoremili 3'R Langi μυ se praebuit Christianus sc4 Langius, qui ex putre
, 3. de Feste pu seu miasmata verminosa elevari putavit, quae post-σ73' modum sive inspirationis medio attracta , sive per spiracula cutis intrantia virus suum per viscera a d a Bibli, oroy isargere non dubitavit. Sed fM M angelus mediam ρm. tit. Pestis sequutus viam hujusmodi insecta non causas , sede δε-
75쪽
LIB. I. PAχs I. CAP. X. 3 9 effectus, ut cujuscunque rei, quae corrumpitur, existere fassus est. IV. Alii vero Vitruvii opinionem rursus ad vitam revocant, clim noxias quidem , sed penitus inanimes a stagnantibus aquis exhalationes efferri commemorant. Hos inter magni nominis recense tur Ioseph feJ Quercetanus, qui, quemadmodum
Avicennae opinionem de corruptione aquarum cum lino, tanquam una ex causis pestiferorum morborum rationi consonam putat: ita non veretur afferere , eundem Avicennam corruptionis gradus , ac divisiones praetermisi me; non enim ab omni corruptione contagiosas aegrotationes existere arbitratur, sed ab illa solum, quae spiritus arsenicales, napellinos, & aconitales emittit, a quibus, utpote qui VJ salutaribus , ac vitali nectare plenis spiritibus naturalibus e diametro adversantur, Omn mia contagionis causam deducit.
V. Similiter Franciscus de Le Bod fgJ Sylvius,
etiamsi de stagnantibus corruptisque laticibus, unde epide micus affectus saeviit in Leydenses, diligentissime scripserit, nihi Ioui inus altum tenet de verminoso miasmate silentium, contentus fus E dimeruisse de vaporibus , qui ab iisdem aquis elati, ii aere duntaxat inferiori permanent, neutiquam verbad nubium usque regionem sublevantur. Hos autem vapores num. 6 I. falso-sulphureae indolis opinatur, & cum ambiente aere intra nostrum corpus admixtos maxime nocentes en demonstrat. VI. Hujus egregii Scriptoris vestigia aeternaeum laude sequutus est amiciis admodum colendus
D. RamaZZinus , ubi agit de Mutinensis Agri hJEpidemia; quae a pluviosa tempestate, & statariis aquis exorta est. Siquidem aera partibus volatilibus
verminosv mias-rna repudiare nititur a
76쪽
bus destitutum, acidis vero, ac multis , tetrisque exhalationibus a terra Iutulenta, ac veluti fermentata , inquinatum intra vitae hospitia exceptum fuis. se, febrilemque diathesim induxisse non dubitat. Hanc vero diathesim in eo potissimtim collocat, ut massa sanguinea a naturali suae dulcedinis , & fluiditatis statu desciscens, crassior fiat atque concretior, indeque proportio tollatur inter bilem, & succum pancreaticum, illa quidem languidiori, hoc vero fortiori reddito. Eadem est.&ηxς VII. Clarissimi tandem Ramazgini placitis suf-Ηoffitianni. fragatur Frid. ΓιJ Ηo ita annus , vir sane admirabilis iJ Dissert. pos eruditionis, qui humidarum tempestatum noXam eis; Δώιτ, inquirens , ait: Causa horum omnium jure merito sis. que transsundenda in Atmosphaeram propter palustria effluvia ignavam, languidam, elatere desitutam, qua non infervit spirituascentia , seu expansoni sanguinis , ct humorum intimae , sed fibrarum tonum relaxat, eas succidas reddit , unde progres , ct circulatio sanguinis debilitatur . Ubi vero tardior sanguinis progressio , ibi secretiones, ct excretiones etiam retardantur ; ibi sanguis crassus ,
viscidus, ct minus subtilis fli , ct inde mulli impuri humores in corpore accumulantur, O ad pr. dictos morbos , maximὰ omnium vero ad putredinem disponuntur . βuod F vero excretiones tarda sunt; invalide etiam , ct languiri per tubulos procedit sanguinis suor, excrementa remanent, ct mutua in se actione intesinum putredinosum motum totam cra n humorum dissolventem producunt; unde etiam omnes graves epidemici morbi, maligni, con
tagiosi, O pestilentes , immo pesis tua is putredine
humorum ortum suum nanciscuntur .
VIII. Hactenus diximus de omnibus fere, qui
77쪽
antea de stagnantium aquarum effluviis egerunt: ea modo supersunt depromenda, quae nos ipsi probabiliora censemus.
CAP. XI. Nonnulla de paludum effluetiis partim inor
ganicis , partim organicis, em animatis opinioni nostrae praemittenda . ,' NE obscuri, neve nimis effusi Scriptoris notam
incurramus , quaedam animadvertenda Iecto ribus volumus , priusquam de proposita thesi quid judicio nostro sentiendum sit, exponamus. II. Primum effluvia e paludibus prodeuntiar ROR Paludum iii, ubi. quidem promiscue singulis anni tempestatibus, re- que, nec sempergionibus , aut aquarum collectionibus ejusdem , ςi: xx omnino esse naturae, atque eosdem morbos inferre; ζζζ. 'δ sed multo inter se diversam indolem nacta, varias secundum varia praedictarum rerum discrimina , at que mixtionis gradus,aegritudines inducere arbitra. mur. Nam foedissimarum etiam paludum propinquitas media hyeme plerunque innocua est mimi ru quia tunc temporis nihil noxii ab aquarum superficie , vicinoque solo effluit, coactis, compressisque a rigido atmosphaerae contactu ac pondere iis particulis , quae hominibus essent nociturae.
III. Quid quod tepor, qui inter ipsos algores sudo ere-
sinuosis iis locis a solaribus radiis excitatur, Vale- lo e paludibus tudinaria etiam corpora mirifich fovere, affectisque excitatus mede-
pulmonibus mederi solet E contrarii autem eo tur Pulmonibu . magis noxia maligna, & pestifera sunt ejusmodi eia fluvia , quo magis a calidis tempestatibus itur ad De Nox.Palud.ων. Lib. I. F autum-Disitigod by GOrale
78쪽
41 DL Noxiis PALUDUM ErpLUVIIS autumnum I praecipue autem , si aquae ad meridiem conversae multiplicibus, cum ab aere, tum a tellure derivatis corporibus, computrcscant. Idcirco apud Scriptores legimus hujusmodi epidemias raro inter se omnino similes fuisse, tum qualitate , & gravitate symptomatum, tum malorum exitu ad salutem, aut ad mortem . Quamobrem fateri necessum est , vapores a fracescentibus lymphis assurgentes noxios utique, & plerumque malignos esse; sed singulos sub una, eademque specie comprehendi non posse; ac propterea Medicos illos a vero quam longissime abire, qui unam semper, certamque in On Non semper una nibus ejusmodi effluviis particularum naturam aut ςMsςmque ςst; ' fit eum spe inveniendi, aut se jam invenisse
tura patuitrium 1 . Ah filii Viorum . extititniant .
IV. Ut autem secundo loco in rc admodum clu- ObstrI-J V ς' bia , ratum , compertumque habeamus, Ob-
se Vindus est ordo , & progressus aegrotationum s
ab aestati β initio quae paludum incolas, advenasque a Kal. Iulii us iumnile Teb, quae ad hymale solstitium divexare solent di namri qii idquam de- per ea tempora inveniemus varias a varietate sym-eς ni pQiox. plomatum definitas morborum ideas , praesertim si eaedem paludes ad meridionales plagas conversae
cujusmodi plures sunt in Latio multiplici tum
mineralium, & pravorum seminum, Aliorumque , tum Vel maxime cadaverum atque insectorum copiae obnoxiae , foedataeque sint. Itaque principio aestatis febres ut plurimum tertianae non malignae corripiunt: ad aucto vero aestu, febres continuae, atque etiam exitiales urgent; long E tamen deteriores evasurae, & plane pestilentes circa AEquinoctium a utumnale , praecipue si pluviae, nebulae, rubigines , ventique australes accesserint. Tande ,
circa hyemale solstitium de pernicie ubique remittunt
79쪽
tunt ; sed in citronicas affectiones abeunt : qui enim ab ejusmodi Castrensibus febribus liberantur, ser8 semper contumacibus viscerum obstructionibus, & quartanis longo dein tempore duraturis divexari solent. V. Tertio notamus a coenosis, palustribusque Dῖ..isi rieneiῖ, locis nebulas , ignes vulgo s. J fatuos halitus exhalationes e
foetidos, aliasque varii generis exhalationes, etiam paludibus exur judice oculo excitari, quae non sunt corpora orga- f his mHγιν. nica, & animata, sed invicem confusae , permixta - ovem , sed praecique earundem aquarum particulae una cuin tenuissi-m Ut νιτνω.
nus fragmentis aliarum rerum , quae desidibus aquis pris i . diu jam immersae fuerunt, atque in easdem partim fortuito concurrunt, partim ex congruentia coalescunt, tandemque per vim solis in atmosphaeram, promoventur, perinde ut a sulphureo-arsenicalibus venis mephitici vapores per subterraneos ignes attolluntur . UI. Denique non est praetereundum, timet si palustii, Galias id monuerimus, palustrem aquam calidis anni per aestatem abii. tempestatibus feracissimum esse insectorum nidum ; dat insectis . quo fit, ut quibus e locis illorum agmina erumpunt in acra, ibi quidem populares plerunque futurae affectiones praemonstrentur, ut notant b Valerio- ΓbJ Lib. r obsta
non uno solum , sed multis locis animadvertimus . Febrib. ρu.62. Porro malignae febres palustri afflatu progenitae lumbricorum etiam satellitio semper stipantur; neque enim id genus epidemiarum usquam vagatum est, quin simul ejusmodi copia ferarum , quo nomine lumbricos designavit feJ Hippocrates , fuerit VI. Osd femobservata. Harum verminosarum febrium testimo- . text. 6. tibinia non sollim habemus apud Dominicum Ra vici
num Ducis Guastallae olim Physicum in libello G
80쪽
q DE NOXIIs PALUDUM EFFLUUIIs Italice coiiscripto de vulgari constitutione morbola ex enormibus Padi inundationibus orta ; atque gJ e GH Mit apud Bernardinum i J Rama χχinum in pereleganti descriptione febris epide micae ex coenola tellure ;sed nos etiam id ipsum oculis nostris usurpavimus Romae sub anno I 693. in epidemia ex desidibus, corruptisque laticibus producta, cujus historiam dabimus sequenti libro , Epidemia prima . Duo emii VIorum VII. Haec itaque viam nobis sternere videntur bes'. ' iis dita ad inquirendum diligentius in variam naturam pasellied ..i 'ania lustrium cnuviorum, quae ad duo potissim tim genemata, & in orga- ra revocabimus , scilicet ad effluvia , quae sunt ina- , in Φη- nima , & inorganica; atque ad ea, quae organica, & animata . Et primo.
C A P. XII. De Disserentiis inorganicorum eouviorum fecundum dimersas anni tempestates , quaersint cause , quibus eadem ex paludibus attolluntur in aerem ..... , .... Ed jam tempus est , ut id oratione nostra perse- hyemulis sola o quamur , quod ad Medico S maxime pertinet , i litisi pro variis & de quo praecipua in tractationem polliciti sumus. mensiun tompe- Quoniam rationi, ataue cxperientiae consonum esse
amentis dιveru . . . . - V . . . .
seneris exhalaia superiori capite dc monstravimus, ex ipsis paludibus ad meridiem praesertim conversis , a Kalendis Iuliis usque ad hyemale solstitium secundum varia sibi succedentia mensium temperamenta, varia quoque in acrem ferri corpuscula , seu particulas solutas, & casu potius, quam certa lege sociatas, quae in nostrum corpus ingestae miuorem vel majorem itiones ἡ paludi