Planisphaerium versatile, praemissa Sphaerae mundi, quam repraesentat, partium & circulorum non minus utili, quam curiosa descriptione, quoad sui facilitatem ac universalitatem, ... declaratum, et nondiscentium solummodo utilitati, sed exercitatorum

231쪽

In Planissphaerio

Facillim*.invenitur 3 Regula enim dato Eclipticae puncto v. g. Σα gradui U. ac simul Centro Planisphaerij applicita abscindet in altera Eclipticae parte ao. gradum im

illi oppositum , δέ sic de alijs.

PROBLEMA VIL

AEnωdinem dolis, ae Stellarum

' quovis δempore venarimnum ante -- ut pomeridiana fit, perscrutari, Licet hoc Problema immediare ae directh Planisphaerium nostrum non concernas,quia tamen Altitudo Solis vel Stellarum ad multa Problemata inde solvenda praesupponitur , & quia Instrumentum Quadrantis non cui vis ad manus est , ideo Schema Quadrantis 'addito Triangulo, & scala Geometrica Iooin partium , semidiametro seu Radio Planisphaerij commensuratis , tam ad conis structionem, quam usum ejusdem percomis modis de quibus suo loco) specialiter adis dere Voluimus , quatenus Planisphaerio eπ'altera parte, vel etiam particulari asserculo Procujusvia commoditate agglutinari que

per Problemata demon Dat r. 'aa I

232쪽

M. . Problema autem propositum sic Iol.

vendum est. Quadrantis penduli qui quo major est, & quo exactius in tuos gradus divisus , eo est melior Centrum obverta soli vel Stellifl, eumque tamdui eleva , ac deprime . donec per utrumque pinnaciduum vel radient , vel conspiciantur, & flumin limbo Quadrantis monstrabit altitudinem quaesitam. Eadem altitudo haberi potest , u Quadrans stabilis erigarur perpendiculariinter iuria Horizonthm , & planum ejus dis. datur versus Solem vel Stellas , ac Di ptra elevetur ac deprimatur, donee sidus ejusmodi per utrumque pinnacidium vel r

diet , vel videatur. φ. inod si Sol non Iueeat, atramen obscuritani aliquam Αἱ imaginem in nubibus 1 linquat, hanc per pinnaeidia eonspiciendam observa , & altitudinem illius prope verum

invenies. si insuper seire cupias , num altitudo solis quaesita sit ante - vel pomeriis diana, annota altitudinem prius repertam.&post aliquod temporis intervallum eandem observationem denuo institue i &ia quidem prior numerus graduum minor fuerit posteriore , certum signum e sti deb.. t,solem Meridiem nondum esse assecutum , livero est major , judicare poteris, Solem a

233쪽

ubi tamen utiliter adhue ob reandomen L Cum sol in pilii tidio remνωρ di varia eatis radij quendam sui diseum effgiare ais leat, debere Quadrantem ita dirigi , ut latiramen pirinasidii; non margin s. sed tet αtrum disci occupet, alias i . facith minutis aberrabisti questumso: circum latitudo,divisci importat. Hinc etiam est II. quod , si Sol absque pinnacidi a solummodo latus Quadrantis radere permittatur , de numero I: raduum observa in rum I . Miuula: de trauebeant. Ili. Hoc modo posse etiam discum solis apearentem obser vati, senim. circino istulantia unius pinnaci dij ab astero accipi ais tur , & descripto arcu latitudo Mai. in ornatiore pinnacidia, eoorrnasi arcusit transferacias it patebis enim. η eam deducta tamen foraminis amplitudine) dimidi. iam circites gradum oςcupare. IL Notandum, retrambinum etiam c quarum Tabu- Iam inter alias ad sesem opusculi dabimus ominuta, puraesertim de mane, , minimhnegligz nda, sed da altitudine observata subtra.

234쪽

aad usus es utilitas planispharm

Plansesphaerio haberi possit , inti, dabitur dicendi locus.

PROBLEMA Ulli.

Ex radijs Solis altitudinem illius

meridianam indagare.

. . . .

Quadrantem erige stabilem supra, & s eundum Lineam meridianam de cujus imventione ac utilitate fusius egimus I. Partuc. 4. & infra adhuc ulterius agemus de rei, quo operare modo supra dicto.

Maximam s minimam alitiam

nem Solis meridianam , quam semel imanno habet, ex radus ejusdem cognoscere. AIiquot diebus ante , & post utrumque solstitium cape altitudinem Solis meridi nam modo lupr' mcto, reex inventis facilagrit,maximam & minimam eligere.

In Planissphaerio

Ad Elevationem Poli datam dilposito , Idips m gradus Μeridiani ab utroque Trois vico abicissi ad oculum monstrabanti

235쪽

Altitudinem Solis mei Myanam eae

Dertinatione ejusdem monosceis. Declinationem Solis , quae ἱn nostro

iserriplo fuit 13. 7.i6. in SIgnis storealiabus quale etiam est . . adde Complea

nrento altitudinis Poli a. in Australibus subtrahi j x invenies altitudinem riviis mea

. Dispum deprehendes , si attendas , queret gradum in Meridi no parallelux dariis ab. yringae. vel numera ab aequatore surium , datam Declinationem Solis in signis Eoreaa libus, in Austradibus vero deorsum.

PROBLEMA XL :

Data altitudine Solis meridiana .

s Declinatione ejusdem , altitudo

nem Poli evincere.

la Signia Borealibus c quale etiani est P a Iu

236쪽

R. in nostro exemplo J iubtrahe Declina

tionem Solisa. g. Iet. 7. I G ab altitudine

ejusdem inexidianos . 47. I i. in Australia hus vero adde , & habebis Complemenrum

Elevat nis Poli a. eonsequenter & ipsam

In nostro exemplo ab altitudine solis meridiana S deorsum numera gradus

De Iinationis 13. 7 &incides in dictum gra. dum Complementi a. a quo si sursum numeIes gradus usqu* ad Zenith γα habebis '

8. pis Elevatione Poli. Eeontra in Stagnis Australibus ab altitudine Solis meis ridiana numera inclinktioncm Solis suro su

237쪽

-er Problemata demonstratur. αυ

PROBLEMA H.

. . . .

Solis meridiana Elevationem Poli

sit data maxima .ltitudo solis v. g.

umma utriusque dimidietur, eruuntur M. oro altipudine &quatoris, & per conlequens pro altitudine Polli erius illa est Compi mentum, 48. utpote qui simul constituune

per se pater, messissin inter armos Trom in quibus ponti sit maxima reminima Solis altitudo θ tenere AEquatorem.

Si ergb Tropicus T. disiponatur ad 6s. 32. quae ponitar esse maxima Solis altitudo, auter Tropicus insidabit minimam, nim.

238쪽

Etitudine Soliae motria

altitudine Solis meridiana , V. Diu M stro me s. et M se rabi insignis realibus, quale est a. complementum. R L. .hitudinis Poli , & productum ι 3. 4

iq. Declinationem scilicet, quae inquiritur.

ita disposito , ut AEquator Horizonti

239쪽

per problemata demonstraturi. 2 fcongruat , in Signis Borealibus ab AEquato. re surstim numerentur gradus usque ad P rallelum Solis datum, vel in Signis Australibus, deorsum , . & apparebit , .in nostr

PROBLEMA Xlv.

Data Declinatione deprehendere

etiam locum Solis in zodiaco.

Detur melinatio solis i 3. 47. Si ergb Saost in primo Quadrante Eclipticae verno, qui nim. ' eomprehendit prima 3. t Signa U. Tr. deprehendes , Solem commorari in I gradu U. Si in secundo Quadrante mistivo, ut in nostro exemplo, erit in z3- Ω. si in tertio Quadrante, erit in I. gradu m. ae denique si in quarto , erit in a3. gradum. &uc de ali n

. Ita disposito, ut aequator cum Horizonis evincitat , id ipsum ad oculam patebit.

240쪽

Praenotandum 'strondissiles 24. numerari a media nocte denuo usque ad mediam nollem alijs easaeodem:Modo Meridie iterum in Meridiem numerantibus eisque convenire in Edrahim Numero cum nostratibus usque ad XII. meridianam, qRasinita nos denuo incipimus numerare Ι. U. III. &c. Astronomi vero numerare pergunt Xm 'XIV. NU. &c. inqim ad XX lv. ut inde saota hora Nostrato haud dissicile erit. scire horam Astroncm,icam. 'itaque inVen tae horae Astronomi ad adde horam Or us, babebis horam Italicam currentem. Ponamus in nostro exemplo Solem oriri hora v. nos vero agere horam IlI. Pomeri

dianam ρ quae est III. post Meridiem , adeoqueNU. Astronomicas addo ergo s. ad 1 S. 6c invenio XX Italicam,&sic de alijs. Vilquia Imli ab Occatu mumurant horas 2 . ita ue proxime sequentes de nocte sint Ι. lI. Iis 5 e. numera elapsas ab occasu , &Jhabebis Itali eam. ubi tamen notandum est,