Caesar in Gaul, with introduction, review of first-year syntax, notes, grammar, prose composition, and vocabularies

153쪽

AEI Me Bel an tribra combine against Me Romans

CV esset Caesar in citeriore Gallia, ita uti supra

demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur, litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare. rare measons for Me conssimo Coniurandi has esse causas: primum, quod Vererentur ne omni pacata Gallia ad eos exercitus noster adduceretur;

deinde, quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, Iartim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Io Gallia moleste ferebant partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant, - non nullis etiam, quod in Gallia a potentioribus atque eis qui ad conducendos homines facultates habebant volgo regna occupabantur, qui minus

facile eam rem imperio nostro consequi poterant. Is Caesar moves against Mem rari in Meu ings. His nuntiis litterisque commotus Caesar dulis legiones in citeriore Gallia novas conscripsit, et inita aestate, in interiorem Galliam qui deduceret, Q. Pedium legatum misit. 57

154쪽

Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant, ut ea quae apud eos gerantur cognoSCant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus Cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad 6s proficisceretur. Re frumentaria comparata castra movet diebusque circiter quindecim ad fines Belgarum pervenit. The Remi promise aiianire re on the rimationa. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione

I Venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, prim6s Civitatis, miSerunt qui dicerent: 'mos nostraque omnia in fidem atque potestatem populi Romani permittimus neque cum reliquis

Belgis 6nsensimus neque Contra OPulum Romanum Con-Is iuraVimus, paratique Sumus et obsides dare et imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare reliqui omnes Belgae in armis sunt, Germanique qui cis Rhenum incolunt sese cum his coniunxerunt, tantusque est eorum omnium duro ut me Suessiones a quidem, fratres Consanguineosque nostros, qui eodem iure et isdem legibus utuntur, unum imperium unumque magiStratum nobiscum habent, deterrere potuerimus quin Cum his consentirent 'rae ori mand wartiae character of the Belgae

4. Cum ab his quaereret quae civitates quantaeque inas armis essendi edi quid cit bello possent, sic reperiebat: ' Plerique Belgae sunt orti a Germanis, Rhenumque antiquitus traducti propter loci fertilitatem ibi consederunt, Gallosque qui ea loca incolebant expulerunt, Solique Sunt

155쪽

qui patrum nostrorum memoria, omni Gallia exata, emtonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fit uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumant. τη rimen mos Me Bel an tribra ' De numero eorum omnia habemus explorata, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque coniuncti, quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognovimus. Plurimum inter eos Bellovaci et virtute et auctoritate et hominum numero valent hi possunt conficere armata milia centum, polliciti ex eo numero Ioelecta milia sexaginta, totiusque belli imperium sibi postulant. Suessiones nostri sunt finitimi fines latissimos feracissimosque agros possident. Apud eos fuit rex nostra etiam memoria Diviciacus, totius Galliae potentissimus, qui cum magnae partis harum regionum tum etiam Britanniae 3 imperium obtinuit; nunc est rex Galba ad hunc propter iustitiam prudentiamque summa totius belli omnium voluntate defertur oppida habent numero XII, pollicentur milia armata La totidem Nervii, qui maxime feri inter ipsos habentur longissimeque absunt X milia Atrebates, Ambiani cmmilia, orin xxv milia, enapii VII milia, Calet X milia, Veliocasses et Viromandui totidem, Aduatuci XI milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Caemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitramur conficere posse ad XL milia.' ascinarius Me assistance of Diviciacus 5 Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutuS, Omnem Senatum ad se convenire principumque liberos

obsides' ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere

156쪽

cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit 'Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint iis datis mandatis eum a se dimittit.

e mones Me isne and Mere forti es a via, Postquam omnes Belgarum copias in unum locum Coa

in ad se venire vidit neque iam longe abesse ab eis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Ax nam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum re Io ducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat, et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari o

seni essiciebat In eo flumine pons erat. Ibi praesidium po- is nit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit castra in altitudinem pedum duodecim vali fossaque duodeviginti pedum muniri iubet.

6. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum octo. Id ex itinere magno impetu a Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum diis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumqueas subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela conicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum

157쪽

oppido praeerat, unus ex eis qui legati de pace ad Caesarem Uenerant, nuntium ad eum mittit: ' Nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse Caesar senius Melies Io Bibrax e Bestiae, anne on his camp7. Eo de media nocte Caesar, isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleare Surusidio oppidanis mittit;

quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit, et hostibus eadem de causa spes potiundi

oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agroSque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque u adire Omerunt incensis, ad Castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum ominus duobus castra posuerunt; quae CaStra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum octo in latitudinem patebant. Ca se sis misises Caesar forti es is position and missis his fornes in front of Me camps Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit; scotidie tamen equestribus proeliis, quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur.

158쪽

Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura opportuno atque idoneo, ' quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus, tantum adversus in latitudinem patebat quantum locis acies instructa occupare poterat, atque e utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis tranS- versam fossam obduxit circiter passuum quadringentorum et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta Coni

Io carit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnante Suo circumvenire poSSent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscriPSerat in castris relictis, ut, si quo opus esset, subsidio duci pos- 13 sent, reliqua Sex legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copia ex castris educta instruXerunt. Acimam Memeen Me two omnes prevenes a genera m oments. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium e ercitum. Hanc si nostri transirent hostes exspectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impedia tos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proeli noStris, Caesar suos in castra reduxit. e Bestiae aue, an atrael in the rear Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contend avrunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi Vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati Sunt, eo Consilio, ut Si possent, castellum cui praeerat Q.

Titurius legatus expugnarent pontemque interscinderent; SI

159쪽

minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nOStros prohiberent. Caesar defectu Mem mitis meas Iosses 10. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad ed contendit. Acriter in eo loco pugnatum

est. Mostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; Ier eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt, PrimoSque, qui tranSierant, equitatu Circumventos intem Iofecerunt. 2 e Bestiae, dismum eae decide Io Abanae

Hostes ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spei se fefellisse intellexerunt, neque nostros in locum iniquiorem progredi pugnandi causa Viderunt,

160쪽

atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio com Vocato Constituerunt optimum esse domum Suam quemque reVerti, et, quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique Convenirent, ut

potius in suis quam in alienis finibus decertarent et dome licis copiis rei frumentariae

uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque

ratio eos deduxit, quod iubciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare

cognoVerant. His persuaderi ut diutius morarentur neque SutSauxilium ferrent non poterat. Caesar furaeues Mem and in icti eat Haurarer 11. Ea re constituta, Secunda

vigilia magno cum strepitu C tumultu Castris egressi nullo certo ordine neque imperio, mWΜAN SAGITTARI cum ita quisque primum itineris locum peteret et domum PerVenire Properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatore Cognita, insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum emas SpeXerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum qui noViSSimum agmen moraretur praemisit. His Q. Pedium et

L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit.