장음표시 사용
31쪽
D Imo quana certum est,deum non esse confirmatorem aut teste falsitatis,tam certum est fidem apostolicam esse a deo. Ipse enim per infinita miracula dignatus est eam confirmare:que-Harei.i . admodum de apostolis scriptum est,Illi autem profecti praedicauerunt ubique,domino cooperante,& sermonem confirmante sequentibus signis. Qie utique signa in suo effectu,videlicet in couersione mundi ad tam supernaturalem S ardua legem atque incomprehensibilem fidem sufficienter relucet: nec opus est ea repetere, quan uis ubertim repetita sim ad instructionem humanam. Ex his innotescit verum esse quod expositores dicere solent: videlicet, quod scriptura seu libri epistolarum Pauli prae caeteris scripturis in tribus & sorte in pluribus praeeminent,scilicet in prosunditate sententiae,in fidei affertione,& in spei subleuatione, seu gratiae commenda-E tione. Quemadmodum enim in ipsum pelagus lucis diuinae, ineffabili & excellentissimo modo absorptus erat in raptu praefato: sic rediens profundissime est loquutus. Et quia non solum a spiritu sancto,sed etiam ad pedes Gamalielis instructus fuit in lege & prophetis: ideo ad fidem probandam conuenientissima&copiosissima introduxit testimonia, ex prophetis de lege. Postremo sicut in semetipso specialiter expertus erat milericordiam saluatoris:sic prae caeteris gratiam dei specialius commendauit, ostendens eam non esse ex meritis. nec aliquem propriis viribus posse saluari . Sicque totam spe nostram erexit ad clementiam creatoris:quatenus in sola bo F nitate ipsius speremus, eius gratiam incessabiliter inuocates.
De prologo Hieronymi super Epistolas Pauli.
sEcundum Hieronymum quaeritur primo, cur post Euangelia,quae legem perficiunt,in quibus praecepta , consilia atque exempla vivendi plenissime proponuntur , scripsit Apostolus istas epistolas. Cuius ratione assignat Hieronymus, scilicet ut in exordio nascentis seu primitiuae ecclesiae nouis causis emergentibus, tam praesentia quam futura vitia extirparet, inutiles quaestiones excluderet, contra haereticos qu que armaret ecclesias, sequens in hoc vestigia prophetarum.
qui post scriptam Moy si legem . libros suos scripserunt: qu renus rediuiua populi refrenarent peccata,virtutes iustrueret. dc ad
32쪽
& ad cultum diuinum auditores inducerent , suppliciorum
comminatione, beneficiorum diu morum commemoratione,
pranniorumque sponsione. E Deinde qii aetatur de causa numeri Epistolarum. Decem enim scripsit ecclesiis,quatuor vero discipulis sicut patebit. Huius ratio est,ut ostendat utriuiaque testamenti plenam esse concordiam, summamque utrius- qtie legis in harum epistolarum scriptura includi. Per decem quippe figuratur testamentum antiquum,propter decalogum mandatorum Moysi datum. Perquatuor vero signatur testamentum nouum, propter quatuor Euangelia. Decem itaque scripsit epistolas ad ecclesias,o demostraret seno discordare a Moyse. Quatuor vero misit discipulis, quoniam eadem est materia Euangeliorum & Epistolarum: videlicet documenta di opera Christi. Porro epistolam ad Hebraeos quidam dixe- Brunt non esse Pauli,sed Lucae,vel Barnabae, vel Clementis: eo uod contra caeteram consuetudine epistolarii titulo careat,acundiorq; sit. Hoc autem a sanctis doctoribus reprobatur. Tacuit eniin Apostol' in illius epistolae principio norne sust, ne Hebraei nomine suo audito, ipsam epistolam spernerent atque reiicerent: quoniam Paulus apud eos habebatur suspectus,tanquam legis destriictor. Pranerea mirum non est,quod eloquentior fuit in idiomate proprio idest. Hebraeo, quam alieno,ve te Graeco, quo scriptae sunt epistolae caeterae. Nam
S gratia perficit naturam , secundum dispositionem ipsius. Vnde donum linguarum seu gratia sermonis magis perfecit γ-πφμ Apostolum in idiomate proprio,quam alieno ..De ordine quoque epistolarum inquiritur,cur epistola ad Romanos cae- s Ateris praeordinetur,cum ante caeteras non fuerit edita 3 Quod ideo factum est ,quoniam ista epistola exteris est profundior. P Vel quia Romani monarchiam orbis tenebant. Vel, quia in ' ista epistola contra primum peccatum,quod est superbia, di-
sputat. In ecclesia enim Romanorum mixti erant conuersi ex
iudaismo & gentilitate,& hi inter se contendebant de digni- rtate: & quidam eorum propriis meritis se putabant saluan- γ --
dos. Horum ergo errorem atque superbiam reprobans san- il ad unitatem, humilitatem, ac pa-Σ - ,
cem. ostendens Iudaeos legem scriptam, Gentiles vero legem naturalem transgrestas. Postremo omnium epistolarum gen
resis latentio,principalisque finis est,ad plenam obseruantia
33쪽
vigilia natiuit. Origenes acto.II. August.
calat.ti Heb. s. euage.doctrin. ae,ac per hoc ad vita aeterna inducere. si noulat D quoq; epistolae proprias sortiuntur materias,ac propriti fine.
Expositio I. Cap. Epist. ad Romanos.
Aulus seruus chrsi Iesu,uocatur apostolus, segregatus in Evangelium dei quod ante promiserat per prophe
tas suos in scripturis sanctis de filio suo, die. In hac epistola, sicut in colcriptione epistolarum fieri solet, praemittit sallitationem , & primo exprimit ersonam talutantem,id est, seipsum, dicendo, Paulus seruus Christi Iesu. In hoc autem quod a it,Paulus, commendat personam suam a nomine. Cum vero adiungit,seruus, commendat eam a conditione. Commendat quoque eam a dignitate, cum dicit, vocatus apostolus.Commendat etiam eam ab ossiacio si bdena,segregatus in Evangelia dei. Itaque PauIus qui secundum Origenem binominis erat ad quoa allegat illud actuum Saulus,qui & Paulus secundum alios primo appellatus est Saulus, deinde post conuersionem dictus est Paulus, id est, paruus seu modicus. Sic enim secundum Augustinum& Bedam ex humilitate vocavit semetipsum. Secundum Hi ronymum autem dictus est Paulus a Sergio Paulo, quem
conuertit. seruus seruitute spontanea non coacta, seruitute charitatis non puri timoris. De seruo enim qui seruit solo timore aut solo mercedis intuitu , ait saluator e Seruus non manet in domo in aeternum. Et iterum , Iam non dicam vos seruos, sed amicos meos . Loquendo autem de seruitute amoris .electi sunt serui, quoniam deo obediunt. Itaque servus Iesu Christi, cui seruire, regnare est: & sicut beata Agatha dixit. Summa ingenuitas liue nobilitas est, Christi seruum existere . atque sub eius dominio permanere. Vocatus apostolus. Vocatus inquam a deo, non ab hominibus idest per gratiam dei ad apostolatum promotus , atque adeo immediate in apostoluin consecratus . Vnde de seipso hoc modo scribit , Paulus apostolus, non ab hominibus, neque per hominem , sed per Iesum Christum, & deum patrem. Nemo quippe assumit sibi honorem, sed qui vocatur a deo tanquam Aaron. Puto aute quod ait,vocatus apostolus, ex humilitate, quasi diςere nolens,existςns apostolus:sed vocatus, id est, ab hominibus
34쪽
& dictiis,quiuis ego ineipsiim n6 arbitrer dignum apostoli nomine. Ideo nanq; alio loco fatetur Ego sum minimus apostoloru,qua no sum dignus vocari apo stolus.Vocatur quoq; Paulus per excellentiam quandam stolus,non propter authoritate, sed pradicationis emcaciam seu generalitatemriuxta qued ait, Plus omnibus Iaboraui Sebdei, id est ab aliis separatus, quatenus euangelica legem an nunc iem. Dicitur aute segregatus id estΞgrege infideliu Iudeorum diuisus mente seu gde loco& corpore. De quibus loquitur,No acquieui carni &sanguini. Vel segregatus,agrege apostoloru & alioru discipulo seeunda quod aiebat spiritus sanctus,segregate mihi Paulu & Barnabam in opus ad quod assumpsi eos. Ab bis segregatus est corpore no mentis unione.Deniq; nomine dei, hoc loco intellist deus lateri subditur enim,Q-d,scilicet Euangeliu Ante v delicet a principio mundi,maxime tamε a tepore Moysi, vel etiaAbra hae promiserat ex sua pietate,non hominii merito Per tro/r tarsuor est libris a prophetis costraptu De μγ unigenito,naturali ac vero,no adoptiuo.Adamasi: oropbeta erat similiter Enoch & Noe. scriptura vero Enoch allegat Iudas Apostolus. Et quanuis liber Enoch no inter esi-
quod Petrus in actis 'e Christo loquVi
prophetae testimoniti perhibent. Et iterit, Omnes ait prophe Samirlς pr nuciauerunt dies istos. sed de ipse saluato siel-quitur,oportet impleri omnia qu scripta sunt in leteMovsi & prophetis & psalmis de me.De Iege aut & Euagesto Christi promissiim legimus, Lex a me exiet.& iudiciu meum in Iucem populorsi requiescet.Et alius propheta,Ecce dies veniunt' et do ius,& feriam domui Israel pactum nouu, dic. Quietius)finis. i natus ui ei, scilicet deo patri. vpote ad honore digloria eiu .P Ieminci. posterixate David propheis ac regis,
35쪽
Dan.I. D secundum earnem assia mptam . De qua dicitur:verbum caro factum est, id est secundum naturam humanam,quam assuIn psit ex virgine benedicta ex David progenie orta. Immediatum autem semen corporis Christi erat purissimus sanguis sacratissimae virginis.Si vero sumatur semen pro solito semine, quod caeteret matres in generatione ministrant, videlicet pro superfluo illo naturae coagulato,impuroq; languine: sic non - est natus ex semine virginis Mariae,quae cum inudissima me rit,tale semen no praebuit. Sed neq; ex semine David,nisi mediate,no immediate. Cur aute apostolus dicit Christum ex semine Dauid factu secundum carne,& no potius natu,imo &Galat. . alibi loquitur, Misit deus fili si tuum factu ex muliere,cum ta- Lucae. I. men ab Euangelista dicatur, Quod ex te nascetur sanctu,vocaua.9. E bitur filius dei. Et Esaias, Paruulus natus est nobis3 Et respondendii,s ideo , ut ostendat humana Christi generationi non fuisse naturali & solito modo, sed supernaturali quoda spiri-
Hiere. 3r. tus sancti artificio: iuxta illud propheticu,Nouiam creabit do c. I. minus super terra. Mulier cir dabit virum. Et illud,spiritus sanctus superueniet in te. EVerutamen aduertendum,l licet Christus secundu carne factus seu natus sit ex semine David, atq; ex felicissima virgine: non tamen simpliciter & absolute cocoditur,l Christus sit creatus vel creatura,quonia non suta sistit in esse creato,nec per generatione temporale, adeptus est nouam subsistentia. Et etiam ne videamur aliquo modo communicare Arrianis,caeterisq; hereticis, qui Claristu dixerunt esse puram creaturaapse equide est verus creator ac deus , &Do I. F verbii quod erat in principio, per quod facta sunt omnia. Cuergo sancti doctores leguntur Christu vocare creaturam, exponendi sunt lapienter. Preterea Christus filius dei patris, dicitur factus secundu carnem ad gloria patris quia ob id incarnatus,& in mundo couercatus est,ut nome dei patris hominibus reuelaret, eosq; ad cultii ipsius induceret riuxta illud. Dan 8. Ego no quaero gloria meam .sed glorifico patre meum. Et ali Dan.i7. bi Ioannes ait,Pater manifestaui nomen tuu hominibus, opus
cosummaui quod dedisti mihi ut sacere. Circa hunc locu sic origenes. ait Origenes: Factus est aute filius dei sine dubio, quod prius
non erat secundu carnem:secundu diu initate vero erat prius.& no erat,quando non erat. GPostremo. sciendust, in Christς sunt duae generationes seu natiuitates, videlicet diuina dedi humana,
36쪽
humana,sed una duntaxat filiatio. Generat io enim concernit Λnaturam quae in Christo duplex consistit: filiatio vero persona quae no est nisi una in Christo. Nihilominus Christus vere est filius virginis,qui a ex ea veraciter natiis, Qui praedesinatus est filius dei in uirtute secundu spiritά sanctificationis ex resurrectione
mortuota Iesu christi domini nostri.Verba haec dissicultatibus plena sunt. Denique de ipsa pridestinat icte multa dici possent,
uae infra tangentur.Nunc vero breuiter percurrendo scienum,g, diuina prouidentia uniuersa complectitur,lta ideus gloriosiis &sapiens omni urerum prouidentia habet. Singula sapiemii. nanq; propter certum finem creauit,eisq; desiderium finis ini pressit,atq; de mediis ad finis adeptionem requisitis prouidit. madmodii vero intellectualis creatura caeteris rebus est: Dimiotasic prouidelia dei nobiliori modo ei ascribituriita BP prouidentia mentis diuinae respectu intellectualiti creaturarum praedestinatio dicitur. Est enim praedestinatio secunda August. praeordinatio alicuius ad gloria,stii praeparatio gra- Aetin. tiae in pr senti,& glorie in futuro. Inquantu itaque deus quosda Ephesia ad supernaturalem beatitudine praeordinatiit,& media perue-uiendi ad eam dare decreuit ac praeparauit,dicitur eos pred stinasse seu praemisisse.Praedest inatio enim est quaeda premi G Damis. sio,talis aute praedestinatio dilectione ac electionem secundum si nostrae conceptionis prςsupponit,& inde procedit. Prς- destinatio igitur antecessione quandam praedestinantis ante praedestinatu de gratuitum donii includit. Cum ergo sit ita,mirum videtur quomodo nunc sanctus apostolus dicat filiu dei Roma. r. praedestinatu in virtute,&c.Vnde ut fertur Origenes corrigit Cliteram loco praedestinati ponens destinatu,quia ut ait prae- origenes. destinat io est nonda entis destinatio vero est entis. Filius autedei est ens aeternu. Aliqui qlioq, sic secernsit textum, Q a pre- destinatus Vt ibi sit punctus est filius dei in virtute sic prindestinatus nominaliter sumitur,& est sensus, Qui filius existes praedestinatus secundu humanam natura,est filius dei unigenitus secundu naturam diuina,in virtute,id est in diuina por tia,quae sibi Ac deo patri comunis est. Veruntamen quonia lith Ioan.1 .ra nostra habet, qui praedestinatus est,considerandum qualiter
hoc ipsum intelligi debeati Haymo ergo ita exponit. QID, 'd'rodis. est Christus,filius.seu dei secsidii Φ homo pr destinatus est, id est eius humanitas praedestinata est, &praeordinata sive sui3
37쪽
meritis,ut esset filius dei in virtute, hoc est assiimpta a verbo existente in eade virtute diuinitatis cum patre, & esset unita illi in unitate personae. Quod vero subiungitur,secundu spiritum sanctificationis,refert Havmo ad illud quod dictum est, qui fictus est ex semine David,secundum carne: ut sit sensus' Filius dei factus est homo ex semine David, secundia spiritum sanctificationis id est secundum operatione spiritus se octi hominis sinctificantis. Ipse enim operatus est banc superbenediactam verbi incarnatione seu humanatione.Nam quanuis facta sit a tota si pergloriosissima trinitate, tribuitur tamen spiritui sancto. Unde in symbolo legitur, coceptus est de spiritu sancto. Incarnatio etenim verbi,est opus summae pietatis. Pietas aut appropriatur spiritui sancto. Quod vero mox sequitur, ex resurrectione mortuoru refert Haymo ad illud quod dicta est. Pr destinatus est filius det,eritq; sensus, pipse sit filius dei cui natura humana unita est,manifestatu est ex resurrectionς mortuorsi domini nostri Iesu Christi, hoc est, eorti qui simul cu Christo surrexerui. De quibus scribit Matth us,Multa sanctora corpora,qui dormierant .surrexerunt,& venicies in san.ctam ciuitate,apparuerunt multis. Per hoc enim quod Christus secumortuos surgere fecit tanq ex pr claro miraculo,patuit eum esse veru stium dei,de cuius passioe cecinerunt prophetae. Quantiis aute expositio ista sit vera atq; catholica, videtur tamen a verbis liters nonihil aliena. Ambrosius vero refert praedestinatione hanc fit ij dei ad manifestatione hominiabus factam,qua ab artemo praestitu est, ut in tempore manifestaretur esse filius dei in virtute. Sed ut maneamus in ipso textus tenore atq; contextu quantum possibila est,aduertendum, ouod esse praedestinatu. competit Christo seu filio dei secundum homo. Dictu est enim praedestinat lo est a terna prς- ordinatio horu quae per gratiam fiunt in tepore. Quod autem homo est deus A deus homo,in tEpore factum est per gratiam unionis . non tamen per gratia habitualem. Et hoc utique ab aeterno D it praeordinatu. Quanti is ergo non concedatur simpliciter,Christus factus est fillus dei.sensus enim est,q, pers ita qui Christus est,factus est filius dei,eo op fieri referatur ad . rem secundum,in se est.hoc tamen coceditur, Christus pro destinatus est filius dei esse, quoniam praedestinari conuenierat,prout est in apprehcsione praeordinantis. Persona aute seu
38쪽
hyposta sis verbi apprehendi potest, prout in humana natura Asubsistit. sed Qt dictum est pr destinatio ista asscribitur Christo ratione naturae assumptae. Nam antecessio, & donum gra- Don tuitum Christo coueniunt ratione humanitatis duntaxat. Sic
ergo exponenda est i itera, Qui filius dei, scilicet Christus, in duabus naturis subsistens. secundum quc d homo, praedesina eri es , hoc est sola gratia seu dei beneuolentia sine propriis col. i. 'meritis praeelectus est,non solu ut sit caput ecclesiae,& a principio sua conceptionis in virgine, confirmatus esset in bonodo comprehensor perfectus: verunt etiam ut esset filius dei,non l. coriti
adoptiuus , sed naturalis , in virtute, id est diuina potestate, per quam predestinatio ista effectum sortita est,seu ad actum deducta , secundum spiritum sanctificationis , id est per spi- roi,.s. xitum sanctum, quoniam operatione spiritus sancti facta est vincarnatio Christi: iuxta illud, Quod natum est in ea de spi- mub.r
ritu sancto est. Incarnatio autem est pr destinationis essectus. secundum spiritum, inquam, sanctificationis, ex resurrectione mortuorum , hoc est secundum spiritum sanctum, per . , cuius sanctificilem gratiam spiritualiter mortui reuiuiscunt.
qui vocantur mortui, domini nostri Iesu Christi, quoniam merito eius gratiam spiritus sancti recipiunt, atque saluantur. Perquent, scilicet Iesum Christum, Accepimis, ego Paulus,caeterique apostoli a summa trinitate, Gratiam, id est pri rhμὸρ , 'mitias spiritus sancti, seu diuinorum munerum supernatu- ''xalem infusionem. EGratia autem proprie sumpta , est do- Vatina a num seu habitus supernaturalis, a solo creatore per creati
nem infusus, essentiam rationalis creaturae immediate per- Cificiens, eamque in esse diuino ac meritorio statuens. Haec t.coe. ii
est gratia gratum faciens, quae a virtutibus, fructibus ac ' pldonia spiritus sancti distinguitiar, Et opostolatum, id est po- Roma. c.
testatem seu authoritatem, praecipuamque commissionem ac
Iegationem praedicandi Euangelium Christi, Ad obedien/ DA .is. in fidei, id est ad hoc, ut eos quibus euangelizamus,horte- mur faciamur obedire fidei Christianae, videlicet naturali 1. conicratione postposita, intellectum suum humiliter subdant in- coprehensibilibus &supernaturalibus testimoniis fidei. Vnde inferius ait Apost. In captiuitatem redigentes Omnem intellectum in obsequium Christi. Haec aute accepimus facere
39쪽
D In omnibus gentibu/ id est,ubiq; terrarum,non solum in una aut paucis nationibus,ut impleremus quod de nobis pridixit pol.is. propheta, In omnem terram exivit sonus eorum. Hinc enim Christus aiebat Apostolis, Fritis mihi testes in omni Iudaea de Samaria,& usque ad ultimum terra'. Qui etiam per Esaiam aD. xli. de apostolis loquitur, Mitta ex eis qui saluati fuerint ad gentes,in mare, in Aphricain&Lydiam,tenentes sagittam,in Italiam & Graeciam, ad insulas longe, & annunciabunt gloriam meam gentibus. Omnia vero haec fecimus. Pro nomine ei- est, pro nomine Christi glorificado ac dilatando,ut omnes conuertantur ad ipsum. Denique de Romanis, qui erant Ita
vi Ni s. lici,subdit. In quibus id est, inter quas gentes, ad quas missi sumus, Eho uos Romani Vocati Iesu Chrisὶi, id est,uocas ti a deo per inspirationem & gratiam ad fidem catholicam At sitis Iesu Christi,pertinendo ad oves seruosq; eius. In Eu
Math. io. an elio scriptum est, quemadmodum Christus vocaverit ad Me s. se duodecim discipulos, eos appellas apostolos,quibus & ait, Harei.3. N5nne ego vos duodecim elegi,quomodo ergo nunc dictum Ioa n. s. est apostolos accepisse apostolatum a deo trinitate per Iesum Christum Et respondendum.quod apostolatus.qui est gratia
' a Christo, secundum quod deus est authoritatiue , primo M. ; principaliter. A Christo autem,secundum quod mediator est dei de hominum sunt mediate & executitae, seu dispositive,&quodammodo instrumentaliter. Per Christit enim seu per miritum eius, omnia diurnarum munera gratiarum nobis prae-
ὰ ι - st/0x lx las' i dxim quod ipse testatur, Quicquid petieritis p
. trem in nomine meo,dabit vobis. Propter quod in conclusi nibus orationum ecclesiae communiter dicitur,per dominum
nostrum Iesum Christum. Omnibus qui sunt Rome dilassis dei. i. rura. . d ρ x xn liter pr amatis. Ipse enim prior dilexit i a Vocatis sanctis, id est, fidelibus per diuinae vocationis gratiam sancti ficatis, qui etiam veraciter tantii appellantur, Gratia de qua nunc factus est sermoclus est principium omnis actionis meritoriar, ponens anima in esse spirituali & g ro Vobu es pax interna,qui est tranquillitas mentis,& quies in debita interiorum ordinatione consistens : de qua prophe- 3α. ta, Non est, inquit, pax impiis dicit dominus. Et in Psalmo,
Au s. Pax multa diligentibus legem tuam, praestetur & insit vobis.
40쪽
A deo patre nostro, qui est pater Christi pir naturam,& pa- Ater noster per gratiae infusione, siue adoptionem,de quo Chrisus in Evang. Ascendo ad patrem meum,dc patrem vestrum. Dan.io. Cum ergo sit pater noster, cum omni fiducia ab eo gratiam postulare debemus, quia ut indulgetis imus pater libenter tri Hebr. io. buet egenis, mendicisq; filiis quicquid rationabiliter petuntae iugiter. Ideo nanque in Evangelio ait Saluator,si vos cum Litcie. H. sitis mali nostis bona data dare filiis vestris,quanto magis pater vester coelestis dabit spiritu in bonum petentibus se3 Et domino resu Chrso. Ex hoc arguitur, Christum esse veru deum, L. Petri iacum millus sit actor aut dator pacis internae& gratiae, nisi Io .i . deus omnipotens. Sequitur quoq; deum patrem & Christum ED. s. esse unum ac idem causale principium pacis S gratiae, quoniam solus creator est causa huius pacis & gratis. Vnde con- B stat utriusque esse eandem deitatem , eandemque virtutem &operationem: iuxta illud, Quaecunque facit pater,b c & filius ibo. 3. similiter facit. Et idem rite sentitur de spiritu sancto, qui hic non exprimitur, quoniam patre& filio nominatis, intelligitur tanquam amor, & nezus osculumque amborum. e Praemissa persona scribentisn eis quibus scribitur commemoratis, forma quoque salutationis praehabita , sequitur narratio. Primum quidem, id est,ante caetera quae dicturus siue acturus DFen. rc sum. Vel primum, id est praecipue, Gratias ago deo meo sim- Exod. Is .plici in essent i a.& trino in perisonis,qui licet sit omnium deus ratione creationis,est tame specialiter deus meus,propter sin
gularem charitate & pietatem eius super mer & item propter praecipuam spem, dilectionem, Rccultum quibus ei inhaereo, C dicens cum Psalmista , Deus cordis mei & pars mea deui in psal. Maeternum.Solet autem apostolus & ita fieri decet a gratiarum actione incipere, per Iesum christum secundum quod homo est, & dei ac hominum mediator: ita quod Christus est mihi Remris.' causa gratias agendi deo meo,quoniam beneficia eius, 3c om 2.Dan. . nia quae ipse pro nobis fecit ac pertulit, excitant & obligant I .cor.IO. me ad gratias deo altissirino referendas,qui tanta bona hominibus per Christum largitus est. Pro omnibus uobis, id est. propter beneficia dei vobis collata. Vel, pro omnibus vobis, id est, pro vestro profectu atq; salute, quatenus me pro vobis gratias referete augeatur in vobis salus& gratia Christi,Vel, i. corii 7. pro omnibus vobis, suppletndo vestrum imperfectum. Vel,