장음표시 사용
61쪽
D .set, in die iudicij erit in reprobis costientia ures atq; remordes,in electis vero coscientia bonae fiducis. Omniu enim opactinctis patebui. scienduergo,2, cogita toes quae' nsic sunt,tue accusabiit vel defendet per moau meriti siue demeriti. Cog tationes vero auq tuc emt,accusabiit aut defendet no per modsi meriti vel demeriti,quia no erit tuc locus me redi, aut demeredi cu via sit finita, sed talici signa praeteritora meritorii TMd. II. aut demeritorii. Et sic glossator saluatur p distinctione. CCoa . sequeter apostolus Iudaeos aggreditur, robas eos, quantu ad aliquid deteriores getilibus. Quo eni plura beneficia atq; auxit ia cotra peccatu receperiit, eo grauius peccauertit in eodegenere culpae: quia quo status sublimior, eo ruina est maior.
Deniq; excelletia stat' Iudeoru fuit in hoc,quod legsi di tina, Ε pr cepta moralia, iudicialia ac cerimonialia , diuersam alia Deute. 4. gratiaru munera receperui.Vnde Moyses loquebatur, Que est alia gens sic inclyta, ut habeat c rimonias , iusta , iudicra &uniueria lege,ut populus tuus Israel 3 Ipsi vero ingrati deo fue uiae. r. rvt. Propter qd domin' coqueritur p ip pheta, Filios inquiexὶ
enutrivi Sexaltavi: ipsi autem spreueriat me. His ergo nuc ait Gene. 4'. Λ post. Si aute, idest,quia in tu Iudaeus cognominaris a Iuda par. Para. I s. triarcha,qui inter fratres suos sortissimus erat,vi dicit scriptu Genita ii. ra. Primo siquidem appellati sunt Hebraei ab Heber in quo Gen. 31.3s remansit lingua Hebraica,quae ante constructione turris B, bylon icae omnibus erat comunisnuxta iIlud, Erat autem te
in labij unius. Postmodum dicti sunt Israelitae a Iacob qui vocatus est Israel. Tertio dicti sunt Iudaei a Iuda. Hoc tamen no F mine speciat iter vocabatur duae tribus. Nam Israel dictae fuit
aliae decem tribus a tepore separationis suae a domo David. Et requi scis. idest,persistis, In Iege Mosaica,non evagando per diuersos errores more gentiliu, Et gloriaru in deo, id est,in cognitione ipsius, Et nosi volun tutem enu ex doctria Hebr. s. na tellis ac prophetarum, Et probas, idest,approbas seu commendas, Vtiliora, idest perfectiora & viciniora saluti, in/strassur per legem in qua diuersi gradus perfectionii docentur, confidis, idest,praesumis & aestimas, Te ipsum ducem esse
eaecorum, idest tantae persectionis ut aliis spiritualiter excar. catis possis viam virtutis ostendere sosq; in via dei praecedere,atq; ad rectum fine perducere. Confidis quoq; te, Lumen esse orsi qui in tenebriu ignorantiae sunt, idest,tantae graistiae ac
62쪽
I8tiae ac scientiae ut ignorantes valeas illustrare. Iruditore insi/pientium, idest diuinoru cognitione carentium, scilicet infidelium quos Iudaei saepe conuerterunt ad deum Hagistrum infantisi hoc est, paruulorum seu imperfectorsi , qui solidum cibum capere non valentes, ea pertes sunt sermonis iustitiae. Habente formam, idest persectionc aliis exemplarem, scien De in agendis, Et veritatis in lege, idest,in credendis ac speculatiuis. Porro quod subditur, interrogative. admirative &increpative intelligendu est. Qui ergo alia doces,teipsum non docesi idest cum altu docere praesumas,cur teipsum non d cesZEt miru in q, teipsum non doces. Et male agis,eos, teipsum no doceas. Simili modo legeda sunt quς sequimtur. mri praedicas non furandά furaris ' Qui dicis non marchandE. moecharis Commifersitante Iii dii &spirituale furtu ac moechationem, subtrahedo a lege sensum de Christo ac mysticli intellectum Qui abominaris idola .i .idololatriae cultu, Sacrilegiufacis i. furtu atq; abusum rei sacra Aliqua enim ditimo cultui deputata propriis inbus applicabat Iudaei,quia auarissinii erat sacerdotes scribs ac pharisti. Ni diuina precepta suis sepstiti ss traditionibus irrita fecersit,ut agellia loquitur. Qui in Iete .i.de legis acceptione, Gloriaris dicedo, ata audauimus & cognouimus ea. Et No fecit taliter omni nationi: per praeuaricatione legis desi inhonoras no exhibedo ei reuerentia debita obia icdo madatis ipsius. Nome enim dei per uos .i.Occasione vestri, Blasphematur intergetes .i.a geribus perfidis, quae videntes vestra peruersitate deu vestrii blasphemat, aestimates eum iniustu,qui tales seruos asseritur elegisse. sicut scripsi est in Ezechiele,ubi pro icta verba habetur seclidii translatione septuaginta interpreta. Nostra aut translatio talis est, Ingressi sui ad getes,& polluerut nomu mesi. Et sicut fetechielista dicebat de Iudiis sibi conleporaneis ad quos missi is erat: se Paulus hec applicat de Iud is sui teporis. CSubinde Ostodit Apostolus grauitate excessus Iudaeoru ex conditione circuncisionis. ircucisso nanq; erat signa iustitiae,& queda professio legis seruadan iuxta illud Apostoli ad Galatas, Testificor omni homini circucideti seis debitor sit uniuersi legis faeledae. Queadmodu ergo nsic prodest professio vitae claustralis,si regula observetur,s vero regula omittatur,plurimu Ob- est,& peccatum grauatur: sic de circuncisione erat tempore
63쪽
Can. ir D veteris testamenti. Hoc est quod Apostolus subiungit. cineuncisio quidem prodes ad gratiam promerenda, videlicet tem: odi. Pore veteris test. non autem Euangelio diuulgato, si legem obserues . si autem praeuaricator Iegu Mosaicae: Si circumisio
tua carnalis Praeputium facta est, ad est,praeputio similis,non plus valens quam illud. si ergo praeputium, id est , gentilis incircunctius Iussitias legis, id est, praecepta moralia, quae psalm. 18. sunt de dictamine rationis naturalis, custodiae cum fide &cultu unius dei,ut tactum est, Nonne praeputium illius in circuncisionem reputabituri id est, tantum sibi proficiet ad salutem. Maiib.3. Vt tibi o ludaee circuncisio tuae Quasi dicat,ita. Custodiendo enim iiistitias legis modo prefato, i piritualiter circunciditur,& filius Abrahae reputatur. Et iudicabit id quod ex natura es E praeputium, id est, gentilis praeputium naturaliter habens exfentilibus ortus & in praeputio natus. Legem consummansoc est , iustitias legis scriptae adimplens ex naturali dictamine rationis. Iudicabit inquam, id est, sui comparatione iu-Hii. dicio damnationis dignum ostendet. Te Iudam, inii per literum, id est, legis scripturain, Et circuncisionem prae arieator Iegis est id est,nec per scripturam sacra,neq; per circuncisio-- iiis significationem a peccato retraheris,l quo gentilis reti
. . i. . hitur per legem naturalem sine circuncisione ac litera scripturarum. Quod autem gentilis iuste vivens melior est Iudaeo circunctio iniuste vivente, & eum condemnet, probat
Apostolus eo quod duplex sit circuncisio, scilicet spiritualis& carnalis. Quarum prima facit spiritualem Iudaeum, secun-F da carnalem. Vnde propheta, Omnes inquit gentes habent
praeputium,omnes autem domus Israel incircuncisi sunt cor- Hiere.'. de. Ad spiritualem vero circuncisione admonet Moyses, Circuncidite,inquiens, praeputium cordis vestri,& ceruicem vestramne induretis amplius. Et quantum caro est inferior spiritu gantium circuncisio carnalis, & carnalis Iudaeus inferio-Deisio. res sunt spirituali circumisione axque Iudaeo.Ait itaq;. Non
enim qui in manifesto, id est,qui circuncisus est carne ,& pote st hominibus signum Iudaisim ostendere, tutos est soluin & vereaudaeus enim interpretatur confitens, quod comperit non solum circunctis, Neque qu- in manifesso in carne. V circuncisio, id est,circuncisio illa exterior pelliculam tollens,est circuncisio perfecta ac vera. sed qui in asscondito, id
64쪽
est qui corde circuncisus est , quae circuncisio homines latet, Αdeoque patet. Iudaeus G vere ac spiritualiter confitens domino consessione laudis diuinae Et circuncisio cordis, id est, circuncisio spiritualis facta In spiritu, hoc est, secundum Hasib. s. spiritualem intellectum scripturae veteris testamenti. Non ti, tera, id est non secundum sensum literalem ipsius. Vel, in spiritu id est,uirtute spiritus sancti: non litera, id est iterati- philip 3.bus cultris legis, cuius videlicet spiritualis circuncisionis Laus non ex taminibus qui in interiora tueri non valedi Meq; Reg. s. de eis certum quippiam iudicant. Sed ex deo es qui inspector est cordis, & spiritualem circuncisionem,qua vitia prae- I.cor. Io. scinduntur commendat potius quam carnalem , qui ab exo Pμι. 7. 3dio seculi multos saluauit sine corporali circuncisione, neminem vero sine circuncisione spirituali. His verbis Apo- B stoli consonat.quod de carnalibus Iudaeis ait Ioannes in Apoeat. Dicunt se Iudaeos esse. & non sunt, sed sunt synagoga Apoc. 2.3.
cap. I Ii. Quid ergo amplius es Iudaeo.
E g cLARATO m quibus Iudaei deteriores erantu Ugentilibus, nunc ostend it in quibus eos praecel-
Iant.Mouet autem &soluit quaestionem, quae ex
Τ i praeinductis consurgit. Quid ergo amplius U Iu
daeo, aut quae utilitas circuncisionis id est, si tanta R Mara. est utilitas atque iniquitas ludaeorum,ut eis praeferantur gentiles, laut iam patuit, quid ergo amplius, id est maius aut dia Ggnius est Iudaeo circuciso,quam gentili incircunciso,aut quξ utilitas sit it circuncisionisi Omnia ista referenda sunt ad tempus legis scriptae, non euangelicae. Et respondet. Hultum Psalm.7s. melius est Iudaeo secundum statuin priorem,quam gentili so i 47. lam naturalem legem habenti. Per omnem modum in gen re scilicet in omnibus quae ad salutem requiruntur. Primum uide melius est Iudaeis. Quia credita hoc est,ex speciali gratia tanqua amicis 6 familiaribus administrata ac data sunt Io .s. illit eloquia dei id est, scripturae sacrae legis ac propsetarum. Nee obstat, quod quidam eorum non crediderunt,sicut subiungit. Quid enim obest praedictae praerogatiuae ludaeorum, si quidam illorum non crediderunt eloquiis dei , de mysteriis Psalm Sp.
65쪽
Eete. 1. D umam quam alii sabuerunt de deo, pustuduit' id est,inanem effecit. Vel,sdem, id est , fidelitatem dei adimplendo quod Dan R. promisit,euacuavit,id est ab opere impedivit. Absit. Vmuta Eccles. 33. culti' enim malitia in seipsum redundat. EInsuper Phominum incredulitas fidelitatem dei non evacuet probat Apomtib. 1, stolus. V autem deus uerax in sui infitis natura,in opere,arq, sermone, quonia invariabile esse habet,& omnia iuste dispen IOZ3.7.g. sat,impletq; veraciter quicquid promittit simpliciter. Aliqua autem promittit sub conditione, quae non semper implenturdApaca. t 9. Omni aute homo mendag, id est,a vero atq; incomtit ab ili esse deficiens,vanitati subiectus, & per consequens peccare popsel. lis. teus & mentiri ac falli. Quod vibintelligendum est de omni
PDIm.38. viatore secundu legem commune. Vnde ait Psalmista,Verun- .8. E tamen uniuersa vanitas omnis homo vivens. Et rursus, Ego di PDIm.lIs. xi in excessu meo omnis homo mendax . In Numeris quoq; Num. 23. scriptu est,Non est deus ut homo, ut mentiatur : neq; ut filius Psalm. Q. hominas, ut mutetur. Sicut scriptum G,ut iusificeris in Drmo-Ulbus tuis, ta uincas cum iudicuris. Hoc a I legat Apostolus ad
Ostendendum,quod deus sit verax, implendo promissa. H. aec enim verba loquutus est Dauid ,homicidio, adulterioq; Pe . petratis: ut sit sensus, Ego David tibi soli peccaui &malia corate feci, ut tu domine deus iustificeris, idest,iustus & verax agno: caras,non infringendo nec omittendo propter mea faci-2. PII. nora,tuam promisi one, qua mihi pollicitus es, m ex semine Prouer. g. meo humana naturam a Tumeres,ex quo tostat,te veru esse in Gear. 22. promissis:& vincas, idest prevaleas aliis cum iudicaris ab eis. F rmn debere prom issionem tuam mihi de Christo facta in im- UaIm. H3. pleri propter scelera mea. Cum enim David uxore Uriae vi iasset & cognouisset,eiusque virum occidisset,multi dicebant praedictam premissionem euacuatam , quoniam non deceret
2. e. . Cliristum de homicida & adultero nasci. mergo deus huius dicti oppositu secit praemaluit istis. Hunc sensum intendit hoc Ioco Apostolus. CPossunt quoq; praedicta verba adhuc tribus modis exponi,sicut in expositione libri psalmorum indu Hiere. is. xi,sed hoc loco iste susticipi, Sciendu vero .haee dictio, ut,
secundu hunc sensum tenetur consecutitie non asit causaliter: quia no ideo David peccauit,ut de' iustificaretur: sed ex eius peccato occasionaliter cosecuta est manifestatio diuine iusti-
piae iuxta modii expositu ESed quoniam ex pridictis verbis David,
66쪽
David quibus ait, Malii cora te feci, ut iustificeris,&c. quida UM.1ο sumpserunt occasionem erroris, dicentes, quod nostra pecca- Αta atque mendacia directe faciunt ad gloriam dei, videlicet ad manifestationem diuinae veritatis atque iustitiae,& per Cin . . sequens , quod deus vellet nos peccare & mentiri, quatenu comparatione nostri iustior ac verior, imo solus iustus ac ve- Uri . rus appareret,dc ut misericors agnosceretur du nobis ignoscoret. Hoc sanctus apostolus reprobat ducendo ad incoueniens. Ait ergo. si autem iniquitas nGra iusti iam dei commendat, id est, directe & per se commendabilem seu laudabilem fac it, ut aliqui asserunt. Quid dicemus 3 id est, quid respondere potorimus ad ea quae sequuntur ex hoc Primo enim sequeretur, deum esse iniustum qui peccata ulciscitur. Ideo subdit. Nuno Iob. 2 . quid iniquus V deus qui infert iram3 id est,poena pro culpa. se. Bondum hominem dico. Absit hoc est,sic ego esse non assero,sed
secundu carnales hoc sequitur. Quod enim per se facit ad gloriam dei, non est puniendum, sed praemiandum ut bonum, quia per se ordinatur ad finem laudabilem . Si ergo iniquitas nostra per se facit ad gloriam dei, iniustus est deus qui vindicat eam per tormenta. Alioquin quomodo iudicabit deus hune Ioams inundum' id est, homines peregrinantes in terra.Si enim iniu- 2.Tinet. . stus est deus, non poterit mundum hunc iuste iudicare, quia iustitia maxime spectat ad iudicem: prout sapiens dicit,Dili- sapiena. gite iustitiam qui iudicatis terram. Quod autem non sit deusiniustus, elucescit ex verbo Psalmistae dicentis, Quoniam re- ps, stictus dominus deus noster,& non est iniquitas in eo. Vnde Imsaphat aiebat,Non est apud dominum Geum nostrum iniqui- 1.parcistas,nec personarum acceptio neque acceptio munerum. Deus C quippe gloriosus & fortis est ipsa essentia bonitatis, mensura Hait.& causa totius aequitatis, ideo culpa ei placere ncm potest. Quod confirmat Apostolus subdens, si enim ueritas δdest, Gradiit. aequitas dei, In meo mendacio, id est, per meum peccatum Abundauit. id est, quantum ad sui manifestationem directe creuit,clariusq; innotuit δε hoc In gloriam ipsi tu dei, ita s, ex meo peccato per se gloriosior, persecti6rq; apparet. in id ad/ . huc ει ego tanqua peccator iudicor' id est,cur nunc usq; iniustus existimor Tanquam dicat. si sic esset,non essem reputandus iniquus,quia non displiceret deo iniquitas mea,vt dictum est.
auemde destruit praememoratum errorem ducendo ad aliud iiij I Q
67쪽
D inconueniens. Et non sicut blasphemamur, hoc est,si nostra pec. cata directe ordinantur ac operantur ad glorificationem di- . . uinae iustitit, sicut illi dixerunt.cur ita non est sicut nobis bl . 0benae imponitur Et sicut aiunt qui ta nos dicrre, id est,sicut pseudoapostoli affirmant,me, aliosque veros apostolos praedicare illud quod sequitur, Faciamus mala, ut veniant bona quorum pseudoapostolorum,qui nobis ista imponunt, Dam/natio iusta es quia mortaliter peccant. Quoniam enim Apo ma. s. stolus ait inferius,Vbi abundauit delictum abundavit & gr
tia r & nunc simile aliquid dixit, allegando verba Psalmistae. Alij quoque apostoli talia praedicauerunt. Ex his moti sunt
aemuli apostolorum dicentes , quod praedicarent peccata esse patranda & continuanda,quatenus ex hoc sequerentur bona, E videlicet glorificatio seu manifestatio diuinae aequitatis ac pietatis. Praeterea aduertendum,quod cum peccatum sic a- Πιρηγ uersio mentis a deo, & recessus ab ordine. secundum Diony- m D, D eo quod est secundum naturam,secundum Damascenum, idcirco per peccatum irrogatur deo iniuria, R directe inhonoratur deus non glorificatur.Veruntamen quoniam . tanta est bonitas dei, ut non permitteret malum,nisi prenosceret aliud bonum inde venturum :& tanta est virtus eius,quod malit in omnino impediret, nisi aliquod bonum ex malo eli- . .... cere posset.Propterea malum culpae indirecte atque per accidens stilicet praeter propriam conditionem δε praeter peccau- tis intentionem ordinaturr & valet ad declarationem diuinae iustitiae, secundum quod deus per poenam ordinat culpam, in
F quo diuina sapientia atq; iustitia manifeste refulget. Quemadmodum etiam ex crudelitate tyrannorum praeter intentionem ipsorum manifestati it deus patientiam atque costantiam Roma martyrum. Iam declarauit Apostolus Iudaeos excellenti res fuisse gentilibus pro tempore legis scriptae,nunc sciscitatur,an etiam tempore euangelicae legis Iudaei excellant gentiles. Quid ergol restat praecellis nos Iudaei eos 3 ia est, colos 3- gentiles ad fidem conuersos. Nequaqstam Loquitur autem
Apostolus de utroq; populo isto in genere. Certum est enim, Esaiae.I. quo Lin speciali loquendo ipsi beati apostoli qui erant Iud i, Nai. i3. dc primitias spiritus receperunt caeteris emi sani. Loquendo vero in generali, omnes pares sunt in gratia F u angelii, sicut Hicb I. clarius ostendetur. Cur autem non excellant Iudai gentiles,
68쪽
sensum, quia ηε est iustus ci squam iustitia meritoria,propriis Hiere. 4. viribus, Non est intelligens ea quae dei sunt per fidem formatam sine lumine gratiae, Non est requirens drum per opera Hiere. s. sancta, propria potestate. Omnes isti iam dicti 'eclinaue/runt adeo atque iustitia, Simul inutiles, id est vani factriunt non pertingendo ad ultimum finem, seu veracem felicitatem, Haeth. g. Non esi qui faciat per se sine auxilio gratiae, Bonum, id est, 'it. 23. opus meritorium Non in usque ad unum, id est, Omnino nul Hiere. s. Ius est.Vel non est usque ad unum, id est, non est alius prater Ioan. 8. Christum deum & hominem, qui sub peccato non fuit, & ea reclῖ 3 . quae placuerunt patri, seni per effecit: Sepulchrum patens est Bputtur eorum, id est,simile monumento aperto,quoniam iaciat ex tali sepulchro ascendit foetor cadaueris, sic ex ore istorum Procedunt verba mortua atque foetentia, Lingis suus dolo'apebant alios decipiendo, vel sophistica& adulatoria verba 'oquendo.Vnde ait scriptura. Qinsophistice loquitur,odibi- sopho. talis est,in omni re defraudabitur. No est illi data gratia a deo, omni enim sapientia defraudatus est. Quo circa de electis ludaeis scriptum est , Reliquiae Israel non facient iniquitatem, Deiri. 32.
nec loquentur mendacium & no inuenietur in ore eorum lin- Val. It. 'ua dolosa. Venenum alidum, id est, verba venenata ac detractoria, seu odium insanabile, Sub labiis eorum. quia parati sunt talia verba euomere, aliosque inficere. morum os a/ I.cor. 3.ledictione, hoc est verbis maleaicis ac blasphemias, Et ama/ Critudine, id est, sermonibus pungitivis Plenum es: Veloces Prouer. I. pedes eorum spirituales, puta a flectus ,& etiam corporales, ut currant effundendum sanguinem innocentem. ContrDtio, hoc est spiritualis destriimo temporalis punitaO,seu om- Esa. o. nis boni dissinatio. Et infelicitas, id est,miseria, o I .est,operibus . torum. Committendo enim mala praedicta,a mittunt esse gratuitum, spirituale ac naeritorium,& ranquam inane ac nihilum reputantur a deo,& miseri sunt tanquam V ED. AC. terna damnatione condigni. Et uiam paci s, id est ,Operabo - Epho. 2.Ma,per quae ad veram pacem pertingitur. Vel, viam pacis,id
est,pacem huius viae di grati et perducentem ad plenam pa m
69쪽
D patriae, Non cognouerunt per approbationem ac imitationem. Lucae. IS. Non esi timore dei ante oculos eorum, id est,deum non metuunt. nec oculis cordis sui diuinum proponunt timorem , sed in
nimina Suritate resoluuntur. CMulti arbitrantur Aposto-psa an quin, allepatam scripturam sumptii se ex Psalmo, in quo prae- . verba conscripta sunt, sed secundum Hieronymum ita Hiero .. non est. Aduertendum ergo quod cum Hieronymus in prol
go quintidecimi libri sui per Esaiam dixiret, Christumae
Euangelistas atque apostolos ea duntaxat verba scripturae ex transtatione septuaginta interpretum allegare, quae cum Hebraica veritate concordant,virgo Christi Eustochium scemina religiosa atque doctiissima, obiecit Hieronymo quod apostos ad Rom. octo versus allegarit ex Hal.is. quς in Hebr
E non habetur,videlicet, sepulchrum patens est guttur eorum vique ad id inclusiue non est timor est ante oculos,&c.& vi detur Apostolus ex translatiove septuaguita interpretum allegasse vel ex Pinlin. illo quod in Hebraeo no habetur. Ad hanc obiectionem stupefactus, pallidusque effectus Hieron 'mus prout ipse testatur quasi a forti Timo pugile canus unius diei .i spatio postulato de perlustrata scriptura respondit quod tota pene epistola ad Romanos de veteri testamcto constructa est.
Praememoratum quoque testimonium octo versuum ex Psalutis de Esaia contextum est. Nam duo primi versus,videlicet, Sepulchrum parens est Futtur eorum ,l inguis suis dolose agebant, in quinto psalmo habentur . Quoa autem subiungitur PDI. iis. Venenum aspidum sublabiis eorum, in Psalmo centesii no tri-F cesimonono legitur: qui incipit,Eripe me domine ab homini MI.'. malo. porro quod subditur, Quorum os maledictione& amaritudine plenum est, ex nono iumptum est psalmo. Alij vero
tres. versus, Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, M. ex quinquagesimo nono capitulo Esaiae accepti ii scuntur: ubi sic legitur, Pedes eorum ad malum currunt,& festinant ut effundant sanguinem innocentem,vastitas & cotri tio in viis eoruin,& viam pacis nescierunt. Vltimus vero versiculus scilicet. Non est timor dei ante oculos eorum,in principio psalmi trices quinti habetur,quo dicitur, Dixit iniustus ut delinquat in temetipso, non est timor dei ante oculos eius. Apostolus tamen allegat pluraliter,quia pluribus loque batur. Itaq; praedacti v rsus nec in Hebraeo,nec in septuaginta
70쪽
Interpretibus habentur quatum ad psalmum tertiumdecimii, Ased in editione vulgata. Lyra tamen afferit praedicta ex plat-modecimotertio allegata, ted consentiendum est verbis Hieronymi,qui etia ait,quod GrFi expositores exponendo psal-ΠHim. II. praedictos versus veru praenotant neque exponunt. Scimus autem quoniam,quincunque lex loquitur aris qui in lege sunt Ioan. is.
Ioquitur. Ex hoc multi affirmant pr inductam scripturam ad Iudaeorum populum pertinere,qui soli sub lege Mosi erant de qua nunc tractat apostolus. Sed obuiat, quod apostolus istainscripturam inducit ad ostendendum quod ludaei & Graci Omnes sub peccato fuerunt. & quod nunc protinus subditur. Vt omne os obstruatur, I subditur fat omnis mundus deo. Ist igitur sensus,Scimus autem nos apostoli spiritu sancto edocti sacrasque scripturas caeteris clarius intelligentes,quoniam que- scunque lex .id est veteris testanacti scriptura loquitur, his,qui 3 Remi. in lege Mosi loquitur primo ac principaliter quemadmodum ait Saluator Non sum missus nisi ad oves quae perieriat domus Hatib.is Israel. Hoc dicit Apostolus retundendo Iudaeoru superbiam, stilicet ne dicerent sit ipturam dictam non pertinere ad eos, . sed ad gentiles duntaxat. Itaq; lex dicit haec etiam de Iudaeis, ut omne os praesumptuosum obstruatur, id est, ut nec gentilis neque Iuda iis praesumat se inaniter excusare ac iustificare, eo quod testante scriptura,omnes peccato obnoxij sint. Et subditus fiat omnis mundus,id est,omnis homo,Iudaeus S Graecus, deo,cognoscendo propriam utilitatem & culpam,cofugiendo quoq; ad diu inam pietatem ac gratiam,quali no potens at iter Ialuari. Praeterea lex vetus tribus modis accipitur .Primo co- muniter scilicet pro toto testamento antiquo,sicq; includit omnes libros canonicos veteris testamenti, & ita sumitur dum ait saluator, Ut impleatur sermo qui in lege eoru scriptus est, Danas. Quia odio habueriit me gratis. Hoc enim habetur in psalmo, Val. 68. Similiter cum Christus ait Iudeis,In lege vestra scriptum est. Psal.34. Ego di xi dij estis. Secudo accipitur proprie pro pentateucho I an. Io. seu quinq; libris Mosi: ut cum dicitur,oportet impleri omnia PDJ.8I. quae scripta sunt in lege,& prophetis,& psalmis de me. Tertio Lucidit sumitur stricte pro praeceptis canemonialibi is,ut cu subditur, Quia ex operibus legis, id est, ex Obseruatione caerimonialium Galat.2. praeceptoru legis,videlicet sacrificiornm,circuncisionis,& sin Hebr.io. tenuitatu custodia. Non iustificabitur omnis caro, id est homo,