Acta eruditorum

391쪽

tus cumAnnaMaria e domo Velasca,' annorum virgine,nuptias comtraxisset, &in familia adhuc paterna ageret, cum hic filius illi antis

379 nasceretur: omnem hujus educandi curam eo magis inses a cepit avus, quod pater ejus animo esset omissiore &a rebus gerendis alieno. Animadvertens vero,infantem esse ingenio austeriore, ei

dem, simulac a materno lacte depulsias est mater enim suis illum ube vibus per 3o menses aluit) educando adhibuit mulicrem nobilem fio renti aetate , & corporis specie, tum urbani festivique sermonis, quo puerum paulo tristiorem excitaret, d ad hilaritatem traduceret. Eo dem consilio illi jam disciplinae capaci admotus est praeceptorAndreas Savonius, Artotti Plebant Veneti facetissimi hominis familiaris quondam &discipulus, qui ridendo ludendoque elementa literarum Nostro traΞidit, eumque in finem delegit Erasini Rotero danai colloquia multis salibus reserta, e quibus Latinae linguae usum & facultatem discipulus hauriret. Ex hac disciplina & consuetudine contraxisse dicitur eam ridendi jocandique facilitatem, cui per omnem deinde vi tam non satis potuerit moderari, quin in scurrilem dicacitatem non nunquam fuerit prolapsus. Llius vero est hoc praeceptore Neapoli apud avum illic Pro - Regem, quocum reversus in Hispaniam in Ao demiam Salmanticensem missus est, ubi Geographiae, Mathesi&Architecturae dedit operam, dc in classis Hispanicae adversus Elisabetham Anglicam A. t 88 missae interitum odam publice recitavit, atque imprimi curavit. Exacto ibi se qui anno domum revocatus, & curae' nobilis ephori commissius, cum in aliis studiis & exercitiis tuo loco & ordine dignis,tum inprimis in I Iistoria plurimum industriae postii eoque majores in ea progressus fecit, quo tenaciore erat memoria , quae sine ullo repetitionis adminiculo cuncta sibi credita fideliter reti nebat. In his dum versatur studiis, excurrit quoque in Franciam, d libris historicis&mathematicis onustus rediens, deinde Portugalliam invisit, cujus regni notitiam Autor hic inserit, supra libro pruri, inter Hispaniae provincias omittam.) Hinc iterum Franciam adiit

in comitatu Legatorum pacis Vervinensis firmandae causa ad Regem Calliae missorum, iure dux animum adjecit ad nuptias, uxoremque duxit Catharinam e domo Ribera, Ferdinandi Henriqueetide Ribera Ducis Alcatae filiam,mox vero patre amisso Ducis Oilunae nomen &.utulum taliui sitscepit, in quo turtius hi tabor desiuit. Parte lectat: -

392쪽

MENSIS AUGUSTI A. MDC XClX. . 373,

da persitas publicam Ducis vitam, quam a Flandrica expeditione in. oavit. Cum enim per malevolorum aries aditus illi ad honores in aula redderetur difficit tot comitatu pro dignitate instri ficto inFlan. driam ad Archi ducem Albertum militatum abiit, iter per Galliam faciens , de cum Comite Stabuli Castellae, Regem Heliaricum lV venera. tiis, cum hic caput operire a Rege juberetur, nec Noster dubitavi: ,, quamvis injuct us. caput operire Quod aegre ferentes Principes Regii sanguinis, qui apertis capitibus apparebant, a Rege impetrarunt, ut Oiliis jus esset tegendi caput, quoties Legatus aut alius eminentioris dignitatis Regem tecto capite alloqueretur. Delatus in Belgium Os-sunius in obsidione Ostendana aliisque expeditionibus ita se gessit, ut ec ab Ambrosio Spinota supremo exercituum Duce opera ejus magni fieret,& ab Archi duce Alberto consiliis bellicis adhiberetur. Etsi vero per sex annos non sine gloria militaverat di poenituit tamen eum hujus consilii, quod procul a patria tantum temporis sine fructii contri victet, facultatibus exhaustus, dc corpore quoque mutilus, qui in Op pugnatione Grollae pollicem dextrae amisera neglectis interim occa sionibus domi emergendi. Redire ergo stauit in Hisbar sam, praesertim quod de induciis inter Hispanos Belgasque Foederatos ageretur , de honorificentissimis elogiis dimissius, atque essicacissimis literis' commendatitiis ab Archi DuceAlberio ejusque conjuge Isabella Clara

instructus, simulac in aulam reversus esset,inter Comites cubicularios

Regis receptus, sic Curiae, quae de regni portlagallici rationibus consul. . tabat, adscriptus est. Neque tamen non aliis gravioribus de salute totius Monarchiae deliberationibus adhibitus, inter caetera suasit, ne induciarum tractatus cum Belgis Foederatis abrumperetur, licet hi pro liberis populis agnoscendi forent. Dissitast vero magnopere,ne Mauri tota Hispania ejicerentur, & periculum a tribunali Inquisitio nis sibi ea propter intentatum gravi oratione discussit. Quibus aliis que documentis cum solidam prudentiam rerumque usiim Consilio: Regio approbasset, Pro Reae Siciliae anno :6ndictus est&constitutus.. Iliusquam vero iniret magistratum, diligenter ea omnia meditatus, quibus tanti honoris nominisq; mensura impleret, dc majora quaedam in regni salutem animo agitans, quam quae ab Anteccstoribus esient praestita ; a Rege facile impetravit, ut salarium, quod Pro -Reges a G-cieicbant, sibi duplicatatur,oc pro bis mille solidiisetu ducatis, quater

393쪽

3 ACTA ERUDITORUM

mille in singulos menses praeberentur. Adita ergo cum imperio Si cilia scujus hic descriptionem Autor interponi duo maxime sibi proposuit, quibus insigne beneficium afferret Siculis, & Magistratus :ui

memoriam redderet immortalem. Cum enim intelligeret, & domi turbari tranquillitatem Reipublicae sceleribus & maleficiis, qua pas sim Scimpune perpetrabantur; & foris piratarum Turcicorum incia sionibus, qiii quotannis oram maritimam depraedabantur: purgana dam facinorosis hominibus provinciam, & piratas armis repellendos statuit. Edictum ergo proposuit, quo, quae negligentia priorum Pro Regum invaluerant, vitia & delicta, severe prohibuit: secundum quod , cum jus incorrupte diceret, & non magis in tenuiores quam po tentiores animadverteret, brevi quietem & securitatem toti provinciae praestitit. Quanquam in levioribus delictis facilem ac indulgeri tem se praebuit, saepe etiam pro ingenii sui urbanitate inexpectatas facetasque sententias tulit, quibus calumniis actorum occurrit, & strictum jus aevitate mitigavit. Quarum sententiarum memoria & alias in scriptis animisque hominum viget, & exempla non pauca per hoc opus dispersa sunt. V eluti cum juberet eum, qui alterum accii sabat stupri violenti in filiam admissi, gladium in vaginam quam in stabili manu gerebat, recondere; quod cum accusator negaret fieri

posse,quod manus vaginam tenens vacillaret: non magis veros ii esse pronunciavit pro-Rex,mulieri invitae vitium esse oblatum. Revocata justitia, singularem suscepit rei maritimae curam & ipsam a Pro- Regibus neglectam & valde prolapsam conductisq; navarchis peritis libmis classem ornatissima instruxit: cujus auxilio non arcuit modo piratas Turcicos a litoribus Siciliae,sed &Turcica esasse victa& profligata, magnas praedas ex oris Turcicis egit. Quo factum ut nomen ejus magna esset gloria, & a populo Siculo, quamvis tributis exhausto, am retur & coleretur. Quare cum Regis jussu, exacto Praefecturae suae triennio,Neapolitano regno imponeretur: non dubitavit,priusquam provincia decederet,Panormi celebrare ordinum regni comitia,quo rum decretis amplissime laudatus Neapolim trajecit. In hoc regno

cujus conditio & status hic ab Autore delineatur ) gubernando eandem viam institit, deditque operam, ut justitiae pacisque strenuus as

sertor haberetur. Copias vero eo majores terra marique conscripsit,

quo ampliores erant prae Siculo hujus regni opes & facultates; &

394쪽

MENSIS AUGUSTI A. M DC XOX. 37s

classe sua non Elum Turcas, sed & Venetos infestavit, in quos singulari odio ferebatur, eosque imperio maris Adriatici exuere tentabat. In quod eo acrius incubuit, quod in alterum triennium magistratus illi prorogatus esset. Neque enim dubitavit cum Legato ad Venetos Hispano Alsonso de Ciaeva, & Petro Toletano Gubernatore Mediola. nensi, famosam illam A. 1618 conspirationem vel conflare, vel omni ope fovere & juvare, qua nomen Venetum exscindere parabant.Extat inter opera Abbatis Sancti Regat is hujus conspirationis historia Gallice perscripta, etiam Autori nostro ab elegantia laudata, sed cujus veritatem nonnullis in locis in dubium revocat & emendat. De ipsa conjuratione Autoris nostri hoc est judicium, quamvis illa non D. isset mature detecta, in ipso tamen opere successu fuisse carituram. At Pro- Rex noster adeo persuasus erat rem successuram, ut de ea quasi peracta& feliciter perpetrata ad aulam literas daret. Quod dc reliqui autores conjurationis fecere, dum sitam quisque in hoc consilio reperiendo&exequendo operam venditare, & laudem ac praemium primus referre cupit. Unde ossiunius ex irrito rei conatu eo plua pudoris & indignationis cepit, quo certiorem de exitu felici spem animo conceperat. Neque non adversus hic calus ad evertendum Oossinium plurimum contulisse visiis est. actum enim artibus Veneto

rum, & odio Nobilitatis Neapolitanae , quam plebis gratiam captans a se alienaverat, ut multa de eo sinistra in aulam perscriberentur, & in suspicionem regni affectati is adduceretur. Sentiens ergo aversum a se aulae animum, Regi se per literas purgavit, & omnium ordinum benevolentiam colligere studuit, praecipue ordinis sacri, dc in his Iesultarum,quos plus vice simplici offenderat. Verum ea re non dimi nuta suspicio, sed aucta, praesertim quod ipso festo trium Regum anno 162o coronam regni in regio the lauro reconditam, inspectantibus multis proceribus, veluti per ludum jocumque capiti suo imposuisset. Quam quidem admonitus a Principe Bisiniano, eam non nisi caput Regis decere, statim deposuit. Aula tamen re comperta Cardinalis orgiae mandata dedit, ut Roma se Neapolim sine mora conferret, regnique illius administrationem capesseret. Ab hoc ergo invitus& praeter opinionem, nondum elapso magistratus sui triennio, potestate spoliatus in Hispaniam recessit ingentibus quidem divitiis ipse in sum ius egnum vero relinquens immenso aere alieno obrutum. Uxo

395쪽

s 6 ACTA ERUDITORUM

irem vero cum filio breviori via per mare praemisit, qui aditum tibi ed. regios administros pararent,eorumqti animos donis placarent: ipse per Galliam terrestri itinere paulo serius Madritum adveniens, a Rege omnibusque purpuratis element*r comiterque eSceptus es dc nolita . ne spe redeun i Neapolim, summo splendore vixit, donec Regis Phi- hippi III morte omnia subverterentur. Amoto cnim Duce de Ureda, qui post patrem Ducem Lermaeum, primum gradum honoris αpotentiae in aula tenuerat, idemque socer erat Johannis filii Ducis Oziunii, & in ejus locum a Rege juvene shilippo IV evecto Comite Oli vario, quem Dux noster dicteriis quibusdam pupugerat, in custodi sub ipsa novi regni auspicia abreptus est, in qua per tres annos deleotus, & pendente judicio nec absolutus,nec condamnatus , A. i r d. 11 Sept. decessit. Filium habuit unicum Iohannem Telesium Gitonem, qui & ipse Siciliam pro Rege gubernavit, &in illo magistratu obiit, relicto itidem unico silio Caspare Telleso Giron qui eae duplaei conjugio & opibus & utriusque segus prole auctus, anno Iby moKens duos filios reliquit, Franciscum hodie Ducem Ossianae, dc Josephum. Praeter haec vero, quiarum summa capita attigimus, haec Vita distincta est multis non solum digressionibus ad docendum vel oblρ- istandum lectorem accommodatis, sed etiam acute dictis, facetiis, ciamoribus, aliisque ad interiorem Ducis Oiliunii vitam pertinentibus, quae ex diario Thomae cujusdam, familiaribus Ducis ministerii, indea teneris usque ad ejus obitum adhibito, Autor se di icissa refert.

Medecindeta Faculte de Monipelier.

fortationes duae, quarum altera de falis acidi e sanguine extracti ne, altera vero de quantitatis principiorum Uin sens bilium proportione agi

Montis Pessuli,apud Honoratum P ech,a698. in 8. plag. n. oeam de sanguine humano in tru superiori anno p recensui. mus, quamque illustiis etiam Societas Regia Anglicana Phulas phicis

396쪽

t MENSIS AUGUSTI A. M DC MIX. π

rbuti Transactis Ma t. p. m. integram inseruit, Epistolam, vix N bilis io Autor ad celebrem quoque Facultatem Medicam Lipsienissem ac ad alia Collegia inclyta exaraverat, cum aliquis professorum Monspeliensium quem D. Petrum Clarac ferunt,e Dissertatione des Alorum fructura, in o. Sunlcm. T. a.'. . Π. recensita haud ignotum adversarius prodiret,atque in tribus literis spiritum acidum e fanguine destillandi rationem sibi attribuens, non modo Autorem plagii diversi Orgueret,sed & acidi e sanguine a Nostro descriptam extractionem, ac proportionem particularum sanguinis ab eodem inventam, dubiis variis lacesseret. Ast quemadmodum plagii reatum in peculiari jam O ipto, ad nos tamen cum literis Adversarii nondum perlato, Autora se suisque libris studuit avertere: ita reliquas quoque objectiones in

praesentibus Dissertationibus eum in modum refellere voluit,ut e con. trario in prima harum extractionem acidi spiritus e massa sanguinead utilem dc exactam evinceret, acidarumque particularum nonnullas ab aliarum nexu in sanguine liberas ostenderet, in altera vero attestimi idem inventionem, qua proportionem sensibilium sanguinis principiorum deterit, cum prosicuam, tum possibilem comprobaret. In prima nempe dissertatione acidi e sanguine extractio primum multi e do etur usus, utpote vel Recentiorum iis, qui contra rationem δρHippocratis autoritatem omnς acidum massae sadguineae denegant, per experientiam redarguendis; vel ipsi sali fixo sanguinis, e quo aes dum destillatur, non mere scalino, sed falso, textura nihilominus &proprietatibus a sale communi sive marino multum diverso,declaran. do; vel potissimum differentiis temperamentorum corporis humani explanandis, apprime inserviens. Deinde vero cum a morbis salia non tam immutari soleant,quam exaltari, destillatio acidie sanguinis etiam aegrotantium sale fixo ab omni defenditur labe, modo eadem cum bolo rite praeparata, i. e. acido prius accurate spoliata, fuerit

adornata. Praeter quas tamen particulas acidas alcatinis combinatas ac sal fixum fallum efformantes, aliae demum extra harum consortium in massa sanguinea tum volatiliores, tum fixiores, monstrantur, quod non solum urina humana, veluti sanguinis excrementum, majorem rubedinem tincturis florum malvae & heliotropii conciliet recens reddita, quam per aliquot horas aeri exposita; sed & quod dicta urina nunc inspissata, nunc ab aqua affusa iterum diluta, colorem ista-

397쪽

DR ACTA ERUDITORUM

rum tincturarum in rubicundum acidorum adinstar vertat. Quo minus autem moleculae istiusmodi acidae per destillationem ex urina vel sanguine obtineantur, causa in arctiorem ipsarum rejicitur unionem,

qua destillandum inter a copiosioribus particulis alcalicis, fixis & v Iatilibus, absorbeantur; prout spiritus acidi e sanguinis bubali sale fixo rite proliciti exemplo eorum omnino scrupulus evellitur, qui acidum sanguinis sali communi assumto unice ferunt acceptum. Hinc in secunda Dissertation duit de utilitate planius constet, quam inventa particularum sanguinis proportio in Theoria &Praxi pariat Medica, doctrina temperamentorum corporis humani partim Medico perquam utilis & necessaria, partim ipsi proportioni corpusculorum ianguinis innixa, in quantum temperamentum sanguinis non nisi in determinata principiorum ejus sensibilium proportione quoad quantitatem & qualitatem consistat, totius vero corporis temperamentum a temperie sanguinis dependeat, fusius explicatur. Sed ne possibilitassensibilium ejusmodi in sanguine corpusculorum proportionem, non tam geometricam, quam physicam, detegendi ac determinandi posthac vocetur in dubium, ad multos denique Viros Experientissimos provocatur, qui phlegma, spiritum ruffum, oleum nigricans sal volatile, sal fixum & terram, post multos labores, e sanguine humano in pondere aequali cum tota destillata potiione, adeoque sine sensibili particularum dispendio, ipsi viderint atque examinarint extracta . . Quamvis enim praefracte haud negetur, insensibiles forsan nonnullas particulas, sive spirituosas & nitro-aereas, sive alias, vehementia ignis in auras secessisse,iales tamen eo minus videntur attendi, quo ea rum vel minima habeatur quantitas, vel jactura etiam. aliis similibus. ab igne ipso resarciatur.

EIUSDEM MuSEUM PHILOLOGICIM ET

Historici m

398쪽

I Raeter novem, quos vocat, fasticulos varias Dissertationes Histor, co Critico Philologicas complectentes & ejus quidem istas generis, quales illa: stant, quas,cum primum fasciculum A. 169I recenser mus, in Actis nostris p. 336 nominavimus, )Fasces etiam peculiares dc ab istis diversos hinc ab A. isy evulgavit doctissimus Crenius,hosque jam ad ternarium numerum perduxit, & in illos aegidii imprimis Strauchii Christiani Chenanitii, atque aliorum Dissertationes rariores constipavit, quin & in tertio integros aliorum libros,ut pote Chri stophori Helvici Vindicationem potissimorum locorum Veteris, itidemque Andreae Scholii Adagialia Sacra Novi Testamenti repetiit, ac fasces de caetero singulos in fontispicio praefationibus suis sat proli

xis, teXtum vero ipsum notis subinde interspersis,calcemque copiosis Indicibus solerter exornavit. Neque tamen in his acquiescendum sibi ratus, pro indefessa sua industria duas etiam has, quarum titulosjunctim modo exhibuimus, hoc ipso anno addidit collectiones,adeundem ferme scopum collimantes. Analecta enim,quae dicit,Philo . logico-Critico Historica duodecim opuscula continent, quae seorsim olim evulgata fuerunt,Thomae utpote Hayne linguarum cognationem, seu de linguis in genere & variarum linguarum harmonia Dissertatio nem,Londini A. Iobs editam;Merici Casa uboni de verborum inu re accuratae eorum cognitionis utilisate diatriben; Christophori Crinesii Partem priore Disputationis de confusione linguarum. Zittebergae A. 6io ventilatat ; Abrahami Gibelli de genuina MEικογραφίοις Chal foconstitutione theses mittebergae itidem propositas; Laur. Fabricii Reliquias bras in eadem ademia A. i6is primum in lucem publicam emissas; Henrici Κippingit Exercitationem de lingua primaeva; aliasq; ejusdem duas de fetua Hellensica & de charat Ierilus nιvo ; Pauli

Slevogii Dissertationem,unico exemplo maximum linet Hesienisicae in Interpretatione Scripturae ostendentem; Petri Holinii de ρν maero ac authentico charactere literarum Vettris Testamenti in Regia

Academia Carolina A. I 669, deque scriptura seu friptione δε is o, tandem dese move A. i673 habitas. Praeterea una Iosephi Scaligeri & quatuor Marci Zuerit Boxhornii epistolae de lueris Heb=aeo tim,

399쪽

inrisionibus pocum, Celia σ Sudario, ac Persicis 'quibusdam votaui disserentes accedunt, operique integro prolixa de Angelorum linguis Dissertatio Crenium autorem agnoscens praefigitur. Muscum de inceps quo titulo insignire Collectori placuit volumen alterum, Philologicum&Historicum,post praefationem in vocis EcXIII. 22. occurrentis significationem inquirentem, primo loco sistit Isaaci Casauboni de Satyrica Graecorum Ad GRomanorum Gyra I bros duos, cujus & quatuor epistolae, duae puta ad Scipionem Gentilem, totidemque ad lanum Rutgersium perscriptae & nondum hacte nus editae p. 3s7. in apricum producuntur, de quibus tamen, cum singulare quid haud referant, ulterius heic quicquam dicere non atti: net;) quos excipit Cinclops Euripidis Latinitate donata a Septimis Florente Christiano. Hine inscriptio vetus dedicationem fundi coni nens, ab Herode Rege factam, comparet, prout eam Isaacus Cysaubonus recensuit & notis illustravit. Porro ο λυμπικος αγαν inserta tione Historico-Chronologica ab Egidio Strauchio A. 166i descriptus initur, ac denique Io. Lehmanni Schediasina de Serapide, Etiorum Deo maximo, annectitur.

TRANCISCI ARIOSTI DE OLEO MONTIS guINII SEMPetroseo Agri Mutinensis Libesius G. QMutinae, typis Ant. Capponi, i698. in I t. plag. F. Udius tertius ad nos Illustris Magi labechii beneficio libellus hic perVenit, jam quidem A. t 6o ab Auctore suo compositus, in A. 16'o demum e tenebris in lucem a Viro Clarissimo, Oligero Iacob eo, Professore Regio Hasniensi protractus, Halaiaeque typis Io. Phic

Bokenhors excusius. Cum enim oleum e montibus effluens, quod ex India Orientali a pluribus annis ad nos transinitti consuevit,&in Oiscinas pharmaceliticas receptum olei terrae nomine censetur, haud

dissimile Iacobatus observasset Petroleo illi, quod ex monte Zibinio in Mutinensi Italiae tractu destillat, rem gratam se facturum putavit Orbi Erudito, si non inelegans Francisci Ariosti, Icti quondam Ferrariensis, de Petroleo Mutinensi opusculum publici juris faceret,Viro Inclyto, quem stipra laudavimus, Antonio Magliabechio dedicatum . Tantum νςro ut spe sua cauldςrit, ut ab Italis ipsis, quibus Fran-

400쪽

cisci Aliosti nomen nam Ludovicus quidem Ariosius, Poeta. claris simus, exteris etiam innotuit) ignotum hactenus fuerat, avide exceptus libellus fuerit, dignusque a Clarissimo Viro, Bernardino Ramazetino, Prosetare Mutinensi habitus, quem recudi Mutinete, quod

Halaiensis editio rara admodum ii Italia esset,curaret,adjecta insuper Epistola praesentem scaturiginum illarum statum exponente. Ac de ipso videntariosti opusculo, quod doctorum virorum manibus dudum versatur, &Historias inprimis Medicas, quibus mira Petrolei, illius in curandis varii generis morbis Virtus comprobatur, continet, non est ut plura dicamus. Ex Ramarrini vero Epistola ut pauca deis libemus, non erit invidiae. Gratulatus nempe is tum Mutinensibus Petrolei fontibus de praecone Ariosto, tum Ariosto ipsi de patrono in tam remotis regionibus Iacobaeo, memorat, in Estensi Bibliotheca , non solum exemplar manuscriptum Ariosti hujus de petroleo opuscu'.

li,quod cum editione Hasniensi contulerit,sed & alia ejusdem Aucto ris scripta, Dialogum nempe de Divina Providentia, Sermonem de Purificatione B. Virginis ,& Epistolam ad Sixtum IV Pontifidem gerebus summo in Pontificatu suo agendis reperiri. Refert porro, ut scaturigines hasce ad duodecim millia pastuum Apenninum versus Mutina distantes ipse inviserit,inque valle montes interjacente rupem praeruptamine herbulae quidem aut fruticeti alicujus feracem,ex cujus' ventre scaturigines Petrolei erumpant, invenerit. ba ea per scalamin saxo insculptam ad gradus viginti quatuor, satis commodum ad

parvam scrobem descensum esse narrat,quae aquam candicantem con. tineat, illique Petroleum innatare, una cum aqua ex vicina rima defluens. Ut accensa lucerna exactius cuncta perlustraret, permissum sibi a fontium custodibus non fuisse metuentibus ne PetroleoNaphiae ad instar flammam forte concipiente, totus subterraneus locus incen- dio corriperetur. Odorem vero gravissimum ingratumque hakPetroleis captensulas ad integrum fere stadium exhalare, ut verosim desit, cum odoris potius suavitatem Ariosius olim depraedicarit, oleo sum hunc laticem a prisca sui bonitate paululum descivisse, tametsi vim medicam minime exuerit. Bis in hebdomade Petroleum colligi, & qualibet vice ex fonte primario seX libras, plus minus, educi. Tacemus quae de Chymico processu, quo Petroleum generetur, do