장음표시 사용
371쪽
modum disit Dominus ad Morsen. tque hac ultima adnotatione, Iasiue Israelitas omnes crudelitatis crimine omni excipiuntur, ut
te qui beata prouocati diuini iudici, sese ministros O satelles ex e praebuerint. In tempore illo venit Iosue, & intersecit Enachim de mont nis Hebron,& Dabir& Anab, & de omni monte Iuda, MIsrael, urbesque eorum deleuit. D vo besiorum genera in hoc commemorantur capite: alterum eorum quae a Cananaeorum gentibus istara Israelitae seu inuerunt se confecerunt,quod hactenus expositum est: alterum vero, eorum quae ultro fuere ab Israelitis Iosue duce auctore facta,quod duobis his versibus describitur. Vt vero narrationis huius ratio commodius teneatur,meminisse expedierit diuisionis istius gentium,quas in Cananaeorum regione sibi conspectas exploratores referebant. Cultores for- ti mos , T vrb grandes atque muratas, stirpem Enac vidimus ibi. malec habitat in meridie: Hethaeus es musaeus se Amorrham in montanis: Cananaeus vero m-ratur iuxta mare, O circa fluenta
Iordanis. ct paulo post: Terra, inquiunt,quam lustrauimus, deuorat habitatores suos: populus,quem probleximus, procerae staturae est. Ibi et dimis monstra quaedam filiorum Enac degeneregiganteo, quibus comparati q si locustae videbamur. Atque horum oratione Israeli- tarum vulgo regionem illam expugnari non posse persuasum erat, propter duarumgentium genera:alterum filiorum Canaan, quos o magnos es forti imos at . muniti imis in urbibus habitantes nam
rabant; adeo . feros aiebant, ut a 'alios deuorarent: alterum et cromona magnitudinis, notas oli fortito inis se ferocitatis, nimirum ex Enac sanguineprognatos, cuivi nomen tyis regionibus se ex magnitudine ex crudelitate fuerat decantati Tmum. His ita . duobus nominibus,maxime vero gigantum bis facta mentione perterrefacti oraclitae, ab ea quam diuinis promi is habaerant, fide abalienati,re itum in Aegyptum meditari, atque de nouo se optando duce agere coeperunt; quod graui me accipientes Io ue se Cales, sciderant venimenta, ct ad omnem multitudinem filiorum Israel locuti sunt: Terra quam circumimm,valde bona e in i propis πι fue- 9.-rit Dominus, inducet nos in eam, ct tradet tumulatae ct me e ma nantem: Holite rebe es esse contra Domitaum, neque timeatis popu-
372쪽
,, tum terra huiuι , quia sicut panem itapo fumus eos deuorare .reri cesiit ab eis Omne praesidium; Dominus nobiscum est, nolite metu re . Igitur hanc idem, quam de diuino erga Uraelem praesidio
Iosue animo conceperat, atque hactenus fouerat, struroque exemplo
genti suae , se posteritati probare voluit: qui post deletos Cananaeos, a quibus fuerat bella petitus, pon omnem regionem, quam uod Dilem, aditam es subactam ; istud etiam monstro um or horrem dum gigantum genus cuim vel nomen ipsum gentibu terrori erat, iatque Israelitarum fidem antea labefactauerat, ultro adeundu -- gendum ubigendum , atque adeo valvandum ouscepit, remi omnem et si fide conceperat, ita ex animi sententiage u es confecit. hoc e i. quodadnotatio ista indicat, in tempore illo, Agmiam Cananaeorum gentes omnes quae bestam inferre decreuerat, excise fundit ins eue hae fuissent ;Ioste ipse ultro venit,es interfecit Enacim gentem procerae atque mons Mosae magnitudinas , quae nomen or genus ab Enac
deducebat,eas non solam natura ac virlim, verumetiam locu , qui-bim habitabat, ferocem dis risimi se praebebat. de montanis H
bron,& Dabir,& Anab,& de omni monte Iuda 55 Israel. t uomtem Iuda historia eum montium trari manestat, qui Iudae in so tem iam cesserat,crim haec scriberentur atque Samariae montes, quorum paulo ante mentio farita est, Iseracliae mons dicuntur. Huius gemtis urbes certo consilio a Iosue euersae sunt, manifestis exemplis declarante vim omnem consitirexpertem Deo invisam, perpetuam esse non pos , adeo ut non eat tantum,sed omnia ipsius monum eta deleam tur. Nemo qui sacra scripta atque venu aliorum a uectorum historias attente legerit, strias ire potest ui se aliquando maximae procerit iis homines,quorum ossa adhuc quibus vi untur loco, sed eos propter morum es vitae immanitatem iusso Dei iudicio deletos intesi gimus. λ idam ex hoc Enacgenere in Palaestinae urbibus reliqui θ re apud Garam ct Azotum urbes quos a Iudae tribu in Iud cum libro
excisos legimus. hoc est quod ubi uncIo declaratur tersu. Non reliquit ullum de stirpe Enachim, in terra filiorum Israel, absque ciuitatibus Gaza& Azoto, in quibus solum relicti
NAM ny n Falae gina regio iro tempore non fuit expugnata,in qua urbes ista erant ae quod Isracot in tot iam urbibus es agrὼ piu
373쪽
cinis es finitimis relictis, quorum urbes agros h cum populus cresse rei e capere posset. Atque hoc loco omnis victoriae summa refertur,quae I raeli in uniuersum ad cribitur,cum tamen quaedam postea a Caleb cir Gathniel atque a Iu .e sibys be agesta atque confecta narrentur. Oportet itaque or temporum es locorum,atque etiam sicriptoris Dii diligentem habere rationem. Haec autem humma proximo etiam versu ponitur. Cepit ergo Iosue omnem terram, sicu i locutus est Dominus ad Moysem, S tradidit eam in possessionem filiis Israel se- cundum partes S tribus suas,quieuitsi terra a proeli is OMNEM terram a Io ue captam eam intelligimus, quam Ura . I irae adire or expugnare capere voluerunt, sicut initio Deus Iosue dixerat Omnem locum quem calcauerit vestigium pedis vestri, et ob is ..iradam cui locutus sum Most. Hoc itaque a Deo Dciu praestitum , de .
derutum quicquid desideratum e , videlicet quasdam urbes nondum captas e thuo loco inferius videbimus; ita ut, quod adsummam atti net,adeo domita regio omnis fuerit,ut nusius praeterea vel princeps,
vel populus I raelitis de partitione or posse ione agetibus ne otium
facesserit. 'uamobrem Io Nepetentibus requiescendii cupidis, tra didit eam in possessionem sit: is Israel lacundit in partes,& tribus suas. partes hic intesiuimus maiorem idiam diuisionem in noue partes cum dimidia,quae a Iosue terminis con stitutis facta est atque voculam E T exposiviuὲ accipimus, pro id ego Secundum partes, hac euiribus suas ipsorum Israelitarum, quibus haec regio diuidenda fuerat. Hebrain ex verbo sic habet, iuxta partitiones corum ad tribus com m. Itaque non de singulorum capitum portioni j, oed de
gularum tribuum terminis, Or agri, interpretamur. Namque
distributionum earu , gizatim per familia Iactae seme, ad
374쪽
co MMENT. IN L I B. IosVE, gularum tribuum proceres cura pertinuit. Huius vero occupati
no atque stud, rationem, or occasionem breuiter historia, inica quod cum nultas iam ab hontibus vexati,aut petiti essent Uraebiae,de agris metando, atque urbibus domibus f obtinendis, o possesion
adeunda cogitarint. hoc ea quod ait, quieuit hae terra a proeliis. Terrae nomen Meton missus pro ipsis antiquis regionis cultoribus v- surpatur, qui nasium ADtempestate besium amplius Israelitis mou runt,nimirum fori imis,quibusq. iam excisis atque detractis, atq. toties re fruara telata: Israelitae igitur cum nultam stibi inferri se iam sentirent,aut metuerent, nusium praeterea inferre voluerut eda partitionem animum atque curam omnem conuerterunt.
Hi sunt reges quos percu serunt filij Israel,&possederunt te
ram eorum trans Iordanem ad Solis Ortum, a torrente Arnon usque ad montem Hermon;& Omnem orient,
lem plagam, quae respicit solitudinem. Davi N A promissa credentibus atque pura fide es piis of cio. excipientibus cumulati si me praestari huius versus initium docet quil pe multo plura loca nunc in partitionis expositione indicantur, quam fuerant quodam in promisiis Abrahae saaco, ct Iacobo significata. 'uippe ut omnia ab euocato Abrahamo smata volvamus, cpperiemus patribus istas terra ea ostesam promissams vltro a Deo, quae inter Iordanem magnum siue Syriacum mare, atq. inter Libanum es c rabiae Dei siue A 'pti fluuium tacebat. 2 ' ero duabus ampli imis regionibus, hoc est Gorum potenti morum diationibus regum aucZos I rauit. , nobis lectio indicat atque dilige ter exponit. Potuerunt siquidem I praelitae,si modo pietate pure colerent, a Deo,utpote iam pol icito, Cananaeorum regiones postillare, uo quodammodo iure,hoc ent, diuinis promi u iuramento apud Patres malis innixo atq.conLIante;eium bene j obtinendi causi ex Aeg/pto e uecti siunt, quo beneficio accepto, promisit diuini veritas con fabat: quam quirim ad conficiendam rem Mosesprior dux;deinde quii i succederet os e deletam fuit. Verum de regnis istas duobus vltra Iordan ortum versus coristitutis,altero Seo altero Og,nihil issis antea
375쪽
antea fuerat promissum; neque ab disdem etiam Israelitas cogitatum, nisi regum ipsorum imputate ac temeritate euenisset, ut itineruimpediendi studio beatam Israelitis inferretur; quod nouum negoculm cum Uraelitae ex honium parte fuscipere coacti, ex Dei mero voluntate sustinere iusii essent, o feliciter confecissent, illorum etiam regiones Deo concedente obtentas occuparunt se pol sederunt. Itaque hoc tanquam auctarium, novumque benescium a
promi is olim aperte nominatis distinctum, o magna consideratione dignum summa piDuegratulatione excipiendum, praeclaro exemplo posteritatu memoriae madandum, ipsi totius terrae partitioni praefigi Spiritu sanctus voluit. Atque hac animaduersione abun-ri satis eriposse arbitramur lys qui rationem inquirunt, quamob' rem besta omnia, quae ultra Iordanem ge afuerint, Uraelitu Iosue ducis appe aio oemper nomine ad cribuntur: haec vero quae cis Io danem fa confectas sunt, non Iosue, qui tamen Ducis ossicium I secundi, non Mostprimo duci attribuuntur, nimirum quod illi de
lecti fuerint a Deo promissorum patribus1 a Zorum ministri: ea vero quae postea exorta sunt Maia , qVae capta siunt regna, ipsis, Di tunc vivebant, I raclitis liberali gratia et ora tremissum fuerint
concessa atque tradita. Iuam vero magnum is beneflcium fuerit, regum duorum auustis se magno nominibus an fatis, se regioni terminis summatim descriptis ostenditur. Atque huius descriptionis exacta per Angulaspartes ratione nobis hoc locoper siqui animus nofuit, quae aquae ad verboru sententiam explicadam faciunt docere contentas, se lectorem vela sacrum Apparatum,in quo de hac coro--,s, ἡ graphia singulari libro agimus, remittet, ου, et monentibus ea lege- α lib.ca rare , quae pietate atque doctrina insignis vir t . in hunc ipsum Io fue librum commentatus diligenter obseruata conscripsit. Igitur enientia huius primi versus, vel, ut a nobis indicatum est, Dei bene clauduersu Israelem ex ipso auctario endere incipit,velsummam regum omvium, qui victi aesti se regnis Poliati fuere, complecti tur quam deinde per partes explicat. A tque reges tot occidi je, mi gnae atque adeo essectae felicitatis manifoltam ess argumentum,quod
non in vacua Israelitae venerint, eat occuparint, sed in culta atque
habitata ; nec Nero defensore carentia, sed defensore atque a Deo Domino es possessore instructa es custodita, cuius maius ese olet studium
376쪽
studium, ut ita quam ducis cuiuspiam, vel principis aduocatio aut conducti,ut nonsua, sed commissa tueatur. Itaque reges non tantum fuderunt, sie perculserunt fui Uraeco possederunt terram eorum, eosi permultos, nempe tres , iriginta, ex quibus 7 ci duo primi uarum regna promi u etiaμ addita sunt,es regio um opulentia amplior potentia sorii imi fere: imprimui
Seon rex Amorrhaeorum, qui habitat in Hesebon, dominatus est ab Aroer, quae sita est super ripa torrctis Arnon, & mediae partis in vallo, dimidiaeque Galaad usque ad torrentem Ieboc, qui est terminus filiorum Ammon. R E G N i amplitudo ac potentia exsertio imi lutei patentis solidescriptione arguitur, regia ipsa urbe Hesebon amplisi a cum primis nominata. Iam nquit, regia Hesebo fuit regni vero termini gu- fres se magni sic connituebantur: b ortu meridiem verseus i Aroer urbs,quae Arnon fluuio adiacet, initium termino dabat. erat verbAroer in medio fere ui tractu, ita ut brui' decurrentis rapave suffontem sursum legenti s in Galaaditidem regionem ascender iur; ius dimidiam partem Seon regni terminus occupabat ad Iaboc et sique fluuium alter , qui non procul ab Arnonis capite exortus in Tiberiadis lacum defluit. Atque qua Arnon procurrit, Moabitas, Iovero Iaboc abortu ad Septentrionem deflerisit, C monitas nimmos hoc regnum habebat. Hi igitur ex Auurali, es Boreali plaga sines Seonis regno erant; orientalem vero Galaaditidis tractus partem frabum montes cam ue claudebant ioccidental S autem terminus
se habebat Et a solitudine usque ad mare cineroth contra orientem, Musque ad mare deserti, quod est mare salii stimum ad orientalem plagam , pcrviam quae ducit Bcthiesimoth, & ab australi parte, quae subiacet Aseroth usque ad Pliassa.
A C R v M monti in adiacentem, eund g. plani mum, atque pascuum accinermo Gharaba nominat: se Latinus interpres nunc solitudincm,rursus Asirium,aliquando planitiem,ut Chaldaeus reddit: Grlaeca versio vocabulum ipsum Araba reliquit, atque hinc Arabaea nomen traxisse existimamus. Igitur ultra Iaboc fluuium agerptim imus erat es pascuus,qui Seon, regno casinebatur ad eum que lacum,qui a Iordane praecipue es olim olim a citharae similitudi-
377쪽
ne Cinerethsiue Chyneroth,Syrica vero lingua Genlaar siue Gene- , reth,Graca aute Diariaris pones fuit appetiatus cuius siue littus, siue marginem orientalem hoc Seonu regnum sibi vendicabat adussi cum istam magnum in quem postremum Iordanis influit,m area
serti,siue solitudinis siue pianitiei oc est Gharaba ab antiquis idem 4e salis lue sitim imum oropter densi imi liquoris natura dictum,
cui Graeci ' altida lacus nomen fecerunt. Huius etiam orient tim marginem regni Seon Occidentatis terminus occupabat, qua in Beth te motbitur,cetera vero, quae meridie oectabata Arnon et q. qui primus a meridie ortum ver m a gnatus est locus , aquarum e montibus altis effusiones claudebant, quae nomina Latinus interpres
ita reliquis ti crat, oto De Asedoth, ct Phastis. Namque. Asdotb, idem quo effusenes; ha ha siue Phista, men Chaldaeus
parapbrasses interpretatur. Hi Jane huiusmodi locus, Vertientes deia cumbre,dicitur;quod culmen Abarim montium esse integi mus, qua subiecZa istis montibus A roer urbs de icitur. Atque maximam ius regni partem monitarum ditione Amorrhaeorum rex ben ocre a se a GMo e refertur, producto etiam de ea re antiquorum carminum testimonio , quibus ex rebus omnibuου quanta fuerit Seonis istius potentia argitur atque ex consequenti Israelitarum diuino bene rio victoria maxima commeritur. Neque vero alterum cis Iordanem regnum huic vel regis amplitudine, O antiquitate Gque fortitudine, et agrorum stactys,locorum naturis cedebat.
t Terminus Og regis Basan de reliquijs Raphaim, qui habitauit in Astaroth S in Edrai. REGEM ipsum in primis es ex genere, es ex re gys urbibus etiahistoria ampli imum fuisse indicat: nempe qui ex antiquis istis gantibuπ prognatus, qui propter corporis magnitudine , horridomatque efferum vitae genus, Rephaim Voc in terrae atque e cauernis ' μ' geniti tacebantur;hos enim ab Ammonitis olim excisos segimus quorum tamen se genus o nomen or hic adbuc tuebatur, utpote ex aliouo ab istis Huperstite oriundus, cui duae magnae urbes regiae metropo eis erant: A arotb, quam a e citate sic ic am yretamus , ut altassise ueta. ostendemus es Edrai, quam Ptolemaeus ecundum C aratum agros, Adarae nomine,Dcat. Huius etiam re potentia ex vario furcuia i
378쪽
Et dominatus est in monte Hermon & Salecha atque univer . sa Basan usque ad terminos Gessuri & Machathi, S: dimi- diae partis Galaad,ad icrminos Seon regis Hesebon. H E RMON Libani montis pars, ramentumg. est a nisi γ, qu bin abundat, Vastatio siue Vastitis dic s. vel etiam ex eo quod imterierin se praecipiti et alge a monte Libanopraescindatur. Hic mons Seoxi regi Basan terminus ab arcto fuit, et que ad Salesiam urbem, qua ultima a Septentrione ortum versus erat, a qua deinde Bassenae a regio Graecis Bethanaea dicta , Gessuraeis se Machataeis, qui A
meniorum partem obtinuisse dicuntur a septetrionali plaga confin bus 1 deinde vero longe lates Galaaditidis tractu, hoc est dimidia parte ab ortu ad austumprocurrebatur, quoad in Seon ditionis Ones deueniretur. uippe Sem se Og Galaad agrum Iaboc fluuio intem , lecto partiebantur. Atque horum Rexum se potentia o regnum atque imperium cui modi exitus habuerint, subiunctus octendit versin. Moyses famulus Domini & fiiij Israel percusserunt eos, tradidi tin terram eorum Moyses in possessionem Rubenitis MGaditis & dimidiae tribui Manasse. ILL os excises funditus' deletos verbum percusserunt signi cat, quo ultra antiquum promi sum, non autem praeter Dei consi
lium factum fuisse, appestatio ista famulus Domin i & fiiij Israel,
docet quippe cum isti , ut Disurus Domini , lassorum beatarum sust nendorum es conficiendorum auriror fuerit Pi vero vi Israelis, hoc
est ρ stanti cum Deo siby praelium sustinere, hostes perdere se ho
stilia regna iure belli occupare potuerunt: eadem etiam auctoritate duae in regiones Reubenit is cir Gaditis atque dimidiae tribui M.
nussu possesse fuerunt ilia conditione, quae huim libri initio comm morata est. Igitur quod ex Most se icto istas tributum est, referri e
loco oportuit, utpote quod ratum legis imums esset, se nusia ex in te mutandum, aut innovandum. Hebraice etiam in hac posse sonu 'datae commemoratione adiunctum i ad famulus Domini repetitur. Atque has tinus siumma relatio fuit eorum qua cis Iordanem gesta, atqueconfecta fuerant. Iam deinceps ea referuntur, quae a Io
promis serum raestandorum mini siro a D, traictata atque coostituta sunt: Atque hic,q o Mon legi tor, nec nouae alicuius rei auictor e iuri m
379쪽
iurisiurandi Dei procurator es explicator esset congitutus, cuius ad
eam rem auctoritas certas iam signis constaret, Dei famulus appellari non solet. c Mosis in tota Dei domo idelis dictus est cita ut qu/c. quid iubcret,etiam nota antea iussum ab oraculo petitum credi oportuerit: Ios/e nihil nouu at talit,nisi ministratione et exercitationem tantum earum rerum,qxa per Mosem praedicta praescriptaei fuerat. Hi sunῆ reges terrae, quos percussit Iosue &Qb Israel trans Iordanem ad Occidentalem plagam a Baalgad in campo Libani usque ad montem Libani, cuius pars ascendit in Seir; tradiditcheam Iosue in possessionem tribubus Israel singulis partes suas. 'i T O T i v s expugnatae atque captae regionis summa descriptio certis atque istoribus termin praeponitur , quae nimiru ultra lexaginta H 'anicin para angas, qu.is Leucas vulgo dicimus, hoc est Italica miliaria eirciter ducenta latitudine non continebat o latit dinem ab Austro ad Boream ex nostrorum Colmographoru praeceptis metiamur longitudinem vero ab occasu ad ortum observemus,quam Regio ista ad nonaginta circiter passium misita exteribat; admirandam profeciso caeli temperiem agrorum, ubertatem, quae tam exiguos acto tot regna, tot urbes, tam multa oppida , tot pagos es muni
ripia hominibus pecoribu que refertis ima aleret. Verumenimus quod montibus o Libus, campisque frequentibus Regio ista omnis constaret, di i omnibus fertilibus multo maiorem ad habitationem es culturam , quam pro soli per lineam rectam dimensione ocum praestabat, ut in sacro Apparatu ostendebamus. Termino rum vero, qui in Versione nostra traduntur se a summa expositio. 67 trans Iordanem, nocest a Iordanis altera ripa,quae ab ortu transmisiis occidotalis est :ad occidentalem, ipsum finem, qui in magni Maris littore constituitur. At verba septentrione in Austrum secundum latitudinem occisi sunt reges omnes, qui regnabant ab urbe, cui nomen erat Baalgad, in Libani rad cibus adiacente campo inque ad montem, per quem in eam regionem, qua Seir dicitur,ascendiamus. Erat vero Seir Idumaeis patria a Deo concessa. S.S.E. ciuia in pus unem Esau dedi montem Seir. Atque mons i e Cananaeam re- PM.1.gionem ab austro occasum versus claudebat. Lectionis nostrae verba
quaeim expendere ope precium fueris, trans Iordanem ad Occi- Aa a den'
380쪽
dentalem plagam. Indicat expostio haec vocabulum, acci pi debere: At si is, qui legit, una cum I raelitis ex Arabam tractu mententibus Iordanem tra mi erit quibus plaga cris Iordanem oris
tales,trans Iordanem vero occluentatis erat . Ex Hebraico ad verba
exprimerepo sumus trans Iordanem aduersus Marc. Non enim fgnificatur hoc loco quantum siecundum logitudinem Pacium istas priamis Uraelitarum expeditionis. et besnssuerit occupatum, sed potius quantum oecundum latitudinem , quam fere o tum tunc expugna tam fui se accepimus , at vero qua longitudo consideratur, non fuere omnia loca debelgata, quippe cum Sidon, Azothm ct A calon, se
. Gaeta omni is Maris ora intacta tunc manserit. Baalgad in campo. Libani. Libanin nisins a septentrione terrae promisae terminus con-υ stitutus erat, ut Idumaeorum montes abo fro. S.S.E. Ne mouea-υ mini contra eos, neque enim dabo vobis de terra eorum quantum potest et niuspedis calcare vestigium.vsque ad montem Libani,cuius . pars astendit in Seir. Meminerit diligens Leictor nos Latinae inte pretationis exemplar de cribere, quod e Complutensi editione in rense Biblio ad verbum expresiimus. id autem si cum Hebraica secti ne conferatur, non usquequaque e ictum reperiri, quamquam singillatim ceteris Latinis comparatu singulis prae, Zet. uaedam e
tur Latina exemplaria , ut Lovaniente, atque Plantiniana omnia
carent hoc loco ista posse suo Libani, habens usque ad montem
cuius pars ascend it &c. Quo plane ad verbum cum Hebraica lectione , se cum re ipsa conuerit. namque ut altera ex parte Lilanisue Libani Campus, ita ex altera Seu montes, siue a census in illas montes expugnatae regionis fines indicati sunt; atque ita Chaldaeus, ita Graeci interpretes legunt, nisi quod id, quod nosser transtulit, cuius pars ascendit in Seir: Sic Chaia re interpretabatur, usque ad montem partitionis eadem fere sententia; nimirum montem istam, quo ascenditur in Seir artem siue ramentum esset orum montium Seir , ut etiam n ira versiosignificare videtur. Verontamen illam partem ad Israelitas attinere deo i partitionis montem, ue diuisi nis vocari, Hi stanice monte particio. vero Graeci interpretes Him Hebraico verbum sine pun Zis legerent HHEI K. qu abys a . a dis vocalibus adjunectis, etpartem , et et Guem siue brum signif reposset, quantum imitari Graecis literis licuit, Hebraeam vocem