Bened. Ariae Montani Hispal. De optimo imperio, siue In lib. Iosuae commentarium

361쪽

CAPUT UNDECIMUM.

nihil temere, nihil inconsiuit , nihil crudeliter, nihil Eulte,ambitiose aut avare,contentiose aut uitae, nihil ab Ego summo Duce at Imperatore tot latiris rerum o locorum occasionibuου,opportunitati-

sis , marietatibus o felicitatibus actum geuum V fuerit sed omnia eae diuini iv fpraesicripto obseruata, curata , 'curata, se expedita constiterint, praesicripto, inquam, incosii Dei famulo diuinitus factoo mandato, quod seu a obseruantia ab hoc prae fant imo viro ac ceptum, cultum, se curatum atque effectum fuerit in neutram pam rem declinando reque adiuexteram, neque ad sinistram taut qui quidpriuate ac Uintim dubitari inquiris de Iosue ossicin or m nerilus posiit, hoc uno testimonio exceptum absoluatur ovem, Iosue accepti a D eoper. UMosem ossis, sui leges, magna cura aidicisse,

obseruasse, coluige, atque face ise in istat ire et uumi omniaprincipum atque Imperatorum piorum exemplum qui si secum sui cum

rebus o populis quam optime acitam cupiant, vanis humanae sapientiae atque seuperbiae,ambitionis , cupiditatisi deliramentis reiectis ac repudiatu,unicam diuimae voluntatis dis plinamper Dei minurros meros atque egitimos traditam se expositam,pure Mancte se religi se colere, obseruare atque exequi debent: idi sibi ex Dei beneficio os re es expectare , quod huic optimo maximo i duci constrmatum fuit: Tunc dirige sviam tuam,o int giges ea . huiusmodi namque ouccesssus exemplum iam daeinceps totis capitis huius versi bus ex - ''

ponitur .

Cepit itaque Iosue omnem terram intonianam&Mes idia-

nanu terramque Gesseri,& planitiem , &occidentalem pla-. gam, montemque Israel, S campestria eius. E A omnia loca, quae continuata ab ista expeditione besi obsidioni- i u praesi s se vari punis capta sunt, indicantur, ostenditura. nu tu vel soli, et naturae, vel operis munitionibus, nussis hominuuiose ribus,armis ingenise,arti in , oris, nuris avarati res, nulta rerum oa,t temporum di cultatibi externas ianus τι noriae,quam Deus II rael, ef sciebat, impeditum aut interruptum fuisse ementum. Id vero, et niue alite primum hoc versiu proponitur, deinde autem sino a- tim oujs entibi exponitur ver ibus. Appestatur his Terra Lota- 'ina Septentrionalis tractus, uti ex apposito nomine meridianam, Liquet. N en vero Gessen cum alias in sacris descriptionibus,' te r quam

362쪽

COMMENT. IN LIB. IosVE,

quam in hoc libro, non inueniatur, ab interpretibus non exponitur quamquam ex Hebraeis aliqui satu esse putent dicere aliam ese ab ista quae Uraeli in Ae rapto a Pharaone est concessa. QAtque hocsuasio

te constat, non elle hanc eandem cum isti. Verum nobis descriptionis rationem obseruanti,us, videtur hoc nomen non proprium regionis alicuius esse, sed commune eorum locorum, quae pecoribus pascendu

opportunisi a essent: a Iumi fuisse ab Israelitarum populo istae

.aeducto,ad istius C lj traritas imitationem, quipraeter ceteros

pascum erat. idi aperie significasse videntur auctores Midri, qui suo isio semipoetico orationis genere scripsere, merito quodam Iuda factum esse, vi regis Gessen siue Gossen cutroque enim modo pronuntiari potest ex C segnio absorpta in hunc agrum migrarit. Itaque ut communibus rationi ου atque notis tractuum, plagarum, se situ atque caeli,solis naturae hanc partitione historiae auctor coeperat , cetiam terram lenibus costibus es campis distinctam, eundems pastionibus opporinnam Gessen appetiauit, se ab ea, quae penitus depressae ,HItinxit. uam vero occidentalem hic legimus,ex vocabulo H draico campestrem se planam interpretamur. tque horum verborum interpretem diligentem Chaldaeum existimamus, qui totu hunc versum ita explicuit,Etpossedit Uraelomnem terram hanc montis, ct omnem terram Austri, or omnem terram Gosen, o depresionem, ollanitiem es montem. Urael, o depres ionem eius. Porro quinam hoc loco Israelis mons appellitur, incertum quibusta eg: n bis LMas sententiaplacet,existimantu hunc esse tractum ista montis, in quo Samaria postea condita fuit,quam certis e scripturae testse ioin. . monidis ab Ugo praetermisis firmare posse videmur. Apud Ioannem inis Euangelio sic legimus: Abiri iterum Iesus in Galilaeam,oportebat auri tem eum transire per Samariam: Venit ergo in riuitatem Samariae,

is quae dicitur Sichar juxta praedium, quod dedit Iacob Ioseph filio suo. ,, Erat autem ibi foni Ia l. Et pauta post: unquid tu maior es patre nostro Iacob,qui dedit nobis puteum, or ipse ex eo bibit, o eius,

is es pecora eius', non post multa: Domine video quia propheta es tu, patres nostri in monte hoc adorauerunt, se vos dicitis, rauia Hier D solymis est locus,vbi adorare oportet, o c. Itaque totum istam Samaritani montis trarium, Uraelis molem avestat'm existimamus, siue nomen hoc etiam via Cananaeos Postquam Israel illae in Aeg tum migrasse

363쪽

migrasset, et tam fuerit, siue ab Israelitis eodem reuersis fueris ex. veteri recordatione renouatum, cui monti et sies adiacentes fuisse oriae or alijs lectionibus obseruare licet. Et partem montis quae ascendit Seir usque Baalgad per pla-; nitiem Libani, subter montem Hermon: omnes reges corum cepit, percussit S occidit.: H IE C totius regionis summa descriptio est, duabuου mundi plagas comprehensa,Meridionali cr Septentrionali: αuippe de occidentali atque orientali terminis iam superius est signi catum. Claudunt autem Cananaeam regionem ab G ustro Seir montes, quos Esau ij Idumaei habitabant, a Borea vero Libanus, Syriae Damascena times. Vtrumque hunc sinem hinoria signi cat montibus duobus indicatis, altero ad Seir Idumaeorum pertinente, quem Graci intertretes Hebraico vocabulo, vote signi catione non carente,indicauere, αα κ, quod Lucm vertere posiimmoue depexum veldetonsum : ut L at in svocantur montes qui neque rupium ab eritate, neque arborum densitate horrescunt; contra vero alteri montes dici solent , qualis fuisse videtur Seir, cuim nomein horridum, alterum elissum ue visiosum significat .atque u rationis Latinae ationem habeamin, coniunctionem Et expositionis vim hoc loco obtinere dicimus; vi, Etenim, apudcides, Romanos: Etenim totam rem cognoscite ita istari Scilicet o mo c. .. bis se debilitate carebis. Namque ex Hebraica praepositione. M I Nsair. i. interpres nonZer hoc vertit. EP autem huius versus ista sententia, Omnia is fuisse de agata, tum interiora terrarum, tum etiam te minos ipsos,nempe montem, qui ad Idumaeorum Seir pertinet: se cetera omnia interiecta, et que adurbem siue oppidum , cui genies ista nomen Baalgadfecerant, propter fortunae siue felicitatis numen, ALdem ab His proprio errore cultum. Erat autem locus ipse in ipsa Liabant celeberrimi monto planitie sub monte Hermon. Sigyi cat quidem Linum candorem . Her non vero excisione ; ita inter varij omianis loca es nomina insaniens ista gentium sapientia fortunae siuef --

licitatis nomen ,numen ac templum sacrauerat,quibus neque pua omi- na neque numina,neque nomina quamuὼ au sta es sacra, quamuis . diligenter ac rite procurata es inaugurata profueruvi, aduersus I raelem es Io uam,qui omnes reges eorum variis nominibus appeta ios, Pari s voro coporum obseruationibus natos, varise etia ritibus,

364쪽

'COMMEuri tu illl. Iosv Εἰ sacratos, varise tutelaribus δ' sidentes, cepit, percussit M occidit rauis non intestigat verba omnia haec aduersus et anum o stolidam

destis opinionem fuisse consulto scripta ' quippe huiusmodi rerum

atque verborumpartitionibus disciplina ista constat, ut quosdam ex hominibus Magis secaptiuitati obnoxios tradat;quo dum vulneribus accipiendis expositos non tamen igni erro aut actua occideris, quo sim vero contra;alios autem iis infori mys, aut horum parte immunes constituat,ut nobis suo Aco,dum de js certo consilio agitur, in candum erit propitio Deo,atque omnia haec an ima se communes atque simi imi harum omnium reram exitus Vienderunt. siquidem omnes capti, omnes percusii, occisi omnes fuere, unius Iosue et O se virtute diuinitus concessa. Reg. vero unam omnibus istas h ram perdendis obseruauit Ioseue: neque cui quam illarum singular Lus horoscopis ea detentus, quominus beati stingulis ligato mors etiam inferretur, Dei virtute duci or sipienti communicata. Multo ter ore pugnauit Iolue contrateges istos. SVPERi us versu decimo legeramus, Iosuen statim reuersum Asor urbem cepi se:eis narrationi ceterarum urbium captarum imtegra ratio, atque totius regionis debe alae pummr descriptio ea adiunctam oluit vero auector haec sic accipi, is trauis imo temporis bla somnia haec confecta e se exintimarentur, quamobrem perpetua fuisses Lindicauit,verum diutius durasse exponit, nempe a rea missi Iordanis die, et que ad re ionis partitionem, o di Eributionem se

pum continus annis,ut a nobis ex sacrarum uectionum ob eruatione

in sacro Apparata disertum est,aW.ctia in libra, i oeseris mundi

inscribitur culenter explicatur. Hanc vero rationem Iosephus non stris exactetenuit. Huius autem protruictionis causo,neque certius,

neque breuius tradere alite possumus, quam si ex ipsis si cris auctoribus petitas referamus. O quam bonus es suaus, est Domine piritiutuus in omnibus t Ideos eos qui exerrant artibus corripis ;or de qui spe a't,a mones,, as queris; ut relicta malitia, edunt in te Domine. Istos enim ansiquos inhabitatores terrae se nctae tuae quos

exhorruisti, noniam odibilia opera tibi faciebant, per medicamina, ct sacri cia iniustia, or filiorum suorum necatores sine mi ericordia, ct comestores vi cerum homisom, deuoratores anguinis, a mediosacramento tuo, orauciores parentes animarum inauxiliat

365쪽

c Apur v Norci MVM rum perderevolusiper manus parentum nostrorum ut digna pem ceciperetperegrinationem puerorum Dei, quae tibi omnium charior en ceterra. Sed cr his tanquam hominibus peperciati,ct misisti antecelli res exercitus tui v stas ut is spaulatim exterminarent. Non quia impotes era, in beati subjcere impios iustis ,aut lesti s saeuis, aut ver- ις bo duro simul exterminaresedpartibus iudicans dabas locum poenia c. ientiae, non ignorans quoniam nequam est natio eorum, se naturalis cemalitia ipsorum, se quoniam non poterat mutari cogitatio Egorum in perpetuum, sec. quae ussic de expectatione gentium istarum fusius. cecommemorantur, quibus demum adiungitur: Docui, Ii autem p elum tuum per talia opera,quoniam oportet iustum se se humanum, oes bona liei feci iii silios tuos: quoniam iudicans di locum in pecca- r pinnitentiae. yliam quoque huius protractae expugnationis ratio- μnem in suis libris tam ines eaepositam reliquis: Non timebis eos, quia re Dominus Deus tuus in medio tui ese, Deus magnus es terribilis,ipse Deutet. Uu-et nationes has in conbiectu tuo paulatim, atque per partes. Non poteris eas delere pariter, ne forte multipliceistur contra te beta siae terrae. Dabiti eos Dominus Deus tuus in conoecta tuo, o im 'terficier istas, donec penitus deleantur. Tradet s reges eorum in m nus tuas, se dis cris nomina eorum sub caelo,nusius poterit resistere tibi donec conteras eos. Vuamquam vero haec a Mose explicata ratio 'non solum adhuncseptennio toto exercitam expugnationem, sed ad omne id tempu quo vicini itimis hostes durauere,pertinet ; tomen initiKm fui,in hoc etiam septennio constituit,quo temporediu norum promi forum constantiam se veritatem, hoc etiam in rerum genere, Ipraelitae certis atque continuo experimentis cognoscerepotuerunt,cum tot reges se regna vicerint,vastaverint es perdiderint,

eorum i atros or urbes ipsi posierirint, ex quo credere sterares debuerunt, ceteras gentes atque urbes omnes Deipraesidio nixis atque

et is fore etiam expugnandis cir capiendas, dummodo ipsis veraepi ratis cultui, Dijs faciendis non desiisserent. Itaque rationum harum fimma, es Israetitarum admonitionem adsidem , lem, barit renis exercendam, O gentium ipsarum mon:tionem, eruditionem atque reuocationem Jecrabat. ct tamen Non fuit ciuitas quq se no traderet silijs Israel,praeter Euaeum, qui habitabat in Gabaon: omno enim bellando cepit.

366쪽

318 COMMENT. IN LIB. I Os Vr,

QvANQv AM Uiduis se perpetuis aduersum sese, o pro Isia

litarum populis diuinae sit ularis prouidentiae exemplis pulsatae gentes ilia ad veri Dei cognitionem, atque adeo ad paenitentiam se viatam aduocarentur, tamen errorem, scelus atque insaniens propositi tam obstinate tenuerunt, ut praeter eam Euaeorum partem , qui ad Gabaonitarum riuitatem referebantur , nu a alia non modo gens, sed neque parua urbs pacem cum Israelitis inire voluerit ; quamob- rem vi atque armis omnes capi necesse fuit, Wique ex consequenti

perdi es excidi gentes ilias oportuit. Ita esse Ium est, ut in besio constriendo que sulis urbitus inferendo longius te inponeretur .

quod tamen gentilus ipsis nulla subsidio, sied certi inio exitio fuit.

nimaduerte a vero en verbo um horum explicatio, quae H braeam sententiam magis refert, quam exprimit, atque Graecam versionem sequi videtur. Namque verbum negatum non se tr deret , si ita , ut in nonnustis Latino exemplaribus legitur, exponatur , non deditionem besio, aut ante beatam fantam, sed e ationem signi cat: tau penusia urbs praeter isios Evaeos sese et Liris I praelitu tradidit, sed omnes vi atque pugna arm Aue capta

sunt. diuodsi hoc modo exponatur lectio, cum re ipsa es cu- ---plari secriptura Hebraica plane congruit. diuaedam antiqua a . co recta exemplaria habent, nulla fuit ciuitas quae se traderet: quae lectio sua oonte aperta, plana atque explicata constat. Hebraicὶ autem versu hic sic ex verbo habet: Non fuit urbs, quae pacem faceret cum filijs Istaei, praeter Euarum habitantes Gabaon, omnes cta perunt in bello. 'od vero omnes bestando captae dicuntur, hi citer se presie loe,vischolarum sermone usurpari soletino aliter, e ponendum eis,quotquot captae fuerint ab Israelitis, urbes omnes pugnando fui se captas, nusiam vero ultro deditam aeter Gabaoni

tarum istas quatuor. Hoc modo locum hunc explicandum D. gustini, demonstrauit. tque huiuπ perpetuae ct communis om

nium istarum gentium cladis auctoritatem ad diuinum iudicium sicra historia refert. Domini enim, sententia fuerat, ut indurarentur corda eorum , & pugnarent contra Israel , & caderent, & non mererentur vitam clementiam, ac perirent ii ut praeceperat

Dominus Morsiti

367쪽

IMPROBIssi MORUM hominum diuino iudicio ρermissa indurationis mentio, o exempla valde frequentia in sacris litteras obseruantur, quibus disserendis se explicandis pysancti atque docti scriptores insudant. horum sienientiae, quod legere volenti sint e posita, nobis breuitati considentibus, o lectionis atque verborum ipsorum simpliciter obstruata expositione contentis non referuntur. cuius ista breuiter subducta summa est: Indurationem diuino iudicio hominibus accidere ad occasionem opportunitatems visionis culpa grauissimae ipsam indurationis sententiam praecedentis,ita ut induratio prima culpae causa non sit, sed commifae pertinaciter culpae,at stam coargutae accedat,quae cam scelus amplificet, ultionem maturandam atque expediendam accelerat. Huius rei exemplum in Pharaones manifestum, quem Dem ad sui aduersus rebelus se contumaces homines iudici, exemplum obduratum voluit. S.S. E. Vide mi omnia ξη onenta quae posui in manu tua facias coram Pharaone: ego indurabo ι .cor eius, non dimittet populum. Et rursus alio in loco: Tu loquΦ- ceris ei omnia, quae mando tibi, o Ege loquetur ad Pharaonem,ut di- remittat pilios Israel de terra sua: sed se ego indurabo cor eius, ct cemultiplicabo signa se ostenta mea in terra O uti , se non audiet re vos, immittam, manum meam super Aegyptum, o educam exerci- αι tum es populum meum filios Israel de terra Aerapti per iudicia ma- c. xima : Et scient Aeg iij quia ego sum Dominus, qui extenderim remanum meam super Aegyptum, o eduxerim filios Istael de medio reorum. raudin lectionibuου Arad docemur, Deum praedixisse Pharaonis cor indurandum ita esse, signis magnis magni t animaduersi nibus, quibus ad populum per vim se manum validam educendum sit opus Ata ut Aerapti, intelligant apertes cognoscant, imo certupericulis es exemplis sentiant Dei manum valid imam esse, cuinu uania quantumuis firma se obdurata potentia resistere posset. Sed cum huiusmodi indurationis causa exquiritur, diuinctione opus ess, ut apte reddatur. Eorum quae sunt, qualue aguntur, duplex praecia pue causae genus est: alterum, quod a usum refertur, qnori Latinis

Philosophis proprie causa dicitur , in scholis vero genus hoc finalis

causa ,siue sinis vocatur: alterum vero,quod moriens , siue impelles causa apperatur, cuiu proprium in Romana philosophia nomen, r ii est. Huicposteriori ad explicandum adiungitur verbum, quamobrem

368쪽

3 o COMMENT. IN L I B. Ios vr, obrem: mque, ob, in Latina lingua id sortitur muneris, ut ratio- Aeneid.li. r. nem rerum actionums declaret: vi, Vnim ob noxam , est furias.

iacis Ois i . Priora. isti praepositionem, ropter, adnectim i , dicta. muri Virtutem propter se expeti. or Egud, Te propter eundem Em tinctim p dor. , qua sola aera adibam, Fama prior. Igitur cum quaeritur causi, propter quam induratio hominibus stat, iudicium d punitio in sacris libris a signatur , nimirum quod huiu modi hominum induratione paratum iam atque decretum iudicium exerceatu n4mque Maris rubri I raelii is aperti vias, ubi eques Pharao cum

curribus es equitibus ingressus est suis , indicium in se Dei exerceri α, pensit. S. S. E. Fugiamus Israelem, quia Dominus pugnat pro eis. Haec itaque causi fuit, propter quam impististi es Rex es populus indur,ti sunt . At vero rationem quamobrem fuerint indurati, non Dei fingulari atque inuidiosa voluntati, sed certae se manifestae praec denti culpae, atque tanto iudicio digAae Spiritim sane rus ad cribit. Nihil enim Deus odit eu us quae fecit: f d ut iustisi in tu ex se cepta ab hominibus praeterim se aequitatem,praeter honestatis es humanitatu leges, crimina se commissa scelera iudicat, or iudicata vi ciscitur. quid iniquus est Dem qui infert iram' absit. alioqui quo .is. i. modo iudicabit Deus hila muniat ne a diuinae iustitia conusti emoluntate inuidiam,iniquitatem, or personarum acceptionem -- .nem alien imam esse, or naturae diuina contemplatio, o sacra no---.i . bis lectio confirmat. Absit a te, inquit Abraha-,ut rem hanc facias

i, o occidis iusti; cum impio ais i in sicut impius non est hoc tuum

1a qui iudicin omnem terram. nequaquam facies iudicium. Ex quibus multi s a se focis aperte docemur, nusium a Deo iudicium aduersus homines praeter ipsorum culpam constitui , aut exerceri; neque quod

culpa ab hominibus comittatur, ab ipso auectore proficisci,

bisuo peruerso consilio se culpas se interitum moliri.S. S. E. Peril O tio tua ex te Israel antummodo in me auxilium tuum. uodsi i dicium aliquado exerceri contingat, cuius ratio homines lateat,non

ideo tamen deesse aut desiderara minimanda est : quippe cum antiquum obtinere, proprium perpetu μέ Deo sit: scriptum namque est, Ego Dominus se non mutor. Certe in sare is labris nustam graue iudicium faectum commemoratur,cuius manifecta ratio opportuno loco I indioetur ; quaest legentibin minuου aliquando obseruatur, ista ta

369쪽

men certa exposita constat , quanquam id vel humani ingeni, οὐ

tusior acies, vel minus disilens ob eruatio non animadueriat. Atque hoc tunc praecipue accidit, cum lector vel a se excogitata , velas unde petita ratione contentus, eam quae in Vsis acris lectionibuου exponitur, animo non et que adeo attento percurrit. Atque indurationis

sententiae in Pharaonem latae ratio ab ipso sententiam laturo iudice prius opportune reddita fuerat, apertei exposita. Nempe pertinax regis i im, se obstinatum propo tum I raelitin, quos vel perdere,

vel perpetuae seruitutis operis exercere constituerat, minime dimittendi. S.5 .E. Sed ego scio, quod non dimittet vos rex AegJpti ut ea- Exod. i. iis , nisi per manum validam. ita i istam Regis obstinationem anti quami animi obfirmationem diuinum indurationis iudicium ad Liloniis opportunitatem atque maturationem consecutum eni: indurtionem vero i imparnae no ipsa induratione latum, sed malae menti maloi animo ante etiam dignae excepere. Neque vero Pharao induratus antea dicitur, quam semel atque iterum, tertio se quarto,

atque adeo saprus fuisset Amonitus :aH. ita demum post multa signa

in media Aegulo edita, Deus hoc Mosi indicauit. Ingredere ad Pharaonem: ego enim induraui cor eius , se scri orum Agim , ut faciam . . signa haec in eo , cr narres in auri ij tui, o nepotum morum,. quoties contriuerim lios. O c. Itaque vasa iliatrae, qua iam ibis sua malitia se peruersitate ad interitum apta erant, tamen in multa patientia sustinuit Deus, antequam iram o tenderet, potentiam suam notum faceret: Atque ad hoc nobis propositum atque expositum Pharaonis, egyptiorumi exemplum, quod alias dissicilius et id ripo i, cetera o nia quae de indurationas iudicio in lacris leguntur libris , reuocata apertam sui rationem ostendent, nimirum culpa uin hominibus ipsis , eis modi iudicio dignam ivt in hoc ipso , in quo

fumus loco, de Cavanaeorum induratione iudi faciendi ratio manifessa eis, imi mores tot immant imorum iniuriae , atque omnis generis scelerum, saecutas pluribus quam quatuor perpetuo contaminati mi , quos tamen neque totis quadraginta annis, quibus Israelitae eodem deducendi in solitur ne commorati unt, neque iatas iam ingre is, o tot miraculorum agi uo frequentii exemplo diuinam iram denuntiantibur et Aa de paenitentia cogitatio subi , et quis Dei timore, laude se cultu cura compupiuit, quamuis etiam Ista

370쪽

3σα COMMENT. IN LIB. IOSVE,

liis, ipsis, qui diuini iudici atessites se miniuri venerant lacem ex lege proponentibus se osserentibus , quamuis Deo in ipsis etiam im

dic, temporibus cunctante, se rempaulatim expediente. S.S. E. Scaelin partibus iudicans da is locum paenitentiae , non ignorans quoniam nequam est natio eorum, o naturalis malitia ipsorum, or quoniamo non poterat mutari cogitatio isiorum in perpetuum. Haec quanquam

Deus non ignora set, tamen antiquum isiud suum miseeri ratae orpatientiaepropositum obtinebat se probabat. Ita quod isti neque impidis imum errorem, neque scelerat imos mores exuere se mutare unquam cogitarunt, ut dignas tandem suis siceleribi parnas ipsi

sua ipsorum opera subirent, diuina sententia indurati sunt, Ad

quo asterte Aectio ipsa explicat. Non enim legimus Domini sente tiam fuisse , ut ipsit culpam committerent, quamobrem punire 'tur; sed ut eorum, qui iam ob crimina plurima dimnati erant,corda im rarentur , et pugnarent. Et hoc loco causam ligni cat, ut sententia ipsa micatur, or Hebraici sermonis figura, quam Chaldaeus o

Graeci sequuntur, exprimitur. Namque Hebraice sic legimus: Quia

Domino fuit ad indurandum cor eorum ad occurrendum pra 'lio Israel, ut vastare faceret eos, ut non esset illis clementia, sed ad excidendum eos,sicut praeceperat Dominus Moysi. Hanc ora tionempropter tot coniunctiones , o repetitiones Latinorum auribus horridiorem, lenius Interpres no Zer vertit i tamen ut se sentiae ex coagatione cum exemplari lingua explicandae nihil detraheret: Deo, quit,iudice essectum est, ut isiorum corda indurarentur omnium, perinde quasi unum cor omnium esset, hoc est, ut Unus o

nibin animus, unum studium, unum contumax esset propositum V mirum Uraelitas, non pace aut alia conditione, e praelio ac pugna excipiendi, atque hoc pacti nusia clementia volarentur per Urael Lias , quibus lege diuina per tauo em scripta id fuerat cautum, ne videlicet vili ex qs parceretur,qui oblatum pacis conditione bella optione mutarent. Itaque orationem istam, Vt non mererentur et tam es

mentiam, ad I raelitas referimus , et inusia Ise actitarum clementia penitu excisi perirent. Hanc omnino sententiam Graeci intrrpretes expresserunt: ravonium per Dominum factum est, ut indurarentur corda istarum,ut occurrerent in beati contra Iserae Ut inter cerentur, vi non daretur eis misericordia ita ut perderentur, quem a modum