장음표시 사용
331쪽
tempore quo quis dormit, animalis facultas quiesce/re naturalis vero validius agere videtur. Cuius rei toiecturam ex eo facies,tum quod ipsa si quando laborauerit. post somnum robustior euadit, idq; maxime. cum a modico cibo somnii admittimus, tu et i a quod per somnum cibus optime concoquitur, no solum inventriculo vertietiam per uniuersi corporis habitum. Cui subscribit quoq; Paulus Aegaib. i.cap. xcvii.di cens. Somnus est animalium facultatum quies,ab utili humore cerebrum madefaciente prouenies:hunc quirite capessit, multa consequuntur comoda,cibos enImcoficit humores digerit. Q uod aute hac ratione plenior coena eme debeat testatur Calenus , vel quisquis tandem eius libri autor fuit in lib. de dilsolutione coo tinua in hanc sententia scribens: Antiqui coena prata dio praeferebant,praecipientes plus ciborum in coena sumendum eme, ob caloris circa interiora aggregationem noctis frigiditate, & per somnum factam,calotnaque in somno ad interiora corporis reuocatur, ea demq; calefacit,perinde ut in vigilia cottarium plane accidit. Id quod Hippoc. etia epid. vi.tΟ. illi.aph. xitilis verbis indicauit.ε κνάως τα
ne vigilans calidior circa exteriora, frigidior vero cir' ca interiora. Dormiens coua. In cuius aphorisnu ex plicatione nonulla etianuin nostris comentariis pro duximus,quae ad institutii facere potant. Sed hic t clamabiit quidam,pleniorem gi coenam ideo damn ' .. hunt, quod pleno ventre ingrata sit quies, atqueadeo somnus minus conueniens. His ita responsum volci:
Nemo est tam sine sensu comuni,qui nesciat inter sce
332쪽
nan di bonanum aliquid teporis interuenire debere 'neq; queadmodum in brutis,nulla alia nisi voradi ac mox dormiendi vicissitudinem esse, cum omnlu me cicorum consensu comitum sit, quo aut hora aut amplius intersit. Neque etia est ut pleniore coenam uulseam esse putet,qua multa ingeruntur tanta voracliate
Ut vix spirare liceat,& periculum siqne vel crepat qui 'ita sese replent, sed sturalem potius, talem tamen in qua plus quam in prandio absumitur ciborii. Ouod
si tamen hic peccatum fuerit, melius certe in coena urn prandio fertur, quod somnus post coenam no diu lubsequens facilius delictum quam vigilia quae prancillim concomitatur,corrigati In somno enim ut diximus calor interiora petit,& quae illic sunt cibis coc queis solis vacat. Interdiu vero ad extetiora protra natur,neq; us quae intus sunt prospicere potest adeo ut verissime dixerit Hippotati. vi t. actit. lax. B
Vigilla vehemens auditatem incoctionemq; ciboru tum potionis efficit. Porro cur coenam prandio ple Diore esse oporteat & haec ratio est, qubd rara admo i existat corporis facultas, quae paulo liberalius prandium spatio vel quinque vel sex horarum, quod fere inter pradium & coenam interest, consicere ponsi. Queantum autem incommodi adfert, siquis non 'dum plane concocto eo quod prius ingestum fuit
aliud ingerit morbum nimirum facit. οκου η ταρα ευ- πλ ,Vt ait Hippocra. secundo,aphor. XVII. ιλλει,τουτο Detraita: id est: Vbi cibus praeter
naturam plus ingestus est, hic morbum facit. Et siquis denuo obiecerit, Qtcunque somnum a coena differa/mus,tamen quando fieri non possi quin ad somnum conuersis, quod materia tum ad interiora tendat ca/Put impleaturihuic Galenus quidem respodebit qui libro. iiii. aphori lxv Lita scribit. α μετοι - ῶς e G
333쪽
hst:Et quidem sicuti a cibo ad somnum conuersis im/Pletur caput,sic in plethoricis dispositionibus somni
ipsum replentes aggravant cerebrum.Et somni vide. licet semper nocerent,quatenus ad profundum & vi/scera materia confluit, nisi coctionis ratione plus af/ferrent utilitatis,si sit damnum, quod ex motu ad lim . teriora consequitur. Et haec ad vulgarem multisque comunem errorem explodendum sussiciant.
Pultem ex auena confectam, non sine magno more & pericula aegri,a n ostrae aetatis medicia febricitantibus, ac aliis eiusmodi . morbis correptis,exhiberi. Cap. XXII.
Confectam ex auena pultem, auenatumhodie
passim nominant, non tantum in febribus, sed omnibus ferme morbis a nostrae tempestatis medicis dari notius est, si ut demoriari debeatmihil enim aeque in ore habent,atque hoc,detur illi avenatum,cui paru aceti comistum sit. Et dispeream si ho/die in albo medicorum esse reputetur, qui non mox ascitus ad aegrum auenae pultem comedendam prae scribat, praesertim si febribus eiusmodi arger corropius fuerit. Q antum autem a recta victus ratione, atqueadeo medendi methodo aberrent facile iudica/bunt, qui avenae temperamentum atque facultate ex Penderint. Q uod enim ad temperamenti rationem attinet,euidentissimum est eius pultis esum febricitan Au Λω et GuS non copeteretiis enim Hippocrate teste. i.aph.
perametu. Xvi.Victus humidus conferer auena vero non tantum .
sicca,sed calida quoque existit, adeo ut hoc nomine veteres eius pulte ad cohibendam aluum etia usi sint.
334쪽
auenae aluus sistitur. Cui subscribit Paulus Ae .lib. primo,cap. lxxlx. iis verbis:Auena calida est,& siccandi vim habet,exiguiq; alimenti est. Et lib. vii. in hunc modum: Aliena simile hordeo vim obtinet, desiccat autem,& mediocriter sine mordicatione digetit. AG stringit quoque nonihil,quo fit, ut ventris diarrhoeas pertinet. QIrae sane verba desumpta sunt ex litavi. de simpl.medi.facul. ubi ita scribit: in is
est:Α uena unum ex leguminibus est, verum ut medi/camentum similem hordeo vim habet. Nam illituni desiccat & digerit mediocriter,& sine morsu. Temperiem aurem habet paulo calidiorem, ac nonnihil adjstrictionis obtinet, ut ventris profluuia iuuet. Calefa/ Rcere etiam auenam in lib.i.de alimen. facul. Galenus testatur,in hunc modum Ibi ias scribensri ουτο τὸ
perfrequens est, & potissimum in Mysia quae Perga raro superiacet, ubi & typhae & olyrae uberrimus est Prouentus. Iumetorum magis pabulum quam homi/num,nisi utique aliquando extrema fames hoc quoq; seminis in panes corrogare compellar. Multum cale facit,& minus quoque corpus enutrit. Ex quibus om eum nibus satis liquet,auenam febricitantibus nullo pacto conuenire, primum quod calefaciat .deincep. autem ocius.
335쪽
C quod ventrem cohibeat:quando nihil aeque illis olis sit,ac non semper apertam habere aluum. Q uid multaecum contraria contrariis curentur, non potest se bricitantibus exhiberi commode puls auenae, quod illa scilicet calida & sicca sit, atqueadeo febris naturae persimilis.Et quid opus est eiusmodi legumine in cisDo Vti,quod, Galeno teste,iumentorum magis pabu/lum quam hominum existit,&At Plinius scribit libro decimo Octavo, cap. xvii.quod frumenti vitium est ideo ch latenter Germaniae populos notat, ac de ban barie incusat,quod auenae pultem edant, neque alia pulte vivant. Hinc antiqui tantum extrinsecus eius fa rinam aut panem illinebant,& raris ae nisi ad Ostendam aluum intra corpus adhibebant. Id quod ex antea dictis abunde intelligi po rest, & ex cap. xxv. lib. xxii. Plinii, ubὲri illius meminit prolixius. Sed tanta est hodie medicorum inscitia, immo temeritas, ut nihil horum animad/
336쪽
PARADOXORUM MEDICI NAE LIBER TERTIVS. iPROOEMIU M.
Vanto olim in honore habita sit analome,vel hinc satis liquet,quod illam clarissimi quiq; non modo philosophi aut medici, sed & patrimelia,& primae notae viri, magna in/dustria cognoscere studuerint. Te - iles sunt locupletissimi Flavius Boethus Romanorii consul,q,ut Gale. lib. i. anatomicaruadministrationii scribit,iam anatomicae speculationis amore flagrabat, si mortaliti,qui vixerunt unqua, ne
tuo alius:in cuius etia gratia libros ia dictos Galenus coposuiti Sergius deniq; Paulus Ronianorum praefectus, vir ut ait Galenus,tu rebus tum disciplinis philosophicis p oia praecipuus, anatomen haud minori ci Boethus studio ut exacte pdisceret ambitali,neq; notaro, ubi cosectioes ostederet Galenus, adfuit. Q uoaute illam studio sectati fuerint philosophi,vel unus Aristoteles satis monstrare pol, que lib.i.de historia alaltu humani corporis partes, earumq; nota docere simul & scribere no puduit. Cu itaq; tot viri & rebus bellicis,& doctrina celebres, anatomes amore praedὲti quaslibet corporis partes tanta diligetia agnoscere conati sunt,quato magis medicis laboradum erit, ut hac parte medicinae recte pdistat,qua ad accurata ar tis cognitione nihil est quod aeque coducere possit Haec enim singularii partiti sitii, ligura, magnitudine, um,colore,Ordiu duriue,mollitie,laeuorem,coi
337쪽
C tactum processius deinde singulorum, & recessius, 3 siue quid inseritur alteri, siue quid partem alterius in se recipit. perdocet. Neque enim cum dolor intus m/cidit scire quid doleat eum, qui qua parte quodq, vi scus intestinum ue situm sit non cognouerit, possibile est. Neque curari id quod aegrum est potest ab eo,qui
duid sit ignora Et cum per vulnus aliculus viscera patefacta sunt,eum qui sanae cuiusquam colorem partis haud nouit,quid integrum, quid corruptum sit nesci/at oportet. Praeterea quomodo tela extrahemus,continuata diuidemus,putrifica vitia &absessius secemus. si ubi neruus aut musculus insignis situs sit,ubi arteria aut vena grandior,ignoremus Hinc vere in arte modica ca .lxxiiii.Galenus dixit i n- is το-κὐκ m
plurimum ad eorum quae latent sensum confert co/W gnitionem, ea quae ex sectionis inspectione habetur peritia & operationum atque Usus inuentio. Q ut cunque tur facultatem dignoscendi corpora lapis consequi cupit oportet ipsum in sectionibus ac ope/rationum & v suum inuetionibus exercitari. Q uam diligenter autem hanc partem medicinae tractauerit Calenus tot eius ea de re conscripti libri probe testantur. Eo aute maiori studio anatonae perdiscenda erit. quo plus momenti in praesagiis exacta partita cognistio habet. Solemus enim non raro ex ea qua in parte corporis morbus sit,pra sagire,quemadmodum G lenus in libris de locis affectis pulchre docet. Proui/de si corpus cartilagineum quod secundum asperam arteriam est,bronchion appellant, aliquando tussien/do expuatur maximum ulcus in pulmone esse iudica
338쪽
mus. Sic quoque cum intestini tunicam per daenteria Acieiectam anatomes peritus conspexerit, sit, latitudine de cratiitudine iis quae a tenuioribus solutitur multo malo non ab re ulceratione in crassis intestinis co sinere praedixerit. Q uid multis moror anatome ve/lut medicinae fundamenta existit,quo sublato relinua omnia corruere necesse est. Atque hinc est quod illa Hippoc. Galenus, ac alii veterii medicorii familiae t topere excoluerint. Atqui,pro dolor, hoc seculo tanta est medicoru secordia, immo temeritas 3c insania ut hanc tang ad medicinae cognitione plane no codiacentena penitus negligant atq; contenant ita ut timor sit nonullos etia esse, qui principalium viscerii regio/nem no satis perspecta habeant. Hi aute hactentu in temporii infelicitatem,qua pauci qui recte anatomica traderent fuerunt, culpa reiicere potuerunt:iam veroemello Galeno, qui anatomen exactissime coscripsit ac posteris legenda reliquit,non est cur de eius partis argnoratia sis se excusare queat. Adigat illos ad accu/ratius anatomica disceda multoru etia eruditorii vironi,nae in parte comita errata, quoru aliqua hoc ter
Ρ0 li 2 Fingimus ut saltem ex iis reliqua etia expis
Icari discat atqueadeo alieno peticulo prudentiorestrat. Id qd fiet, si no modo ex libroru lectioe assidua vervena sedula inspectione,& oculata fide, cuiusque corpis humani partis specie accurate paedicerint. - . t T rr 'μ inrmn ,ideo p a Cornelio Celso,AM
portonarium vulgo vocatum.interm testina connumerari. Cap. I.
VT eo clarius veritares studiosi in eum que di
ximus errorem magni etia nominis viros ino. . . Udine agnoscant, Operaeprensi me facturum arbitratus sum,si omniti, eotii praesertim qui caeteris nonnihil praestare visi sunt, verba ordine subiicerem
puniunal Celsi, qui unus hodie inter latinos medio
339쪽
et ros nobis extat,sentetiam depromere. Is lib.iiu.ca.Lin hunc modum de pyloro scribit: Inde ima ventric li pars paululum in dexteriorem partem conuersa, in summii intestinii coartatur. Hanc iuncturam Graeci vocant, quonia portae modo in inferiores partes ea quae excreturi sumus emittit. Ab ea ieiunu inte. stinum incipit. Q uibus utique postremis verbis Celasus euideter admodum innuit , pytoron esse primum intestinii,atq; adeo a duodeno nihil differre. Si enim ab ima illa parte ventriculi Moxieiunum incipit intoninum, a duodeno quod proximum ante ieiunum est intestinum nihil differat necesse est. Eius sentetiae fuit quoq; Auic. ipse,queadnrodum verba eius, qu ar scri/
sc ait: Et intestinii duo num cotinuatum est fundosomachi,& habet orificium seques stomachii,& no/minatur portonarius. Q uibus verbis abude liqt Aui cenna portonatium a duodeno no distinguere,na ait duodenum fundo stomachi esse continuatit,ita ut iu/xta huius sententia inter stomachum & duodenui plane nihil mediet. Avicenna sequitur Valestus lib. iiii. p. xxii.ita de intestinorii dissectione disserens: Sunt ergo tria intestina tenuia,& ista sunt superiora. Primuxocatur portonarium siue duodenum. Ubi Valestus quoque ide duodenum cum portonario facit,& inter intestina connumerat. Id quod facit etia Ioanes Mat/tharus de Gradi .in suis super nomi Raetis librii comerariis ca. xl. dices: Primu intestinum dicitur duodenii,
quia est longii. extensum longitudine duodecim digitorum intrasverso,& huius intestini orificium primunmuuatu ad stomachu ut ad fundu eius, dicitur por/tonariti. In quibus liquido apparet Matthaeum haud iter il Auic.portonariu facere partem duodeni,eius stilicet orificium.In eadem opinione haeret Alex. Be
distus, celsum in hoc ut aliis multis imitatu , qui
340쪽
Lb.ii.suae anatomes cap.viii.ita inquit: Huic ieiunum Aintelligitodemum ea parua iunctura alligata est a meo dia fere ventriculi parte,parum in dexteriore partem conuersa, συλωρον Graeci vocat, quonia portae modo in inferiores partes, quae excreturi sumus emittit,cae terisq; intestinis arctius. A d hanc porta, fellis meatus pertinet unus. Eadem de causa haec duodecim digitorum mensura continet. Ex quibus verbis bis lapsumeta Alexandrum constat. Primum quod pylorona duodeno non distinguit, sed inter intestina conuine rati Deinceps quod pytoron nonae suum apud Grae/cos ideo sortitum este alserit, quoniam portae modo per partes inferiores ea quae excreturi sunt emittat. Neque enim in hunc fine intestina, praesertina tenuia, a natura facta sunt,ut per ea excrementa alui tuferio/ris emittatur, sed potius ut sint instrumeta deductio. nis alimenti,vel elus quod in chylon versum est in venas. Testis est Gal.Iib. uti. de usu partium sic scribens: B
δε ουαδωσεως. id est:quod aute neq; gratia lationis Q. perfluitatum,ad id qd ante & vltra est,neqi cocomo/nis,sed ut totu id qd in chylon succum ue in vetriculo versum est in venas transbumatur,praeparata sunt in/testina discere licet. Primo quide quod in nullo Malicostructus est veter, ea tuens instrumeta, quibus exo i