장음표시 사용
311쪽
E in his ex summa cute descendunt, sub quibus locus rubicundior, feret exulceratus apparet.Impetigine ve/ro eum esse morbum quem Graeci lichenen appellat in primis testatur Cassius Felix:sic scribens: Impetigi. pes Graeci lichenas dicunt:nascuntur ex melacholico humore, rotundo schemate, in superficie cutis,cum ingenti pruritu. Et confirmat idipsum Caelius Aurel. lib. i. Chronion. cap. iii. ita de lichenibus equorum loquens:Sunt squamulae anteriorum crurum sub armo partibus in ipsis animalibus natae,has Graeci liche. nas vocat,nos vero impetigines. Porro lichenas esset impetigines vel inde satis liquet, quod singula ferme remedia quae a Paulo Graecisi aliis lichenibus acco/modantur, eade etia a Latinis quibusda ac Arabibus autoribus impetigini adaptantur. Et virum atq; altem referamus, Paulus Aegineta lib.iiii. p.iii.lichenas puerorum saliua humana perfricandas esse docet, id D quod & Serenus Samonicus cap.χi.in impetigine 'la. 1 ciendum suadet iis carminibus: . Si vero vitium est quod ducit ab impete nomen, Hoc matutina poteris cohibere saliua. Id quod & Ausc.facit Fen. vll. Can.iui. trachiii. cap. iiii. ita de impetiginis curatione scribes: De medicinis
quidem singularibus eius est saliua hominis ieiuni, &illud quod residet super dentes eius. Paulus denique
eodem loco folia capparis,sulphur cum aceto,& alia multa remedia lichenum recenset,quae singula quoq; ab Auic. non tame sine multa corruptione,enumerantur. Proinde euidentissimum est ex iam dictis, Latinis
eri impetiginem, quod Graecis licheia,neque est ho/die inter Latinos interpretes, qui non lichene impeti C. , ginem Vertat. Cornelius tamen Celsus lib.v.lichenas papuli, papulas Vertit, id quod inde colligi potest. Q ueari/vertit. modii autor Introductorii duas lichenum species fa γcit,quarum altera mitis, altera aute fera sit, ita quoci;
312쪽
Celsus papularii duo essJe genera statuit, una mitem, alteram vero αμAre,id est feram. Et ut prima a Callio Felice describitur esse figura rotunda, in superficie cutis, cum ingenti pruritu & asperitate,ita Celsus primit genus esse vinum in quo per minimas pustulas cutis exasperetur, & rubeat, leuiteri rodatur,& maxime rotundum incipiat,eademq; ratione in orbem proce dat. Praeterea ut Paulus lichenibus,& A uicena impe/rigini ieiuni hominis saliua medentur,ita & Celsus leuem papulam si ieiuna hominis saliua quotidie defricetur sanari ait,ut hinc manifestum sit papulas Celsi a lichenibus Graecorum non differre. Habet autem ii bro iam citato Celsus caput quodda de impetigine, quae certe non est ea de qua Arabes scribunt, nec culichene eadem, sed potius cum lepra Graecorum,id quod hinc colliges. Paulus lichenas celeriter in lepra transire scribit. Celsus itide de papulis,quas in impetiginem verti inquit,docetiis verbis: Q uae minus Io εrunda est,dissicilius sanescit:nisi sublata est,in impeti/ginem vertitur. Nullum denique in Celso de lepra caput est, adeo ut hanc sub impetiginis nomine destri psisse non leuis suspicio sit. Sed sunt praeter iam dicta alia multa,quae Celsum hoc capite lepram Graecorudepinxisse argumento esse possunt,quae lubens prae tereo. Caeterum hic postremum cum Montuo ineunda pugna erit qui iterii insulse,immo stolidissima an/notatione sua probare nititur morbum gallicum dici posse lichenas, quandoquide a symptomatibus mor horti nomina interdum mutuari liceat. Quaproptet
ita colligit: Morbo gallico astectos lichen magna ex parte cocomitari solet, morbus igitur gallicus lichen dici potest. Ualidii plane argumentu, quod vel pueriinfringere posset ita colliges: Coli dolores paralysis magna ex parte sequi solet, coli igitur dolor paraly/sis dici pol. Vel ita: Pulmonis innamatione non raro,
apud Celissum est lepra Graeacorum.
313쪽
C Hippo.teste,phremus sequitur, pulmonis ergo inflamatio phrenitis dici potest. Q uibus argumeris quid per Apol. oro insutuusρquid magis ridiculume Tan. ta est Montui in dialecticis ignorantia, ut plane mini, ma eius artis principia non calleat. Perperam deniet: al:oc Avitacitat Motuus,cum ait ex illorum sententia aliquando a symptomatibus morborum mutuariticere nomina:quislr et,si nomen morbi proprium Moratur,tum licet euia lui symptomatis nomine appellare. O tenem delirum, quid hic confusionis non taceret Galenus Absit autem ut Galenum artis dialecticae,quae a confusione maxime abhorre tam igna rum fuime putemus. Vt vero Motus institiam hic stuplicatui. clariuβ agnoscant, locu Galeni quo abutitur breuibus explicemus. Is in. ii. the.meth. diuersitatem no/mmum,quae morbis imposuerunt ipsorum primi a rores indicare volens,inter caetera Libit,quibusdamo ab ipso symptomate indita esse nomina, in quom nu/ IleoS,hoc est conuoluulus, ab ipso recensetur. Huic enim morbo a circumactione doloris in intestibnis,qui illii sequitur,nonae impositum est. NaCraecis circvagi & couolui significat. Tinesmos quo que morbus est cui a symptomate quod inducit no/men impositum est, nempe ab assidua desidendi cupiditate & conatu, τε ridaia enim Graecis conari est &contendo. Tales etiam Dyspnoea,hoc est dissiculatas spirandi,& Spasmus,id est conuulsio,morbi sunt: huic enim a conuellendo nome inditu est,em naneti conuello Graecis significat iilli autem a spirandi dissi/cultate quam affert,n-ω enim spiro est, δεις aute particula adiecta dissicultatem indicat. Mes itaque Caleni Ioco citato est,quod morbis quibusdam a symptomatis quae taciunt,sint imposita nomina: minime autem Nod liceat morbos eorum nominibus appellare inquOS interdum commutantur,nam alias atram bilem
314쪽
. aliquando harmorrhoides dicere licebit,quod absur/ Adissimum erit. Ita passim Montutis in citando Galeno fiequens est, at illorum quae affert plane nihil intel/ligit. 4uiescat itaque iani & senectutis suae dies in octo transigat, illudi mussitet. Qui quae vult dicit
Non esse diuersa morborum genera Prunam seu lanem Persi- eum . Uarhunculum atque Anthracem, ut multi medicorum ho-cie putantsed unum potius eundemi diueuis his desipnari no. animbus morbum. Cap. XUIII.
SVnt non pauci inter recentiores hodie medici:
qui prunam ignem ue persicum, carbuculumq;'ab anthrace diuersum esse malum putent differreq; ea ratione potissimum anthracem a carbunculo quod anthrax fiat ex materia maligniore & magis adusta, quam sit ea ex qua carbuculus generatur. Hac nimirum opinione ducti, de iis in diuersis tanquam morbis differentibus,capitibus egerunt. Ex horum sane numero Valestus existit, homo ut tum tepora fe/rebant non indoctus, qui intantum tamen desipuit ut nomini graeco latinam daret derivationem, anthrace nimirum ab antro,id est fouea deducens,quod foveaicilicet faciat, no intelligens ἁνθρ fgraeca esse dictio/. nem, neque aliud nisi id quod Latini carbuculum no/minant,significare. Cur autem boni illi viri in huc er/rorem, ut inter anthracem atque carbuculum seu prunam dimerentiam statuerent,lapsi sint, Arabes, quorulectioni nimium addicti fuerat, occasionem dederiit.: Inter nos naque Rages in libro Diuisionii ca. cxxxiii.
ce igne persico, mox autem cap. cxxxv. de anthrace
Porsim lcripsit. Proinde illii secuti diuersos esse morbos putantes,diuersis quoque capitibus de iis tracta/omi. Quod autem anthrax a carbunculo nihil diffe/rat vel usqui primis saltem labris graeca degustarunt
uotum esse potest . Nam ubicunque latinus interpres
Valestus perstringi Anthraxa carbuclla nihil differre.
315쪽
carbuncillum habet,ibi de anthrace agere graecum autorem constat.Exenapio nobis sit Galenus, qui lib. ii. artis curati ad Glauconem ita de anthrace loquitur:
. quae verba interpres ita vertit: Cum sanguis in. fluens calidus lassicieter extiterit& crassius,quodcun/que membrorum subito occupauerit, hoc combiIrendo facit victis crustam habens. Q uicquid vero circu/iacet, in inflamationem leuat, & effervescentem gra/uemq; dolorem infert. Vocatur aute huiusmodi asse/ctus carbunculus. Et libro de tumoribus praeter natu/ram,ubi sic scribit: αἱ μύω γάγω α κοα οἱ α-επει
ira vertendum et Gangraenae & carbunculi sunt, cum sanguis veluti ferueat,sereq; ut inflammatione cutem adurat. Crusta quoque in iis oritur,& pustulae ulcus praecedunt similes iis quae ambustis filii, quae febrem acutissimam inserunt, & imminens vitae periculum. Ex quibus omnibus manifestum fit anthracem peni/tus a carbunculis nihil differre. Praeter id enim quod passim anthrax pro carbunculo interpretatur, conte/xtus etiam verborum satis docet carbuculum seu an thracem a pruna, igne ue persico minime diuersum esse. Q uemadmodum enim Galenus.u.ad Glauco/ nem carbunculum describit,ita Auic.Fen. iii. Can.iiii. seu pruna tract. i. cap. ix. prunam seu ignem persicum. Ait autetrihil di- Haec duo nomina fortasse absoluta sunt super omne pustui in cori osiuam, vesicantem,adurentem,facien/tem accidere escharam qualem facit accidere conibu
316쪽
stio. Et paulo post: Et fortata non erit illic pustula Aomnino,immo incipit in primis pruna, & totii illud
incipit in pruritu sicut scarificationes. Amplius quan/doque vesicat ignis persicus aut pruna,& currit ex ea aliquis sicut currit a cauterilato cum combustione, &est locus cineritii coloris niger. Q uar verba etsi nonihil deprauata videatur,sunt tamen desumpta ex cap. decimo,lib. xiiii.thera.meth. ubi sic de carbuculo scri
hoc est: Incipit hoc pleriiqi a pustula,aliquado vero di sine hac. Caeterum inter initia stabunt particulam
omnino, mox oritur pustula quaedam, qua rupta vi cus crustosum gignitur. Saepe vero non una oritur Bscabentibus pustula, sed multae exiles veluti milii se/'lmina. Omnibus tamen crustosum fit ulcus,modo crusta ipsa cineris colorem praeferente, modo nigro rem. Et excerpta videri potant ex. xxv. libro quarto,
Pauli Aeginetae, ubi de carbunculis seu anthracibus ita loquitur: uandoque sine pustula emergunt,particulam quibus hoc malum instat ab initio omnino
stabunt, unde pustula nunc una oritur,qua rupta. Vt cus cum crusta gignitur, nunc plures etiam tenues milii magnitudine erumpunt, disruptis v iis crustosum redditur ulcus,similiter iis omnino quae cauterio adusta fuerunt, quandoque cinereo colore crusta appa/rente quandoque vero atro. Unde iterum satis liquet quatuor his nominibus, anthrace, carbunculo, pruna,
igneq; persico,Vnum eundemq; morbum significari. Id quod & antiquus Caleni interpres non ignorauit. qui caput decimum libro.xiiii. ther.meth. de anthras
317쪽
ce,pruna, igne persico,& carbunculo inscripsit. Nihil autem distare a pruna & igne persico carbuculum,en eorundem etia curationibus abude declarari potest. Nam quam curationem Galenus ac Paulus anthraci seu carbunculo adhibendam docent,eandem Avicenna ac alii Arabes prunae & igni persico quoque acco
modant. Calenus siquidem lib. xiiii. cap. X.de anthra/cis curationem in huc modum loquitur:κοα μύωδηκα
μ .hoc est Sed & incipiendam ab incisa vena curationem esse, id quoque nemine latere puto,qui praeser/tim meminerit quae in curatione febrim de sanguinis missione diximus. Nec illud obscurii,sanguinis vacuationem quae ad animi defectu usque sit adhibita, ma/gis his etiam collaturam,nisi tamen aliud quid obstet ex iis quae venam incidi vetent. Paulus quoque Aegineta haud secus medendum carbunculo,loco praedi cto docet,dicens: Medendum itaque iisipsis nisi om/nino perpusilli sint,sanguinis secta vena detractione, ad animi usque deliquium auferendo. Idem sane re medium quod praedicti autores Avicenna prunar Igniq; perlico accomodandum docet iis verbis: Ne/cessctaria est phlebotomia ut evacuetur sanguis chole/ricus,& quando aegritudo est timorosa, tunc necessa rium est ipsam approximare syncopi. Q uae Verba, quod ad venae sectionem attinet, pulchre cum Gale ni & Pauli sententia quadrant:variant autem multum si ad causam carbunculi, quam latenter hic Avicenna insinuat iis verbis,ut evacuetur sanguis cholericus, respexeris: neque enim a bili carbunculum Calenus insecudo ad Glauconem fieri ait, sed a sanguine crassio,
318쪽
faeculento ac feruente,id quod & Paulus docet,dum Αgenerari carbiiculum inquit cum referbuerit sanguis, copiosior atra bile abiidans. Porio si pruna a bile B ua generatur, ut Avicenna somniauit, quomodo hic curationis modus iis quae alibi scribit conueniat non video. Passim enim sanguinem bilis eme frenum cla/mat, & Canone primo cauendum eme admonet, ne immodica sanguinis missione aegrum ad humorii blatiosorii ebullitione perducamus. Q hapropter iuxta huius in aliis locis placita, in morbo ex bili sanguisne' ue bilioso procreato, venae sectio non competit, vel saltem non tanta quae ad animi defectum perdu/cat. Hinc falsum in uniuersum sit oportet quod dixit Avicenna,prunam ex sanguine bilioso generari,cum potius ex crassio, faeculentoq; seu melancholico fiat. Id quod Avicenna quoque sibiipsi cotradicens, Fen Pruna reiii. Can.iiii. trahi. i.cap. i.fatetur,sic scribes: At vero exsanguine crassio malo fiunt species exiturarum mala/ Brum. Nam si eius malitia vehemens fiat,& ipsius adii. stio, pioveniet erysipela, & veniet cobustio & crusta,& deterior ea est ignis persicus. Caeterum no eme dii uersum carbunculii a pruna, testantur & reliqua quae de illius curatione Graeci tradiit. Galenus nanv xiiii.
πουρο Θ μου. quod est: vinetia scarificare eiusmo/di tumores post sanguinis missionem,alienum no sit. Sunto aute incisiones mediocribus altiores, propter infestantis humoris crassitudinem. te secutus Pau/ius ita ait:Post vero languinis e vena misi onem,scarificationibus incumbere altioribus neque alienum fuerit neque absurdum,ob humoris crassitudine. De prunae autem curatione Auic. in hunc modii: Et fortasse
est necesse & proprie in pruna facere scalpellationem
319쪽
profundam. ut egrediatur sanguis malus constrictus in ea qui est in natura veneni. Et non fiat illud quadomateria est decliuis ad cholera. Ex quibus iterit inno/tescit,carbunculum a pruna non differre. A nimaduertendum aute raro admodum fieri ut Auic. veritatem
syncere doceat, semper enim sua adtexere sonania soIitus est,id quod ubi factum fuit mox naue impegi certa est. Exeplo erit nobis hic locus, in quo sane pulchre cumGal.& Paulo sibi conuenit ab initio, in fine aute dum ait,Et non fiat illud quando materia est de clivis ad cholera, iterum ad priorem respicit errore, putati prunam ex bili flava posse procreari,id quod
paulo ante confutauimus. Adeoth merito bonis omonibus suspectus esse debet Avicenna,quod fere nun quam non falsa veris permisceat, quae nemo nisi acri iudicio praeditus sit discernere queat. Et mirum certe admodum est tam superstitiose timidum in carbunculo fuisse Auic. ut dum materia declinaret ad cholera, profundam scarificationem prohiberet, cum tamen capite ante hoc sexto .de cura formicae,ex Galent sententia extirpare formicam cum aliquo quod sit sicut embuba, & extremitas pennae aut alterius rei, cuius extremitas sit acuta, quam possibile sit deglutire for micam,docuerit. Q uar tamen exmpatio formicae si diligeter inspiciatur,multo eri quam scarificatio violentior deprehendetur. Q uare si hanc timuit Auita quando materia erat decliuis ad cholera, multo ma/gis tale aliquid facere formidare debuerar in morbo cuius materia non tantum ad bilem decliuis, sed me ra bilis, ut ipse putat,existit. Errat aut hoc loco Attici falsoq; Calenum citat,qui id praesidii non ad carbun culum,sed myrmecias potius,ut sequenti capite dice mus,accsimodauit. Sed ut ad nauseam usque ostendamus yrunam seu ignem persicum ab anthrace carbunculo ue iasi differre, en alia quae in Auic.de prunae cu
320쪽
ratione sequuntur,cum iis quae Galenus & Paulus de carbunculi medela scribunt,conserenitis. Inquit igitur Aulc. Cura aure localis neces arta est ut sit sicut cura erysipelae. Verum non oportet ut sit linimentum ve/hementis infrigidationis sicut in erysipela,quonia materia ad crastitiem decliuis est , & quonia ipsa est tali/ter qnod no tolerat ut redeat parum ex ea ad interiora,quoma materia est venenosa. Et non licet ut admi/nistrentur ea quae sunt vehementis stypticitatis iteru, ita illa materia est tardae resolutionis, mimo Oportet ut adnanustres medicinas exiccativas,in quibus est in/frigidatio & resolutio quaedam cum expulsione sicut emplastrui quod sit de amoglossa & gallis,& letibus,& pane plurimi furfuris. Galenus vero lib. xiiii.ther.
sibi laborans particula, quod ad inflamationem spe/ctat,refrigerantia desiderat. Propter autem humoris crassitudinem, atque etia malitiam, neque fluxionem auertere poteris.Et siquando id feceris,aliud quippia quod in alto sit corpore offendes. Atqur nec affluereis permittendus est, quin potius inquirenda remedia sunt, quae cum modice reprimendo, etiam digerere possint. Tale profecto est tum cataplasma quod ex Plantagine conficitur,tum quod ex cocta lente, scili/cet miscentibus his micam panis qui in furno hi co/ctus. Paulus ita:In parte vero affecta,reprimentibus,