장음표시 사용
91쪽
C cen esse bibendm,adhuc constanter negamus. Nam si ea natura est Aconito,veluti Plinius scribit, ut ho minem occidat: iusi inuenerit quod in homine peri mat, quomodo in ea vitiliginis specie quam leucen nominant,in qua certe veneni nihil est,ad potandum L Muti, propin)ii potesttIn potu itaque datur Aconitum,at iiii tirua minime in vitiligine,sed ubi in corpore venenum est,
mi potest. cum quo solo, ut Plinii verbis utar,colluctatur, velut pari intus inuento. Sola haec pugna est,cum venenuin visceribus repererit. Mirumq; exitialia per se ani bo cum fuerint, duoq; venena in homine comoria tur, ut homo supersit. tiare Avicennam suu Mon tuus tueri non potest,quod non sine extremo sumentis incommodo Napellus ad delendas albaras in potu dari queat. Potuisset itaq; hac ut alias omnes annotationes suas omisisse, quando parum frugis, utpote frigidissimae, attuleluit.
H Radicis Pentaphylli succum minime perniciosum quemadmo D dum Avicenua soniniauit,scd potius contra letalia vencna admo dum efficacem esse. Cap. X U .
Uzrba Avicennae, quibus radicis Pentaphylli
succum tanquam exitiosum damnat, habetur cap .ccccciiili.secundi Can. ubi in hanc sententiam scribit Succus radicis eius est medicina perniciosa. Errate autem toto coelo Aulcennam cuiuis conestat,qui veterum de hac planta scripta, diligetius exacus erit. Nemo enim ex veteribus Avicennae opinio/ni subscribit,sed huic uno ore omnes reclamant. Et enim Dioscorides lib.iiii. cap. xxxix. ita de radice Pei id is thaphylli tradit: πις ρις α πιλης ποιει-ος τα εν
motios . cis tenerae succus contra iocmotis pulmonis: ariectus,& letalia venena facit. Ide etia lib. Vi. cap. XX. racldicem Pentaphylli contra toxica essicace esse,his verbis osterit: ias αυτ - α η τῆς πturαμ,
92쪽
ρχα 'ra ς λαμβM o it in id est:Privatim vero iis con Auenit Petaphylli radix similiter sumpta.Loquitur aut de illis qui toxicum hauserunt. Cui Paulus lib. v. cap. iiiii.subisibit, inquiens: Peculiariter aute contra tOXirima valet Pentaphy lli radix eode modo pota. Plin. quc lib. v.cap. ix. Petaphylli seu qnquefolii radi Ceaduersus venena valere testatur iis verbis: Aduer sus serpetes bibitur eius radix, q spargamo vocatur, ex vino albo. auem etia sequitur Apuleius ille Madaurensis cap. h.sui libri, que de herbarum virtutibus coscripsit ad morsum serpentis quinquefoliti potam ct contrita mire utilem esse tradens . Proinde nemo est,nisi Leberide carcior sit,qui non hallucinari. Aut cenna videat. Id quod eo libentius studiosis inculca/mus, ut vel tandem ab Avicenna desciscant. discantq; Avkmnae huius decreta non nisi exacto adhibito iudicio esse . i. .
imitanda. Neq; enim tanta eo Avicennae autoritate imitanda volumus, ut radice salutarem admodii & cOtra vene/na potentemifaciat letalem. inuod si animaduertiD Bsent superioris seculi medici, nunquam Pentaphylli
radice in usu medico tanqua perniciosam abhorruis sent. Satronarola enim celebris sua artate medicus, queadmodu Leonicenus vir & de literis & de re meγ Leonis idica Optime meritus scribit, radice Pentaphylli non 'alio nomine in quartana propinare no auuis fuit,nisi datiaretur a Principe. Iacobus quoq; de Dondis, ut ide scribit, Avicennae autoritate seductus, huius radice inter venena numerauit. Discat itaq; studiosi bo/ i. inorii virorum periculo in tempore sapere, ut medicina ex fontibus potius si ex lacunis hauriant, nec eo dementiae ducantur, ut cum Avicenna errare malint, u cum eruditis ac bonis viris recte sentire.
Ηarmel Arabibus non cicutam,sed rutam potius sylvestrem mgnincare,utcunque Auic. ac huius sequaces retinentur. veterumosuunm testimontis elucimissimum esse. Cap. XVI. i
93쪽
C π r Erba Avicennae quibus Harmel non es e ru/ I tum sylvestrem alerit,habentur Fen.Q. Cdn.: quarto,tract.iii.cap.xxxiv.ubi in hunc moduscribit: Ruta sylvestris non est Harmet,ut quidam existimauerunt. Q uae utique Verba multis non solii medicis, sed & pharmacopolis errandi occasio fuerunt. vr passim Harmel pro Cicuta interpretati sint. Ita in/terpres Abenrois quinto Colliget non sine maximo
errore Harmel pro Cicuta interpretatus est: nec ant/maduertit, quod hoc loci Abenrois, Harmel calidam& siccam in tertio ordine eme dicat, Cicuta autem veterum omnium testimonio, quemadmodum paradoxo. xiiii.diximus,inter venena frigiditate nimia eneo cantia numeretur. Fuerunt etiam non pauci pharma/
copolae, qui falsa ista interpretatione seducti,semper
pro Harmel Cicutam in usum medicum arripuerint. D Testatur id vetustum admodum Antidotarium . quo annis multis adcoficienda medicameta usus est pharmacopola Onoliabachensis, in quo pastim Harmel pro Cicutae semine interpretatu erat,nec animaduertit errorem,donec per me tandem monitus fuit. Acincestit tandem multorum errorii sator Matthaeus Sylinuaticus,quem Pandectarium allo nomine vocat, qui Pandecta- Harmel cum aspiratione apud Arabes scriptum Ci/υμβ ςx Q. culana sime vero aspiratione rutam sylvestrem signissi. . '' care scripsit. Id certe quod non solum non verum &Montuus minime ociosum, ut Montutis arbitratur, sed omniux isti lux, mendacissimum ac ociosissimum est quod veterii sculentiar, adde Arabibus etiam ipsis,ex diametro pu/mer,nec ulla ex hac distinctione doctorum concoredia fieri possit. Nemo enim cruditorum unquam Harmel in aspiratione pro Cicuta interpretatus est, sed uno ore omnes rutam esse sylvestrem affirmarunt.
Testis est Diosc. qui lib.iii. cap. xlix.ita scribit: δέ τινες πηλοαον hev κω .id est: Vocant aute non
94쪽
tam sylvestrem vocant, noluitilli HarmaIan. Esse au/tem ide Moly ciam ruta sylvestri, docet in octauo li/bro de simpl. med. facul. Calen. ita scribens: τοῖς di ποθεν λογm μῶλυ, rara βάτανον ἔφαμεν ου εἰμτ η κλαιον ανσον hoc est: uod supernis moly & besanum nominari dixinatis, di ipsum utique fuerit ruta sylvestris. Non est vero ut quispiam hic mol; Homericum intelli gat, quod ab eo quod alio nomi/ne ruta sylvestris dicitur, plane diuersum est, pingi/turq; seorsim a Diosc. Paulus quoque Aegl. lib. vii. rutam si luestrem alio nomine vocati harmalan his vel bis ostendit: Moly quod quidam rutam sylvestre noruinali nonulli vero harmalaia,Syri besanum. In/ter A rabes denique Serapion cap. cclxxv. harmel promta sylvestri interpretatur, alioq; nomine moly diciaIt. Aulci quoque cap. cccii. secundi Can. harmel esse tutam sylvestrein fatetur, id quod proprietates quas 3 imbuit abuta' monstrant : eaedem enim sunt cum allis quas rutae sylvestri inesse Diosc. Galenus ac alii veteres scribunt. Ait enim:Harmel est incisiua & sub. tiliatiua,est bona dolori iuncturarum,& sciaticae cumriesuper illinitur: trita cum melle di vino & felle gal/lmarum & aqua foeniculi, est coueniens debilitati ubius et prouocat urinam & menstrua, & confert colicae ventosae. . uas nimirum facultates omnes rutae sui uestri veteres etiam assignat. Diosc. enim loco iam clarato in hunc modum de illa scribit: πηγωνον ἄν-
est. R uta sylvestris coxendicum doloribus prodest menses moueti eme cum melle,vino gallinaceo feb
95쪽
le,croco & foeniculi succo tritum ad oculorum hesbetudinem utile est. Galenus autem lib. vii. Ita: κ . να
αρο- ο γοτρεπει. id est,Vis eius tenuium est partium. N calida in tertio ordine, unde & cralsos humores diisecat & digerit,& urinam mouet. Et lib.Vlli. πήγαν
stris incidere atq; digerere crassios lentosq; Rumores . potest,ob eande vim & urinas mouet quin & tenuisi est partium, natusq; extinguit, quare ad inflationes competit. Caleno subscribit Paulus ita verbis: Ruta sylvestris tertiae est classis calfacientium cum patrium D tenuitate: unde crassos & tenaces humores incidit aci discutit,vrinam mouet. Porro harmel apud Abenroen descriptio ac proprietates in uniuersum cum iadictis conueniuntnnquit eninuHarmel calida & sicca est in tertio ordine, incidit humores crassios, prouo cat urinam & menses, valet dolori coxendicum,pituitamq; purgat. Ita ut euidentissimum sit virorumque, tam Graecorum quam Arabum testimonio, harmel cum aspiratione,immo utcunque scribatur, perpetuo Cleuta ad significare rutam sylvestrem. Praeterea cum ruta stucatapotio- uestris crassios lentosq; humores, ut iam ostendimus.
Ibhr iis incidere & discutere possit, manifestissimurn est eam
debet ad- commodiuS ad catapotiorum foetidorum & de her/hiberi. modactylis confectionem adhiberi quam cicuta: noenim alio nomine deuorantur,nisi ut crassos letosq; humores educant: id certe quod cicuta non potest, cum eosde sua frigiditate & humiditate potius crase siores & magis lentos reddat,atque ita inebris & arν, licuit Sampingat , ut nulla vi aut omnium difficillime
96쪽
emimi pollini. Atqui hoc loci Montutis obluctatur L. non omnem cicutam frigidam ct humidam adeoq; Motui in letalem esse dicens, sed quandam utpote terrestrem ηψ si Rcalidam & siccam existere, quam etiam intra corpus zici '1alubriter adhiberi posse , recentiorum medicorumpra sertim Conciliatoris autoritate ait. Mirum aut: Nonnium ita delirare , ut me tam nullius momenti argumentis a concepta iam olim sententia deturbari posse existimet. Satis compertum habeo recentiores Cicuta duo facere summa genera, unum aquatica frigentis & humentis naturae, alterum terrestris cali/ Ceutaedae & siccae. Sed quonia qui hoc scribat, sententiam chi no duo sutiliorum confirmet,autorem nullum idoneum prose. 8 η δ' runt,quid est cur non hallucinatos esse, ut fere solet i constanter dicamusρ Nec enim Cociliator tantus est tore5t ut ut huic errori patrocinari posit, quem constat in mul v xψr pQ tis aliis ita turpiter errasse, utcsiturbatotis potius no qKς men quam conciliatoris meruerit. iid multis mo/ Bror 8cum nemo ex veteribus aut probatis Inais scriptoribus Cicutam,qubd frigida & humida sit, intra corin pus adhibendam censuerit, quid est quod recentiora ' lquorundam temere excogitatis nugis in tantum mo/ueamur,ut Cicutam calidam & siccam dicamus, cum tamen constet nulla alia ratione Cal. lib. v. de simpl. med. facul.cap. xviii, Cicutam in potu damnasse, nisi
quod frigida & humida site Verba eius subiiciemus:
κλαραπνομενα. quod est: Q uae frigida cum sint humiditatis item copiam obtinent, ceu cicuta, ea potu non sutat utilia. Insuper praedictis fidem fa/ciunt.quod nec Dioscorides, diligens herbarum scriptor duplicem Cicutam,quemadmodum Concilia. tor facit, ita ut sole clarius sit, recentiorum de duo/bus cicutae generibus commentum esse omnium
97쪽
Aulcienna Cisthon herba non satis c5perta habuit. Ladanum de Cistho colligitue
Ladanum, vel ut Barbari addita litera loquuntur Laudetinum non ex Hedera,perinde ut Avicenna somniat, scd Cistho potius Duriae,quem Ladam alias uominant,colligi. Cap. XU I I.
AVicennae verba quibus Ladanum ex hedera
prouenire statuit, habentur cap. cccxxxij.se cundi Can.ubi in eum scribit modum: La danum est humiditas pendens in pilis caprarum pa/scentium, & barbis earum cum pascunt plantam quae nominatur Cusus. Et in cap. lxxiii.eiusdem Can.de Cuso, ubi ita inquit: Una quidem specierum eius est, quae nominatur laudanum,& custis quidem in radice est laudanum. Cusum aute utrobique pro cissum corrupto vocabulo interpres dixit: κι-o: vero Graecis, hedera Latinis vocatur. Sed nequis Avicennae patrocinari possit, ac dicere cusum corrupte haud aliter uapud Serap. cap. xlii.pror istho positum, facit quod uterque alias cussum pro hedera seorsim describit,&Avicenna in capite de Cuso, haud secus et in capite de Laudano utriusque herbae vires miscuit, ita ut euidentissimum sit Avicennam cisthon herbam ladan ram non satis compertam habuisse,nec illam a cis . hoc est hedera,secernere potuisse, sed nominis vici. nitate deceptum, quae cistho debentur,ad cisson transtulisse:id quod perspicuum fiet caput de Cuso apud Avicennam, cilin capite de cistho apud Diosc. con/ferenti. Q uod vero pingue illud quod a lada her. ba , quae iudος Graecis dicitur, ladanum appellatur, hircorum barbis adhaerescens,non de cilso seu hedera,sed de cistho colligatur in primis Diosc.lib. i.cap. Gintestatur,ita scribensim -- ντερπευ κιαυ,κη
98쪽
νιφεις hoc est: Asterum quoq; cisthi genus est, ladona nonnullis appellam,frutex similiter cistho nascens, oblongiora tantum & nigriora folia habet, quae ver no tempore quiddam contrahunt, foliorum eius vis adstringens,omnibus quibus & cisthus accommoda ta.Fit ex eo quod ladanum dicitur.Folia eius cum pascuntur caprae,hirciq;, pinguitudinem conspicue bai ba carpunt, & suo lentore femoribus adhaerescente reportant,quam depectentes colant, coguntq; in os fas,&recondunt. Et Calenus lib. vii. de simpl. med. facul. in hunc modum loquens:MPος : λάδα ον Γν
ν ιγνετου. quod est:Cisthus aut ladanum. In calidis re/ gionibus hic cisthus proueniens,non alius existit geν 'nere, quam qui apud nos nascitur. Verum ladanum quod vocant, ex eo colligitur. Galeno subscribit Pau
stho,quam ladana vocant,prouenit. est autem in C se pro . Dioscorides quoque Cyprium ladanum veluti caeteris praestatius laudat. Si itaque ladanum optimuin Cypro nascitur, fieri no potest ut ex hedera, quae si Theophrasto grauissimo autori credimus, in Cy pro non nascinir, proueniat:adeo ut toto coelo erret Avicenna, qui hoc ipsum ex hedera colligi tradit. In hunc errorem ut in alios multos, Padectarius quot PsMurii incidit,& ut Avicennam suum tueretur, hederae no/ ''men aliquanto quam reliqui fusius accepit, omnem herbam qua caprae libenter vescuntur, ab edendo hederam appellari posse stolidissime dixit. Neque inii ni, unius ab hoc errore ininianis fuit , sed petinde atque iud
99쪽
c Avicenna utriusque herbae historiam confudit,qu admodum Nicolaus Leonicenus, reconditae erudiεμ' tionis vir in suo quem de Plinii erroribus conscripsis libro,abunde satis indicauit.
Auicennam voluhilis maioris facultates cum Hederae pio. prietatibus confundere. notius ferme esse quam ut demonstra ra debeat. Cap. XVIII.
D, Escriptio maioris volubilis apud Auicennam
habetur capite. 73 F.secundi Canonis, ubi in hanc sentennam scribiti Lac volubilis magnae abradit pilos,& interficit pediculos.Folia funis pau/perum recentia conuenientia sunt ulceribus magnis, ct consolidant ea decocta in vino , Sex eis empla strum factum superimpositum adustioni ignis,& proprie cum cerato. Distillatur succus eius in aurem do/lorosam,& confert ulceribus antiquis. Has autem fa/cultates ab Avicenna volubili maiori tributas, hedeεD rae deberi in uniuersum omnes testantur veterest in primis Diosc. lib.u.cap.clxviu.Ita doces: το δε δακρουν
τα ωτα συν ἐλωω ἰατου. id est: Hederae lachryma depi/Iat,illita pediculos enecat. Hic aduerte Avicennam ineptissime lac pro lachryma reddidissed Folia in vi/no decocta omnium ulcerum generi illinuntur. Atinbusta quoq; sanant,etiamsi malefica sint, illita sanant. Foliorum vero & corymborum succus doletibus a ribus & purulentis cum oleo medetur.Et Galenus iis, bro. vii. de simpl.med. facul. in eum modum scribem
100쪽
τατε τα ωτα. quod est: Lachryma hederae pediculos interiurit:pilis nudat. Viridis autem, foliis eius in vis no decoctis, ulcera grandia conglutinat, quael mali/ Πῖτgna sunt sanat. Flores vero quodammodo valentio Vres sunt, ut ad laruorem redacta cum cerato ambustis ob prosint. Praeterea succus medicamentum est quod ita ' tibus infunditur, & vetustis auriu Buxionibus,& quae in his sunt ulceribus medetur. Galeno in septimo .rnu .,
subscribit Paulus his verbis: Lachryma hederae pediculos interficit,& pilis nudat. Viridia eius folia in viano decocta ulcera coglutinat,ambustis coduint. Suc cus medicamentu est,qd naribus infusum caput puringat tui vetustas auriu fluxiones sanaraam dicta cose mant,quae lib. xxiiii.cap. x. in hunc modii scribit Plisnius:Succus hederae taedia nanti graveoletiamq; emedat. Infunditur etia purulentis auribus aut doletibus oleta oleo. Illinitur decocta in vino olum ulcerum generi,etiasi cacoethe sint. Lachryma eius psilothrum est, phthiriasimq; tollit,& ambustis illinitur utiliter cu cera. Q uare nemine esse puto,nisi lapide stupidior sit. qui no aperte videat Avicenna hederae facultates,nosne magno errore,volubili maiori tribuisset ita pas, sim herbarum inter se vires naiscet Avicena, ut nihil ει A. εcerti ex hoc autore studiosus decerpere possit. Proin na nimide animaduertendit Volubile maiore alia esse ab ea mM q simplr hedera vocatur herba,illa nimirii qua Graeis P et helxinen aut cissampelon,hoc est, viteale hederam notant. Haec plurimo quidem lacte manat, & aluum .r:u haud secus si scamonia citat,qua Dioclib.iiii. .Hii.