M. Tullij Ciceronis Orationum pars 1.3.. Cum correctionibus P. Manutij , et annotationib. D. Lambini

581쪽

εοι ὁ ρia rimi uti im er tu, qui potes, c ateri qui δε- fugiunt, uellent me labore hoc leuare sed fit utra diligioli qui in caussis ponderandis omnes fere repκdistis,ut ad nos pleraque confluant, qui miseris, laborantibuι nihil negare possumus. Admonuisti etiam, quod in Creta fulsesi dictum aliquod in petitione tua dici potuisse me id perdidisse. Vter igitur si trum est cupidior dicti, ego n/,qui, quod dici potui non diaeris,an tu,qκi etiam ipsi in te dixerist Te aiebas de tuis rebus gestis nulla3 litteras mississe, quod mihi meae, quas ad aliquem misissem, obfuissent. quaι ego mihi obfuisse non intilligo, re . uideo prodesse potuisse. sed sunt haec leuiora: illa ueragrauior dis magna, quod meum ὀiscessum, inem sepe desieras, nune quasi reprehendere, subaccusere uoluilli: dixisti enim, non auxiliκm mihi,sed mι auxilio defuisse. Ego uero fateor nubercule, quod κideriis mihi auxilisi non de se, la- circo me illi ακχilio pepercisse . quis enim status, quod ρ-scrimen,qua seerit in rep.tempestri illa,quis nescit'tribuniciuι me terrore, an consularis furore mouit ' decertare

mihi ferro magnu fuit cum Hliquiis eoru , κοι ego serenter,atque integros sine ferro vi eram.conbulci post iamina

memoriam taeterrimi,atque turpissimi, sicut σ illa ρ-- eipia, bi recentes rerum exitus declarant, quorum alter exere tum perdidit, alter uendidit; emptis prouinciis, a senuin, a rep. a bonis omnibus defecerant . qui exercitis

bus, qvi armis qui opibus plurimum poterant, eum,quid sentirent, ne ciretur ; furialis illa nox , t arsit stupris, religiosis aliaribus effeminata, secum illos,o consides sacere, acerbi 'me personabat . egentes in Isin 'cuictor, porridi in bonos, serμi in dominos arma

582쪽

vgo uero,quamqκam illi omnia malo,quam mi humen illi sonorum aditus numqua faciliores optant,quam vobi fuerunt: quin elum, serte ille sibi me potitu peperisse iam honores, quam iter demonstrasse adipiscendorMnpute haec illi selio praeopere,quamquam ad praecepta aetas non est gnati,quae ille a scue Orim siue praeripit ji: viseriundum est Iemper: uae insidiae suns bonis.nostis ceter . quae non ne id., quod multi inuideant. quae scripsit grauis ille,et ingenio in poeta, 'ipsit, no ut illos regisi pueros, qκi iam nusquam erant, sid ut nos, c nostros liberas ad

laborem, O laudem, citaret. Quaeris, quid potuerit --

inuideretur. etenim honora gradus Ammis hominibus, O in imis, sunt pares, gloriae distaret . quis nostrum se dicit M. Curio,quis C. Fabricio, quis P. Duiola paremeqκu Atilio calatino'qui crus' P. Scipionibus.qκου Afri mno, Marcello,Maximoi eosdem sumus honorum gradus,

quoi illi,asse test enim in uirtute multis asset us,Mi is gloria maxime excellat,qni uiri te plurimum prapit. bonora popul Dii est consulatus: qκem magistratum iam obtingenti fere consecutibunt. borum, si diligenter g - 3, uix decimam partem reperira gloria dignam. sed nomo umqnam sic egit, ut tu:cur iste sit consul l quia potuit plias, si L. Bruto esset, qui ciuitatem dominatu regio liberavit honore nihil amplia laude multa sic igitur Parius nihilo minus quaἴον ιlt factui, cr tribunμi ρι σαῶlis,qnam si esset summo loco natus ed hae pari loco orti , sunt innumerabiles alii consecuti . Pro eri triumphos

583쪽

PRo. CN. PLANCIO. 2sselo.Qκ si uero istio quos commemoras, propterea magis laude fuerint digni,quod triumpharuη 'ν non quia co' 'punt hi magistratus, in qgibus re bene gesta trium pharent. Rogas,qκae rastra κiderit. qui millis in Creor, Metello hoc imperatore, triblinus se Macedonia millisi fuerit,mquae 'ρr tantum ex re militari detraxerit temporis,quansum in me custodiedum transferre maluerit. Quaeris,num disterius. immo sil quod sicund*m est , sibi quidem Midetur. Num iuris ab Altus. Quasi qμisquam si q isibi hunc fisim de iure restodis dicut.omno enim istiusmodi arres in sis reprehendant 'qui cum proni fμerim

satisfacere non possunt non in ili, qui assutor ab istu studiis constensur. Eirtu, probitas, integritra in GnAdato, non linguae uolubilitis,non ars,non sciensia, reqiari solet.

At mos in mancipiis rarandis, quamuis sturi hom Gm si pro fuero,aut pro textore emimus, frae moleste Asmus si

eas arte quis in em edo cun Amu fine ne auerit in autem emimus,quem Milticu imponeremus,q em pecori ρυ- fceremus, nihil in eo, nisi rugaliutem aborem, uigilantiam,es c rami: sic populus R.deligit magistratus,qκα-

si xij uiditas: in quibus si qua praterea est ars, facilli pati

in sim minus uirilite eorum, innocentia oonsensus est.

ρtus enim quisqκe disertus' κοtus 3κ que iuris peritus sint eos nam res, qui uolunt esse. quod p praeterea banore dignus nemo: qκidnam tot optimis, γ' ornati imis rigibus est futurum s Iubes planctum de uitiis Laterensis dicere. nihil potest: tusi eum nimis in se iracundum puta' bis si spe. i dem esseti Laterensem lautibuι.facile patior id ις Moe 3 nultis uerbis,quod ad iudicirem non pertineat; cr

584쪽

ORATIO ouli psis: opui eri . atqui non modo conferes is laxatur ense Oritimaevia essesed re etiam reprehendo, quod ra

'non enumeressalia quaeda inama,σ levia conquirri. pra

sat 'sed ita multu Romae geruntur, ut uix ea, qua sentis pranmcῆs, audiamur. Non uereo, ne mihi aliquid, iudices, uidear arrogasse . si de q stura mea dixero. ramuis enmissa foruerit: remen eum me postea si is se in maximis rebus arbitror, ut non iis mihi multumst ex quasturae laude repetundis. sed tamen non vereor, ne quis audeat dicere, ulliuι in sicilia quaesturam aut gratiorem,aut clariorem μέγαuere mehercules hoc dierem . sic eum existimabam nihil homines umquam aliud Romae, nisi is quassura Ua, loqui. frumenti Amma ια, ae maximum numerum miseram: negotiatoribus comis, mer-mtorgia iastu municipabus liberalis, μciii abstinen Omnibus eram uisvi in omni osticio diligentissimus: exmristi quidum erutras siculi, honores insulti itaque bac spe δε- cedebam,ut mihi populsi R. vltro omnia delatreru pinre. M CReum ιαμ diebuι ijs,itiuos faciens ἰουήβ,deo Inserioumda,Puteolisfrie uenissim, cum plurimi

Umi Alivi esse is ij, Lei conridi pane, iκdices, cum eanu quidam quaesisset, quo die Roma exissem,er numquid

in ea esset novi.cui cum restondissem; me e proumba duedere era metirmies,inquit, ut opinor ex uri . tati et

585쪽

PRO. Cu. p LANCIO. 266 soles res,lκdias,haud scio,an plus mihi proluerit,quam si mihi mo essem omnes murat lati . nam postea quam FVi populum R. aurei hebetiores, oculos acres,atqM acu. Di habere: destiti, quid de me audituri essent homines,m-gitare : Ieci, ut postea quotidie me praestimem uiderent: habitaui is oculis: pressi forum: neminaem a congressis

meo neque ianitor mens, neque somnus absterruit .ecquid ego diram de occupatis meis temporibuι , mi fuerit tu vitium quidem umquam otios minam PG tu comme-ra' 'hlegere te solere orationes, cum otio G sis; has ego

scripsi ludis, orserihi, ne omnino umquam essem otio M. estnim M.Catonis illud, qκod in principio scripsit originum Fiarum,semper munificum, er praeclaruo puta

tii. larorum uirorum, atque magnorwm non minus otii,

quam negot8,rationem exstare oportere.im,si quam habeo laudem;qμα quanta fit,nvscio:ρα ι Romae est, qua tu mfro mas priuata consilia pκblici qμMM msus comproba erunt ut etiam Amma rei hi domis erit gerenda, urbs in urbe fervunda. Eadem igitu Casii, Mia munita Laterensi est,idem,uirtutis cursus ad gloriam, hoc m-bor foris Ue,quod ego hae a me ortu σper me nixus adsedi, istius erraria uirtim adiurabitur commedatione maioru . Sed,ut redea ad Plactu; numqua ex κrbe abfuit, rusifrt lex nec urat .no ualuit rebus isde, quibus 'ruisse non ghat ualuit assiduistite, at ualuit obseruandis a cis, ualuit liberalitust: ait in ocilis pelirius usus ratione, qκa,minima i nuria,noui bomines plurimi eosde honores Umta sunt. Nam quod ais,Casii, non eius me Placio debere,q am bonis omnibus, e d hi aeque mea salus atrafue

586쪽

bus ego debeo,boni urri, ciues,aediliciis comitiis, aliquid se naeo nonfine debere Plancio dicebant. uerum fac me ninitis debere , in his Placio: Atrlim igitur, me consurbare oporte an ceteris, cum GiκAZe dies Reuerit, boc nomen,

quod urget, nunc,cum petitur, rispotiere' quamquam dii similis est per: niae debitio, gratiae. nam, qui pecunia dissoluit,farim non babet id, quod reddiditi,qui autem debet, is retinet alie m gratiam ακtem qlii refert, habe et, qui habet, n eo ipse quod habe reserti neque ego niιc Pueio desimam debere, i hoc soluero nec minus ei redderetio tundite ipsa, si hoc molestiae non a vidisset. Quaeris a me, Casii,quid pro fratre meo, qui mihi est carissimus, quid pro meis liberis,quibus nihil potest mili esse iucundius, plius,qua pro Placio facio, acere possimu. nec Misse istorum ipsorum caritate ad hutns salutem delendendam maxime limulari me,atque excitari. m neque illis hi iuue alute,a quo meam sciunt esse defensam, quidquam est optκ-tim: ego ipse numqua istos a Picio qκχn per nunc me

his conseruarum esse meminerim, baim s meriti in me re corder. onmium damnatrim esse commemoras, eruatore

ipsum reip Calidiu adiungis, cuius lege in Melebilis in ciuitate fit restitutus. reprehendis mera pro Plancio preces, quod nec Opimius suo nomine liberatus sit nec Q Metelli Calidivi. De Calidio tibi tan tu restondeo, quod ipsie nidis. Metellum Pium conside praetoriis comiths, petense calidi populo R.μpplicasse,cu qκueno dubioret em coisil homo nobiligimus,patronum illum esse Ru, familiae si e nobiligim dicere quo loco quaero ex te, num id in ita icio Calidij putes, quod ego is Placij facis,aut Metu

587쪽

PRO. CN. PLANCIO. 267 disset,non fuisse factκrum.1uim Opim j quidem calamitas utimim ex hominu memoria possiet euelli. minus illud reip. dedecuι huius i perii,turpitudo popκli R. non iuncium putandum s. qua enim illi iudiceis iudi es, no parricidia patriae non inadi An grauiore pol erui resp. in fere securim,quam cnm ill si e Enitate eiecerunt, qM praetor fritimo nol domestico Io remp. liberarat ρ Ai. enim nimis ego magnum beneficiam Plancio, ,ut ais, id uerbis exaggero. Quasi nero me tuo arbitratu, non meo gratum esse oporteat. Quod istius rensu meritum, inquit)an quia te non iVnbuit' Immo uero, quia iug2lari pas sus non est. Quo quidem tu loco,Coi, etiam purgasti inimicos meos, nes s uitae nullaι ab illis in dira fuisse dissi jussiit hoc idem Lattrensis. quamobrem de isto paullo post plκra dinum. de te rensum requiro, κtrum pκtes odiκm in me mediocre sniminorum Lisbe. quod fuit illorum ditiuu req iro, Errκm putes odium umquam barbarorum tam immane c tum crudele in hostim i an *isse in hi alique, aut semae metum, aut poenae, quorum uidisti rem illo anno fretu in fro animum in delubris, um in istae urbe uersari ' nisi existimas, eos ictarco uitae meae pepercisse, qAod de reditu meo non timerenι ; quemquam putas fulse e tum excprdem, qui, uiuis his, stante urbe, cu

debes in homo, is Euit,praedirnre,uitam meam,qua sidelitate amioorum construata sit, inimicorum molestia non esse appetitam. Restondebo tibi nunc , Laterensis, miniscfroesse uehemermer, quam abs te sium prouocatus, sed

prostho nec Gnsiderate minuι, nec minus amice. Nam

primam illud fuit asterius , me, quae de Plancio di-

588쪽

o RATIO .erem, Onsiri, remporis masa fuere. selicti homo, sipiens exingit i, quamobrem uiderer maximis bene-μῆ uinculis obstri Elus, non liber essem,olol:MM.qvid in mihi ad defindendum Planci parum mita, parum iusta nec iisdχου, eranι, familiaritatis, vicinicitis, puris amicitiae qua si non essent; uertar, credo,ne turpi ter faarem, si hoc silendore, ct hae dignitiae hominem defenderem. Denda fuit mihi,iudias,cium teraco,ut et, quem mihi debere oportere ego me omnia debere dicere.at id etiam gregarii miliare faciunt multi, ut coronam deraeinlanm, er se at aliquo struatus esse fateantur: non quo turpe sit,protectum in acie, hostium manibuι eripi inam id accidere, nisi serti uiro,a pugnanti comminus,non pote usid Onui benescii reformidans. quod permagnum est He κο debere idem, quod parensi. ego,cum deteri uera benescia etiam minora dissimalent, ne obligati esse uideantur; eo me benescio obstrictum esse ementiar, cui ne referri lindem gratia posuideatur an hoc tu, Lastrensis, ignora3 qui, cum mihi esses amici, in s , cum uel periculum κme tua mecum Aociare noluisses: cum me in illo tristi, acersebo lues atque discessu non lacomu 9lum tuis, sed a mo, orpore, piis prosecuin esses; cum meos liberos, uxorem,me absinte, tuis otibus, auxillas disendisi ; emecum semper egisti, te mihi reminere, atqκe oonoedere, ut omne studium meum in Cn. Planci j honorem in Drierem, qκod eiuι is me movum tibi etiam gratum esse diona3. nihil autem me noui, nihil temporis mulli iacere, non ue etiam illa testis est oratio, qua est a me pris ma habidi in senatu in qua, cum perpaucis nominaim '

589쪽

pRo. e N. PLANCIO. salis autum esset quemqκam praeteriri aruissems eos se tum nominare,qui mulse nostra duces, oe quasi signiferi fuissent; in his Plancio grativi egi. rearetur oratio, quae, propter esus magnitudinem, dirita descripto est,m qua ego, homo astutus,ei me dedam,od nihil magnopere debeam,eabulis tunii osticiis seruit rem adpringam restimonio simploerno. nolo astra, qua a me mandam Fra listra, recitare: pratermitto illa,ne aut proserri uidear ad tempu6aut ego tenere uti literarum,quod meis 'κdiis aptius, qnam construd ni iudiciarum esse uideatur. Atque etiam clamitas,

Laterensis QEousqu/ ista dicis ' nihil in cillis proficisti:

evobis sa sat preas tua. De ciJlo mihi ne tu obiicies, e euo de me bene meritum, quia te teste coenoueram, te eo emia lore defenditer ei dices, Mos que,quem nega ,qκodro cil io comenderit, impetrare pomi emam istiuι Meν-i, Quo qui, hac poterat esse inuidia. durus est tibi iuti, condonatus ille:non facis f*m ferre non possumus. et quidem,qui pro uno laborarit,m ipsum id no obtinuerit, dici, Quo siue,irritimis magis est,quam reprehedensis. nisi forte ego unus ire me gessi in iudicijs; itu er cum his cor inter hos uixi, is in musii patronus, is in rep.ciuis ersemper fui,solis ut a te constituar, qud nihil a Macibus daebea umquam inpetrare. Et mihi lacrγmulum cistiani iudiciij oblectas.' enim dixisti,Vidi ego tuam lac

malam.Vide,quam me sient tia paeniteat.non modo lacrymatim,sed mitra lacomah 'tum inra sit ultu uidere potuisti. an ego, qui meorum lacrymis, me absente; motus, sit initates, uas mecu babebat,deposivisset,meas salutis non modo non oppugnator, At inimici mei puru-

590쪽

dolorem meum signisi reremitu autem, Laterensis, qui tumi rγmG meos graiss esse dicebas, nunc easdem ab inuidiosas rideri. N egra tribunatum Puch quidquam attulise

tiina in me merita comemoris: mi 12ide ego icut Plancio,

numquam digii tini me pigrinu debere , per a pra

fera. Iasen sibi isse neqne contentiones neque in micitios , neque listae dimictationes nec proresp.nec pro me defugiendra pnre . atque Annam, qκam ego si; in illam gratu rem licuisset per hominum iam, O' muriam popali R.ei gratiam referri. sed, si non eadem clontendit in trisn . nam Plancius;existinare debe non hiae uolutatem defuisse,sed me, cum iu Plancio deberem, Raciliij beneflcihil a se

cotemam. An uero patis indices iccirco minus mea crevssa

sectura quod me esie gratum crimineris'an, cum populus R.illo ς.C.quod in monκmento Marii Sctu est, quo mea salus omnibus est gensibus commendare, uni Cn. Plancio. gratiis egerit, G enim Dit de magi tradibuι dest Orsintis meae, cui senatus pro me gratiis agendis p uuid ei

ego a me referendam gratiam non putem Z atqui,eum cum Mitis,quo me tandem animo in te putas esse, Laterensio allum esse ratuum periculum, tantum laborem, tanti contensionem,quam ego non modo pros uteruasedetiam pro dignitate defugeremquo quidem etiam ni issem, non dimm miser, natura quidem abhorret a uirtute uerbi) sed certe exercitus non quia maliis debeo; leue enim onus, be-n cij grana ed quia sive concurrit, propter ahqκoru deme meritor u inser ipsos contensione ut, eodem tempore in