Medicina mentis, sive Artis inveniendi praecepta generalia E.W.D.T.

21쪽

PRAEFAT1O AUT HORIstionem potius tollit: Verum hi, qui adeo impense glo' ri urinι, veritatis augmento , id quod tamen boni viri inprimis o cium ess s esse debet, prospice e parum videntur. AEuanto damno circa Mathesin idipsum fecerint Deteres, ad augmentum propriae existimationis magis quam ad lectorum profectus ressicientes, eruditis satis superque constat. Posquam enim Vieta, des Cartes, pluresque alii ipsam Methodum luci prodiderunt, ex quo fonte antecesores olim tam ingenio sua ,

inventa hauserant, majus in Mathes veritatis a mentum hoc unico seculo, quam per omnia antecedentiata pecula, exortum ess. . Ad me quod attinet, tenuitatis mea quidem probe

conscius sum, sd si dicendum mihi sit, quod res ess,

non dis steor, me in ejusmodi vi , incidisse, quibus tam feliciter in veritatis indagatione progredi licet, tit nihiI magis in etotis mihi sit, quam ut otium si es ni j

commoda ab aliis negotiis vacatio aliquando mihi contingat, inritatum Angularium varii generis specimina Methodo hac philosophandi in lucem a me hactenus deducta numeris omnibus ita absolvendi, ut ea publico

communicare valeam. Euia vero Dalde dubito, num ea, quorum idea animo concepta haeret, in chartam

conjiciendi I se sciendi, numque plura impose misedendi usu occasio mihi superfutura sit; Zelus, quo bono publico inservire paratus oum , hoc effecit, ut, δε-cet non levia me quasi circumsent impedi enta, i amtamen methodum, cujuου ope hactenm tam felices scri

22쪽

AD LECTOREM. progressis, celare nocem. amobrem methodum hanc, hoc e sit ejusmodi philosophiam , cujus idea paulo ante detineatam dedi, hoc Vsso libro ea, qua maxime puero , perspicuitate lectori exponere decreta. uia vero plerique in sensu, qui a meo diversus admo dum ess , Philosophiam acc/piunt, aut etiam , quia forte ista, quam addidicerunt Ad olim, Philosiophi nequaquam animo satisfecit, atque ideo vel Vsum -- cabulum hoc nimium quam abhorrent plurimi; facile praevidi, paucos, s tali titulo se cons iciendum exhiberet hic tiber, eum ae naturos essestervolvere: idcirco nomine potius MEDICINAE MENTIS ET COMPORIS insignire eundem zotai, quo amabilior omni.bus redderetur Philosiophia. Et id etiam genuina pra- sa/e debet nil ophia, ut ostendat luculenter, quam male, ta plus quam vulgo credi potest, non corporis s-lum valetudine ,sed sanitate inprimis mentis omnes δε- fituantur homines; pariter m evidenter doceat, qua hisce malis a ropriata adbibenda sint remedia. Sed notari velim ante omnia, quod, licet haec talia tantum libro hoc tradendi scopus mihi fuerit unicus, non ideo tamen integram Philosiophiam eodem com mcti tibique bis tace exponere decreverim: nihil enim,

hoc tempore tibi L. F. nise primam philosophiam offero. Haec a quibusdam a ellari amat Metaphsicata; sed quia a quam plurimis inutiles valde speculationes

in eadem ventilantur, eapropter haec eruditis plerisque

23쪽

PRAEFATIO AUT HORI sis praejudicii, a tuo hunc librum attente e Lendi IO iterum revocet proposito, as velim, in prima hac mea Philosephia omnia illa me exhibiturum, quae homini, cui seria sapientiam sibi acquirendi mens est, omnium primo veniunt cognoscenda. Deinde quamvis utiquo

werum sit, utili ima inprimis non nisi in fine Philo apbiae doceri posse, reipsa tamen hunc librum zomendo experieris, vel in i o principio hujus Philosophiae perquam utilia tibi exhiberi. Hisce enim expono , qua ratione veritatem per te ipsum certo acquirere, passiones tuas sapienter moderari, sanitatem, ut ut diaetam bonam non aded exacte sequi possis, conservare, liberos prudenter educare , edi similia facili negotio

exequi liceat. Ut autem eo melius judicare valeas , num via

maxime naturali in prima hac Philosophia, vel, si m cum mavis, Logica, tradenda fuerim usus, te imum in consilium quasi adbibere , re ex te quaerere placet;

quaΥnam cogitationes prae omnibuου aliis maxime necessarias essejudices, m quaenam propterea quemlibet hominem primo ξν serio di inere debeant occupatum , ' aqua versum re icio, a te nil aliud responsi loco accepturum fore mihi Dideor, praeterquam hoc, istas inprimis cogitationes necessari, serioque proinde rumi i nandau esse , quanam inter in nita hoc in mundo occurrentia negotia omnium optima sit occupatio , qua prae caeteris eligenda veniat. Hoc imum autem in prima bubus Tractatus parte expositum dedi , certo per-

24쪽

AD LECTOREM.fuasis, te, eadem attente perlustrata , sistentiae mea subscripturum , profantiorem silicet occupationem non esse studio acquirendae Deritatis per se ipsium. a uod iijam denuo ex te quaeram , quidnam, fabilito hoc

fundamento, necessarium puteta, ut effin ulterius curam habeamuου; non video, siquidem acquisetionem Deritatis o limum esse judicasti, te aliud quid adhac, quam ipsim methodum meritatem in Vibiliter detegendi, d siderari posse. Et hoc idem is, quod in paue hujus Tractatus secunda propono. Si insuper inquiram,

quidnam tunc in tradenda hac incognito inritales δε- tegeni Methodo primum exponendum esse censeas; N vero omnia, qua circa talem Methodum exponerentur,

frustranea forent .s, quid verum s falsum sit, igno-

res , re onsionem non aliam me recepturum video, quam hanc ; in Vibile ante omnia remedium, quo

verum s falsum certo cognosi , unumque ab alterodisierni queat, determinandum esse et quod i umis prima ejusdem secundae partis sectione , quam possum

maxime, in lucem conor producere. Hoc autem, quid

verum sit fasumve, perfectos orro interrogem, quidarendum ulterius exsimes ; resondebis utique, viam jam praemonstrandam esse , cognitionem semper nostram de veritate ad veritatem absque fine extenden- .

dio sed hoc idem in sectione secunda ejusdem secundae

partis fuse ostenditur. aQuodsi denuo insem rogando, num nihil, quo porro peragatur , reliquum esse utes ;in mentem jam tibi, qui hactenus in Methodo eteritin s tem

25쪽

PRAEFATIO AUT HORI stem per te ipsum acquirendi paululum te exercuisti,inoeniumque tuum excoluisti, impedimenta Denient i

D, quae procul dubio interim offendisti, quaeque ingeniosis etiam viris seuperatu sunt dispcilia e hinc inde a te haut aliud expecto resonsam, quam isthoc ; hujusmodi impedimenta, ut bac ratione methoduae veritatem acquirendi perquam plana facilis reddatur, omnia removenda esse. Idipsum etero in tertia sectione 6miam partis exequi conatus sum. abia autem haec inter impedimenta imi quoque corporis nosti morbi numerantur ; de iis etiam, ta peculiari quidem opusculo huic Tractatui annexo, egi, ne tibi forte, quae prolixe de his propesiendis docui, taediosa nimis viderentur. Denique ubi ita methodum veritatem per te usum inquirendi sciveris, eae ego ex te quaesiuere, quid faciendum ulterius restit, absque Δbio, cum Methodus, ut ut optima, absque applicatione nihilprosit, infinitaque objecta, quibus a licari possit, extent, scire adhuc desiderabis, quaenam objecta illa inprimis sint,

quorum examen juxta hanc methodum mentem tuam omnium maxime occupatam tenere a rime referat.

Et hoc ipsum tandem explicatum tibi in tertia parce, exhibeo, qua totum ita opm finita quia non video, quid a te possit quaeri amplius aut desiderari.

Cum itaque omnia eo tractarim ordine, quem proprium judicium tuum ad regulam L Eum expuit, atque sic ex tui ipsius clare amareat, quid in prima Philo bae rationis dire-

animi sententia ha tra Mum

26쪽

AD LECT ORE M. H

sit; forsan insuper scire cupies , quibus principiis ad haec usus fuerim, siquidem ex fundamento de ipso fu

turo aedificio praesumere atque judicare soleamus. Fateor inde, me, si ulta unquam in re, certe etiam in hac ubique attente circumspexisse, summoque studio praecavisse, his aberrarem. a a re multo labore, ieracta salui tandem, talia assumenda esse principia , quae absque usia erroris fusicione vel rigores imo Scoptico indubia, quorumque certitudinem in me ipse etet quolibet momento per i am experientiam explorare, mihi facile sit. Talia autem haec quatuor esse censeo e I. Me variarum rerum conscium esse , quod principium primum N generale totim nos cognitionis e La. Me bene a quibusdam, a quibusdam vero male assci, principium primum ess, unde cognitio boni s miti, seu tota doctrina Moralis derivatur. I. Quae dam a me posse concipi seu cogitatione aurehendi, quaedam autem a me nullo modo poste concipi, stu, repugnare quaedam, m respectu mei incogitabilia esse, , pyincipium primum erit, ex quo omnis veri sal EG

ducitur cognitio. M. Tandem me varia sensuum exte norum , itemque imaginum internarum & passionum ope advertere, principium primum ess, unde omnia quae kse experientiae Aebemuου , emanant. Hisce qua tuor principiis, ceu totidem columnis, totum humanae cognitronis aedificium mihi videtur unice inniti ; qui

27쪽

PRAEFATIO AUT HORIs Tractatus capita sint, repeterem, partim, quo Lector ob servaret, me in ipsa operis hujus conclusione a principio denuo quasi ordiri, ut subinnuam, quod, mecum per Asrato gitivis saltem oculis toto opere, tunc demum ab initio liber hic revolvendus, attentiorique lectione,s tantι mideatur, donandus sit. Sed cum citato loco prolixius, uti jam dictum eo, hanc rem exposuerim, Lectorem eo remitto , neque hic praeterea quid addo,

observari velim, et Iam ratione a

meritatis indagationem planam seu facilem N quas n-ter omnes hactenus philosophantes mediam, meo quidem judicio, stratam nobis esse. Denim hic mihi opus haut e si , in principio phisis bandi satim explicare, quae ipsa mentis re corporis Essentia, quae genuinata conscientia, Diteluctus, voluntatis ,sensuum, imaginationis j p ionum natura sit, ceu more consueto ho- Mum expositione alii plerumque tam se quam Lectorem alium adhuc penitus ignarum mire fatigant, seque, inis infinitis implicant. Ad ego econtra ab hiscodi cultatibus, extricatam hanc premendo via pror-

ου liber sum, cum, ex mea sententia, in Philosophiae,s e artis inveniendi , principio seu cere mihi videatur, si quis de rebus enumeratis ea saltem, quae de iisdem,

hoc loco breetius, ta in i o opere prolixius exposui,ceprito noverit; non rem ac Mec hanisub manu sua varia ad opus suum perficieradum exstruit, licet interiorem manus structuram plane ignoret, com adeoque notitiam nec illa tunc exponere posset , nec ea cognitione ad. ' o -

28쪽

AD LECTOREM.

operam si, am absiolvendam opus haberet. Sed in hac cognitione, qualisqualis At, non seu flendum em quin

sotius eadem possmodum ad alia atque alia incognita hinc derivanda utendum, D' eo res tandem continuanda , uaeque dum omnium harum rerum internam quoque naturam detegere quis queat.

si uia mero praecipitantia hac in parte summo studio declinanda ess, nec caute satis haec res in tui potis, go autem nunc temporis tali haut abundem otio,

quale sudia ejusmodi a rime requirunt; impraesinitarum Artis inveniendi generalia tantum praecepta proponam, quae,privssquam a 'erialiora progrediar, in- ,rier judicio Eruditorum liberrimo subjecta sint. Si nil autem hac vice generalia praecepta exhibeo e ita animus esio altem tempus aut commodis, , qua deis re tamen valde dubito, id ipsum concesserint, serialia artis inveniendi praecepta publico quoque exponere. Et quia omnia, qua proponi possunt , problemata ad

tria genera reducuntur, quatenus nimirum inquirendae rei natura vel sola ratione , vel Fola experientia, mel utroque modo consat, de gulis etiam sors is, DEO et olente, agam. Et primo quidem peculiari sensurus sum tractatu , qua ratione , quicquid essocculti in Mathesi, determinare queamus ; sicundo peculiari itidem monstrabo opere, qua lege experientia fiat instituendae , ut o' hinc infinita nova s utialia possint deri ri; D' tandem tertio , quomodo interiora Ph sices certo coenoscere liceat. His bene peri -- actis

29쪽

PRAEFATIO Au THORIS actu existimabo, accedere me cum quoque posse M Jerialis ima Artis in niendi praecepta tradenda, quae

utilitatem praeprimis ex his omnibus derisendam quoad hominis mentem, cor s ρο utriWque potentiam is declarabunt. Guae omnias rerum mearum tuae ita, veluti horum ideam animo concepi, sterficere permiserit, me utiliorem hac ipsa operam in Rublicum conserre non potuisse tabo. Interim haec providentiae Het L penitus committenda sunt. . Ex hactenus dictis Lector attentus perspicere potuit, quid boc in libro pertractem , quibusque princi' piis usus fuerim 1, nihil ita e severem, quam ut reis ipsa, quomodo hoc 'sum exequWV fuerim, examines , . cust lectiovem te bisce, quamum pessum , amice invito. Labor tuus hac in re sisceptus, nisadmodum stare, fructu suo non carebit, modo δε-quentia haec digneris exacte exequi. Primo praecep a,

quae pauca numero, attente pervolva , exempla vero, quae mima lectione haut a egueris, ne attentionem tuam fatiges , penitus negligas, intereaque tem- foris, priusquam. a secundam aut tertiam acre is o- Gionem, hanc acquirere tibi adiabores cognition mut haec quoque, re iterata lectione, capi pos t. U Lautem hac cognitio sit haurienda, variis tibi in locis honos citando Autores satu indigi δ' mihi videor

Secundo necesse etiam in , ut eodem , quo conscriptuae

30쪽

AD LECTOREM.fretaeris, sicusque feceris, mirari etiam noli, si tibi in plurimis, sed absque tamen culpa mea, Didear obscuri . Tertio notandum quoque, ne , quae tibi nimis smplicia, captuque perquam facilia videntur, perfunctorie saltem absque necessaria attentione ex falsa persuasione , ac si hac ea propter res parta momenti sorent, Vansibaου et credas enim , s hinc inde

rationes eorum, quae tradidi, omittere, inventiontimis

fontes celare, exemplisque sapo familiaribus praecepta non illustrare voluissem , majorem forte mihi existimationem, sed certi κtilitatem tibi minorem, attulissent. 4uare si talia offendas, frmiter tibi potii s persuadeas, causam, eadem exhibere me per movit, non atriam esse, nisi quod multa experientia edoctin fuerim, hac certe, is ut se quam Amplicia Nideo intesiectu facilia , omnium tamen isiorum, quae cognoDerim, utilissima, adeoque etiam attentione tua atque meditatione multo, quam quidem in principio

existimaveris, digniora ust . Caeter sim des mea is, fore , quanto stncerior tibi ad bona sudia promo-Oenda scopuου fuerit, tanto gratior semper ac suavior tibi bHis libri lectio sit et urata. Me hic Anmgenii fortus ex meris Jeculationibus , sd e continua

potissimum praxi, quae viva irrefutabilique ratione , quid utile sit nec ne, indubitanter nos convincit, ma-

Hae libuit in hac secunda Editione ideo praefari, quia ex objectionibus quorundam pri tis facile con-