장음표시 사용
31쪽
PRAEFATIO AUTHORIS AD LECTOREM.
sare potuit, a pluribW, quis hujus mei Tractis sic opus genuinu fit, non satis perceptum fui Z,. In ipso
autem tractatu errores, qui in primam Mitionem imrepserant, passim, quantum per alia negotia licuit, e--mendare, nec minuΥ sensum, ubicunque obscuritatem,
aliquam inesse eidem ab aliis inusiexi, ubique planiorem reddere sudui: quam operam eo libentisis in me recepi, quia a non paucis, atque inprimis ab ingeniosis Diris , quorum judicio multum defero, primam hujus tractatus Editionem propensiori, ac i essem conceperam , favore acceptam fuisse rea e compertum habeo. Vale optime, hoc ea, cima sanitatem corporis N p quod tua maxime interis, mentis sani, conati Fque meis fatere pergo.
32쪽
TENTAMEN GENUIME LOGICAE, ubi disseritur
VERITATES. PARS PRIMA.occasione F methodoinciderim in viam, quam praestami , mam judico omnium, quas in hac vita inire licet, quaque eLI Inventio Veritatis per nos i s.
im ad meipsum attente respiciens o Tria, exqιultima illa animo volverem atque re- omnis mea volverena, quae mihi a primis anius: - uta, occasioni fuerint, ut genuinum Vitae naturali ρο-
iter, quod faciendum videtur,cissime ingrederer ; tria potissimum, hac re exactius examinata, perspexi, quae mihi videntur inter praecipuas tam salutaris directionis causas merito censenda esse. Ob- servavi siquidem ab ineunte aetate in meipso primo ani- mum nemini nocendi, quin potius bene cuique&cupien- . di &, quantum in me esset, faciendi ; deinde ardorem sei per aliquid novi & curiosi addiscendi non mediocrem; &denique conatum vitam, quam possent, felicissime tradu- .
33쪽
et MgnrcIO MEN TisPH Us δε- Primum effecit, ut facile bonoς a malis distingverem. Hi enim fere de nullo alio cogitant negotio, quam de dumno aliis inserendo, proximumque se astutia circumvenisse delectantur, plenoque ore, facta ejusmodi recensendo, glo-ε riantur. Quod genus hominum dum fugerem, ac interim mei similium societatem quam maxime quaererem, in bo norum ut plurimum notitiam & consuetudinem perveni, magno animi mei ea desiderantis emolamento. Quia Vero non omnes, qui animum ad bonum inclinantem obtunent, ideo omnium rerum adaequatam veritatem cognoscunt, sed e contrario haud raro a tali cognitione longissime remoti, & eam ob rem magnis & quamplurimis praejudiciis praeoccupati sint; hinc accidit, ut su1 hac ignorantia animum alterius sub specie boni & veri magnis saepe imbuant erroribus, non facile postea eluendis seram ἀοι- Quapropter ardor ille sapientiae acquirendae qui me magis incitavit ad scientias citriosas addiscendas, quam ulla praeceptorum exhortatio, aut lucri spes apud alios unquamessicere pomisi)causa fuit, ut in cognitionem praestat visibime, morum Virorum, tam eorum, qui ante nos viXEre, quari
sapientissimorum hujus seculi pervenirem. Unde sat an
pla occasio animo meo curioso satisfaciendi exorta est, quae effecit, ut non tam facile a recta via aberrarem, aut, si alb quantulum ab ea divagatus essem, ad eam non dissiculter roverterer. Cum sic interea mihi aliorum placita compar
rem , parum aut nihil in studiis proficiebam, quo aliquid proprio Marte invenirem, quod in publicam posset cedere
utilitatem, atque ha augendi vel provehendi antecesso nainventa vix mihi acquirebam ullam aptitudinem, imo pintius deterrebar a conatu quicquam per me ipsum inveniet di. Dum enim tam ingeniosa aliorum opera videmus, ra- rissime consideramus, quantum operae iis conficiendis, quantum temporis iis rite ordinandis ii pensiim, qua o
casione ad ea perventum fuerit, quam simplicia habuerint initia,
34쪽
PARs PRIMA. sinitia, quae dein siiccessii temporis, clim similis ad talia ii
clinatio adesset, resumpta, cultiora atque ita pedetentima persectiora evas re, donec tandem illum persectionis dum attigEre, ut luci publicae destinarentur; haec, inquam,& liis similia raro consideramus. E contrario, cum adeo praestantia in ejusmodi operibus invenimus, tacite apud nos ipses,& pro certo supponinuis, auilioris ingenium tantopere excelluisse, ut his mediis ordinariis, jam recensitis, non fuerit ustis, sed opus statim ea, qua nobis exilibetur, accur tione, vel ipsis primis delineationibus absolverit. Ad quod praejudicium fovendum ipsi authores non parum contrib unt, multi quidem praeter voluntatem, dum doctritiae cavisa omnia ita ordinare coguntur, ac si statim a principio ita disposita & inveni uissent, pleraque vero reticent: qua scilicet occasione, quibus multis, quanto tempore &c. profecerint, quia haec ad materiam, quam tractant, ispe neutiquam spectant; maxima tamen eorum pars culpa certe haud caret, dum gloriae cupiditate moti non raro jactitant, se solos omnium meditationum illarum esse authores, si exiguo labore, brevissimo tempore, &c. talia sibi acquisse visse; ac plurimi tam vafri sunt ad aestimationem sibi coimciliandam, ut, licet quasdam veritates ope demonstrationum perquam facilium detexerint, eas tamen lectoribus non communicent, Verum magno tape labore difficiliores quaerant, quas nobis in suis operibus obtrudunt. Quae mnia sane essiciunt, ut ejusmodi authores plerumque mutitis sint admirationi, eorum ingenia divina, non humana
credantur, &, quod pessimum, alii permulti, qui nullas nisi
humanas communesque qualitates in se ipsis observant, de propria facultate, tale quid suo Marte praestandi, plane desperent ; atque sic nunquam scientiarum omnium nobilis manet, ope cujus, quicquid en occulti, revelatur, sibi compar re annitantur, sed potius quendam sibi ducem, quem sequantur, eligant, & eum quidem, quem maximό admirati A1 sunt,
35쪽
sunt, cujusque ingenium divinum, non humanum, exstiti se credunt. Atque propterea illum omnibus aliis praes runt, ejusque opinionibus tam stricte inhaerent, ut potius veritati vim in ferre, quam ab ejus praeceptis vel minimum recedere, aut ulla nova proprio ingenio investigare cone
Tretu specta. Omnium maxime itaque mihi profuit, me, ad consit ias hominum cupiditates respiciendo, non minus ac illi, ii primis desiideraste, ut quam selicissime, quantum quidere humanitus fieri potest, vivere possem, & ad id obtinendum hoc potissimum egisse, ut, quantum possem, optime Vitam institueren), atque ita inciperem, propriam potius inclina-Di id tionem, quam aliorum ductum, sequi. Verum enimvero φῆς ς' -- niaxima hic latet dissicultas, quaenam nimirum genuina sit via nos eo ducens , tot enim i ulla in re, hic certe sunt sei rentiae, quot capita, sive ad viversissima & innumera fere
consilia ab eruditis publico communicata, sive ad vulgi di i utationes de bono& malo respiciatur; praecipue si insimper attendatur, tam inter hos, quam illos, paucos tales revera existere, quales sese jactitant. Quae omnia maximopere spem genuinae indagandae viae mihi adimebant; curo probabile non videretur, me in tot millenis varie sentiet tibiis prae omnibus aliis optima hic semper detecturum esse. Abiatio huj- Hisce non obstantibus, serio ad limitia respiciens o servavi, dissicile esse, ut quis quovis momento secum habi te & semper sibimet ipsi invigilet: versamur enim in perpetua mutatione; &cum non plane in hominum potestate sit, naturam suam&actiones ab e1 procedentes aeque i cile, ac verba mutare: hinc si quis magis ad actiones quam verba aliorum attenderit, tum & occasionem diu cum aliis conversandi invenerit, ac denique ipse probae fuerit indolis; nar ille haud dissiculter quasvis vel artificiosissimas hominum dissimulationes deteget. Atque ita incepi intoriora rerum omnium, & prout revera existunt, perpendor
36쪽
PΑRs re, non quemadmodum externe oculis Te offerunt, &saepe splendidam, ut dicitur, miseriam, hoc est, magnum malum sub boni magni specie repraesentant. Habent etenim res mundanae binas facies, quarum una patet, altera latet, &quae semper a se invicem quasi diversissimae simi. Haec dum sedulo examinarem, non tantum facile intellexi, quid reverabonum, quidve malum ab aliis censeatur, licet intorim aliud ore, saepissime etiam contra propriam animi sei tentiam, proferrent ; sed etiam ab aliis ad me ipsiim coi versus magna delectatione observavi, nos, si modo propriae conscientiae dedita opera contradicere nolimus, melius a
nobis ipsis quam ab ullo alio posse discere, quid bene aut male nos assciat, dissicile aut facile nobis appareat, trististiam laetitiamve nobis adferat, & id genus alia; deque eo
nos adeo certos esse, ut, quamvis omnes nobis adversentur,
nihil interea efficere valeant ad nos a propria experientia dimovendos: non aliter ac ego ipse multo certius sciri queo, quam quisquam alius, an, verbi gratia, cibus aliquis meo palato gratus sit, nec ne ; ubi aliorum quorumvis a me hic in redissensiis apud me nequicquam valet. Quod asco evidens est, ut licet haud mirandum sit, homines de vero &falso, cum eorum quaedam valde occulta sint, disputare, utina modum tamen mirum videatur, plerasque homunum disputationes, quin rixas quandoque, occupari circa
perceptiones, quas habent de iis rebus, quae ipsos bene aut . male assiciunt, faciles aut dissiciles apparent , commoditatem aut moIestiam pariunt&c. quibus tamen vix quicquam manifestius est ec credo, quenquam in talibus studio errare po sse, etsi veI maxime voluerito Imo ipsi Sceptici, libcet de omnibus dubitarint, & putarint, omnia sorte se ita
non habere, quemadmodum apparent, non potuerint ta' men negare, nisi aperte propriae contradicendo conscie
tiae, sibi omne istud sub ceria ratione ita visim esse apparere,& inter illas apparentias concedamus enim illis, omnia ,
37쪽
o Mantela A MENTIS nobis soria videri ita osse, non autem sic reverit existero quasdam laetitiam, quasdam tristitiam peperisse ; quar Gprior ipsos bene, posterior mala affecerit. Nam si quis
scepticus vapulet, utut dubitarit, an verum sit, se tam indismis tractari modis, aut etiam existimarit, hoc sorte pol isse sibi tantiunmodo apparere: attamen non poterit inlibetari, se dolorem percipere, & ex eo sese male habere. Quae hic non aliam ob rationem profero, nisi ut pateat, quania firma haec sint, quae attulimus, cum hominum vel praefractissimorum rationes contra ea nihil valeant. Ac propterealin inquirenda vitae feliciter instituendae ratione nullν renus necesse erit ad aliorum consilia confugere, sed e contrario nihil magis securum erit, quam ad propriam hoc in negotio conscientiam unice attendere. Firmum itaque ac stabile constitui hisce fundamentum hoc, seu certam quandam S indubitatam notitiam, cui totam meam felicitatem, quatenus ea lumine naturali potest acquiri, inaedificavi. Cum enim per me ipsum m gis, quam per quemvis alium certior fierem, num me quaedam bene afficerent, an secus; id mihi clare ostendebat, quid factu milii difficile, quidve facile esset: prius enim me mala, posterius vero bene afficiebat. Ex quo non mia ius indubitato per idem fundamentum scire licuit, nisi contra propriam conscientiam agere voluerim, quidnam inter plura facilia & bona, uti modo ostensivri, facilius &melius fuerim expertus 3 nec proinde me latere potuit, quod exhinc necessario. sequitur, quaenam ex diversis viis,quasomnes ingressis eram, melior fuerit, ea nimirum, quae optin id omnium me affecerat. Id quod etiam speciatim magis ita mihi cognoscere licuit. Nihil magis adversum novi vitae feliciter producendae, quam passiones animi: sia quid hae quorundam potentiam seu virtutem, etiam si gularem, adeo ψlandoque superant, ut merito conqueri
38쪽
rideo meliora proboque, Doteriora sequor. Porro nihil nostrae felicitati augendar huc usque magis ne cessarium agnoscere potui, quam ignotas posse detegere veritates, & ex iis, quae ad istum scopum quam maxime conducunt, seligere. Bona enim omnia, quae jam possidemus, nobis aliquando Here incognita 3 ac proinde his solis gratia debetur, qui eadem in nostri utilitatem primi detex runt. Nec quicquam ad felicitatem nostram quoque conservandam salutarius stio, quam sano corpore & anxiis siti curis posse degere. Haec namque cunctorum aliorum bonorum bases sunt. Cum vero haec omnia, convincente me . conscientia, huic viae, quam elegeram, praecipue convenirent, quia eandem calcans passiones meas facilius superare, expeditius ignotas veritates detegere, eaque, quae quam mam xime a fortuna pendere videbantur uti bona valetudo, s euritas ab inimicis, aemulis, & id genus aliis magis in meam potestatem redigere poteram; haec, inquam, cum conscia entia convictus observarem, me facilius hac, quam ingresius eram, via posse exsequi, quam ulla alia mihi nota; nuullatenus perspiciebam, qua de causa milai dubitandum esse me earum, quas noveram, praestantissimum nisisse. Neque ullus hic timendus est error, si modo non cre- tamini mdamus, quae nobis sic apparent, aliis quoque necessario ita apparere: nam quod mihi facile, id alii sorsitan poterit essesi , is nomdissicillimum, quod milii jucundum, id alii molestum, quod mihi bonum, id alii forte malum videri poterit. Hinc est, i iaquod homines alterius naturam cum sua confundentes pe mirentur, aliis placere, quae sibi displicent, quodque eo errore ita obcoecentur; ut potius credant, res ejusmodi aliis reipsa non esse oblectamento sed ex certo saltem & sing Iari animi statu aut pertinacia, quam forte habeant ad propriam sententiam, quam semel amplexi fuerunt, defendet
tam , eos id tantum salso fingere. Quae quam falsa sint, haud
39쪽
s MEDrci NAE MENTIs haud dissiculter perciperent, si animadverterent, neminem certe ad ea, quae sibi molesta sunt, nisi coactum accedere, adeoque ea nequaquam sectaturum fuisse, ni bene ab illis
Mi-- -- Caeterum ab errore quoque tuti erimus,si caverimus, ιαυ. ne, percepta cum nondum perceptis confundentes, quicquam his tribuamus, quod illis tantum erat attribuendum:
male quid tunc fieret, si rem, quam omnibus aliis rebus hactenus perceptis faciliorem, meliorem, suaviorem &c. observavimus, mox etiam judicaremus absolute omnium, at,
que adeo necdum perceptorum esse facillimam, optimam&c. Id quod cum de omnibus nondum perceperimus, nulla ratione de omnibus a mare nobis licebit. Et hoc ipsiam est, quod multos hoc pacto lapsos impedivit, ne ea, qua par est, attentione attenderent ad ea, quae alii, sh de similibus detexisse, tradunt. Cum enim supponant, se optimam viam jam acquisivisse, Sceo ipso impossibile esse quemquam meliorem adinvenire, haud opus esse judicant, aliorum circa haec inventa, ita ut requiritur, considerare i atque ita sibi viam ad majorem ulterioremque perfectionem praecludunt.
uomodo ipsi Ne quis ergo credat, memet ea, quae in aliis improbo, cre mm committere, hoc est, viam, quae rhihi forte soli coim .. 2 νι - .nit, aliis obtrudere, evincam in sequentibus, hanc viam , , --α quae ad summam nostram in hac viti felicitatem obtinendam tendit, communiter etiam aliis convenire, idque e perientiis semper clarissimis firmabo. Hac enim racione , non minus ero certus, alios hisce de rebus easdem mecum
habere perceptiones, ac si quaedam aliorum gustui admota dum convenire judicarem, dum eos sese ab iisdem, magno licet & saepe suo damno, vix abstinere potuisse vidi. Hic tamen sanctissime testor, nemini me succensere, etsi credat, me sorte optimam non praescripturum hoc enim aliorum
indagationi relinquendum neque me hoc ipsum quidem,
40쪽
utinam meam omnes puterae optimam, effagitare posse, utpote qui ipsemet omnes, quas hic excogitare licet, vias
non fuerim expertus. Interim tamen earum optimam,
quam ipsemet expertus fui, hic aperire non negligam , ubi monuero, me, dum aliis optima dare studeo consilia, haec eum in finem non conscribere, quasi aliis sapientior videri velim: nam omnia, quae hic tradam, clarissiama, ac proinde intellectu adeo erunt facilia, ut a quovis me etiam rudiore potuissent observari. Si, exempli gra , in quendam locum inter infinita avia unica tantum, ducat via, dissiculter cavetur, ne 1 recta aberretur: facile interea accidere poterit, ut, si multi eandem prosequat tur, eorum unus, fortuna sic volente, semper in genuina persistat, atque ita destinatum attingat locum, licet excet lentius propterea non obtineat ingenium. Venim hoc romoto scrupulo pergo demonstrare, qua ratione, jacto inconcusse veritatis sundamento, plura hinc, &eadem, certitudine derivaverim. . Cum itaque harum rerum certitudinem perpendens ad proprias perceptiones attenderem, &, quaenam me bene aut male afficerent, observarem, atque sic inciperem in Homnes delectationes, quarum capax sum, inquirere, ut ex pq omnia iis stiminas, & constantissimas secernerem, in limine mihi sese obtulerunt sensuales delectationes. so. Hae quidem ollam perquam jucundam nobis r L Sensu id dunt: nec hic dubitandum, numne alii idem sentiant. Vulgus enim iis adeo captum & occupatum Videtur, ut ad Mρ- eone Glias solidiores delectationes vix respiciat s ac proinde haud μης; ubi' mirum, si eas summas, quae hac in via occurrunt, judicet '' μ'
sed adhuc magis hic decipiuntur, qui, cum in principio rei alicujus delectationem incipiunt sentire, existimant, quo magis ea fruantur, eo plus delectationis se perceptim
ros i cum tamen harum delectationum natura plane e rum, opinioni, inversetur : quo enim rarius iis stuimur, . .