장음표시 사용
251쪽
id est ad aliam rem eiusdem generis, qualitatis, & quantitatis.
Sed si reeipiens postea non egeat, & restituat eamdem rem dicitur nihilominus mutuum esse contractum , quia sufficit ea inten tione fuisse datam rem .
Tertium requisitum est , quod res illa de sui natura sit ponde. rabilis &c. Vnde non potest fieri mutuum dando librum v. g. ad pondus, quia hic de sui natura non est ponderabilis.
Quartum requisitum est, ut sit consuetudo in illa regione, quod illa res detur ad pondus dec. Ita DD. communiter Porro mutuum aliud eit regulare, aliud irregulare. Regulare est quando intercedunt praedicta requisita. Irregulare, quando
Item mutuum aliud est naturale , aliud ciuile . NaturaIe est quando vere intercedit pecunia data a domino , qui potest trans ferre dominium. Civile est, quando non apparet an pecuni sintercesserit, sed est facta apoca, in qua confitetur quis se recepisse mutuum , & promittit certa die se restituturum, & postea lapsum sit biennium, ut videbimus infri in tit. de litteν. obligat. Rursus diuiditur , quia aliud est mutuum naturale, cui Ius ebulle fauet, & aliud est mutuum cIulle, cui natura fauet. Priis mum est , ut si mutuavi tibi pecuniam, & stipulatus sum eam a te mihi reddi certa diei stipulatio enim est Iuris civilis fomentum. Secundum est, ut si mutuavi tibi pecuniam , & eram pupillus , possea factus maior ratum habui mutuum . Vel si mutuavi tibi pecuniam Titii , & postea Titius sciens , mutuum ratum habuit. Quibus casibus dicitur conciliari mutuum. Primo per superueinnietatem aetatem cum consensu . Secundo per scientiam cum ra
. tificatione domini, ut per gloss. ιη l. M F. appellata in verb. amis sicer.pet. Praeterea mutuum aliud est verum, aliud palliatum . Verum est , cum vere mutuatur pecunia . Palliatum euenit in ali Is contractibus v. g. vendidi tibi domum meam, ut solveres mihi pretium post annum; nam intelligitur quod statim mihi solueris pretium , di quod postea ego illam pecuniam tibi mutuo dederim, restituendam post annum; quo casu si ratione temporis aliquid ultra sortem recipitur, est usura palliata. Item si solitus eram Iocate domum meam pro centum anticipater soluendis,& dein de locaui illam pro centum & decem in fine soluendis, est mutuum palliatum, & usura palliata, nisi tamen accipiantur illa decam loco interesse lucri cessantis , & damni emetgentis , Ut eo muniter dicunt DD. in c. a. de Uur, quod tamen intere sic α Pror
252쪽
probandum est eo Iudenter, quia debet esse euidens, ut per eos. dem DD. ibid.
Ex mutuo oritur actio, quae appellatur certi condictio, quia anihil est certius mutuo, cum sciatur quid ,& quale sit restituendum L ererum is se eerti pet. Et haec actio est personalis; de cum transseratur dominium , mutuatarius tenetur de dolo . lata i , leui , di leuissima culpa ,& etiam de casu fortuito, quia cunia, transferatur dominium, ut dixi, obligatur ad genus, quod perire non potest ι. iηcendium C. si certi peta . .
Secundum exempIum est in receptione indebiti soluti per edi rorem ; unde qui illud recepit obligatur perinde ac si mutuum recepisset. Sed si indebitum fuisset consulto solutum , esiet donatio L cuius per erraremus de reg. iuri Pupillus autem eo modo teisnetur per receptionem indebiti , quemadmodum tenetur ex mutuo ; ideoque si absque tutoris auctoritate illud recepit , & perindidit, non tenetur ad restitutionem , sicut si pecuniam mutuo recepi siet sine tutoris auctoritate, eamque consumpsissee, ad nihil teneretur. Ex hoc autem contractu receptionis indebiti oritur actio personalis, quae dicitur condictio indebiti . .
rartium exemplum est in commodami commodatarius enim obligatur ad eiusdem rei restitutionem. Commodatum autem est traditio rei ad eertum usum gratuito facta. Dicitur gratuito , quia si detur merces, est locatior si aliquid aliud statuatur, est
Commodatum sumitur in genere, de In specie. In genere comprehendit etiam mutuum, in quo datur commodum pecuniae et sed in specie , aecipitur ut bie; & est traditio rei, quae non sit nec numerabilis, nec ponderabilis, nec mensurabilisa, cuius usus datur determinatus, alias si non esset determinatus, sed ad libitum dantis, erit precarium , ut ton tit. F. de precari In commodato autem restituitur eadem res , de non transfertur dominium. Ex quo colligitur, commodatum duplex esse, regulare, di irregulare . Regulare est quando restituitur eadem res , de non transfertur domminium ut diximus. Irregulare est quando transfertur dominium, di commodatarius tenetur ad tantumdem, ut in L . ia D. 1. de
253쪽
prascript. Drab. In commodato autem irregandi ex eo quod trans. fertur dominium, tenetur commodatarius etiam deca is fortuites sed in commodato regulari distinguitur. Aut commodatum est gratia commodanti S tactum , dc tunc commodatarius tenetur de dolo, & Iata culpa, non de leui. Aut est gratia commodatarii tantum , & tunc tenetur etiam de leui,& de leuissima. Aut est gratia utriusque & tunc tenetur etiam de leui, non autem dele uissima, ut per glossi lac & communiter. DD. Ex commodato austem datur actio personalis , quae dieitur commodati . . , is. Praterea sQuartum exemplum est in deposito; Depositarius enim tenetur ad eiusdem rei restitutionem, & datur actio depositi personalis , Depositum autem est traditio rei causa custodiae facta. Et duplex
est, regulare , & irregulare . Regulare est , quando non transfertur dominium , M restituitur eadem reS. Irregulare, qnando transse tur dominium , & non restituitur idem, sed aliud, eiusdem tamen generis, qualitatis, & quantitatis, ut est pecunia numerata, quae datur argent rio causa custodiae; tunc enim cum in argentarium transseratur dominium , tenetur argentarius etiam de casu fortuito
ι. die sponsaliorum f. i. U. deposita i : s. Fino. Quintum , de inimum exemplum est in receptione pignoris pereditor enim , qui recipit pignus a suo debitore, tenetur ad eius dem rei restitutionem per actionem personalem, uuae dicitur Pivgnoratio, seu actio pignoratilla. Sed quia pignus custoditur tam gratia creditoris , quam debitoris, ideo non tenetur creditor reci. piens pignus , nisi de dolo, lata, & leui culpa . Agitur autem in hoc non de pignore iudiciali, quod contingit , cum Iudex mittit in possessonem actorem bonorum ipsiua rei,
ut sententia mandetur exequutioni: nec de pignore Praetorio, quod item a Iudice eonstituitur nulla praecedente sententia, quae si praecederet, esset iudiciale, ut contingit in damno insecto , quando Teus non vult cavere, actor petit mitti in pollessionem bonorum ipsius rei, ut caueat de damno infecto , id est de damno non dum facto, sed quod timetur. Gloss. in ι. M. C. de prator. pu g. iuver, pinorium . Sed agitur hue de pignore conuentionali, quod duplex
est, expressum, & tacitum. Expressum est quod fit per Pactum.
254쪽
TaeItum, quod etiam legale dicitur , est quod eo ipso intelligit
in aliqua re ex legis dispositione. v.g. quod bona inuecta indoismum ab inquilino intelligantur tacite obligata pro pensionibus I. rum quarituν F. qui impleto F lGat. O l. interdam F. qui potion in M. 2η. habe an. ubi tacIte est obligata illa res, quae non potest conseris Mari sine impensa alterius. Ita etiam bona mariti sunt tacite obligata pro dotis restitutione ι assi is C. qui potior. in pignor. hab. m.
S Equitur seeunda species obligationum, quae ex contractu nasi
cuntur , quae nuncupatur verborum obligatio ; di quamuis pro stipulatione saepe ponatur , nihilominus disierunt, quia sipulatio est causa,& verborum obligatio est effectus; ex contractu , enim stipulationis oritur obligatio, quae verborum dicitur, quia sine verbis esse non potest. 'Sic autem definitur stipulatio . Est verborum coneeptio, quibus is, qui interrogatus est, se daturum, facturumue id , de quo interrogatus est, respondet . Quae definitio est restis rata in t. stipulationum alia M. aipalatis F. eod. Dicta est autem stipulatio potius ab interrogante, quam a promittente, quia creditores nobiliores,&potiores sunt debitoribus . Notatur in rubr. 1. de reb. erediti quae non inscribitur de rebas debitis . Stipulatio est contractus inductus a Iure civili propter neeessitatem , & utilitatem . Necessitas est in illis actibus , qui sine sipula tione non subsistunt, prout sunt acceptilatio, fideiussio, ec promissiones iudieiariae, veluti de sinendo in iudicio, de iudicatum soIuendo dic. utilitas est in contractibus Iuris gentium tam nomia natis , quam innominatis ι innominati enim de se actionem non pariunt: sed si dedueantur in eontractum stipulationis, producunt actionem t. ex placito C. de reri pe uti Est etiam utilis sipulatio in contractibus nominatis , quia si contractus non inarus, qui sit iuris gentium, dedueatur in stipulationem v.g. 6 dicas vendis mihi sipulanti pro mille domum tuam i Et ego te spondeam, vendo: non solu m erit contractus venditionis, sed etiam supulationis, e concluditur per D D. in rubr. 1f. eod. in l. si Q ιMM f si certa
petat. Ee sic duae competunt actiones. 'ε Stipulatio ve fieri possit plura requiruntur. Pr m. o M adsint
255쪽
verba voealia articulatim expressa. Secundo quod contrahentes fini presentes . Tertio quod se exaudiant. Quarto quod se intelligant. Quinto q od habeant animum faciendi stipulationem. Sexto quod sint personae habiles ad contrahendum. Septimo quodsipulatio fiat de re, quae cadat in commercio hominum. Octauo quod sit interrogatio, de re onsio,& interrogatio praecedat, reliponsio sequatur. Nono quod responsio sit congrua interrogati ni . Decimo quod responsio sit immediate sequens ad interroga gionem, quia si esset magnum interuallum, ut si quis post in terr gationem vellet prius prandere, & postea responderet, stipulatio
esset inutilis L continuus F. eod. Ea verborum obligatione duae oriuntur actiones personales.
Ahera in condictio certi, quae competit, si res, quae in stipulati nem deducta est , certa st. Altera dicitur actio ex sipulatu , quae datur quandocumque res incerta est, ut si stipulatus sum a tradamna, di interesse . Limitatur hoe in priuilegio dotis, quae licet certa sit, pro ea tamen datur actio ex sipulatu l. vnic. C. de rei --ον. action. o s. fuerat isse. de actionib.
Quamuis stipuIatio esset verborum eonceptio, idest formuIa confistens in terris vethis, ut spondes 3 spondeo . promittis i proinmitto ,& eetera , quae enumerantur in textu i hodie tan en haec solemittas verborum sublata est per constitutionem Leoninam:imo
omnes sormulae hodie sunt sublatae i. I. C. de formul. Iublat. Vnde quibuscunque verbis iacta sit, stipulatio tenet , dummodo non sint . verba hostilia , de per illa se intelligant contrahentes. Ex quo dubitatur numquid stipulatio possit fieri per ei stas. EeDD. concIudunt quod possit fieri, dummodo eistae eonsistant in , verbis,& non in litteris; per litteras enim contrahi non potest setiam si partes conuenissent inter se de significatione illarum littorarum v.g. quod A. fgnificet promittist B. mille. C. promitto, ut ad vertit gloss. bie in vesio, quibuscunque . Et ratio est , quia stipulatio non contrahitur sine verbis, cum sit conceptio verborum. Sed A. B. C. non simi verba i sed characteres, di elementa verbω: Tum, cum verba sint voces articulatae , protractae in plures seu litteras, seu syllabas, secundum communem conceptum hominum3
ergo non potest stipulatio fieri per cistas constantes ex litteris . Praeterea si talis protestatio declarat elementa verborum. & est suia
ficiens, ut pereas fiat stipulatio , non videtur assignabilis ratio. quare
256쪽
quare non possit etiam declarare nutus, ita ut per eas quoque pos- fit stipulatio fieri. sed per nutus non potest fieri nipulatio, etiam praecedente protestatione de illorum nutuum significatione , non nisi quia nutus non sunt verba , quae requiruntur ad stipulationem l. a. s. si εω ita, ct ibi GD. 1 eodem . Ergo stipulatio non potest fieri per cistas constantes ex solis litteris, etiam praemisia significatione inter partes illarum litterarum.
Stipulatio potest fieri pure , vel in diem, vel sub conditione.
Dure fit, ut si dicam, decem aureos dare mihi spondes t Et aereisondes, spondeo. Tunc autem confestim peti potest, quia iam cem t& venit dies h. eedere diem 1 de voL signis' Hoc autem non intelligitur ita rigorose, ut statim omnino peti positi, sed dato termino decem dierum, ut per glossi He. vel Iudicis arbitrio, veper Sylvestri post hanc glois. Sed melius intelligitur , quod conis festim peti possit, idest illico nascatur potentia petendi, quamuis exercitium , seu actus impediatur Iudicis arbitrio. In diem stipulatio fit quando adiicitur dies rim promittis mihi dare centum primis Kalendis Augusti promitto. Quo casu in ipsis Kalendis Augusti cedit dies, quia incipiunt deberi r non auo tem venit dies , nui Kalendae sint praeteritae d. ι. cedere dism, de tuno peti possunt
sed dubitatur quid si quis ita stipuletur, promittis mihi dat
decem annua quoad vivam , fit pura stipulatio, an vero in diem lex quo tempus est adiectum. Et dicatur esse pura, & perpetuaria
unde etiam me mortuo heres meus de rigore iuris petere poterit rsed de aequitate datur debitori exceptio pacti contra heredem petentem, quia intelligitur in illa ilipulatione pactum, ut mortuo stipulatore non fiat amplius solutio . Ratio autem quare haec seipulatio pura intelligatur, est, quia tempus nihil est: unde non est modus tolIendi . aut inducendi obligationem L obligationam se F. de actionis. o auigati Et hoc declarat Corasius in ι. ρνωι- res β. de seruit t. Nam obligatio imprimit quodammodo charactein rem in animo, qui non potest per tempus deleri sine alio hominis acto et ficuti si quis imprimeret characterem in equo, di diceret
volo quod duret per mensem, nihilominua ulterius durabit, quia
257쪽
illa determinatio temporis non potest tollere characterem lania inipressum . Ita explicat idem Corasius', dc etiam Barti ibid. H
S. Sub randitione, .ub eonditione stipulatio fit , cum in aliquem easum differtur
obligatio , ut promittis mihi decem , si Consul factus fuerisἶ Quo casu non cedit, nec venit dies, idest non incipiunt deberi, nec debentur , nisi conditio extiterit d. LVedere diem , cum possit esse quod conditio non existat: secus si conditio sit certa, ut pris. Mittis mihi decem , si Titius morietur ι
si sit conditio potestativa negative concepta , tunc perindὰ est, ac si stipulatus essem dari mihi deeem cum moriar. Exemplum. Promittis mihi decem, si Capitolium non ascenderop cum non possit verificari ista conditio, nisi per mortem stipulatoris, cum vivens possit quacunque die ascendere ; & ideo perinde estae si stipulatus essem dari mihi decem, cum moriar . Dubitatur autem , an stipulator possit aliqno modo peter
promistum' in vita sua p Et respondetur quod potest , offerendo cautionem Mutianam . Mutiana cautio est se quod ego caveo , id est promitto non facere, & si fecero, promitto me restituturum quod accepero cum toto interesse, obligando me &c. Quod hahet locum in vItimis voluntatibus iactis sub conditione potest liua negative concepta. l. Mutiana cauti is 1l de eondition. σ
An autem ista cautio possit etiam osserti in contractibus, est quaestio. Et pro negativa facit hie textus, eum dicat, perinde est ae si nipulatus esset dari sibi decem eiam morietur; non enim ita esset, si posset peti statim, osterendo cautionem Mutianam . Tamen pro affirmativa concludestur, ea ratione , quia valet argu mentum de ultimis voluntatibus ad contractus , quando militae e dem ratio. Euerard. in sua centuri in hoe Leo aetam. Eadem autem ratio militat in utroque eam . scilicet, ut stipulatio fiat utilis in vita ipsius stipulatoris .i Au rationem in contrarium adductam respondetur. quod hic textus loquitur, quando non offertur ista cautio,& sic ςx natura istius stipulationis . Secus autem si ista cautio offeratur, quia tunc statim peti polin.
258쪽
si stipulatio iacta sit sub conditione, spes tantum' vertitur i.idest illud in tium conditionis , quod possit, vel non possit exi .stere ;& hoc incertum est in rerum natura L Io C. de pact. licte eonditio ipsa non sit in rerum natura, nisi euenerit. Haee autem spes conditionis in coiffractibus transmittitur ad heredet; quod non dontingit in legatis, quia mortuo legatario conditione pendente, extinguitur legatum. Ratio autem differentiae est, quia contractus simi firmiores vltimis voluntatibus in hoc sensu, idest quatenus contractus descendunt ex voluntate duorum hi .g.pactumus de pact. Ac vltimae voluntates descendunt solum ex roluatarea nius, nempe testaruri. l. pon idcirco C Codicili. . ii ..i l A.
taeus solutioni adiectas in stipulatione faeit, et habeat tameite tempus adiectum v. g. si dicas, promittis mihi dare decem , Neapoli l ideoque si quis stipulatur dari sibi hodie decem Nea-γpoli , inutilis erit stipul tio, cum sit impossibilis repromissis . Dubitatur autem qumquid intereR detur exceptio, an vero nωπει nata obligatio φ Et communiter concludunt esse natam obliga tionem , & actionem, sed impediri per exceptiovem.
Conditio respiciens tempus praesens. vel praeteritum non est propria conditio , q*a, non suspenait obligationem, ex qua si in reram natura ita est , ipso iure obligatio etiam naseitur: si vero ita non est . nunquam nascitur, nec suspenditur. Propria itaque conditio est illa quae respicit tempus futurum , in quo, Pomtest esse, vel non esse.
In stipulatione possunt deduci non solum dationes, sed erum ifacta ; di appellatione facti venit etiam non factunt. Inter da. tionem autem,& factum seu non factum est discrimen, quia si stipulor mihi rem dari, debitor debet praeelse daret si vero stipulor aliquid nulli fieri, vel non fieri, debitor potest soluere interes.. ἰDisiti Coosl
259쪽
se, & liberarit. β insulam Τ. eod. In stipulatione autem facti, NI non facti optimum eit adi Icere poenam, ae interesse actoris in ineerto sit, ut dicitur in rem sed hodie de Iure Canonico, & per statutum Vrbis poena conuentionalis non potest peti ultra quam intersit; unde ad hoc ut possit peti quantitas ipsius , debet prorbari lateresso.
De duobus Reisstipulandi, oe promittendi.
Postquam visum est quomodo unus obligetur alteri per stipta
lationem , sequitur videre, quomodo plures obligentur uni, vel unus obligetur pluribus . Rei H hoe titi dicuntur non a reatu, sed a re, quia concurrunt ad eamdem rem. Duorum autem appellatione veniunt etiam plures ivnde& correi dicuntur , qui sunt insolidum vel creditores, qui dicuntur eorrei stipulandi, vel insolidum debitores. qui dicuntur correi promittendi . . Correi stipulandi fiunt, quando plures tapuIantur eamden remsbi dari insolidum, & tune debitori potest uni soluere sol, duci,& liberari .
S. Duo, pluresue , cum omnibus S g. seqq.
Correi debendi , seu promittendi fiunt, quando plures promtarunt eamdem rem insolidum . Et effectus est quod creditor potest petere solidum ab uno tantum. Constituuntur etiam correi debendi, si fideiusser accesserit uti principalis principaliter, & insolidum , quae clausula censetur apposita in obIigatione camerali. Hoc tamen non procedit, quando est diuersitas obligationis , vel aliqua imparitas inter obligatos . v. g. quando unus obligaretur pure, de alter sub conditione, vel in diem et vel quando unus obligaretur pro determinata parte debiti, non pro toto: vel quando unus obligaretur ad unam rem tantum in stipulatione deductam, non ad omnia &c. Barr. in l. fin. col. I. versic. quandoque es diaers ms f. de duob. reis . Aretin. in L eum duos num. a. F. eod. titi do
Hodie autem correi debendi habent beneficium, per quod si alter sit soluendo, & sit praesens, non potest compelli ad isolue dum
260쪽
dum niss partem suam auth. boe ita C. de duob. reis. Habent etiani aliud priuilegium, quod causa eorum communiter debet examinari, di omnes simul sint citandi. Quibus beneficijs non gaudent, quando illis rennnciauerint. In obligatione autem camerali intelli. gitur facta renunciatio omnium Iurium ,& priuilegiorum .
Non solum per nos metipsos, sed etiam per seruos nostros
possumus stipuIari. Seruus autem eum non sit Ciuis Romanus, non habet ius stipuIandi, nisi ex persona Domini sui. Et si hereditas est iacens , & ipse sit seruus hereditarius , habet ius stipulandi ex persona destincti representati per hereditatem iace tem , quia hereditas iacens representat personam defuncti, non autem futuri heredis, cum defunctus sit certus . heres vero futurus
incertus, cum possit nolle esse heres, ut aliis diximus. S. Guὸ autem a Ceterum seruus stipulando siue sibi, siue Domino, siue eonseia
uo, siue impersonaliter, ut quia dixisset, promittis centum ἶ Et non dixisset, cui, semper aequirit domino I. stipulatio ista λ sicut autem , oe s. si quis ita F. de verb. obligat. Si vero ille, qui debet respondere, responderet etiam impersonaliter, nempe si diceret. Promittitur tibi, vel satisfiet tibi, & non diceret, a quo, inutilis esset stipulatio, quia non oritur obligatio, loquutio enim impersonalis non comprehendit personam loquentis . l. inquisitis C. des lationib. de clarius in auth.s quando C. de constiti pecuη. Idem intelligitur in Monacho, qui ex persona sua non habet ius sipulandi, ex quo Monachi dicuntur mortui mundo l. Deo nobis C. de Epim Clerit. Unde eapaeitatem habent a Monasterio, cui acquirunt, quatenus Mona uerium sit capax acquirendi. Filius familias autem habet ius stipulandi ex persona sua , cum hae tamen distinctione , ut si sipuletur ex causa castrensi, vel quasiv.g. dari sibi arma, vel libros , vel stipendium, vel honorarium dic. totum sibi acquirit: Si vero ex causa profectitia, ut si si puletur ab amico Patris, vel contemplatione Patris Sc. totum Patri
cquirit: Si ex causa aduentitia, ut si stipuletur aliquid ab amicRΗli suo