장음표시 사용
291쪽
enim aliquando sit nota veritatis, ut Ioam eap. r. Et vidimust gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a Patre. Glogis e. Paro ebianor, de decim. tamen regulariter est nota improprietatis . Bacibos intram de Actionib.in hae dict. quasi . In quinque autem casibiis oritur obligatio ex quasi contractu . qui enumerantur in hoc titi in quibus cum nulla sit facta conuenintio , neque sit obligatio ex maleficio, dicitur solum ex quasi cog tractu oriri obligationem. λ
Primo quasi contrahitur inter Dominum, de negotiorum ge storem , etiam si minimum negotium gestum sit. Dicitur autem negotiorum gestor ille , qui spontὸ sine domini expresso mandato, imo ipso ignorante, aliena negotia suseipie. Et per hoc differea procuratore, de mandatario, quia isti mediante mandato in i dicio, vel extra aliena negotia faciunt: & quia interest absentium negotia geri, ne pereant, ideo ex naturali aequitate obligatur e minus pro tali gestione. .
Duplex autem datur actio negotiorum gestorum , alia directa, quae datur Domino contra genorem , qui aliquando tenetur solum de dolo, & lata cuIpa, aliquando etiam de Ieui: & aliquando etiam de leuissima, secundum distinctionem, quam affert glossi
bis in is . exactis am, per vos Omnino videnda. Alia contra
ria, quae datur gestori contra dominum, si aliquid pro eo im pendit de suo, vel se obligauit, ut repetat, nisi pietatis ea uia praesumatur fuisse , ut si Victricus soluit honorarium Praeceptoriribus priuigni sui, non habet actionem repetendi, quod pro eo impendit, nisi a principio protestatus fuerit se soluere animo rein petendi , quia alias praesumitur secisse ex causa pietatis ad rem in
& ita a priuigno repetere non poterit: nec a Praeceptoribus repe rere poterit, eum non indebitum fuerit solutum ; integrum enim , di amplum pro dignitate natalium ab Auditoribus solui debet honorarium Praeceptoribus suis , ut inquit text. in Leum plures s Am intorss. de administ. σ perie. tutari vel eurati de diximus sup 'in si quis taων , de suspect. tutoro. vel curatoria.
S. Tutores νεγλSecundo quasi. contrahitur obligatio inter tutorem, & pupil
292쪽
. i. inter quos nulla est facta conuentio, tamen im illigitur; &propterea duplex datur actio , tutelae directa pupillo eontra ivto. rem pro mala viministratione, di tutelae contristia tutori eontra pupillum . si quid pro eo impendit, vel se obIigauit. Idem inter
i Tertio quasi contrahitur inter eos, qui habent communen rem sine societate , puta si aliquid eis legatum, donatumue sit; nam datur actio, qua appellatur , commvns diuidundo, quae est ex utraque parte directa, ad diuidendam rem illam: in qua dia uisione habetur ratio fructuum perceptorum-expefisarum factarum ex altera parte . Idem in iudicio familiae erei scandae, idest diuidendae hereditatis . Idem in iudieio finium regundorum,idest partiendorum confinium , quando sunt consuli. g. Heres quoque
- Quarto quasi contrahitur inter heredem ,& Iegatarios, quia i heres adeundo hereditatem tacite conuenit cum legatariis soluendo iIlis legata.Et benedicitur solum legatariis,quia alijsete, ditoribus hereditari Is obligatur heres eo modo , quo erat.bblie, rus deiunctus ἡ nempe si ex. contractu, heres etiam tenetur ex con tractu , si xx derito, /tendtur ex delicto; quia actiones erasi Munt ad heredes, idi contra heredes , uili sint actiones insu lallum, vel ex lidolta. ut dicemus infra m tu. de perpeti σή M omn action. oc. Pro legatis autem, quis procedunt non ex aliqua obligarione testatoris , sed ex mera ipsius liberalitate. , heres non tenetur ea c*ntractu. sed silum e quasi pqntram per actionem oriani ex iplo testamento , cum teneatur adimplere volun talem defuncti.
. mmo quasi cin rolnirliniae reum . qui soluit indebitum Per errorem is de eiun qui, diad recipit celaru i per errorem pricet enim, nulla sit iactat conuentio de restituendo, obligatur tamen irecipiens tanquam si mutuum, recepidet, perhactionem , quae di citur e dictio indebiti . quiadaoc taetre intelligitur actum. Sed D scienter recepisset indebitum, esset obligatus ex delino propter
293쪽
dolum. Et si scienter fuisset solutum indebitum recipiens adnishil tenere tui, cum est et doliatio . Dices. In g. I. supra quib. moc re contraia oblig. ponitur rece
ptio indebiti . . Vnde avidetur hanc esse obligation lex contra era , & non ex quasi contractu . . i . . Respondent communiter Din quod ibi fuit positum de reineeptione indebiti, ad desi addum talum , quod per receptionem indebiti, oritur obligatio , re, sed ibi non firmatur an sie ex contracta, vel ex quasi eontractu. hic autem statuitur esse sex quasi contractu , cum nulla praecesserit conuentio. Sed ve rius dicamus hanc esse obligationem ex distractu . quia qui sese est facit animo distrahendi potius is quam contrahendi obligati nem i sed appellatur quasi contractus distractivus I ex parte enis a soluentis est distractus,& ex parte recipientis est quasi contras
s. Fia . In quibusdam autem casibus non datur repetitio in debiti soluti per errorem, puta si s quis soluerit aliquod indebitum per transa- Qionem, repetere non potest; transactio enim habet vim rei iudi sηtae, & res iudicata Pro veritate habetur L aeon minorem C. δε ι sact. σι. tum m f. svi. --n. Item si solutio iacta fuerit exiis ilente istum nat ali obligatione, non datur repetitis , quia natu rara Ooligatio id habet, ut quamuis debitor non possit eoo deis Iure ciuili ad intuendum, si tamen intuit, non datur repetitio. qvi init quod debebat . Demum uoti datur tepetitio si soluat inlesi aliquod laguum iudebitum , mut dicitur in sim taura ια
sis quas Perfosas nobis ut alio aesa tritur.
QVia possumus nobis aequirere obligationem etiam per in terpositas perlams, ideo iubnectitur praesens tk. Pro quo ea, quae dicta sunt. upra is in. Derqum perso . Mob. aequiν. Ne intelinliguntur repetita. cum risdem distinctionibus , quae ib. allatae fuerunt; per easdem enim personas nobis ν obligatio acquiritur, per quas generati ter nobis acquirituria Vidite etiam quae diximus Mnin titi de stipia M. Dra r. It
294쪽
V Isum est de modis. quibus obligatio inducitur . superest
videre de modis, quibus tollitur. Quatuor modis obligationem tolli dicunt communiter DD. qui enumerantur in hoe titulo,per solutionem eius , quod debetur:
Per accepti lationem e per nouationem: oc per contrarium consensum . i. y .
Est autem dubium , an aliis modis tollatur ζ Et aliqui dixerunt quod sic , ut praescriptione, re iudicata, de similibus, prout in glosmit. b aes m. in υctb.dιctum est omnino per vos videnda. Sed con- 'trarium videtur verius, tum quia Imperator fuisset desectium in clita non assignando omnes modos : tum quia ex ali s modis potius datur exceptio ivnde contra agentem opponitur exceptio
praescriptionis, vel rei iudicatae, vel quid simile; ει quamuis meanteritum rei sine mora debitoris videatur omnino sublata obliga tio : tamen non est ita , quia obligatio impressit quodamodo characterem, qui non tollitur nisi uno ex quatuor modis assignatis in hoc titi et sed potius datur exceptio, quod res praestari non spodie, quia perire dcc. i . i Primoagit ollitur ObIigatio per lalutionem eius, quod debe- eur, si is, cui debetue posse solutionem recipere, quia si soluatur pupillo , vel surioso ἰsiae, interuentu tutoris o vel curatoris, no eonitur obligatio . Item non tollitur, si aliud pro alio inuito ere-iatore Maatur. sed hoc limitatur 9 quando res debita non reperitur,qHaeme potest dari iis solatum creditori alia res auis. Me nisi in desolatiοηιώ. Item si esset ametio ad rem debitam , durum do obligatio non sit ex facto proprio , ut si patre legauit alicu libros', in quibus filius studuit, potest filius allegare affectionem ad eos libros, et da e aestimatisnem. Limitatur etiam aliis modis . de quibusper DO M Iu specie per Bolog ett. in ia. g. mmas do
Quod vero non possit aliud pro alio solvi inuito ereditore ampliatur, de re ad locum, de Nini tropus, de re ad personam, &de re ad qualitatem, quia valent omnia ista argumenta, & e con- eadem ercio orauae distisetio valet in omnibus a
295쪽
Secundo tollitur. obligatist per ascepti lationem . Acceptilatio est imaginaria sol ntio eius, qnod debetun, quae fit per stipui tionem, quoties obligatio est per stipulationem, ut si dicam, . habes me acceptum quod tibi debeo liui in respondeat, his r. Et hoc fit, quia unumquodque eo mons dissoluitui 1 quo Matur I. nihil eum naturae 1. de reg. iur. Et, si tuti veras solutio Potest fieri in parte debiti, &pmea parte testiturioblitavo i itae etiam m. accepti latione, quia tantum operatur si io in caruisicto, quantum veritas in casu verb l. filio quem 1 de liber. π posthum. . Si vero obligatio alio modo sit inducta , vel ire, vet litteris, vel consensu, debet prius renouari per stipui tioo , quaς Aquili . nac dicitur, cuius formula. ponitur in ιω- , ut si ego dicam tibi , i pris Omni eos quod mihi quocumque si d0 debes, promittis sos. uete toti & tu respondes , promitto , Et deinde eu stipularis a me, . dicens, quod . ego hodie tibi promisi mr Aquilianam stipulati nem, habes ue aceeptumi de ego respondco, habeo. Et ita
Tertio tollitur obligatio nouatione. Nonatio est prioris obib. gati is in nouam facta transsatio Lae olim fiebat vel adiectione Personae, vel quati tis, vel, tempori ti hodie stro non ι fit, nisi .expresse dicat quod fit animo novandi L . C. de Aquationsi'. ves quando in pineriori pacto cthiocompossibilura cuui, primo,
. quia tunc dicitur facta nouatio , 5 tuox ridie iustor ιiberatur, si dineat autem creditor sine faciat nouationem, quia sibi valde praeia dicat i iti prioritate , cla potioritate, qui, cum per nouationem extingratur stior obli tio , non est amplius anterior, Zc prior ex illa causa unde debet in nouo pacto .pponem c4uthelam s. & ΠΟΑ testari, quota inon intendit nouaret, do quod facit sente praeiudi
cio suae prioritatisώ ac potioritatis, imo etiam sat libetation fideiussorum &c. pi tu
296쪽
UOI ve si empi es rem aliquam, possumuν ante tridit0dem -pretii, & res dissoluere hanc obligationem mutuo confinia In contrarium , scilicet de recedendo a tali emption , de; venditi ne, alioquin re non integra non resoluitur ipse contractus, sed alius faciendus esset , qui dicitur retrouenditio . Quapropter qui vendidit rem emphiteoticam , tradita re,&Pretio, quamuis eam redimeret, non tamen effugeret poenam Iegis commissoriae, si absque reseruatione consensus domini directi rem i, am vendiderat ν ut notatur in I. I. Is de ια. - 17.r.
297쪽
De Obligationibus, suae ex delicto nascuntur.
Xplicatis obligationibus descendentibus ex con. tractu,& ex quasi contractu, ineipit Imperator agere de obligationibus prouenientibus ex deliincto , quae licet ex aequitate prouenire dicantur; nam aequitas delicta puniri suadet L ita miser
rus vers. quod si quis sue ad ι. Aquit. praesupponunt nihilominus consenium delinquentis , quia de linquens iure quodam annexionis, siue per concomitantiam diebtur poenae pro delicto impositae consentire L Imperatores 1 de Iun sic. Ponitur hie tit' generalis usque ad titi de obligationib. qua ex quas
delia nasi. Delinquunt autem homines vel dolo , vel cuIpa, vel casu ι. respiciendam delinquum is de porti. Et quamuis obligati nes ex contractu quatuor modis deducantur in esse, scilicet, re, verbis, litteris, de consensu i tamen quae ex delicto sunt, solum recontrahuntur , idest ipso facto, quia quamuis & verbis, de litteris etiam fiat delictum , tamen illud etiam in facto consistiti unde ma-Ieficium dictum est, hoc est male factum, & ita ex re, quia factum , & res pro eodem saepe ponuntur. Obligationes auecm ex delicto ex quadruplici causa proueniunt, scilicet ex furto , ex rapina, ex damno , & ex iniuria. De
furto agitur in hoc primo titulo, de reliquis in tribus titulis immediate seqq.
298쪽
I. Furtum Furtum , cuius ethimologia ponitur in hoe textu, est contrecta. tio fraudolosa rei alienae , lucri faciendi causa, inuito Domino, vel ipsius rei, vel etiam usus eius, possessionisve. Contrectatis communiter exponitur , idest amotio de Ioeo ad locvmi unde in rebus immobilibus non committitur surtum , sed inua sis, &.violentia, ut diximus in F. quod autem supν. de usura ou. Sed ista expositio confunditur cum s. furtum autem ' infra eod. ubi dicitur quod furtum fit non solum cum quis rem alienam amouet, sed etiam si aliquo alio modo contrectet. Et ita melius explicatur, contrectatio, idest praemanibus habere, quod probatur ex L me nis in primo g. desunt. Dicitur ipsius rei, vel usus, possessionisue, quod interpretatus communiter , rei, idest dominii ab eo; qui erat dominust vel usuri ut in depotitario, qui utitur re deposita, seu commodatario, qui in alium usum transfert rem commodatami vel possessionis, ut in ripiendo creditori rem illi pignoratam a debitore. Sed quatenuι explicatur, rei, idest dominii, est aliqua difficultas, quia id, quod nostrum est, sine facto nostro a nobis auferri non potest l. id, quod nostr - 1. de re ruri Et probatur, quia domino adhuc competit rei vendicatio , qua non datur nisi domino ν. . infra hoc eod. tu. Itaque.dum dicitur , vel ipsius rei, melius exponitur, idest
Fumitu duplex est , manifestum, & nec manimum . Manliostum est, eum quis deprehenditur in loco, in quo furtum fecit svel in ipso furto, vel cum re furtiua , prin squam peruenerit ad Ioincum, ad quem rem perferre destinauerati imo& s visus sit furari rGloss. in ι. furtorum 6 deon. in figuratione eafus ; quae glossa com muniter appmbatur reste Iul. Clar. in sua pran crimin. in ν. sumti- in mine. Nec manifestum est, quod ita non est. Ex quo colligitur valere definitionem per remotionem contrarii, ut si dica,tur , Dies est, cum Nox non est. l .
299쪽
,. at o - . LI B. I V. s. Conceptam
Erant etiam aliae species furtorum , nempe conceptum , Obla tum , prohibitnm , & non exhibitum , quae hodie non sunt in avis, nec eorum aGiones, cum statutum sit , ut cum quis rem su tiram receperit, seu occultauerit scienter , teneatur tanquam sur, per regulam, quod agentes , & consentientes pari mena puniuntur e. I. de .c. delegat. Quid essent praedicta furtorum genera , videte hic in ι tu.
Potiti surti manifesti est quadrupli , nec manifesti en dupli.,
vltra rei persecutionem , quae poena dabatur partir sed hodie poenae non dantur parti, sed Fisco applicantur. Potest tamen pars ciuiliter agendo iurare in lirem ad interesse . Imo communiter ex Statutis , di consuetudine imponitur poena corporis amictiva. quam Praetores commutauerunt in poenam pecuniariam , iudio cantes aequius esse , ut puni tur in pecunia , qui nos laesit in pecunia . Sed quia raro fures possunt soluere in regunia, ideo resumpta suit poena corporis amictiua , prout bodie seruatur; qui enim in aere luere non potest , luat in corpore l. i. in m. f de parati t. m. F. de in ius Meand. L quicumque C. de sem. fugitis. A. D. inst. de
S. Furtum auum sit , cum s. ses
. Furtum etiam. fit., cum alio modo res inuito domino contreis hatur , quam amouendo illam . Sic si depositarius utatur re deis posita , vel commodatarius in alium usum transferat rem comismodatam , furtum committit. Hoc autem intelligitur, si mala fide fiat, ut quia credat dominum non esse permissurum, di ve. re dominus non erat permissurM . βecus si erat permissurus , vel ivtens ctaderet esse . permissurum , qui tamen nou .erae permist :riis . Haec autem credulitas potest probari ex co0iecturis v. g. 6.suerit tanta amicitia inter partes , ut. Urisimiliter dominus es .
300쪽
T IT. I. atis. Sed ct si credaι
Aliquando vero aeeidit , ut ex voluntate domini res emerectatast iurium , ut si dominus permittat seruo suo deserre res suas ad
sollicitatorem in furto , prout dicitur in textu ; nam non in sur tum vere, datur tamen actio furti, di actio serui corrupti, qujs non stetit per ipsum sollicitatorem , quo minus seruus fuerit eorruptus, vel furtum factum . Corruptus dicitur in mente, cum
de bono fit malus, vel de malo fit peior . Ex quo colligitur, quod licet delictum non sit perfectuin, sed solum attentatum , nihilominus ex hoc punitur ratione mali exempli , quod erat Adsurtum perficiendum. Neque obstat tex. in I. vi fasiam s. de falsubi dicitur, si quis salsam monetam percusserit, si in istum es
formare noluerit, suffragio poenitentiae absoluitur, di sic delictum non per&ctum non punitur. Nam respondetur quod illud deliacium attentatum non tendit ad exemplum delicti pei ficiendi. prout est delictum nostri textus a cum enim stat per eum, qui pintest persicere delictum, di non perficit, tunc attentatum non punitur poena ordinaria, sed solum poena aliqua mitiori, nisi in atrocissimisi, in quibus etiam conatus poena ordinaria punitur. In nostro autem casu non stat per sollicitatorem, sed per domi num , quo minus furtum vere fiat,
. . Liberorum hominum etiam furtum fit, ut si filius noster a nobis subreptus sit. Neque dicas, quod rei, quaei non possidetur, non fit furtum L si Apes F de fun. Sed liber homo a nemine possidetur ut in princi sup de malilib. Ripulari, ergo delibero homine furtum fieri non potest , Respondetur enim , prout respondet Theophil. hie, furtum committi, quia resultat interesse Patris v. g. si filius meus institutus sit heres, di antequam hereditatem adiret, tu illum subripuisti, ita ut tempore aditionis elapso amiserit hcreditatem, potero ego, vel ipsemet filius, agere contra te ad interesse actione surti. Non autem habeo actionem ad rei venis dicationem, cum in meo dominio non sit filius . Hoc autem intelIigitur. fi homo liber sublatus, non fuit venditus; tunc enim est crimen plagiatus , ut dicitur inst. in uia de sublic. radi