장음표시 사용
301쪽
quam pignoris causa dediocreditori, ab eo iubetaxerit, furtum, committit , quoniam in eo ereditorem laedit, quia spoliat eum a commodo , & possessione rei , qua in eausa pignoris es .i '
Tenetur etiam miti, qui opem, & consiliam praestitit ad se tum faciendum. Opem praestare dicitur qui commodae instr ,
menta, per qnae fit surtum scienter, de etiam qui associat. Si qui excubias facit, opem praestare dicitur, quia fur fit audaciori Qui vero tantum consilium dedit, distio guttur . aut fur erat omnino furaturu , & tunc non tenetur nisi poena extraordinaria r si .Ero sine illo consilio non erat iuratu iugi re tune tenetur ut fur amo eonsulens dicitur esse in principalitate delicti. Haec autem a doctrina procedit pene in omnibus delictis ut communiter ducunt DD. In atrocissimis vero,'ut in Gimine Iaesae maiestatis te netur consulens poena ordinaria etiamsi delinquens ietat omnino
Qui sunt in potestate parentum, vel dominorum subripientes a parentibus', vel a dominis , eommittunt furtum, a 'res fit fi etiana, ita vevsueapi non possit tanquam vitiosa i tamen contra illos non datur actio ruti, quia inter eos nec ' glia alia actio datur l. eois semis, ubi DD. mg. ων. Datur tamen actio surti e tra eum qui opem, vel consilium praestitit filio, vepseruo ad furtum faeie dum. Dicunt tamen aliqui DD..Hι quod si filius habeat meli. hum castrense , vel quas, possit pater agere contra ipsum actiondiu rei; quae opinio non videtur vera, quia si i nter maritum, di in rem, etiam soluto mat imonio non datur actio furti , qu. nia. mat , in honorem matrimonii, vel memoriae illius, sed loto eius . datur actio rerum amotarum , quae non infamat, quanto magis non debet dari actio furti inter patrem, ae filium propter hono rem sanguinis; unde solum dabitur in isto casu inter eos actio utilis rerum amotarum , cum directa sit inter virum, di uxorem, pter quos a lege suit inducta, ra toti tit. U. O C. reti amoων. g. γ
302쪽
Erat olim magna eontrouersia cui daretur actio serti propter lucrum dupIi, vel quadrupli; νηdg suit decisum, ut daretur ei . cuius intererat rem non fuisse dubreptam, ideoque si dedi vestem, meam poliendam fulloni qui sit soluendo, si vestisi subrepisit, datur fulloni actio furti, & non mihi , quia sullo iam est milia obligatus actione locati: sed si fullo non sit soluendo, tunc actio
furti datur inihi a quia tunc mea interest. In re autem commodata hodie statutum est , quod electio sit commodantis agere contra furem , vel contra commodatarium ree uno electo, alter quoad ipsum liberatus est , quemcumque ex, tum habeat causa. Sed si ignorans furtum elegerit commmoda- latium , postea sciens furtum , poterit agere contra furem is. In deponente sero distinguitur Si depositum est irregulare ex eo quia transseratur domiuium in depositarium, ut in L die θ---ἐlamm1. de sit. depositarius agit de furto, quia domini noministerest , ex quo depositarius tunc tenetur etiam de casu foriniso. sed si depositum sis regulare, ex eo quia non transfertur domi, nium, & tunc si depositarius comisit dolum, vel latam culpam , quae in contractibus aequiparatur dolo; tenetur visur: de leui vero. di leuissima non tenetur, eum depositum regulare sit contractus gratia deponentis tantum ι quo casu actio furti datur doniluo,
Impines non dieitur committere fultum nisi intelligat quid sit furtum. Dieitur autem intelligere, si sit doli capax., & pro ximus pubertati. Quando autem dicatur proximus pubertati dein clarat gloss. Ne tu verb. proximas puber ιι & nos alibi diximus Quatenus vero dicit textus quod sultum fit ex affectu iurandi ob
stat tex. in ι qui sareum 1 de furi. ubi qui subripit pecuniam in sataco, non habet animum Iubtipiendi saςcum, sed pecuniam, & tamen ibi dicitur quod facit furtum etiam de saceo; ergo furtum fiesne affectu. Respcicidetur iram ibi esse etiam animum impliH- tum subripiendi saccum , eum pecum illa in sacco inpluia . singsaeco subripi non possiet M ideo sine aliquo.aikiatu furandi , QUtem implicito, furtum duo Ammittitur . Ruod probatur ex ι. quistiana sue de fart. ubi qui fregit ossium domus alienae ob iniuriam,
303쪽
s postea furtum factum sit, non tenetur amone surti, quamuis ad damna, et interesse teneatur actione imuriatim quia in illo astu iniuriae nullus affectus ad furtum continetur.
Ex furto, quemadmodum ex omni alio delicto, dupliciter agi potest , stitieet ad rem persequendam , de ad poenam dupli, vel quadrupli parti applicandam: dc criminaliter ad publicam utiliaxatem, & ad poenam applicandam Filao ,ει ad poenam corpor iem infligendam. Cum agitur ciuiliter dantur quatuor actiones a lege introductae odio furum l. si ρνο fure s. fimi actio J. de s dict. furiis. scilicet actio ad exhibendum , rei vendicatio , condictio furtiua , & sunt actio . . . Prima est actio ad exhibendum, quae est praeparatoria rei ve dicationis, de qua in F. praue ea insti de actioniti. di datur ad hoc,
res, quae furto subtracta est exhibeatur . Secunda est rei vendicatio, quae datur aduersus furem, & quem cumque possessorem ad recuperandum tantummodo rem subreri Ptam . Et haec somni eompetit domino , eiusque heredibus L in rem ta r. f. de νῶ vendit.. Tertia est condictio furtiua , quae est competens contra furem seiusque heredes solum , non ad pinuam: sed ad ipsam rem perse. Madam, de ea non existente ad ipsius aestimationem L in re mis
Quarta demuin est actio furti, quae respicit solum poenae perse eutionem , dupli, si est furtum nec manifestum , quadrupli vero, fi est manifestum, quae olim dabatur partit hodier vero datur Eseo . di pars hodie solam agere potest ciuiliter ad interetae vesupra diximς .us G ὶ il i
s εquitur de seeunda speete obligationum ex delino, quae est
Rapina est furtum , quod fit palam, & per vim, cuius actis dicitur vis honorum raptorum . PIures autem sunt species usurpa nonis rei alienae.
304쪽
Prima est furtum, de qua iam diximus in titi praecedenti. st Secunda est rapina, quando res mobilis, vel se movens per vim . ab alio subripitur. Tertia est iniusto um aliquis Oeeupat rem immobilem per
Quarta est crimen expilatae hereditatis , cum quis ab hereditate iacente aliquid detrahit. Qirinta est raptus, cum quis causa libidinis hominem subripit,
. ra tot. tit. C. de rapti Virg.
Sexta est plagiatus, cum quis subripit hominem, de vendit, Gror. ιit. ad i. Flauiam de plagiari Septima est abigeatus, ut cum quis subripit gregem, vel arme tum , M tot. tit. 1. de abigeis . Octaua est peculatus, eum quis subripit rem publicam, vel religiosam , M tot. tιt. J. ad i. Iul. peculat. σ desacrileg. Nona est sacrilegium, ut cum quis rem sacram subripit, vel pro. sanam de loco sacro. Decima est usurpatio , ut cum quis usurpat alienam Iurisdi-Vndecima est usura , ut eum quis ultra sortem principalem mutuatam aliquid recipit ut tot. tit. C. de usura Duodecima est crimen repetundarum, ut cum quis extorquet pecuniam . ut ferat sententiam siue iustam, siue iniustam, ut isti tit. Fadi. Iu . repetundis
Decimatertia est crimen de residuis, cum quis quae supersunt ex administratione pro se retinet. Decim aquarta dicitur concussio , eum Magistratus per metum impellit aliquem ad aliquid tibi dandum. Et hae sunt species usu pationis rei alienae. De prima specie fuit actum in titi praeced. Deseeunda agitur in hoc tit. De ceteris agitur in libris is. de C. in propriis titulis. Poena rapinae intra annum utilem est quadruplum , post annum
vero est simplum, ut toti tit. C. eod. In quadruplo autem contine
tur etiam simplum, hoe est ipsius rei persecutio, vel astimatio ;ynde poena rapinae solum est triplum . Tres sunt dissicultates in hoc textu. Prima est, quia dicit textus, quod qui rapit, tenetur etiam furti, non tamen dicit an teneatur furti inanifesti, seu potius nee manifesti. Intelligunt tamen comuniter quod teneatur furti nec
manifesti , qnia si rapina est ad triplum, ac furtum manifestur ad quadruplum , non potest rapina continere furtum manifestum.
305쪽
quia continens debet esse magis amplum . quam eontentum secunda dissicultas est, quia leuius videtur puniri raptor quam suri S tamen grauius delictum est rapina, quam furtum, cum fur improbus dicatur qui scienter retinet rem alienam ab alio subreptam: improbior, qui ipse subripuit et improbissimus , qui per vim rapuit. contra quem potest agi tam actione furti 1 quam rapinae, ut scilicet per unam actiouem soluat quod in alia minus soluisset l. a. s. rerum 1 eod. Glossa hic in veG. qis elam ponit multas responsiones, quas vestrum erit videre. Melior tamen responsio videtur esse , quod licet leuius delictum sit furtum,quam rapina , tamen grauius debet puniri , quia frequentius aecidit argum. rem in I. transigere C. de tranfaction. ubi dicitur quod in erimine adulterii non est licita transactio, licet in aliquibus graui ribus licita sit, ea ratione, quia adulterium est magis frequens. Ita in casu nostro. Tertia dissicultas est, quia dicitur in texti siue eomprehendatur raptor in ipso delicto siue non. Quomodo potest esse , quod sit raptor, & non comprehendatur in ipso delicto , cum rapina palam fiat ' Respondetur communiter, quod rapina est contrectatio fraudolosa rei alienae cum dolo malo, vel ex proposito I. I. a. g. eod. Vnde raptor iudicatur ex animo in. etendi violentiam , ut inquit glost, Ne init verb. comprehendatur. Et ita si quis armatus ingressus fuerit domum alienam , ut per vim auferret aliquid, sed postea neminem inueniens, sine svi abstulerit, tamen punItur pinna rapinae ex animo L a. s. etiam
Poterat olim qui rapuerat se excusare dicendo, quod ered bat licere domino rem suam rapere,& quod credebat rem illami esse suam . Sed hodie non licet hoc asserere, quia nemo potest sibi ius dicere L extat1. de eo quod meri ea . t. si quis in tantam C.
unde vi. unde statuitur, quod si quis rem suam rapuerit, illam amittat, & si alienam rapuerit, puniatur poena rapinae. Glossala d. L si quis in tantam, In NU. earumdem rerum ponit multas It
mirationes, & est glossa magistratis per vos videnda. Imo tenetur etiam ex publico Iudicio exa. Iul. de vi publica, si armis vim intulit: si vero sine armis , ex l. Iul. de vi priuata, ut infri in tu. de publici iudie. Hoe etiam procedit in inuasionibus, idest occupa
306쪽
S. Fin. Actio de vi bonorum raptorum datur etiam si minima res rapta fuerit,& non solum datur domino: sed etiam et , qui passus est vim,etiam,quod fuerit conductor, depositarius,creditor, vel alius, non quide vi per ipsam consequatur dominium,sed recuperet illud ius,vel detentationis, vel possessionis, quod antea habebat.
V Isum est de damnis datis per surtum , & rapinam: erat videndum de cete ris damnis, pro quibus competit actio ex lege Aquilia , quae suit plebiscitum , sed lex in genere nunc
Appellatione damni uniuersaliter sumpti venit omnis diminutio patrimonii, & hae significatione tu specta sub nomine damni, furtum etiam , & rapina continentur .l. 3. F. de damn. iin I. Str,cte vero damnum non significat furtum , nec rapinam, sed deteriorationem , & sic corruptionem alicuius rei, sine illius amo. tione animo luerandi ι β semus L a. s. si olivam l. Aquit. Hoc autem damnum duplex est. Alterum quod datum non dum est , sed in futurum timetur, & hoc damnum insectum a Prillatur . idest non dum factum , veluti si domus vicini minatue ruinam, possiun agere aduersus vicinum, vi praestet cautionem de damno insecto t. r. ct a. 1. de damn. infect. Alterum dicitur damnum datum , & est cum quis damnificatus est in re propria S. de malefitUr infiti de actionib. & de hoc damno loquitur hietituIus Lex Aquilia habet duo capita, primum , & tertium , secun
ι Primum caput loquitur , cum quis alienum seruum , alienam-'ue quadrupedem , quae de pecudum numero sit , id est gregatim pascatur, iniuria occiderit, ut puniatur quanti plurimi anno retro valuerit ; unde actio est pcenalis , quia ut plurisum potuit pluris res viaere trecentis sexagintaquinque diebus retro, quam uno die; de licet eo die aliquando potuerit plurimi valere , tammen leges se accommodant ad ea , quae frequentius acciduae 't. nam ad ea is de legib
307쪽
I. Diaria , usque ad g. capite renis
COIIIgitur ex hoe textu, quod in hoc primo capite iniuria venit. large, idest quod non fuerit ius occidendi, alioquin non tenetur qui oecidie, ut si fecit ad sui necessariam defensionem I. ut Om 1 de iust. ct iuri di venit non solum dolus, verum etiam
culpa, ut plura sunt exempla, quae ponuntur in textu, per vos videnda. Item venit etiam imperitia ,& infirmitas, quae culpae annumeratur. Item venit non solum interesse damni emergentis, verum etiam lucri cessantis , ideoque si seruus meus non potuit adire hereditatem, in qua erat institutus, valentem mille, qui eum occidit, tenetur etiam ad illa mille. Et sie de aliis .
Tensnm caput Ioquitur de cetero damno, ut si quis vulner uerit, vel occiderit quadriapedem, vel quodcumque at d animal, quod non sit de numero pecudum et vel mutilauerit, aut vulnerauerit seruum alterius, vel quadrupedem, quae de numero pecu dum sit,uel tem alienam ruperit, idest lacerauerit, sciderit , combusserit, fregerit , eliderit, e studerit, vel quocumque alio modo deteriorem fecerit, tenetur ex hoc tertio capite, quod concordat
Olm primo quia venit etiam culpa, & interesse lucri cessantis, de damni emergentis, & venit etiam quantiplurimit sed diseordae, quia in hoc tertio capite venit solum quantiplurimi res valuertiat triginta diebus retro. g. Fim e Ex hac lege tres gantur actiones . prima est actio directa legis Aquiliae , quando damnum datum est de corpore in corpus, ut si ego occidi seruum, vel animal tuum, vetaupi rem tuam. Secu da est actio utilis legis Aquiliae, quando damnum datum est de non corpore in corpus, ut si ego persuasi seruo tuo, ut descenderet in puteum, di mortuus est et vel damnum datum est de corpore in non corpus, ut si ego proieci anulum tuum in flumen , vel quid simile. Tertia est actio in factum legis Aquiliae, quando damnum datum est de non eo ore in non corpus, ut si ego solui seruum tuum
ligatum, qui aufugit, prout inquit gloss. bic.
308쪽
Varia species obligationum ex delicto venit ex eapite ini
Iniuria generaliter lampta significat omne id, quod non iuro fit. In specie vero significat contumeliam , quae a contam Modicta est, de qua agitur in praesenti titulo.
Iniuria committitur vel re, vel verbis, vel litteris, ut dicitur iseextu , ct in Litem apud Labeonem Is de iniuri in famos libelr. Sed quae litteris fit, habet speciale nomen, ve sit crimen de famosis lihellis , υι l. I. C. defamos libelL Habet etiam iniuria speciale dei,ctum ratione qualitatis, vel ratione loci, vel ratione personae, ut si fiat in loco saero, est sacrilegiumr si fiae Principi, vel illis, qui sunt de latere Principis est crimen laesae maiestatis &e.
S. Patitur, inque ad S. Parua autem
Iniuriam patitur quis non solum per semetipsum, sed etiam per liberos suos, quos habet in potestate. Item per uxorem suam a de per nurum, & hoc ob sanguinis coniunctionem ι nam iniuria facta his personis intelligitur facta alteri eoniunctor si tamen fiae marito, uxor agere non potest , nisi quando maritus non possit agere per semet ipsum. Sed Dominus non patitur iniuriam me seruum , siue verum , siue putatiuum , nisi illa iniuria sit atrox , α Domini contumeliam aperid respiciat: Ae si communi seruo atrox iniuria facta sit, aestimabitur pro qualitate dominis. S. Paena autem, cum s. seq. Poena iniuriarum ex legibus duodecim tabularum propter mem brum ruptum , erae talio, idest manus pro manu , dens pro denta dic. Sicut etiam Romae statutum est i sed propter os fractum erane Poenae nummariae . Postea vero Praetores permiserunt, ut qui passi essent iniuriam, medio iuramcnto ipsam animarent, facta priu
309쪽
taxatione a Iudice: nam si postea Iudex diversi mod8 , taxaret. argueret eos de periurio. EI. ARG pse a hodie , est in usu, clim non possit statui poena cercis,' ex quo iniuria modo crescit, modo minuitur, ex qualitate Personae , loci,& eemporis circumstantia. Actio autem iniuriarum est praetoria, exceptis tribus casibus terigis Corneliae, ut si quis sit pulsatus, vel verberatus, vel domus ipsius per vim introita sit, di propterea in his tribys castas actio est perpetua, quia ex lege procedit, eum in ceteris casibus sit an natis'. quiaιprat aesti Praexores enim durabant anno: lex vero perpe
Atrox iniuria dicitur vel ex re, seu facto , vel ex loco, vel expers d vel ex loco vulneris, ut diritur in textu. In quibus casi-hvs inquit Barn is l. 3. g. non solam usis. q. F de Od eηd. legat. quod contrahitur inimicitia capitali . Exempla istorum casuum viderς poteritis hic in te ubi distincte ponuntur.
Pro iniuria potest agi eiuiliter, di eriminasiter. Ciuiliter ut suis pra diximuω. . criminaliter a iris Indicis; quod arbitrium ex te ditur usque ad mortem exclusue; est enim regula, ut per glossam hic, di communiter per DD. quod qu*ndo poena remittitur in a ibitrium Iudicis, nunquρm Iudex possit inferre poenam mortis. Est etiam regu . . quod qu/ndo est imponenda poena corporalis, ideδ. a relegatione supra. non potest intercedere procurator, sed reu- alabitust , constituere, L penult. s. m. f. de public, Iudic. . i
Non solum qui iniuriam secit, actione iniuriarum tenetur: ve rum etiam qui mandauit iniuriam fieri, ut dicitur hic, o in L non solum in princ. o in l. item apud Labeonem , sed Pod aiscitur vers.
310쪽
iam . iniaνlarum actio ζ Tacit 8 gemittitur per fimm M oiectu equarum una ortum habet a d issimilatione , ut in d. s. mimiam actio : altera ex familiaritate cum iniuriante. Item si iniuriatus scripsit amicabiles litteras iniurianti. Item si simul cum iniuriante Conuenit: non tamen si per accidens simul conuenerunt, puta in Coen a communis amici, nisi ibi beneuolentiis signa ina,cem dederunt , ut notat Faber Ne . Et pluribus aliis modis censetur tacitatem illa iniuria, de quibus per Din is Me s.' Ω- i a J3. .., et Licet autem remisia iniuria non possit iniuriarus Egere criminaliter, poterit tamen ciuiliter agere , quia per supradictas coniecturas non censetur remissum interesse, nisi hoc venerit ex pacto expresso . Fiscus etiam post remissionem iniuriae factam a parte, potest agere criminaliter ex officio pro poena infligenda .
De Obligationibus, quae ex quasi delicto nascuntur
SVperest videre de obligationibus, quae ex quasi delicto nascuntur,ur uniuersa obligationum tractatio compleatur. Quasi deIictum est cum proprius dolus abest sed eulpa,vel desidia est propria. Sie Iudex si per imprudentiam male iudicaueri tenetur ex qua si delicto , ut dicitur in rem
Similiter ex quasi delicto tenetur dominus ecenaeula, α qu. 'aliquid est proiectum: vel effusum: vel si aliquid sit immissum,vel positum,vel suspensum ea parte,qua vulgo iter fit; imo datur etiam Popularis actio, per quam quilibet de populo agere potest , vainde auferatur illa res . Quod . si dominus e naculi sit fili usia milias habitans seorsim a patre, contra ipsum datur actio , &Pa ter ad nihil tenetur. Meuas indictas videte in textu .
l Item exenitor Tenetur etiam ex quasi delicto egeretior nauis , stabuli , de cauponar de dolo, de furto in naui, stabulo, & caupona com miseso, si tamen proprius dolus non interoessit, quia tunc ex delis cto teneretur. Ratio est , quia aliquatenus culpae reus esse dici O o a tura