An sit vtilitas in scelere vel de infelicitate principis Macchiauelliani, contra Macchiauellum & politicos eius sectatores. Autore D. Thoma Fitzherberto nobili Anglo sacerdote. ..

131쪽

rogatus ut tyrannidem Atheniensium occuparet, nee alium tamen ob finem nisi ut retum potitus recte & iuste gu bernaret, respondit, TI nni esse 2 -z labyrintho similem , cunia nullus repe Natur exItvi,innuens ut alicui poliatico videri poterit principi, qui dominatum iniuste occupaueritin ullum ad virtutem patere reditum, sed ice tera steteribus tutanda este, tyranni. deinque mordicus retinendam , curri lupum,ut vulgo dicitur, auribus teneat, que in si dimiserit,in se quoda

modo immittere Videtur, ' es..

29 Vt adhςc respondeam, liqc di ixerunt Cicero, & Solon ton quod ipusenserint omnem tyrannis ad virtutem intercludi viam Od quod tyrannis ita plerunq. videtur, qui etiam cum sint, ut plurimum, omnium hominum pessimi, & vera vitiorum ominnis'. sceleris mancipia, adeo aegre &dissiculter a sua natura, & sibi insita morum feritate recedunt, ut e mille

132쪽

so C A P. VI.

vix unus, ad saniorem tuentem re deat, qua re, in tyrannorum conditione nihil Cisereni videtur infelicius nihil mi seriuε.

3o Praeterea Solonem, summa 'prudentia virum,non latuit, L nores, praesertim male partos,mutare mores

sol ere ; quam rem merito timebat, ne si regnandi cupiditati ita Iaxaret habenas , ut tyrannidem occuparet, haud integrum sibi foret deinceps, iustitiam semel a se violatam, pre videberet, colere, & administrare; qui enim amissa integritatis, & innocentiar,ut ita dicam,anchora,conscientis nauem ad tyrannidis scopulos semel impingit, is non miretur, si ambitionis vento in altum delatus, iustitia omnis'. virtutis naufragium faciat; si tamen Princeps aliquis, dominatuiniuste occupato,virtutis cursum ita tenuerit, ut tyrannidem in regnum conuertat , tum ratio, tum exempla doc nt, eum male parto regno; si non

133쪽

legitime,siliem minore cum periculo

possessurum. Arim .

3 r Aristoteles omnes Gratia tym b. rannides cito concidisse testatur , & s. - illarum nullam stetisse ultra centum annos , eo tamen fuisse diuturniores, quo moderatiores, & regno propiores. Plato,utrumq. Dion sum Siciliae tyrannos, maxime hortatus est, ut virtutem iustitiamq- amplexantes, e tyrannis reges fierent, existimans, eos nulla alia ratione securos effeta posse ; quod postea, tam miserrima a a-ivienioris vita, quam infelicissimus iunioris b exitus re ipsa comprobauit , cap. s s. 3α Cum is contra, Anaxilaus ex 'de' . Siestiae tyranno rex factus, nescio, se nu.et. curior ne vixerit,an gloriosior; dequo ita Iusinus; Ex tyrannorum, inquit, uino.

numero, Anaxilaus, iunitis,cum ceterorum crudelitate certabat; cuius moderatio haud mediocrem fructum t si quippe decedens, cum paruulos Alios ,reisquissu, tutelam. eorum Micisho,

134쪽

s1 C A P. VI. sectatae ei eruo, commi et, totus

... amor memoria eius apud omnes fuit, vaparereservo,quam deserere regios uos mallent, principesq. ciuitatis obliti dignitatis tuae , regni male rem admi- .... inroripe eruumpaterentur. Haec

. βω- 3 3 Quibus addam id quod te

statur Plutarchus de Hierone Gelones.siculis, & Pi rara Hippocratis filio, quos ait per summum nefas tyranni-depotitos, ad virtutem tamen ean dem usurpasse,moderatosq. & populares admodum principes euasisse, necnon Lidiadem tyrannum, ciuibus leges restituita ac prq patria contra hostes dimicatem gloriose occidisse. 3 Ex quibus liquet,non modo facile, sed etiam tutissimum esse Principi tyranno,a vi ad mansuetudinem a saeuitia ad clementiam, a scelere ad .. Virtutem remeare , quod etiam in Vst D. Auguso Caesare,manifestum est,qui, seneca G cum Rempub. armis oppressisset, se-

135쪽

CAP. VI. 93

que tantis devinxisset sceleribus,flagit ijs, crudelitate, ut ab omnibus odio haberetur, & prae metu insidiarum, nec cibum,nec somnum capere posset, salutari uxoris suae Liuia consilio acquiescens, virtuti se totum. dedit, tandesnq. essecit, ut ab Omnibus summe amatus , Pater patria haberetur; quo pacto, reliquam vitam non minore cum stelicitate gloria , quam securitate transegit; cum tamen ex successoribus eius qua

plurimi, ijsdem quibus ille munimetis, praesidijsque, sed non virtutibus

freti , tam vitam, quam imperium legitime acquisitum , saeuitia, & scelere perdiderint, ut infra patebit; nunc enim exemplorum multitudine '' β' consulto supersedeo, ut quaedam alia prius expediam . Interim vides, Lector, non immerito id in prouerbii consuetudinem venisse, Numquam, ram esse ad bonos mores viam,melius. tarde pere, quam nunquam . - . Quid ξ

136쪽

s C A P. VI.

cine est sapere, virtute, & iustitia adeo niti, ut fidas iis, quos graui aliqua asseceris iniuria ρ nec illud quidem ego dixerim; libenter enim Tyranno concedam, ut semper eos caueat , quos semel lasserit, hoc tamen si se conseruare velit, ab eo requiro, ut sceleri, atque inde nascenti odio, modum constituat, curetque,infestos inimicorum animos non tam verbis , quam re placare, iniurias factas bene sic ijs compensare, iustitiam q. ad- . ministrado eis cere, ut intelligat Omnes iplum non iam tyranum esse, sed Regem, nec tam Regem, quam pri mum Reipub. magistratum, legum custodem, bonorum praesidium, malorum vindicem, perfugium miserorum , communem denique omnium Patrem,quo fiet, ut inimicorum suo rum odium, vel omnino restinguatur vel mitigetur, vel saltem adeo comprimatur, ut sibi a ceteris omnibus

137쪽

C A P. VI. s

amato nihil nocere possiti pIus enim potest ad principis securitatem, &salutem amor Omnium, quam ad eius perniciem paucorum Odium , ἔQuomodocunque autem illud sit, negari non poterit, minus obesse unius odium, quam plurium, paucorum , quam multorum , multorum

denique, quam omnium, & qui ab odio unius, vel paucorum tutus esse nequeat, eum a cunctorum odio , cquod caedibus, & summo scelere comoaratur minus tutum fore. 36 Quantum enim ad ea attinet regiae dignitatis propugnacula, quia hus non modo . Macchiauessus Tyrannum suum,sed ego etiam optima principem muniendum esse censeo , stipatores, exploratores, eXercitus, praesidia, cla sies, prudentium consilium , magistratuum vigilantiam illa quidem,regum firmamenta haberi possunt, & sunt,dummodo illis non ad tyrannidem, sed ad iustitiam,

138쪽

exercendam, non ad bonos opprimendos, sed ad malorum reprimendos conatus uti velint, intelligantq. ea omnia nisi sua virtute, & ciuium amore corroborentur, sibi ad securitatem parum valitura , ut ex infelici tyrannorum , quos supra commemoraui, exitu,satis liquet.

37 Sed quamuis haec , de regni

male parti conseruandi ratione, disputandi gratia, dixerim tum ut Macchiauelli inscitiam, malitiamq. patefa-- ciam,tum Vt ostendam, omnem eam,

quam princeps habere poterit, latutis spem , in virtute sola positam eia se Lector tamen velim intelligat, id mihi ratum, fixumq. esse, nullum Omnino principem, quacumque vel potentia, vel prudentia, vel ciuili virtute eo fidat, securum esse posse, quoad male parta iniuste possederit, propte, rea quod seuerissimum intuli itiae v I-torem Deum sex quo, tum Regnorustabilitas, tum regum securitas, se

139쪽

C A P. VI. 'T

Iiestasq. pendet) sibi habebit infensum; hoc autem planissimum fiet in- C p. fra, ubi de diuinae iustitiae, in sceler tis principibus ulciscendis, seueritate tractabo . Hic enim extra Ciuitatis, ut ita dicam, muros ciuilis, inquam,prudentiae cancellos non egredior, quos etiam adhuc parumper mihi terminos circundare libet,dum Pauca de ea, quae in scelere videtur inesse , utilitate disputauero.

RESPONSIO AD OBIE-

etionem de utilitate sceleris, qua QMaechiauelli, & Politicorum stultitia, bonorum , Ortunae mobilitas, vanitas- que, & Virtutis praestantia , suauitas , atque utilitas demonstratur .

140쪽

V ID inqui et pO- , liticus cum diuitis,

honores,& imperia, quae humana natura summopere expetit, re'. utilissim ,& existimantur,& sunt saepissime acquirantur scelere, nonne scelus qua-doque utile esse poteritὸ minime vero : quod , qui mentis compos est, non potest non videre. Sed verissime

philosophantur ij , qui stultitiam dicunt periculosissimum, & pessimum

animi morbum, quae ita, a stupore U Gr. δε dicta est,teste I doro, quia rationem ετ 'L stupefacit adeo, & obcaecat , ut tu munere fungi non possit, quo fit, ut quamuis in corporis morbis, ratio , cum sana sit, de morbi cuiusque co-Cic Tusc. ditione, & remedio recte iudicet,q 64 3 -morbis tamen animi, cum ipsa e Erotet iudicare nequeat i quamob o rem