장음표시 사용
291쪽
rendo jus a te exigendi, ut des vel facias, quod ipsi te dare
vel facere velle declaras I. 36 a. pari. t. nil fract. - . , it eum transferre debes jus ad dandum vel faciendum te comis
pellendi. Enimvero qui sussicienter declarat, se alteri quid dare vel facere velle, & in eum transfert jus ipsium ad dandum vel faciendum compellendi, is eidein quid promittit I. 36ι. . Quamobrem patet, neminem sese alteri perfecte o iligare posse nisi promittendo.
Si alteri quidpiam dare vel sacere constituisti, aut statim das
vel facis, aut futuro tempore dare vel facere vis. In casu priori obligatio dandi vel faciendi nulla contrahitur, sed tantummodo in posteriori. Quamobrem cum ex demonstratio.. ' ne appareat, in posteriori casu non posse contrahi obligationem nisi promittendo, quatenus nimirum ea perficitur ex par te tua; nullus quoque ne fingi quidem potest casus, quo A. . teri te perfecte obligare aliter possis, quam Promittendo. . 394.
Oaenam Promissor 'obe expendere debet, aram re, quam dare promistis ego debeat 'semer isdigeat, is num tunc, quando facere fi mittit, siba vacaru- deliberatio rum sit, at prasere a num iac dando velociendo promissario, desit os
pr-isseris. sisto cu/dam erga se sum, vel erga alios. Quamvis enim homi nes sibi mutuo ad dandum vel faciendum obligentur, prouti unusquisque indiget re vel opera alterius cf. 124. ; nemo tamen tenetur alteri dare id, quo ipse Opus habet a 27.), nec obligatur alteri ad iaciendum, si sibi non Vacat . ia 9. .
Iam promissor sese obligat promissario ad dandum vel ficien pum persecte s. 363. , di hoc facere debet animo delibe rato m. 3 9 i . . Quamobrem cum id, quod animo deliberato fir probe expendendum sit, antequam cornatur aget. , promissor probe expendere debet, numae, quam dare promittit, ipsemet indigeat, & num tunc, quando facere
292쪽
De modo sese alteri obligandi.
promittit, sibi vacaturum sit. Et quia nil agendum, quod ubio modo contra ossicium erga seipsum vel alios esse potest .
pendendum est promissori, num dando vel faciendo desit officio cuidam crga seipsum, v ct erga alios.
In casu particulari sacile apparet, num desis ossicio cuidam vel erga teipsum, vel erga alios, hoc clando vel faciendo pro. Qi1lario. Poterat hoc prorsus omitti, propterea quod ipse indiges re, quam dare alteri promittis, si ea carens ossicio cubdam creta teipsum, vel erga alios deesse debes. Enimvero non inconsultum duximus monere, expendenda este omnia erga teipsum & alios ossicia, siquidem constare debet, num circa promissum quid desiderari possit, ut excitetur attentio ad ea, quae in deliberatione discutienda sunt. Tu in praesenti, immo quamdiu viveς, comm Ide carere potes eo, quod alteri dare promittis homini, qui nulla cognatione te attingit, nec ullo modo de te bene meritus; ast habes liberos, quibus rectius prospicere poteras, immo debebas. Dando igitur dees ossicio boni parentis erga liberos tuos. Ceterum haec deliberatio in. stituenda, quatenus Obligationis internae habenda ratio, ne
s. 393. Prom siritis probe expendere debet, num re, quam 'si ofert Sosnam promisor, vel eo, suo facere promitrat, inrigera, eo annon risus, quipram facistis ad id, quia Ufertur, sibi a promssore acquirere poterat, eodem metis Labeat opus, vel e tam nonnisi incommodosuo hoc profare possis promissor, ct num in acceptando promissorsan desit sicis caldam ergasillum, vac/ga alios. Et cnim naturaliter homines sibi mutuo ad dandum di faciendum non obligantur, nisi quatenuS unuS- quisque indigetae vel opera alterius . ra .), nec ulli com
petit jus petendi ab altero, quod ipsemet sibi facere potest s.
be perpendere debet, num re, quam ipsi offert promissor vel eo, sinopuIunmt.Pars III. Ll . quod
293쪽
quod se facturum promittit, indigeat, antequam suo consensiu eundem sibi ad dandum vel faciendum persecte obliget 3.3 s 7.), consequenter quod offertur acceptet β. 3 8 I. . Similiter cum alterum amare debeamus tanquam nosmetipsos l. 61 9. pari. I. Iur. nat. , adeoque ex ipsius felicitate eandem
voluptatem percipere debeamus, quam ex propria percipimus I. 633. Psch. empird; promissarius quoque perpendere debet, annon alius, qui jus ad id, quod offertur, tibi a promissore acquirere poterat, eodem magis habeat opus, vel etiam promissor nonnisi incommodo seo hoc praestare possit, antequam promissum acceptet. Et quia nil agendum, quod ullo modo contra officium crga seipsum, vel alios esse potest f. et 24.
pendere debet, num in acceptando promisso forsan desit officio cuidcin erga seipsum, vel ergo alios.
Quae ad propositionem praecedentem annotavimus, ea ad praesentem quoque trahenda sunt. Ex propositione autem praesente intelligitur, quaenam si illa consultatio. quae acccptationem praecedere vel comitari debet, ut animo deliberato fiat 392. . Ρaradoxum forsan videbitur, promissa liberalia acceptanda non esse, si eorum praestatiost promissori gravis, vel alios esse, qui eodem beneficio magis habeant opus Enimis vero hi sunt, qui mutuum illum amorem, ad quod homines etiam naturaliter sibi invicem obligantur, & quem Christus tanquam genuinum sbi addictorum characterem esse voluit, non satis inspiciunt. Homo obligatur ad conscientiam suam custodiendam . 6 Io. Part. a. Phil. Pro I. univ , quomodo vero custodiatur, ex systemate legum naturalium addiscendum I. s 99. purι. a. Hic pract univ.), consequenter in eodem etiam demonstranda sunt, quae ad obligationem internam spectant g. 636. pura. ι Jur. nat. . Quodsi Vereris, ne hoc pacto confundantur, quae ad jus illud externum speremi, quod inter homines viget, eum iis, quae ad virtutem pertinent; inanis
294쪽
De modo sese alteri obligandi.
omnino est metus tuus. Etenim externam obligationem &quod ei respondet jus ab interna obligatione, quae conscien. tiam respicit, accurate separamus, quemadmodum ex anterio. re tractatione elucescit, & ex secutura non minus elucescet. Ut enim haec a se invicem discernantur , non obstat, quod una e idemque opera pertractentur. Immo ex demonstrationibus nostris patet, jus istud externum non reduci posse ad suos sontes, nisi obligationis internae ac eidem respondentis Juris habeatur ratio. Ut vero fons externi illius juris in apricum producatur, sequentia addere lubet. 396.
Fas externum dicitur, quod Oritur ex obligatione exter-yus exu na: unde eidem opponitur internum, quod oritur ex obliga- num V in-tione interna. ternum Interna obligatione homines sibi invicem obligantur ad dandum & faciendum , prouti unusquisque indiget re vel opera st alterius f. Ia . , nec dantem eadem tenet indigentia 3. Iarvel facienti vacat s f. Ia9. . Enimvero homines sese sibi invicem perfecte obligant ad dandum vel faciendum promittendo f. 393. , & haec obligatio externa est f. 6s6.part. l. Jur. ι). Jus, quod ex illa obligatione oritur, internum est; quod vero ex hac ortum trahit externum. Suo loco patebit, leges civiles disponere de obligatione externa & jure externo. A que inde est, quod jus externum simpliciter & per excellentiam Ius dicatur, & vulgo astirmetur, jus internum nonnisi improprie Jus dici, quamvis inconstantia quadam loquendi, quae ideo obtinet, quod disserentiis rerum non satis perspectis genera & species rerum determinentur.
I. 397. Omηe jus externum perfiatim es. Ius enim externum o- Ius exuris ritur ex obligatione externa I. 396. . Quamobrem cium num uale obligatio externa alteri tribuat jus te cogendi, ut obligationi sit. latisfacias, nisi eident sponte satisfacere velis f. 636. para. l. Ll a ' - Iuri
295쪽
Fur. naid, jus Vero, quod conjunctum est cum jure cogendi alterum, si obligationi ibae satisfacere noluerit, perfectum sit β. a 3 s. para. I. l'LL 'H. - ὰς jus Omne externum perse-ὸtum cst.
Quodsi homines in universum omnes omni studio in id eniterentur, ut obligationi internae, quae in conscientia spectatur 3. 656. pari. t. Jur. nat. , & cum naturali, quae a lege nat rae immediate venit, eadem est satisfacerent, omnem vim istius obligationis penitus perspicerent, ne per ignorantiam contra eam agerent ι nulla obligatione externa naturali contradistincta foret opus, consequenter nec jus externum ab interno unquam disserret. Enimvero quoniam non omnes obliga- . tioni internae satisfaciunt, ideo necesse est jure cogendi eum, qui sua sponte eidem satisfacere non vult, ut satisfaciat. Quamobrem ubi istiusmodi jus a natura nobis non tributum adversus alterum, quod repugnaret libertati naturali, quemadmodum de obligatione ad officia humani alis ostendimus g. 66O. pari. E. Iur. nat.); necesse est ut homines ex promissilone alterius aus istiusmodi acquirant, quando eodem habent opus 3. 361. 393.). Immo videbimus otiam, quod facto hominum introduci debuit jus externum, ubi internum deficit. Ceterum . cum jus externum omne persectum si, jus autem perse huminvolvat jus cogendi nobis obligatum ad praestandum, quod praestare tenetur; a nonnullis jus externum jus coactivum seu cogens appellari solet, non tamen satis accurateia
. 398Mns jarix PF exsernum derreatur ex jure libertatis naturalis. Iusexie L enim cXternum spectatur in actionibus, quae respiciunt alios L 637. part. ι- Pr. nata. Enim Vero nemo hominum nat raliter obligatur alteri ad eum quocunque modo juvandum, ut consequatur animi, corporiS ac fortunae bona, nisi quantum
in potestate sua est & quando alter ipsius ope indiget s. 612.
Dra. L Pr. nat. - Quamobrem cum vi libertatis naturalis
296쪽
De modo sese alteri obligandi. 269
judicio tuo relinquendum sit, num quid in potestate rua positum sit, & quid de indigentia alicrius flatuas, ubi nullum jus
perfectum allegare valet s6. Pari l. 3. r. Da . , I tua conscientiae committendum sit, quid agere vclis is T. pari. I. Prinat. ; in voluntate tua acquiescere dcbet, qui libi quid dari vcl sc 'vellet. Quamvis adeo in potestare tua positum est, ut des vel facias, & alter eo indiget, quod petit;
non tamen ideo te ad dandum vel facicndum compellcre potest. Vt igitur jus libertatis natu talis in tuto sit, nec quicquam contra idem committatur , quod fieri minime debet I. 9i o. 8art. I. Pr. naid; ideo necesse est, ut mutuo consensu introducatur obligatio persccta 3s 70, adeoque externa . 6 6. pari. f. Pur. naid, cx qua oritur jus perfectum externum . ci . . Atque adeo liquet, jus externum derivari ex jure libertatis naturalis
Equidem quod hic ostenditur, per demonstrationes praece
dentes abunde iam patere poterat: quoniam tamen non omnes eam asserunt attentionem, quae ad omnem earum ambitum perin
spiciendum sussicit, ideo non inconsultum duximus ea addere, quae originem juris externi, quatenus interno opponitur Rab eo abire potest, declaransi ne quid praetermisisse videamur, quod ad intellectum juris naturalis faciat. Notandum vero nos hic aperire fontem juris externi, unde tanquam rivuli fluunt rationes particulares, quae in casibus particularibus dantur, quemadmodum iacile deprehendent, qui ad silum demonstrationum nostrarum per totum Jus naturae animum attendunt. Absit adeo existimes in casu quovis particulari rationem juris externi ab interno disserentis immediate libertatem natura in Iem allegari posse: quod quam sit absonum, neminem fugit, qui tota vi methodi demonstrativae perspectae veritatum a senuicem dependentiam agnovitas. 399. Obligatio mkrua dandi sociendi naturalis connata sis qua Disserentia LI I mataoobtigationis
297쪽
dandi E D. mutuo consensu perficitur contracra. Homines enim sibi invicemeleis. Obligantur ad dandum & faciendum, prouti unusquisque indiget re vel opera alterius . sa*. , Consequenter si nemo indigeret re vel opera alterius, nec ipsi ad dandum vel faciendum quisquam obligaretur, adeoque sibi invicem ad dandum vel faciendum obligantur, quia u is indigct re & opera alterius. Mutua igitur illa dandi & faciendi obligatio ex obligatione descendit, quae rationem proximam in ipsa hominis essentia atque natura agnoscit a a I. aza. pari. I. Psi
pra I. unis. . Quoniam itaque connata obligatio est, quae cκ obligatione descendit rationem proximam in ipsa hominis es.sentia atque natura agnoscente . I 7.part. I. Pr. nat. ἰ obli- 'gatio mutua dandi & faciendi naturalis connata est. ciuia
Porro quae mutuo consensu perficitur obligatio supponit promissum personae, quae se alteri oblig t s. 393.), & acceptationem ejus personae, cui ista obligatur g. 363. , conscinquenter ex obligatione rationem proximam in ipsa hominisci sentia atquc natura habente per se non descendit, sed facto demum quodam interveniente. Quoniam itaque istiusmodi
obligatio contracta est . I 8. pari. I. Fur. naidi quae mutuo consciala perficitur obligatio contracta est. diuod erat alierum.
Non est quod excipias, obligationem mutuam dandi & D. ciendi lupponere dominia cf. Ia 3. , dominia vero non navitura esse constituta, quippe quae res Omnes communes facit . . pari. a. Jur. nat. , non singulorum 3. 8. pari. a. Iur. nat. , sed facto demum humano interveniente fuisse acquista 9. Ips.. IZ .part. a. Fur. not. , consequenter mutuam, istam dandi - & faciendi obligationem contractam esse, non connatam . I p. I 8. pari. l. Jur. nar. . Etenim factum istud humanum non respicit obligationem mutuam dandi de faciendi, sed ius quoddam acquisitum f. 3 S.Iart. r. Jur. nat , circa quod de inceps
298쪽
De modo sese alteri obligandi. - 27I
inceps obligatio naturalis, quae vigebat ante dominiorum introisductionem 3. 22 o. aa I. Part. r. Phil. 'a I. unis vim suam exerit 3. 123. , quippe quae dominiis introductis adhuc subsistit, tanquam in se immutabilis I. I 4 a. pari. r. Phil. 'act. iv. . Clarissime hoc elucet ex demonstratione, qua mutuam istam obligationem ad dandum & faciendum dominiis introductis evicimus 3. I 23.), modo eam revidere velis: neque enim hanc inserimus nisi ex obligatione, qua aliis tenemur ano te dominiorum introductionem per essentiam & naturam n stram 3. aaa. Part. ι. Phil. Prarit. μιν. . g. 4OO.
Si quod ex obligatione mutua dandi es faciendi connata tibi de- ex siliabethr, tibi denegatur; hoc idι ferendum. Etenim quod tibi ex gatione con-
hac obligatione debetur, ad id non nisi jus impersectum ha- nata dandi hes g. 399. 333. , consequenter si id tibi denegatur, dene- edi satiendi gantem ad dandum vel faciendum vi compellere nequis s. debitum d a 37. pari. I. Phil. Hac I. unis. . FCrendum igitur tibi cst, ut negari possit. denegetur id, quod ex obligatione dandi & faciendi connata tibi debetur. Debetur tibi id, quo tu indiges & alter carere potest, &quod facere ipsi vacat f. Ia4. I 27. I 29.). Atque adeo pe eat alter, si id tibi denegat f. 44o. Part. I. Hi stria Lunm. rvi tamen libertatis naturalis conscientiae ipsius relinquendum quid agat Is p. stari. I. Iur. nat. , nec is tibi rationem reddere tenetur, cur deneget 3. Is 8. pari. t. Iur. nat. . Quamvis adeo noris &tuam indigentiam, & potentiam agendi physicam alterius, in voluntate tamen ipsus acquiescendum tibi est, adeoque serendum, ut denegpt, quod denegare non debebat.
Imperfecte d bitum dicitur, ad quod tibi nonnisi jus tinpe Imperfecte sectum est: perfecte autem debitum appellatur. ad quod tibi jus edi perfecte persectum est. Quamobrem cum tibi imperfecte alterum obli- quid debea-
299쪽
ges ad id, ad quod tibi jus imperfectum est . a 38. 'ra. r.
Phil. pracy. unιυ , persedic autem ad id, ad quod tibi jus perfectum est . a 3 6. pari. I. Phil. struct. unim ; imerfecte debetur, οἱ ex obliga ione imperfecta debetur, asper cre debesur, quod debeior ex obligatione perfecta. Debitum in genere dieitur id, ad quod agendum obligamur
3. I O. Part. r. Phil. prudI. uno. Quamobrem cum obligatio alia persecta sit, alia imperfecta , a 37. a ' 8. pari. i. Phil. pracs. univ. b; aliud quoque elle debet persecte debitum, ali. ud imperfecte debitum. Etsi adeo vulgo nonnisi debitum appelletur, quod perlecte debetur, & quando simpliciter debitum dicimus, ici de perfecte debito intelligatur ἔ hoc tamen minime obstat, quo minus etiam debitum appelletur, ad quod alteri nonnisi in conscientia tenemur. Vsui hoc inprimis est in Moralibus. ubi conscientiae ratio habenda, ne sui arbitrii quis esse existimet, quod necessitatis est, si conscientiam respicis. Quanti intersit, videbimus suo loco. Nec dissicile foret ostendere. Christum quoque ad debita referre, quae impersecte debita hic appellantur. Ceterum ne quem offendat imperfecte dubiti appellatio, ea relegenda sunt, quae alibi annotavimus , cum disierentiam inter obligationem externam &internam explicaremus not. s. 636. Part. I. Iuri nut. . I. 4O2.
hili sit Quoniam tibi ad id, quod ex obligatione naturali, con 'Lhjitim ex sequenter connata . 3990, dandi & laciendi tibi debetur, .udi, isne nonnisi jus impersectum habes . 3 3 s. , impersccte autem
H,in B D- tibi dcbetur id, ad quod nonnisi jus impossedium habes
nisi .. coonata tibi debetur, id nonnisi imperfecti chelis. Videmus adeo quale sit debitum, quod ex obligatione con- nata dandi vel faciendi descendiu, f. 4o I. nimirum imperfectum, quod exigi non potest. s. 4O3.
300쪽
g. 4O3. Enimvero quoniam mutuo consensu ad dandum & Q-mati Li.ciendum persecta essicitur obligatio s. 337. , perseeue au-d iram extem dcbetur, quod ex obligatione perfecta debetur g. 4or λ ligatione& contracta est obligatio, quae mutuo consensu perficitur g. contra Ia. 99.); pu3d ex obligatione dandi vel faciens mutuo constaesu perfecta, seu contracta Ecfetur, id presecis de Iur. Haec disserentia inter originem perfecte debiti & imperfecte de .hiti probe teneada. Plurimum enim facit ad omnem rationem legum positivarum intimius perspiciendam & moralitatis a justitia externa disserentiam penitus cognoscendam. g. 4O4.
Quoniam quod ex mutua dandi & faciendi obligatione Vis olliga
naturali seu connata debetur, nonnisi imperfecte dcbctur β. tunis com o a. , quod vero ex obligatione mutuo consensu perlaeta tractie dandi seu contracta tabetur, pcrlucte debetur I. 4o 3.); mutuo con- facienia. seu escitur, ut. quod imperfecti debebatur, jam debea r perfecte, seu obligario conir icta ex imperfem debito facit'fecti debitum.
Atque adeo vides, quaenam si necessitas contrahendi obligationem, etiamsi alter tibi naturaliter jam obligatus sit, quamvis illa necessiitas non oriatur ex hoc fonte solo, prout i ex sequentibus elucescit, & ex anterioribus jam patet acutioribus.
. 4O 3- obligatio dandi ei Dciendi connata interna est, conrram vero malis sit externa. Etenim quod ex obligatione dandi & faciendi con- ob isimnata tibi debet - liquidem id tibi denegetur, serendum tibi dandi Ss est oo. , cou equznter Obligatio ista tantummodo tenet etenH conis agentem in conscientia, nec ullum inter homines effectum naia o πη- iuris sortitur. Quoniam itaque obligatio, quae tantummodo Iracta. i. conscientia spectatur, nec ullum inter homines effectum