장음표시 사용
491쪽
cisset, ne eam adimplere posset. Quoniam promissor tenetur ad id, quod interest, si promissarius minus habet, quam habere poterat ac debebat, quando promissionem non adimplet g. 627. ; ad idem quoque tenetur, si facto quodam vel non facto suo sive doloso, sive culposo res promissa interit. Unde porro eodem, quo ante modo, concluditur promissionem re promissa intereunte manere validam.
Quoniam quod dolo fit, vel non si , a sciente ae volem te fit 3. os . pari. r. Phil. prati . unis. ἔ nemo non absque dissicultate concedit, promissionem adimplere nolle ac doloessicere, ne adimplere possis, unum idemque esse, seu qui dolum committit, non habere animum promissionem adimplemdi. Enimvero quia culpa nec a sciente, nec a volente committitur f. 73 a. pari. r. Phil. pra I. unis.); dubium sorsan nonnullis videri poterat, num ea etiam prodat animum prinmissa non servandi. Culpa enim est desectus rectitudinis ctionis quoad intellectum vincibilis s. 7I7. pari. r. Phil. pra LuntP. , consequenter quem evitare potuisses, modo voluisses I. 69 a. para. r. Phil. pra I. unis. . Quatenus igitur evitare noluisti, quod poteras ἔ a voluntate quoque tua dependent, quae culpa tua fiunt, consequenter quae porro huic tribuemda , a voluntate etiam tua dependere dicenda sunt, utut hujus dependentiae tibi minime ss conseius. Qui in Psychologia satis versatus. abunde intelligit, plurima in anima contingere, quorum tibi consciua non es. Quodsi vero haec tibi subtiliora videantur, quam ut ea capere possis ; ecce tibi demonstrationem adhuc aliam captu faciliorem. Quoniam culpam omnem, adeoque etiam dolum, evitare obligamur a 99. 3 O. pari. l. Iur. r. f. si promissoris facto doloso, vel culposo, aut etiam non facto res promissa intereat, cum dari
jam non possit, quae dari debebat g. 43o. 43 I. , ac nisi interiisset dari poterat, promissarius minus habet, quam habere debebat ac poterat, propterea quod promissor non satisfecit obligationi sine. Unde porro eodem, quo in demonstrati ne Prioa
492쪽
De modo sese alteri obligandi.
ne priore, modo colligitur, plomissionem validam manere. Immo ex eo quoque demonstrari poterat, quod nemo seipsum ab obligatione sua liberare poterat, modo hoc a nobis fuisset demonstratum. Quoniam hoc principium in aliis et- . iam demonstrandis usui esse potest ; illud hoc loco demonstrari non inconsultum ducimus.
s. 674. Mino ab obligatione sua seipsum liberare potest. Ponamus δε- Aenim, si fieri potest, hominem ab obligatione sua seipsum liberare posse. In arbitrio igitur ejus erit positum, utrum T. c. agere velit, nec ne, ad quod agendum Obligatur, & uarum rira agere nolit, necne, ad quod non agendum obligatur. Ne 'cesse igitur non est, ut agat, ad quod agendum obligatur, &ut non agat, ad quod non agendum obligatur: quod cum
notioni obligationis repugnet s. II 8 .part. I. Phil racLunim , absurdum est. Ipsa demonstratio loquitur, propositionem praesentem intelligendam esse de quacunque obligatione, non tantummodo de ea, quam consensu tuo, aut facto quodam vel non facto tuo contraxisti, consequenter quando obligatio a Voluntate alis' terius pendet, cui ad dandum Vel faciendum, seu aliquid praestandum obligatus est. Hic etiam obstat voluntas ejus, cui obligatus es, ne te ab Obligatione liberare possis. Sed quando quid in genere demonstrari potest, non opus est, ut in partieulari demonstretur, nisi subinde major evidentia suadeat, ut ratio habeatur eorum, qui magis abstracta non satis capiunt& quorum assensus per rationes particulares facilius δc fortius
I. 67s. Quoniam nemo ab obligatione sua seipsum liberare poecur is risi, test 6r . , promissor Vero λb Obligati no sua seipsum H,misistri . beraret, si promissio ideo esset invalida, quod facto' quodam T ' opi Iar. Nat. Para IIId Nn n. vel q
493쪽
non facto ipsius sive doloso, sive culposo res promissa inte-- morai. rit , promissio a b c vabda esse debet, quando res promissa facto θυι-dam vel non facto promissoris sive doloso, sive culposio inierit.
Videmus adeo rationem, cur interitus rei, qui dolo vel culpae promissoris debetur, obligationem ejus non perimat. De eo autem dubitari nequit, quod teipsum liberes ab obligatio. ne tua, si facto tuo, vel non facto perimitur obligatio. Cum dolus committatur a sciente & nolente g. 7os . pari r Phil. Prael. uritu.); si eo sine committatur, ne alteri ss obligatus, omnino teipsum liberas ab obligatione, squidem supponamus fieri posse. quod fieri posse repugnat. Si adsit culpa, negligenter versari licet circa rem conservandam s*. 768. puri. ἔ. u. pra I. univ.' , ne promissori eam dare possis, adeoque teipsum liberas, siquidem supponamus hoc fieri posse, ab ea obligatione, quam paulo ante stabilivimus f. 67I. . quamvis etiam hoc ipsum pateat per ea, quae paulo ante de culpa annotavimus not. 673.). Immo si rei interitu, qui dolo &culpae tuae tribuendus, liberareris ab obligatione promissa servandi; ab obligatione vitandi culpam & dolum 299 3oo. Part. r. Jur nat. ), te liberare posses, ut ab obligatione promisisa servandi sores immunis. Atque adeo abunde patet, nullum superesse dubium, quin ex eo, quod nemo seipsum ab obligatione sua liberare possit, recte inseratur, interitu rei promissae, quae dolo vel culpae promissoris tribuendus, non perimi obligationem promisoris.
g. 676. Rei interia Quoniam mora culpa est, quando promissor in morarus quando- est . 648. , promissio Vero Valida manet, quando culpa pronam invali missoriS reS interit 3. 673. , vabaea etiam manet promi , si resdam essetis promis casu interit, quia promiFr in mora est, os ob moram eius
promi merit. nem. . Dicimus simpliciter rem interire casu, quia casus evitabilis
in eo intelligitur, quod in mora fuerit promisior. Quodsi
494쪽
De modo sese asteri obligandi. 467
enim rem dedisset, quando dare debebat, nec dare distulisset: eodem casu non interiisset. Quodsi res servando servari ne. quit ι solam ob moram promissoris interire potest.
g. 677. Si res promissa interit, quia promissarius in mora es; promiρ mando sis pro assimpleta habetur. Si enim promissarius in mora est, acpromissis pro res interea interit, culpa promissarii interit s. 648. , conse- adimpletaquenter cum culpa huic imputanda sit . 7 a a. pari. I. Psil. habeatur repracI. unim , ipse etiam spectatur tanquam causia liberi interi- ιmereunte.
tus rei promisis f. sar. para. I. Phil. ρυα unt P. Perinde igitur est, ac si rem promissam dedisset promissario promissor, consequenter promissio pro adimpleta habenda.
Nulla hic adest ratio, cur quis argutari possit, subsistere debere promissionem, ita ut ad pretium rei dandum teneatur promissor. Neque enim obligatio aliqua descendere potest ex voluntate promissoris, quippe unde gestendit obligatio dandi rem promissam, quam tibi dare paratus erat, modo tu accipere voluisses: nec ea descendere potest ex aliquo facto vel non facto ipsius, quippe cum tale nullum detur quod Obligationi promittendo contractae repugnet, quia eidem satisfecisset lubenter, modo tu moram nectere noluisses. Ast adest factum culposum ex parte tui, ex quo nascitur obligatio ferendi periculi & carendi re promisia, quae casu interiit. Tibi ergo imputes negligentiam in re promissa petenda. Tenendum vero moram non posse tribui promissori, quando petenti nondum denegata fuit res promissa, nec patientia commemdata, nisi is obligatas fuerit ad rem tibi mittendam vel asse
Si promissioni conditio impossibilis negariis adpiciatur; p p ra Prored is sub habendis. Etenim si promi oni adjicitur conditio impossibi-eodisi Aelis negative, tibi quid promittitur, si non seceris, quod fa- impossibili
495쪽
Qisio. r Πς β, Veisnon fiat, quod fieri nequit rg. ω ιαρ..ti B. Sinxim igitur certum est, te hoc non esse facturum, vel hoe non esse futurum, consequenter conditionem extare . 49o. . Perinde igitur est ac si sub nulla conditione facta fuisset Quamobrem cum pura sit promisso, quae conditionem nubiam supponit g. 46α δ; si promissioni conditio impossibilis negative adiiciatur, pro pura habenda. ostenditur etiam hoc modo. Si conditio impossibilis
promissioni negative adjiciatur, statim certum est conditionem extare per demonstrata. Enimvero quamprimum certum est extare conditionem, promisso conditionata purae aequi-- Quamobrem promisso, cui conditio im . possibilis negative adjicitur, purae aequipollet, adeoque pro Pura habenda. ri r
Exemplum taIe dari solet. Promitto tibi decem aureos fi coelum digito non attigeris. Quoniam hoc facere nequis 'statim certum est te hoc non facturum. Conditio igitur adim pleta habetur, adeoque ego tibi statim debeo decem aureosae fi eos pure promissiem: id quod etiam ex eo insertur, quod conditio, quam Certo excituram norimus, tempus d Enet quo quid fieri debet F. soa. . Quoniam itaque certum est. impossibilem negativam statim poni; hine intelligitur, quod promissio statim sit adimplenda, adeoque pro Pura recte habetur
g. 679. B siub conditione tauri negativa promittitur, qua do promittitur , si hoc factum turpe non commisieris S a fi o.
promissio se in fine, ut a facto turpi seu lege Iibi: lix J, Vo xii. Quoniam in propagandis virtutibus inte
lectualibus& moralibus seduli esse debemus 638. ara ropar. nat. ; quin etiam ab actionibus malis, quantum in nobis
496쪽
De modo sese alteri obligana. 469
nobis est, alios avocare liceat dubitandum non est. Quodsi ergo hoc fieri possit, si alteri quid te daturum vel facturum promittis ; cur hoc facere non liceat ratio nulla est. Quamobrem cum invalida non sit promissio, quae Iicite fieri potest; promissio quoque sub conditione turpi negativa facta invalida non est.
Patet adeo sub conditione turpi negativa promissionem utiliter fieri posse, adeoque ea adimpleta stanssum esse promissis. E. gr. Si. juveni in lasciviam prono promittam Io aureos, nisi scortetur, dum in Academia vivit, & eum hoe se. cisse eertum est; quin valida st promissio, vix dubitari potest. Nonne enim licitum est eum avoeare a scortatione, cumque hoe fieri non possit absque motivo g. 89o. PDM. empiri , ubi videris spe lueri eum avocari posse, eccur hoc motivo non est utendum y Etsi enim nondum ideo fiat castus, susscit tamen eum avocare a vitior quo iacto minus impedita ad vi tutem via est. Qui male agere dediscit, bene agere iacilius discit. Saepe etiam aliorum interest, ne factum quoddam turpe committatur. Quamobrem cum damnum ab aliis averistere debeamus, quantum in nobis est 3. 49s .Pan. a Iur. nat. τ' quando hoc fieri potest, alteri quid promittendo, nis fecerit, unde damnum in alios redundare potest cur illicita esse debet promisso & pro invalida statim haberi Immo subinde etiam damnum ipse incurrit haud leve, qui factum turpe commitistite eccur non spe lucri cujusdam ab eodem avertere id licet IEquidem non ignoro, promissionem sub conditione turpi negativa factam improbari, adeoque negari quod valeat , quia gratis a malo abstinere debemus ac turpe habetur pecuniam aliquem capere, ne malefigium committat; sed cur hoc obosset, quo minus promissor se alteri obligare possit ad dandum vel faciendum non apparet. Sane rurpe quoque est, spe lucri facere, quod honum est, neque enim Virtus mercenaria
esse debet: non tamen ideo nulla est promissio, quae fit sub conditione facti, ad quod committendum lege naturali obli-ι Nnn 3 garisy
497쪽
ρ1risy Quemadmodum absentia mali bonum est 3.7s6.part.
r. Jur. nat. ἔ ita etiam Omissio facti turpis factum honestum negativum est, ac ideo conditio turpis negativa conditioni honestae aequi pollet, consequenter quod sub ea promittitur, sub conditione honesta promissum videtur.
g. 68O.'-Hio rei Si quis tibi promittit rem tuam, is ejus re tutionem
raser no promittere intelligitur. Quoniam in re tua dominium jam ha bis factis bes I. 124. pari. a. Pr. nat. , quod jam habes ab alio in te omisia in tranSserri nequit. Quamobrem cum rei dominium in te refereri transferat, qui eandem tibi dat s. 6T . pari. 2. Iur. nat. ;' nemo promittere potest, se tibi daturum rem, quae jam tua
est. Quoniam tamen res tua penes alterum est, eam tibi restituere potest, Quamobrem se tibi obligare potest promitia tendo ad eam restituendam 3. 363. . Quia res tibi restituitur si vel maxime promissor putet se eam tibi dare quando, rem tuam tibi promittit, ejus restitutionem tibi promittere intelligitur.
Non est quod existimas , eum qui rem tuam habet jam obligatus sit ad eam tibi restituendam f. 46Z. para. R. Jurinat. & tu eam vindicare possis 3. 544. pari. a. Iur. nat. , seu vi adigere eum, qui habet, ut restituat, si nolit 3. 3 3.
Parx. .a. Iur. nat. , inutiliter fieri promissionem , quae non tendit nisi ad restitutionem tui. Etenim non ante ad restituistionem vi adigere potes alterum, quam dominium probaveris 3. 646. para. a. Fur. nat. . Hac Vero probatione liberaris, si ex promisso eam repetere potes. Quamobrem promissio rei tuae tibi facta propior dc quasi compendiaria ad rei tuae recuperationem via est. Quods dubites adesse consensum, quia promissor se tibi rem dare vult, tu vero eandem tibi reis stitui vis, consensus autem nullus est, nisi promissor & promissarius idem velint 3. 6s8. pari. r. Phil. pract. umia.); consensum utique adesse haud dissiculter probatur. Promissor eis nim juitiaco by Corali
498쪽
De modo sese alteri obligandi. 47I
nim non aliud intendit, quam ut res veniat in potestatem tuam s3. 46I .part. a. Jur. nat. , cum hoc fiat, quando promissionem adimplet; tu vero idem intendis , quando rem tibi restitui vis. Atque adeo in hoc consentit, ut res, quae nunc in potestate ipsius est, in potestatem tuam veniat. QuOniam itaque animus promittentis & promissarii inspiciendus, nec ideo scrupulose verbis inhaerendum, ut contra eum fiat interpretatio; consensum adesse lassicit, qui verborum fgni meatui generali seu communi minime repugnat. 68Ia
A qais rem tibi promissam denuo alteri promittit; promissio An res tibi prior valet, non posterior. Qui enim rem tibi promittit, is ad promissa eam tibi dandam perfecte se obligat s. 363. , consequenterpromittiva necesse est, ut eam tibi det I. a I 8. pari. I. Phil. prurit. univ , liri post M.&, nisi det, eum vi compellere potes, ut det s. a 36. pari. I. uri. Hic mare unis. . Quamobrem cum quod tibi dare tenetur, idem etiam alteri dare non possit; ad eandem rem alteri quoque dandam se obligare nequit; sed si hoc facit perinde est ac si promitteret quod impossibile. Quoniam itaque promisso ejus, quod impossibile, invalida est 9. 6 3 3. , prior valet.
Ostenditur etiam hoc modo. Si quis rem quandam tibi promittit, in te transfert jus eandem exigendi s. 363. ,&, quando eandem alteri denuo promittit, jus eam a se exigendi in alterum transferre Vult f. cis. . EnimVero cum nonnisi uni competere possit jus eandem exigendi, quod per se patet; jus, quod in te transtulit promisior, in alium transferre nequit 3. 336. Part. a. Furi nato, consequenter hic expromissione jus nullum consequitur. Posterior adeo promisitio nulla est, adeoque non valet: subsistit adeo prior, adeoque Valet. Ostenditur etiam hoc modo. Ponamus rem promissam .
499쪽
tibi postea quoque alii promitti posse & posteriori promissio .
ne invalidam erici priorem. Quoniam promissor rem, Quam tibi jam sese promisisse novit, alteri denuo promittens declarat, se ex promisso tibi teneri nolle; 'promissionem tibi factam reVocat I. s9s. , consequenter promissio acceptatione facta revocari potest. Quod cum sit absurdum I. s 96 s, promissio prior valeat necesse est, adeoque posterior non Valet. Indi recte ostendi quoque poterat hoc modo. Si promissor rem, quam tibi promisit, alteri valide posthac promittere potest, jus eam exigendi in alterum transferre potest, quod jam in te transtulit I. 363. : quod cum facere non possit nisi jus tibi acceptatione acquisitum 3. 36ss, sine consensu tuo auferat, jus quassitum tibi invito auferre licet. Quod cum sit absurdum . 336. pari. a. Fur. nar. , promissio posterior nulla est, adeoque non valet, sed prior valida manet.
Forsan dubium oriri poterat ex eo, quod dominium rei promissae in alium valide transserat promissori 66 a. , &promissario tantummodo teneatur ad praestandam a stimatioon f. 66 I. . Videtur enim eodem modo subsistere posise promisso posterior, priori per aestimationis praestationem adimplenda. Enimvero dispar in utroque casu est ratio. ritenim quando rem tibi promissam alteri postea promittit, jus, quod in te transtulit, tibi auferre & in alium transferre vult rid quod fieri nequit, quemadmodum ex demonstrationibus propositionis praesentis manifestum est. In posteriori autem casu jus ad rem, quod acceptando consecutus est, tibi non aufertur, dum jus in re , nempe dominium, quod nondum habes, in alterum transfert, & quod transferre potest, quando jus idem transserendi in alium sibi ademtum noluit s. 661. 66 a. .
s. 682. di in ' Si quod bis promittitur, 'aesara possini nomissis utraque valet. idem H Patet per se, quia nil obstat, quo minus utraque Valeat.
500쪽
De modo sese asteri oblieandi.
E. gr. Promitto dibi duos E eos: postea totidem promitto Titio. Nil obstat, quo minus Titio dem duos aureos, etiam si duos etiam dare cogar tibi. Dandi igitur sunt duo aurei & tibi , & Titio. Sunt nimirum duae distinctae promissiones, quarum una ab altera minime pendet. Ita si plura tibi fuerim exemplaria ejusdem libri recenter impressi, pluribus etiam eundem promittere potes. Promittis enim unicuique aliquod exemplar, non singulis hoc exemplar. Unde si promissit te daturum librum Titio, nil obstat, quo minus etiam promittas Maevio te ips librum daturum. 683.
In solidum teneri dicitur, qui quod pluribus praestandum Insolidum
est, vel a pluribus, totum uni Prritare tenetur, Vel solus. tenera ρα E. gr. Si ego Titio & Maevio conjunctim debeo decem sic
aureos, eos vero omnes exigenti sue Titio, sive Maevio solvere teneor; in solidum teneor tam Titio, quam Maevio. Similiter si ego .& Sempronius tibi debemus decem aureos tu vero omnes vel a me, vel a Sempronio eXigere Possis, .ute que nostrum tibi in solidum leuetur.
I. 684. Si quis unam eandemque rem uno eodemque acta plaritas con ianastis janctim promittit ; in ipsius arbitrio positum est, num m solidum sin- αν --M , gulis tenera velit, an notit. Qui enim alteri quid dare promit-tit, is dominium ejus in ipsum transferre Vult 673-ρευ. in promia Iur. nat. . Sed a domini unice Voluntate pendet, quomodo neptiis sindominium, vel jus quoddam suum in alterum transferre velit s. ii . . Ergo etiam a promissoris Voluntate unice pendet, consequenter in ipsius arbitrio positum, quando unam ea demque rem uno eodemque actu pluribus conjunctim prO- , mittit, num in solidum singulis teneri velit, an nolit.
Quando eadem res pluribus conjunctim promittitur, . a. trumque fieri potest, vel ut unusquisque solus rem promissam