장음표시 사용
631쪽
ejusdem vim inseramus, quid si mala impreeari hie des nite voluimus. Ast imprecatio substantivum semper in mala accipitur significatione. Mala sibi imprecari, vel etiam alii idem - fgnificat, quod diris se vel alios devovere. Subinde etiam diacitur male sibi vel aliis praecarios. 864. Diando Quoniam poenam asseverationi adjicit, qui decIarat, sub Aesa veIIe sesie, ut mali quid sibi eveniat, nisi moraliter verum lo--precatio- quatur β. 8 s T. , mala autem sibi imprecatur qui verbis de-
- id os . clarat velle sese, ut fibi mali quid oveniat I. 863; qui asse
s uere ν. verando declarat velis sese, ut mari quid siti evenias, nis v/rum cat, sub poena inprecationis aseveras.
Ρcena imprecationis semper respicit personam asseverantis. Vel eorum, quos ita amat, ut eos tanquam seipsum considere: I. 6s9. Pota. emPir. , veluti liberos, vel amicum intimum.
. 86s . Exectario Eum evecrara dicimus, cui majora mala imprecamur. -id D. Vnde Execratio est majorum malorum optatio, veluti interitus, amissionis fortunarum secundarum , permansionis in asversis sinc ulta remedio jacturae salutis aeternae.
Disserunt mala grada, ut alia aliis snt majora. Ut adeo execrationem ab imprecatione distingueremus, illam ad mala
majora restringere libuit. υνιus execrationem vocat I. 26. c. as. ne quis eum urbe, recto, mensa, lare reciperet, qui victu,
acie excessisset r id quod definitioni nostrae congruit. Nesuamus tamen cum stliquo contendere, num apud auctores pro bitae Latinitatis disserentia inter impreeationem dc execrario. nem, quam assignamus, constanter Observetura neque enim nobis vacat Ioca Omnia auctorum , in quibus vocabula oceuris runt, evolvere & ex contextu eorum significatum eruere &quod inconstantiae loquendi tribuendam, ab eo separare quod ad significatum proprium pertinet, quamvis optaremus istius. modi Diuiti sed by Corale
632쪽
De Asseveratione, Iurejurando frito. 6o3
modi prostare opus, Thesauri linguae latinae magnificum tituislum omni jure tuiturum & nobis legem, a qua recedere in desiniendo nefas duceremus, impositurum. Cum non proba. tam Latinitatem, sed rerum veritatem docere intendamus a quod posterius absque fixo& determinato vocabulorum significatu neri nequit 3. I 3, I 44. Di c. praeum.); instituto nostro abunde susscit, si vocabulis in eo utamur significatu, quem, isdem iti definitionibus nominalibus tribuimus,
- . 866. Quoniam sub poena imprecationis asseverat, qui asmanri asseverando declarat velle siesie, ut mali quid sibi eveniat, nisis eratio erum dicat . 86 . , adeoque mala sibi imprecatur I. 8 6 3. Is subfla
qui vero majora mala sibi imprecatur, seipsum execratur . n. μαυ- ου6s. ; qui aseverando mala majora sόι imprecatur, vessuis, nisi imis. verom duat, sub mena execruionis asseverar.
. 867. dioi alteri mala imprecatur, eum odis, es si hoc facit propter Cis aliis offensam alterius, cupiritale vindicta flagrat. Etenim qui alteri mala impreis mala imprecatur, verbis declarat, velle sese, ut alteri malaeemin, eveniant s. 863δ, adeoque mala alterius sibi repraesentat tanquam sibi bona g. 89 a. Psich. empir.2, consequenter Vo- luptatem ex iis percipit s. s 38. Psch. empird, adeoque Voluptatem percipit ex alterius taedio cf. 369. Isch. empir. . Enimvero qui Voluptatem percipit ex alterius tardio, eum
odit . 668. Isch. empis . Erso qui alteri mala imprecatur,
Ostenditur etiam hoc modo. Qui alteri mala impreca- . tur verbis declarat Velle sese, ut alteri mala eveniant g. 863 Aadeoque appetit taedium alteri g. 369. Psch. empir. . Sed qui taedium alterius appetit, eum odit g. 669. V A. empiro. Erno qui alteri mala imprecatur, eum odit. Σuod erat unum.
633쪽
Qui alteri mala imprecatur, ejus taedium appetit per δε- manstrata. Quod si ergo male eidem imprecetur, quia ipsum offendit; taedium offendentis appetit. Enimvero qui tardium offendentis appetit, cupiditate vindictae flagrat I. 9478art. I. Iur. nat. . Ergo qui alteri mala imprecatur propter offensam alterius, cupiditate vindietur stagrat
Parum refert, utrum imprecatio sit conditionata, an pura. Si enim sub conditione alteri male impreceris te eum odio pro secuturum, vel animum tuum Findicta adversus eum exarsurum declaras, consequenter animus tuus jam inclinat in odium, vel vindictam adversus alterum.
g. 868- An aliis m. Mala εἰ eri imprecari illicitum es. Etenim qui maIa alterila μα rea,t imprecatur , eum odit, &, si hoc facit propter offensam alte- mi m si, rim, cupiditate vindictae flagrat 867. . Sed neminem
odisse g. 624. pari. I. Iur. naid, & animum ab omni vindi- , - Cis cspiditate alienum habere debemuS I. 948. Zara. 1. Furina . . Ergo nemo alteri mala imprecari debet, consequenter mala alteri imprecari illicitum est.
Quodsi imprecationem tribuas irae, qua animus excandescit adversus eum, qui te ossendit; non excusatur imprecatio, cum nec ei irasci liceat, qui nos ossendit, propterea quod ostendit 949. Part. Dr.nat. 3. fit ita quod cusatius peccet, qui per naturam ad iram pronus est. & quem, quam Primum ad se redit animus, imprecationis paenitet.
. 869. An exerra- Quoniam imprecatio omnis illicita est, qua aliis maletion alio- precamur s. 868.), execramur Vero eum, cui majora malarum illicis c. imprecamur I. 863. I execratio quoque aliorum illicita es.. s. 87o. An sibi ipsi Nemo impatientia, vel asseverandi causa sibi mala impretari,
634쪽
aut seipsum execrari debet. Quoniam nemo hominum impati- eris esse debet y. 39 .part. . Iur. nacis is au Cm impatientcine rit lotia
se probat, qui impatientia sibi mala imprccatur, aut seipsum . 'execratur; nemo impatientia sibi mala imprecari, aut seipsi Q hexecrari debet. Suod erat unum.
Quando quid asseveramus, conscientiam testem appellamus, quod vera dicamus . 8 si . , consequenter si allaverandi causa mala nobis i inprecanuh, vel nos metipso execramur, id non alio fit fine, quam ne alter dubitet, nos vcra laqui. Enimveao si asseverationi nudae non creditur, g. 8 S 9. , poena eidem adjici potest . 8s . , quando interest tui, vel alterius ut tibi credatur, g. 86s. 83 3. . Ergo non opus est, ut tibi ipsi mala impreceris, vel te ipsum execreri S, consequenter imprecatio & execratio pro temeraria habenda .a76. . Quoniam itaque temerarie nihil loquendum .a 7 8.), nec asseverandi causa libi mala imprecari aut scipium execra
Impatientia homines duci ad males bimetipsis precandum, vel seipsos execrandos experientia obvia loquitur, ut adeo bre 'vitatis gratia id demonstrare noluerimus, eis ex notione impa tientiae & appetitus facile dem strati poterat. Si quis alloeveranti credere noluerit. si poena adjiciatur, vix imprecationi bus aut execrationibus adduci se patietur , ut fidem habeat dictis, cum poena in ipsus potestatem conseratur, cui non subj, ciuntur mala, quae asseverans sibi imprecatur. Urgebit adeo juramentum, de quo mox dicemus, nisi execrationem aut imprecationem pro juramento habeat, quod ramen ab eadem disserre mox patebit. Quamvis enim vulgo multae eXecrationum sormulae pro formulli jurandi habeantur, non tamen Veritati consentanea est illarum confuso.
. 87 I. aut jurat, pro certo habere debet. Deum exstire, nos Lo--Σrinam
635쪽
meri viri de num cogitatioηes V actionei externas, ac punire mendacia, perfidiam
Deis jorahit V b Hemi m. Etenim qui jurat, Deum testem invocat de spinissa veritate dictorum I. 83 Enimvero qui pro certo non ha.s iatio . Deum eXistere, nec eum tesum invocare .potest. Ergo qui jurat pro certo habere debet Deum exillare. od eru
Porro qui jurat, vult ut Deus sit testis, se vera dicere, seu moraliter verum loquii consequenter verba cum cogitationibus suis convenire I. iso. . Pro certo igitur habere debet, Deum nosse tam cogitationes suas, quam Verba, quae ore profert, consequenter actiones externaS. adnodera ecuniam,
Denique qui jurat, Deum invocat tanquam vindicem mendacii, perfidiae & obscurationis gloriae suae . 8s a. 'qui actus malitiosius committur, nisi vera dicat, qui jurat, quemadmodum mox odindetur s. 8 7 a. . Quamobrem qui jurat nosse quoque debet, Deum esse vindicem mendacii, perfidiae ac obscurationis gloriae ipsius, seu actus hoste vitiosos punire.
nus certum est, mendacium fg. et 83. , Persdiam I. 7 . &obscurationem gloriae ipsus lege naturali prohiberi f. iis . pari. I. Iuri nat.). Nihil adeo in definitione juramenti supponitur, quod non possit haberi pro vero. Et quoniam quilibet Deum agnoscere f. IIa 9.par t. I. Iuri nat. ET Operam Pa. re debet, ut certa sit Dei, quam habet, cognitio s.f. II 4o.parar. Jur. nax. ; a jurante nihil exigitur, nis quod ossicii ipsius est. s. 8Ta,
ctus mali- Sι juram moriatur falsum loquitur, mentitur, perfidus es n
636쪽
De Asse veratione, Irejurando SVcto. 6 7
gloriam dremam Asturat. Qui jurar, Deum t stem invocat de V V 4, 18-ritate dictorum I. 8sa. , consequenter cum hoc facere neque- iat, nisi quando alterius, cui jurat, interest nosse, quod morali' me,to filo. ter Verum loquatur I. 8 3 3 . ,si jurans moraliter falsum loquitiir, falsum utique loquitur, quando alteri jus est ad animi jurantis sensa cognoscendum, consequenter hic ad eadem ipsi significanda obligatur U. i6o. . Enimvero mentitur, qui moraliter falsium loquitur, quando alteri animi sui sensia indicare tenetur I. r 8a . . Mentitur itaque jurans, sit falsum loqui
Qui jurat, Deum testem invocat ac vindicem mendacii 3. 8 a. , consequenter non modo verbis declarat, se vera dicere, verum etiam a Deo vult puniri, nisi verum dicar, adeoque ad dicendum verum se obligat . a 83. Wrt. I. D Lρνεέλ-x P. Quodsi ergo hoc non obstante moraliter falsum loquatur, contrarium ejus facit, quod st facturum diκit, & ad quod faciendum fidem iam adstrinxit . Is 8. . Quoniam itaque perfidus est, qui contrarium ejus facit, ad quod fidem suam adstringit s. 766. s si jurans moraliter falsum loquitur,
perfidus est. diuod erat secundum. Denique qui jurat Deum invocat tanquam testem de veritate dictorum & vindicem actionum malarum, seu lege naturali prohibitarum sI. 8sa. , Consequenter jurejurando testari debet, se pro certo habere, quod Deus non minus cogitationes suas, quam Verba, quae Ore pr8sert, norir, quodque mendacii vindex sit futuruS I. as . 939. pari. I. Theol. nat. S 3o 3. 3O8. para. t. Hi strin. univ. . Enimvero si jurans moraliter falsum loquitur, ipso facto negat, Deo competere haec attributa. Dei igitur gloriam obscurat s. a 33 3. para. I.
Iur. naid. tauta eras terarum. Nostrum jam non est omnem turpitudinem juramenti fal
637쪽
s demonstrare, quoniam hoc pertinet ad Philosophiam mo
. I, 873. An , hei S nil ei es De ae jurare nequeunt. Atheus enim negat dari misti fora- Deum I. 4 ii .part. a Neoc nat. . Sed qui negat dari Deum. rem βM. surare nequit g. 87 ι Ergo albeus jurare ncquit. Διώerat trimum.
Dei sta negat, Deum curare res humanas . sa9. stare. a. Theol. nat.), re tollit obligationem divinam non commitatendi actiones legi naturae distormes . y39. pari. a. nonn ii.), immo casui tribuens, quae providentiae divinae tribuenda erant . 333. 8art. a. Neoc nat. , Deum punire actiones hominum malas non admittit 3.3OI. 3O8. pars. .Hαρυα an . . Enimvero qui ita sentit, Deum testem veritatis di florum & vindiCem mendacii ac perfidiae invocare nequit Quoniam itaque non jurat, qui Deum testem veritatis di ctorum & vindicem mendacii ac perfidiae non invocat s. 83 a. ; Deista jurare nequit. iud erat secundum. Non loquimur de actus externi possibilitate physica, ecquis
enim dubitet atheum & De istam Verba jurantis recitare poste Sermo nobis est de juramenti veri possibilitate, ubi ad actum externum accedere quoque potest internu . Iuramentumathei ac Deistae actus temerarius est, qui nulli aequiparandus. - Neque enim atheus, Vel Dei sta ideo permovebitur ad dicen dum verum, quia iurat se verum dicere velle, nisi absque jura mento verum dic e velit. Ab Atheo igitur & Deista frustra exigitur jutamentum, cum, ubi juraverint, perinde sit, ac si non jurassent. Patet itaque atheismo & Deismo omnem tolli au
I. 874. . si jurantis A quis non 'tani se Us σευ out jurare verba asseverantis Derba pro- aret iurantu profert, nil as VcVM, aut non jurat. Etenim si quis
638쪽
non putans se asseverare, Verba asseverantis proseri; is non fore sit j novit verbis hisce quid asseverari, aut de asseverando saltem rare. non cogitat, con quenter nec animum asscverandi habet. Enimvero qui animum asseverandi non habet, si verbis, quae profert, hunc significatum tribuimus; erit is utique a mente loquentis alienus, coinquenter ideo, quod verba asseveram iis ore protulit, dici nequit iplam asseverasse, quod vera loquatur. Patet itaque eum nil asseverare, qui non putans stasseverare verba asseverantis proseri.
De eo, qui non putans jurare Verba jurantis profert, eodem modo intelligitur, quod non jureti
Nimirum prava consuetudine invalescere possunt so uis lae, quae jurantis animum exprimunt, sine animo tamen juram di adhiberi solitae. Absit itaque , ut iisdem tribuas sensum, qui jurantis menti convenit, ab eorum mente, qui iisdem crebro utuntur, prorsus alienum, utpote ipsa ignotum. Accipiuntur istiusmodi formulae loquendi saltem pro formulis asseverandi, ut nullus iisdem signincatus specialis constet; immo subinde adjieiuntur dictis absque animo asseverandi tanquam notae asin' firmationis, aut negationis certae loquenti. Hinc & contingit, ut si juramentum expro bres istiusmodi formulas utentibus, iidem regerant, se non jurare, sed verba, quae proserunt, esse tantummodo modum quendam loquendi atamantium, vel negantium, seu aliquid asserentium. 87s.
Verba iurantis prolata abest, qui non putat se jurare, remeraria sunt. Etenim qui Verba iurantis profert, dum se jurare' non putat, verba ista prostri absque ullo fine, fundens quasi e
sine mente sonos, quae patebat absque hisce per verba alia. Ast verba nullo fine prolata temeraria sunt f. et 76. . Ergo verba jurantis prolata ab eo, qui non putat st jurare, tem
639쪽
Verba μνantis proferre non licet, si a non putante jurati re proferantur. Verba enim prolata ab eo, qui non putat se jurare, temeraria sunt g. 87s in Sed Verba temeraria proferre non licet f. et 78. . Ergo nec verba jurantis proserre licet, si non putes te jurare, dum ea prosers.
Quamvis ade a juramento temerario absolvamus eum,
. qui non putans se jurare Verba jurantis Proseri; non tamen ideo licitum statuimus , ut lingua jurans mente nihil jures. Damnamus enim hanc loquendi temeritatem tanto magis deis testandam, quanto certius aliis datur scandalum & qui pravam hane consuetudinem imitatur, ipse suspicionem levitatis animi in jurando incurrit. Caute nimirum loquendum est & ci cum specte, nec utendum est loquendi sermulis, quas ipsmet non intelligimus, cum tamen ex iis de animi nostri sensis si, tuere debeat alter.
. 8T T. M iarare Si qui iurare debet, vel jurare videri vult, verba durantia uis posis prauerat, animo non jurandi, Wo jurante habetur. Etenim si avisa que ani- jurare debet, vel jurare videri vult, ad verum dicendum ob-
- jura H. ligatur: id quod ipsia definitione juris jurandi facile perspicia
tur I. 8 3 a. . Enimvero quando quis ad verum dicendum obligatur, quod siussicienter indicat, id adversius ipsum pro vero habetur g. 427. . Quamobrem si verba jurantia profert, quod jurat, adversus ipsum pro vero habetur. Atque adeo patet, si, qui jurare debet, vel jurare videri vult, verba jurantia prosen, animo non jurandi, pro juranto habetur.
E. gr. Testis jurare debet, quod vera dicere velit judici Quod-s is formulam juramenti recitet, pro jurante habetur, si vel maxime ipsi sit animus non jurandi. Quae enim a te proferuntur Verba, quando serio agendum, non jocandum, ea pro
juramento accipit alter di accipere debet, cui jurar, nequo ruo aliter Digiti by Coral
640쪽
aliter ea accipi vis. Non nostri causa juratur, sed alterius. cui juratur, & cujus interest ut de veritate dictorum sit certus. Non igitur tam a te, quam ab altero pendet, num Verba, quae a te proferuntur, juramentum revera exprimere debeant, an proverbis ad alteri imponendum compositis haberi debeant.
s. 878. Iuramentum requirit ammum deis ratum. Homo enim Mimas s nil agere debet absque animo deliberato s3. 39Q. . Ergo lueratus ad nec jurare debet absque animo deliberato, consequenter ju- juramen ramentum animum deliberatum requisiti tum re
Abest hic animus in iis, qui non putantes se jurare verba tas. jurantium proserunt . 874. . Immo inde est, quod temeraria sint ista juramenta apparentia s3. 87s.) , cum facile im telligatur, temeritatem omnem in agendo ex desectu animi deliberati oriri 3. 38 .a76. . s. 879.2ui sibi furari patitur, animo debberno juramentum ab alte- Ium aE imis exigere debet. Ostenditur eodem Prorsius modo, quo pro-ramenti e positionem praecedentem demonstravimus. actionem.
Iuramentum alteri deferre, vel id ab eo exigere non minus religiosum est, quam idem praestare: quemadmodum suo I eo in Philosophia morali ostendetur. Quamobrem non minor sollicitudo animi esse debet in juramento deserendo, seu exigendo, quam in eodem praestando: quae absque animo deliberato concipi nequit , 387.
g. 88O. Pros jurejurando se obligat ad dicendum verum. Vult ostiaris ex enim Deum esse vindicem mendacii atque perfidiae s. 8s a. , iuramento adeoque poenam divinam in se deposcit, siquidem moraliter nata. falsum loquatur Deum testem invocans s. est. Ug. I 8a. , &