장음표시 사용
191쪽
so uulneris pacto sunditur, ob locum decliuem huc corriuetur, io magis cum accipiendo aeri, reddendo haec pars dicata sit,& hinc cerebri excrementa iugiter defluant, quibus utrisque unionem praepediri earum partium,nullus est qui nouidet. Quae enim siccescunt uulnera, sanitati proxima sunt. His additur nam,&haec naturam partis attingit quod intrinsecae superficiei narium substantiam,&mollicies laxitate ab exterioris densitate,&duritie plurimum distet, non quidem ex sese, cum membranarum essentia , in siccitate, soliditate posita sit, sed quod ea ipsa sit,quae palatu intingit,& hinc inde affluentibus humoribus,multisque uaporibus, quae aliunde esseruntur, largius irrigetur. Hisce igitur, qui recte animaduerterit non obscure inter sese di re,&internam,&externam insitionis partem unusquisque perspicet, atque hinc pu esse, ut haec suam suam itidem illa curandi rationem admittat, inuicemque plane diuersam illam quidem, quae exiccet hanc ero quae pus moueat. Suppuratio autem desiderat,vel largior illa traducis adrasio, sicciora tame alijs quod mativa humiditate,&accersita aliunde uulnus illud plus iusto scateat. Tale est unguentum ex pompholyge. Qua de causa, tardius multo, quam extra& ius cicatrix obducitur,4 praecipue cum
Partem eam, Ut CXterna suam, lim praefigi pedit etiam, quae alia curationis pars est, praeter medicamenta iam enarrata ut su-sia non usque arcto complectantur. Eraturarum rationem habeamus, atque an recte sese habeant soramina, aut sintne tandem relaxandae sutura illae, non negligenter uideamus.Solent enim sere semper madere, humorem quendam foramina illa euomere, quo quandoque non solum extima sed & interior pars atque in profundo, arroditur, adeoque excavatur ut laxatis funiculis, pars illa dehiscatόωfindatur. Accidit hoc mali genus corporibus cacochymis, catula siccaque temperie dotatis, aut siqua pituitae selsa illuuies a capite in subiectas partes, praecspue ad nares, iam imbecillaς procumbat. Nulli igitur parcendum diligentiar, seduloque enitendum,ut detergam aera crementa illa,gnauiterque eXiccemus. Praestabunt id myrrha,thus in tenuissimum pollinem redacta locis illis aspersa suto sanguis draconis, ut aiunt, in lacrymis, manna thuris.Chirurgus itaque in primis diebus,uniuersoque ad coalitum usque decursu , hisce medicamenti instionem curauerit, cuius negoti frationem, tempora ex parte diffusius persequi, non operae precium esse arbitror Nouit enim unusquisque amouendas esse stuppas quam blandissime, nec tam cito post earum impositionem,cum praesertim circa initia,inflammatione pars ea torqueatur, atque ut illud commodius fiat, liquore quodam emolliri debere,paulo tamen citra modum, ne, quod plurimum obest intra insitionis latera humor ille sese insinuet. Ab hinc linamenta, cum medicamentis exterius addenda esse intra Vero pennicillos imponendos, illito apice, ad quartum diem usque: mox eXiccantibus,quae supra diximus, quod superest, perficiendum fore. Hoc tamen obseruari uelim,ut, dum rem administraturi si int, cubitalem falciam relagen caute quidem,&praesertim inter initia,ne qua sede sua&loco conitinctio illa dimoueatur. Qua propter opportunum fuerit,iam laxata fascia ministrorum alterum, qui brachium aegri omni uigilantia in situ pristino contineat,custodem adiunxisse,atque, si quid ultra praestandum est,alterius subsidio usum esse. Quod vero ad suturas relaxandas spectat,in primis, tempusmumerum eorum,& quo Ordine relagandae sint,considerare oportet. TempuSid a nobis intelligitur, qua nam potissimum die id faciendum iit. Per numerum, nunquid omnes, simul an singulas separatim laxare liceat, comprehendimus: Quod sit non omnes, sed aliquot, quas nam primum, quas secundo, sub ordine significamus. Vt diem quod primum est, definiamus patebit is, cum manifesta coalitionis uestigia sese prodant. Hoc circa quartum diem non infrequenter contingit, aestu praesertim medio ac siccis temporibuS,atque si habitus corporis optimus aut no admodu praeuis afuerit. Quandoq; uero,&ad tertiae diei principium ia inchoatam esse unionem probes eispeximus Brunali uero clio, atque in incertis autumni diebus,&siqua corpora paulo humidiora aut non adeo benigna fuerint, urgintra quintum diem, iam partes unitas esse licet conspici. Omnino autem iam nobis longo usu edoctis affirmare licet,multis par- Ff tibus
192쪽
tibus citius coalitum co firmari,per sicca,&calida tempora,cum nil adsit quod materiae fluxum impediat, in extremis potissimum partibus genuinu calor uigeati tardius vero, nonge remissius, ii uel quantitate vel qualitate peccet materia, iam ab extremo Digore compressu calor ad interna recesserit. Omnes autem laxasse simul suturas proculdubio absurdum est. Non enim firmae nionis spes non concideret, quod simulatque parteSillae coalitum atque vix persentiscerent leui quavis offensiuncula disrumperentur,&conuellerentur. Tutius igitur est Vtcuniaque per singulas partes Vnimis principia sese demonstrauerint, non omnes ab stulisse sed quasdam inuiolata atque arcte connexas sivisse, quousque ualidius coalescant. Quas autem primo, laxasse Oporteat, natura rei indicat, scilicet ubi magis unio confirmata sit. Manifestum erit id, si qua pars magis siccescat.Pro ptius vero coaluisse, & citius in locis carnosis praecipue contingit, vi fere circa altatiorem partem Inferiora enim incoalitu retardantur, quod excarnia paulo sint, atque quod e supernis delabentem liginem absorbeant. Sed, ut nequein uniuersa medicina imo in omni actionum genere,cunci a firma sunt, aeterna ita ne
que hici quod iam diximus, perpetuum est. Persaepe enim indeclivi,& qua pariates illae tenuiores sunt, Ocyus eas coaluis idimus, secus vero supra ,& ubi crassae fuerint Certum illud est, ad quarti diei finem uel ad summum circa quinti indicia apparere coalitus,& iam firmius alicubi haesisse cuti traducem, Ubi quemadmodum diximus , laxandam esse suturam consulimus. Id autem forcipe peragendum est non enim ad ijs hoc aggredi licet acutissima simul &tenuissima, ut facile subter praetereat, prompte linum rescindat, quod quandoque cruore imbibitum,crassumque cum si sectioni resistit Pi stabit uero ex una partesuniculum praecidisse&proxime absora ne nod ae apprehenso uniuersum, exemisse. Nam male, cum naribus tum cicatrici futurae, consuleremus, si quousque uniuersa cicatrix obduruerit, suo loco suniculos relinqueremus. Foeda enim erumperent ulcuscula,eaque sat ampla,nec conniverent foramina, impediente scilicet lino,&ingrata denuo,simulatque penit parS illa obduruerit, connexionis stigmata remanerent. Haec autem mala,ut effugiamus,&dum unionem
partium molimur, una opera minui illid foramina obliterentur tum enim labia illorum mollia sunt, nec callo obducti fila illa procidere oportet,& suturam dissoluere, sed in ea duntaxat parte,in qua unionem fidelius ceptam esse conspeximus. Vt uero commodius natura suo fungatur munere, qua parte sutura laxa
ta fuit, sarcotica & agglutinantia medicamenta inij cere oportet. Et hic prior unionis gradus est inculanei traduciso curtarum narium insitione,qui circa tertiidiei, uel quarti,uel ad summum prope quinti finem sese ostendit &inquo aliquos funiculos licet eximere. Ultra uero & cum certius,atque ualidius partes illae connexae sint ad septimi diei principium lubet aspicere, aut ad eius diei finem, calido pra sertim coelo,d corporibus hominum non iniquis:si secus, paulo post diebus caeteris. Tunc enim cicatricis leue equidem uestigium stuperest. Quare tum reliquas suturas licet eij cere , nisi eas antea, quod sic uisum fuerit&circa sextam chi-Cels lib. 7 rurgus abstulerit. Nec abest ab hac positione nostra ipse Celsus, qui septimo die V in sua, quam ipse habet,curtarum restauratione, suturas eximi iubet,& ulcus ad sanitatem perducere. Ad hunc enim diem, quin etiam ante absolidescere uulnus consiueuit. Quam sententiam nos ipsi, sic edocti Lab experientia usquequaque comprobamus. Quotquot enim id generis chirurgias nobis tractasse obtigit, suerunt autem plurimae,&corporibus non usque adeo probis tum equidem ad septimarinitium plerumque ad sextam mediam, perraro autem ad septimi diei finem prorogatam fuisse unionem uidimus. Atque id uere testari possumus, nos
omnes suturas ante finem septimae, semper exemisse. Internum uero ulcus longius durare solet, eiusque cicatrix aegrius&ad quadragesimum usque diem qua nidoque obducitur,non alias ob causas,quam quae a nobis cum suppura; di neceu tatem in his partibus profiteremur, supra relatae sunt. Suturis sic exemptis, filamenta sicca imponito,&ceratum ex pompholyge, in decimam quartam usque: diem, quo tempore, iam probe solidatis partibus uniuersam cicatricem, certissu
193쪽
mo siccitatis testimonio consitanatam esse satis clare apparet. Atque hic tertius gradus est huiusce curationis, cum praeter cicatricis soliditatem & suturarum foramina iam obduruere. Licebit tuua experiri remo traducem iam infixum non leviter concutere, qui cum ualidiori nexu cum naribus coniunctus sit, omnem motus tunc violentiam egregie sustinet Quare tum de perennitate operis haudquaquam dubitandum est, conuenietque quam primum illum a brachio excindere,&adoptantibus naribus iam sortiorem concredere, quod tandem suo loco docebimus . Interim, quod superest, persequamur, nempe quo pacto aegri nutriendi sint, usquedum naribus perfecte tradux inseratur,& ualide coalescat. Dicta sunt quidem antea a nobis cum delineandae propaginis curationem traderemus,quae huc pertinent fere omnia, sed cum timidi, & paulo imperiti etiam in tuto uacillent, breuibus saltem atque sitammatim negotium transigemus. Omnis ratio uictus in duas secatur partes in tenuem nempe,d pleniusculam:quemadmodum,&duo in uniuersium tempora sunt, quae totum insitionis spatium circumscribunt. Alterum primo septenario definitur, secundo alterum. Nec absonum est,quod inte rim diuersimode uictum instituamus. Cum enim primis diebus unionem molia mur, quae ualido calore,& membri quadam siccitate gaudet, cumque nos symptomatum metus percellat, tenui utique uictu quoad licet prae uiribus, aeger sustentandus est,ne uel ab opere suo calor auocetur, uel affluente liberalius sanguine plus iusto pars illam adeat,&periculum sit, ne vel inflammari uel uiquo grauiori malo conflictari occipiat. Nec refragantur uires,quas liberalior Victus,qui praecessit satis adauxit. Quare Vbi iam labascere occeperint, omnisque symptomatum aestus resederit, tunc ad plenidrem ascendere licebit,&liberalius aegrum nutrire, per alterum nimirum septenarium quousque iam , ut rescindatur traduca brachio tempus uerit. Iam enim transacta septima nisi grauissimum erratum accesserit, nunquam quicquam quod molestiam asserat superuenire solet. Alimenta omnino euchyma sint,&pro tempore anni accommodata, non solida, sed sorbilia. Non enim, quae paulo solidiora sunt, e conueniant, cum in mandendo maxillae conuellantur, 'artes iam insitae distrahendo, de sede sua dimoueantur, atque per primos septem dies, quibus tenella adhuc implantatio est & leui momento quoquo versum impellitur. Estque hoc in primis unice obseruandum. Fiant illa ex sem.melonum emulsione, ex pane trito,di creto Vel seo sim vel utrisque commixtis, nec non saccharo aspersis. Quarta veto die in uirium gratiam, iuscula etiam ex pullo iam dietis affundere licebit, aut siquid tale sit, quod dilutum est, nec, ut dentibus radatur, exposcit. Vinum penitus alienum est.Nam calorem adauget,& irritatis humoribus maximas turbas mouet. Huic licet substituere decoctum hordei cum saccharo, Oxi saccharum simplex, galidis aqua itutum, quod aestatibus medis mire sitim lenit, calorisintro aestuantis impetum frangit,& uiscerum sanguinisque feruorem apprime compescit. Transacta vero hebdomada, cum uires largius reficiendae sint, uitella suorum exhibeantur cum pulli iusculo non admodum diluto, cui ut gratiam conciliemus, omphach succum uel punicorum malorum aut, si arriserit, saccharum affundere poterimus Atque hac in parte palatum aegri oportet consulere, Non erunt praeterra tionem, quae excucurbitis fiunt sercula, amygdalarum emulsio cum iusculo, quae rimis diebus suspecta est,& tandem succus uel cremor ptisanae. Pro potu vel puli iusculum, uel punicorum succus, si cum rumicis aqua uel in tybi diluatur ex usu erit Prima septimana omni motu parcant aegri,velim atque si illos posthac e lecto egredi contingat, moderate obambulent. Itaque quieti sese totos dare conmuenit, quae una hanc operationem fovet egregie,adeoque plane nihil moliri,ut:
sermonis usum Vsque ad quartam omnino praecidamus. Quam enim ex eo incalescat caput, ut posthaec facile suam col luuiem praecipitet, quam partes hinc in de distendat ex se unicuique notum est. Atque sic neque,si fieri poterit ualide respirent, sed quam blande, ut neque hinc aliquid Oboriatur incommodi, quod factu haud dissicile est, dum per nares exiliens,&cum imperii illabens aeria tes nuper insitas non modice offendit. Plane igitur conquiescere oportet, s f quem
194쪽
quemvis motum quantuluscunque tandem sit , dummodo poterit, euitare Dabit etiam operam eger, ut alternis ad minimum diebus aluus respondeat. Nec id acrioribus tentandum est, sed clementioribus,in quibus aliqua uis adsit refrigerandi, praecipue uero aestiuo coelo Tale est decociunt ex beta, mercuria Ii &iuolis, addito saccbaro ac ol.ros In opulentis olei uiolacet iniecisse praestiterielibram integram, cum saljs.3 iij. Sic ptisana ex mulsa prosuerit uel lac asininum, aut vaccinum additis uorum uitellis, nec no sacchari, uel mellis sesquiuncia cum momento fastis Aer etiam nam &huius rationem habere oportex pro temporis occasione moderandus est: sub bruma quidem, si calefiat, non tamen usque adeo, ut caput sua uis concutiat, atque hinc a praecordiis uapores efferat aestate uero,excitaris salientis aquae riuulis,aspersione rerum frigidarum S si quid aliud est,quod autores medicinae non infrequenter iubent ri, ad quos hac in parte litacet appellere Qua in re non leuis momenti est, ad orientem, per hyemem cubiculum posuisse Laestate uero ad septentrionem uel ad occidentem. Cum uero plurimum reserat, quo pacto singula haec peragantur, itaque ministrorum alterum adiungere oportet, qui cibum praebeat,qui quietem iniungat,motum arceat,&singula quae dicta sunt, suo loco&tempore fieri iubeat. Sic enim neque pendebimus animo, sed quicquid operis erit, ex uotu nobis succedet. Sunt animi passiones uitandae, quaecunque mentem perturbant. Nihil enim est, quo cor pus magis aificiatur ac si quid, quod noxium sit ab animo proficiscitur. Sic nunquam peius corporeae uires collabuntur, quam si animae operam dare oportet: ingenium excolere Studeat ergo aeger tranquillitati animae. Mens exhilarata cal orem natiuum suscitat, de omnes corpor factiones foecundat. In somno uugilijs adhibeat moderationem. Extremum omne noxium est, praecipue coeti nibus,4 magnopere illi, quae in capitis ambitu celebratur. Hinc excrementa ad nares procumbunt, quae si non operis summam in dubium reuocarent, si non partes insitas conuellerent,id saltem efficiunt,ut aegre nimis,& tarde partes insita coalescunt. Hunc igitum modum,iam insitam cum naribus propaginem usque duret
inuicem firme cohaeserint, non postrema cum sedulitate uisitantia curare conseruare opus est.
Te smptomatis partium iam insitarum tum propriss tum commuηibus, e quo pacto corrigendasent.
V si uero nunquam quicquam ita commode agere licear, quin semper aliquid, quod obstaculo sit, agentibus sese offerat,& multoties uno cum bono tria mal fortuna affundat:ita neque hic otiania exanimi tui sententia conficias, quo minus de brtetua conquerere Est enim ut sterae res assolent,non immunis ab incommodis suis,hςc operatio,& si quid aliud, ipsa non levia symptomata habet coniuncta quae nunc explicare,di quatum lic uerit,corrigere, nostrum est. Pertinent autem quaedam ad ipsas partesiam coniunctas, quaedam uero ad reliquas extra has suntque haec communia:illa propria. Horum duo sunt mollis caro nempe,d excrescentia ad interiorem coalitus sedem atque hiatus suturare caeterorum plura,eaque grauia, quae suo loco uidebimus. Nec eadem symptomatum illorum ratio est. Alterum enim carneam nimirum protuberantiam conditi corporis secum affert alterum uero artificis parit negligentia. Describamus singula seorsim mox remedia subnectamus. Fit caro illa mollis atque sungosa
cum qui exundauerit humor,in eam molem a calore nostro Ycoquitur.Commune est hoc uitium corporibus prauis,&frigiditate humiditateque intemperatis, atque si ad haec incommodari cerebri labes ab eandem in temperiem aggregata sit. Absumenda est caro illa, qua salua non licet incutricem ducere. Tollitur
195쪽
auteni si penicillis uel Isidis unguentum, uel Apostolorum uel Damascenum illi
namus, naribus indamus Hiant Vero parteS illa quotiescunque eo loci ubi suturae inuicem dissident, rite,& perfecte non coaluerint. Certe non leue est hoc symptoma, quod mirum sit quantum de operis dignitate, eiusque pulchritudine detrahat, quae aretis huiu par sane maxima,&praeclarissinna est:& quam artifice ipso dignum iit. Huic enim imputes si quid erratum sit, quod uel imperitior fue rit, uel negligentius re gesserit. Adde quod denuo partes excoriari, ferro pertundi,&propriam curandi rationem adhiberi deceat, noua questat,&molestiarum,&tormenti accessio. Dabunt igitur Operam chirurgi quantum poterunt, sedulo,ut suturas recte interstinguant, priusquam insitionem moliantur & qua scaturigo est huius mali, a rete,&aequaliter connectant. SiqUid tamen peccatum sitire iteranda fuerit ea operatio, quam supra pro insitione faciunda descripsimus. Non eum imresert utrum integram traducem, an ius partem Clis inserere unus est modus: una administrandi ratio. Quod vero ad caeter spectat symptomata, quae reliquis partibus extra nares conuenire diximus, pr imum est atque primum dolor ipse ad omoplatas, quem positus bPachi a mediocritate eiusque violenta deligatio exta citauit. Itaque uel medicamentis agere, uel partes Uincta remittere, haudquaquam locus est. Non enim id prae uestitus angustia,&insitionis aequitate licet fieri. Quare toleranda est omnis iniquitas,d serenc ain, quod mutare non potes. Quis quaeso animi ita pusilli est &abiecti, qui communem recuset fortunam,& sibi omnis incommodi exorti quicquid agat, bene,& uolupe esse velit: aut si nolit, ingruente malo, ne quicquam sufferre possit. Cogitet unusquisque quid petat, quid exoptet, quid expectet. Non hoc leui coemitur. Difficilia sunt quae pulchra sunt. Magnis Deus bona magna uendi laboribus. An hoc exile est,& paruum, quod tantam labem, tam inhonestam , tam turpem amoueri contingat:
quod pristinum faciei decus, suus nitor redeat quod, qui instar monstri,& spe ctaculi fueris, liberalior mox, Venustior appareas Perpendat quam spes in propinquo sit, quam statim uoto potitus, quam breuis sit hic dolor, evanidus
quemcunque dolo em Virg. - it onoa dies.
Quid Θnec triduum aberit,&liberaberis molestia Mollitur enim uehementialia' accessu temporis, sensum doloris consuetudo eblanditur. Atque si uelis nec id mutare potes. Revoca animum,&obsiste. Volenti nihil dissicile. Non est molestum, quod lubenter cum consilio fit. Duplex labor est, duplex toedium,si oblucteris, si coactus facias. Adeone mentem tuam ignauia occupauit, ut plus tribuas sensibus quam animae, his titilles, hanc sinas marcescere. Perfer,&obdura. Impetret ratio, quod necessitas magna Dea uel dies ipsa mox impetrauerit. Praestate uirum, qui fortunae, tempori obsecundare, scit quid dicam,
qui illis tibi ipsi imperare possis. Etenim quatridui spacio leuissimam saltem
offensiunculam non perferre posse, hoc seruile est,&indignum. Legimus 'dissi a rustis.1 .mili in causa multo maiora perpessum esse Theodorum quendam Graecum ui 'δὶ ΜkX Ebrum grauissimum, tanta animi constantia, ut, qui se torquebat, Tyrannus frustra 'S'φημφῖ tortorum manus fatigauerit. Rupit enim uerbera, fidiculas laxauit, soluit equuleu, Luninas extinxit prius, quam efficere potuit ut tyranicidii conscio uir ille indica ret. Quin etiam ut quantum inter immanissimos cruciatus constiterit animus indicemus satellitem, penes quem domini arbitrium erat, falsa criminatione detulit; fidum lateri eius custodem eripuit, beneficioque patientia non solum Graeocculta suerant texit, sed etiam tormenta sua ultus est. Quid de Anaxarcho dita
mus, homine omnium hominum constantissimo,&inuictissimo taceo nostro MaY. m. a 3 illa catholicae Ecclesiae lumina,testes fidei christianae amplissimos qui cum ab Ni exem.ε. cocreonte Cyprionum Tyranno torqueretur, nec ulla ui inhiberi poterat uitaniadem, quem amare proscindebat, ab maledictis decederet, iamque se snguam excisurum esse Tyrannus minitaretur, eam protinus mordicus abscissam,& dentibus commaniam in os eiuStotam expuit, cum haec uerba prius dixisset non erit effoe minate adolescens haec quoque pars corporiS mei, tuae ditionis O insignem con
196쪽
stantiam, cinuictum animi robur. Impar est equidem apud nostros ratio, is dissimili causa dissimiles cruciatus fateor, sed tanto magis id hoc loco conuenit, quod illi multo grauiora, & indigniora perpessi sint, quam hic perpeti necesse est
nec eum, quem nos speramus fructum perceperint, non ingratum equidem malorum concit mentum, sed potius ad extremum malorum omnium ad mortem nimirum correpti sint. Sunt enim multi qui immanitate hic quae agimus,&foeuitie, tormenta caetera, superare Plurimum eXis ument, atque hinc non solum ipsi hanc operationem aspernantur, sed alijs etiam dissuadent. Quasi uero non multo ampliora sunt, quae multoties in gangrenis, intern ijs,& alicubi ut superiori libro diximus sufferre necesserit,atque minori cum emolumento, est posthac longe miserabiliorem uitam agas, satiuSque fuerit semel obijsse,quam perpetuo cum malis conflictari. Tene igitur tam leuia, tam magna mercede commutatura non supe- Phylo Apol rare posseξquid obest ΘΙndos accepimus tam obstinatos esse,iam sui negligentes, ut sint, qui omne vitae tempus huiusmodi exigant, modo Vt corpora sua glaciali
Cid. Tuari, frigore Caucasi montis durensimodo Vt flammis sese sine gemitu obiiciant Quam patientiae meditationem quis non admiretur Θ quis non suspiciat ξο tanto plus. quod hi in re sutili captent notnen constantiae . Non id animi magnitudini tribuendum est, ii patiari Vbi non opus est,nec tute Vel alij ex ipsa commodum percipiant. Aequo igitur animo feras quod corrigere nequeas, praecipue cum breui dies ipsa dolorem leniet. Praestiterit autem interea cum amicis conuertari, blande confabulari, festiuis sermonis illecebris sensus tristitiam delinire Carpitur enim animus solitudine,&magis in damna aduertit sua. At carissimorum aspectu iucunda conuersatione, lepida confabulatione pelluntur curae absunt moerores,&ab intuitu molestiae aliunde distrahitur animus. Sed quae nam causa sit tanti doloris,hac in parte, referre opus est. Tribuendum omne est, quod insolito more ,ο praeter naturae leges, qui supra est, humeri articu us,4 cum scapulis ex ceruice connectitur, attractus duriusculea media figura plurimum dissideat. Dum enim, qui secundum naturam est obseruat positum, iuxta thoracis superficiem , ad latera aequaliter dependet brachium. At haec loci attollitur nimirum, sedesque scapula superior elongatur, basis inferioris angulus uersus costas antrorsum propellitur. Hinc dolor atque tanta sensus molestia 4 praesertim ad insimum angulum scapularum, qua cartalagineus est, tenuis,& quo musculorum , qui illic insternuntur carnes, subtili membrana inuestiuntur tandem concedunt. Qua de causa, quod alterum est doloris ansa, conuulsis partibus,&uiolentia lacessitis tam a capite quam ab ipso humero excrementa defluunt,& regionem eam distendendo lacerant. Sed quae ratio est quod tantopere ad eum locum affligamur, non item ad humeri articulum Multis enim partibus plus hic ab aequitate situs quam ille recedere uidetur. Concedendum id est deligationi, atque ipsis fascijs, qui brachium longe a limitibus suis diremptum stabiliunt quasi&custodiunt. Ea propter in ceteris, si a media figura absint, dolor angit, quod summa contentione musculorum carnes distendantur, nec illis aliquid subsidio sit,atq; quod his totius brachi moles innittatur Magis enim laborant partes eae, a quibus agendi est principium,4 quae reliquis stabilianento sunt:atque quo magis ab origine recesserine, eo minus anaciuntur. Sic qui fune alligato molem ingentem trahunt, ij plus laborant, qui proxime manum admouent, quam qui longe. Aut, si qui duo onus humoris sustentant, ille quidem magis premitur,in quem moles illa procubuerit Addit uero dolori animum quod aeger in eam partem brachi qua aborat,decumbat,atque hinc prematur,& incalescat. Quandoque tamen in obnoxiam partem decubitus dolorem uidetur imminuere, quae sane res uarietati,d eiusdem commutationi ascribitur. Vsu enim id compertum est,& uidetur hoc prae omnibus maxime praesentaneum es elemedium. Ergo nunc in aegram partem decumbat aeger, nunc in oppositam sese transferat,circunspecte tamen, ne quid ex partibus iam applicatis ineptius agitatus uiolet. Solet enim multoties&carpi dolor aegros affliger haud mitius altero ea tamen parte leuius, quod ut occurramus ei, non desit ingenium Doloris
197쪽
huiusce non ea sane causa uidetur, quae alterius, quod suo loro pars haec quiescat, nec ab aequitate figurae ut illa, alio transducta sit. Hanc a principio dum rerum
incerti inuestigaremus, post diutinam,eamque uariam contemplationem eo de inum coniectura defleximus, ut cum ab ossis caluariae duri ciem, cui articulus hicce insternitur, tum propter cuculli asperitatem id fieri arbitraremur. Quam postremo ueram esse: legitimam, praesidiorum usus, quae hanc in rem a nobis eYcogitata sunt, luculenter comprobauit. Nec quin accidat absonum est. Cum enim carpi partes graciles admodum sint: nervee, utpote uenae, arteriar,musculorum tendo nes, nerui demum ipsi hic collocentur, atque haec ipsa cutis mulio tenuior quam in ceteris partibus, nullaVein fareta carne circumuestiat, non potest fieri, quin ijs collisis cum corporibus duris, atque asperis, non uehementer affligantur. Etenim&acerrime sentiunt, tanto magis,quanto obiecta fuerint solidiora renitentioraque, nec circumiecta musculis caro, quae huius non ignobilis est utilitas,
instar puluilli cuius diuini illa cedendo elidat.Occurrit uero brachio cucullus, tela rigida& in media sutura inaequali. non enim abest, quin semper ea pars elatior sit&inaequalior, atque craneum subter durum simul&renitens. Haec igitur ratio esti cur intense adeo pars illa, atque fere non secus ac humeri articulus doleat. Concurrentibus enim simul corporibus duris&asperis, nec altero sua mollitie impetum alterius refringente, maior fit attritus uehementior concussio, atque si uis adsit cognoscendi. insitiauior sensatio. Hoc tamen multis partibus plus euenit, si paulo negligentior fuerit sutor, dum uestem illam construxit, aut dum natura quadam temperi elonge acrius aegroti sentiant. Quapropter siquando id accidat non enim semper fieri consueuit studebit chirurgus,ut illam suturae partem, quae carpo subiacet,eXcindat,circumducta forcipe ab alterutro termino,quos bene prius comprehendere opus est, in obliquum, ut illud, quod excinditur ovatum sit:atque ut X inde suturas quae hinc inde sunt, ne laxentur deinceps, ualido nodo irretiat. Interim custodiant ministri brachium uelim, ne uel in alteram partem inclinet,uel quod peius est, deorsum feratur. Proximum est ut quo loco opus fuerit, gossypium uel mollissimam lanam omentumve carpo subijciat, brachium eo reclinet, hoc enim corporum illorum occursum tam molestum, tam uiolentum, tam iniquum per belle frangimus Atque haec de dolore dicta sunt, grauissimo certe symptomate, & cuius rationem plus quam caeterorum, unusquisque habet, illudque ipsum est, cuius gratia operationem hanc quamplurimi reformidant. Sed non est tantus, quominus, ut uiderit tolerari nequeat, quem animus fortis, atque constans non superet. Supersunt tamen cilia, inter quae prima est sitis, eaque inclementior, quo magis aer aestuesivi uiscera hominis ut pulmo uentriculus,hepar, incaleant. Potissimum autem torquere solet, quod obturatis naribus inspirandi expirandi cursus interclusus sit, & ore adaperto animam haurire oporteat, unde fauces arescunt plurimum. Experiuntur id, qui oppletis catarrho naribus, aut noctu reserato ore inspirant. Poterit autem leniri sitis aqua frigida,
si ore contineatur,& praecipue hordeacea,vel oxalidis seu lactucssolijs, in aquam prius immersis, sic & tenuia ex cucurbita resegmina proderunt, si frigidam hora deacea prius absorpserint Colluatur os, syrupo de succo citri uel de succo limonu, cum aqua oXal. Vel lactucae diluto,cuius guttulas deglutijsse quasdam, quod secus in caeteris fiat, non erit religio Prosuerit etiam eclegma ex mucagine psiliij,&sem citonior. si cum Tucca cand uiol. excipiantur. Eiusdem rationis est Zuccarum in Oxalidis aqua dilutum. Pervigilium aliud malum est, duplici nomine cetate infestissimum, cum & uires carpat, quae in capite fiunt coctiones uitiet, quorum utrumque summopere cauendum est. Cum enim exiguo uictu tum temporis, uires sustententur, atque haec exinde pernicies accedat, quis duplici hoc incommodo non labefactari eas admodum censebit Θ Sic ubi corrumpetur coctio, quae in capite fit haec enim quiete fit,4 in summo in proximo sunt consutae partes, atque ob plagae molestiam, non admodum constantes, quae si quid uitiosum fuerit in capite omne huc delatum excipiunt,4 tardius aegriusque agglutinantur.
Viget uero malum hoc circa initia cum obicedium quod in deligando perpetiuntur
198쪽
tur aegri tum, quod dolor eos non leuiter affligat. Remedio fuerit protiniis sub noctem quae somnum conciliant, alimenta exhibuisse, qualia sint, laci semini bus melonum,addita aqua lactucae,& seminum papaueris emulsione. Sic tempora inunxisse profuerit unguento e gemmis populeis, quod pallim apud Pharmaco potas prostat. Nec obest serapnam ex papauer quod hora una uel altera ab assumpta coena ad Unc j.S.cum lactucae quartario propinari poterit. Vbi tamen somnus disiicilior fuerit, nec quicquam praesidia haec contulerint, non absurdum fuerit, si globulum expilulis cyno glossii ad iiij. vel vj. grana atque una hora a cibo uesperi offera rnus, quod medicamentum, ubi somnus conciliandus est, non instrenue suam confert operam. Est tandem, inter symptomata illa, quae aegris tumna olesta et se consueuerunt,&renum dolor, ae late praesertim,&corpore aestuante, atque si super regionem hanc aegri decumbant. Profuerit sane mutare decubi tum, ad latera deuolui,nec non iis,quze refrigerant, subsidium afferre Mitiora sunt lac bubulum seu mul iebre, quo lintea imbuantur,&renibus appricentur. Addimus quandoque rosaceam . Non inutile est Galeni ungia refrigerans uel 1amplex uel cum rosiaceo aequis portionibus. Prodest& sanda linum quandoque admiscuisse. Haec enim omnia,& loca illa refrigerando aestum abunde frangunt,& humorum fluXum subinde compescunt, Etenim frigore constipant, tum do lorem imminuunt, ne fluxio magis concitetur, gnata herobsistunt. Hoc pactos Sisetur,quicquid decurtorum insitione opus suiniam satis dictum est
ROTIN v autem, ubi iam partes curtae cum propagine coaluerint, opus est, Ut eandem a brachio auellamus, atque totum nouae matri mancipemus. Idcommodo ut fiat, definire prius expedit, quonam tempore propaginem rescindi,mOX quomodo portea & quo pacto curari: tandem vero, quae ratio sit, ut si quae superuenerint symptomata ea prohibeamus. Ac primum quidem haud subtili discussione negocium hoc indigere, censemus, quod, quemadmodum usu uenit, apud agricolas, facile sit cognoscere id tum demum commodo fieri, ubi
partes inuicem arcte connexae sint. Hoc solum nainque expetitur, quo consecuto moram aliquam haud decet nectere Protinus ergo atque cum curtis partibusculaneus tradux iuxta plagam amico foedere per Abras carneas simul coluerit,&iam extrinsecus cicatrix sese Ostetauerit,iam denique,utrescindatur,opportunum
fore credendum est. Veruntamen cum septimo plerianque die, eXCelsi sententia, nec ipsa eXperientia reluctetur, haec uino conrirmata esse appareat nonnullis fortasse propter deligationis toedium, ob operis compendium haud iniquum uidebitur, si tum temporis resectionem hanc moliantur. Sed quam praepollere quam alienum ab ratione, fiat uel eam de causa aftirmare licet, quod non unitas saltem partes esse deceat, sed etiam confirmatas penitus, cicatricis soliditate non mediocriter corroborataS. Atque ut hoc fiat, tempore OpuSest, quod omnia secum affert, estque illo consultor haudquaquam melior Sensim enim&per longa interualla conualescit haec Vnio,&prorogato termino longe ain plius robur nanciscitur. Cum etiam propago simul atque rescissa sit, tota narium curae demandanda est, haud immerito uidetur, ut aliquot dies superioribus adiiciamus, quibus interim alimentum transmittere condiscant nares, eodemque ut tradux ipse paulatim insuescat,in uigorem simul acquirat. Tum enim copiosior multo sanguis affluit, tam superne delapsus ab naribus, quamlinferne ab antiqua matre habens, quibus non mediocre alimentum accedere traduci nulluS certe
199쪽
negauerit. Nec opportunum uidetur,ut statim ab adoptionis primordio tam di rum tam rigidum in propaginem eXerceamus imperium , cum unicuique certum sit, quam grauiter, si statim a br clii euellatur,id ipsum latura sit,uel sedis insolemtia uel plagae molestia, praesertim,quod intra ad narium recessis haud ita ualide
ut extra, connexa sit. Tande enim eo loci cicatrix obduci consueuit cum ab partis mollitiem,tum quod medicamentis dimculter adituSp te sicaeterisque de causis quas supra recensuimus. Casso autem in hisce partibus sic desiderato, veri quidem simile sit,& unionem ad ea loca minus ualidam esse, constantem,& sic non usque securum, ut protinus rescindatur propago Sed cum sere trigesima die aut frequenter ad quadragesimam cicatrix accedat,ut supra diximus, fortassis in causa foret, ut si quis nimis experientiae addictus, atque in natura operibus inconsulto suspicax fuerit, quadragenarisillam legem ob deligationem saeuissimam suis aegrotis imperaret Periculum enim fore ut minus tute traducem rescinderet atque ut ipse aliquando de naribus decederet. Sed amentiam hanc omnino usius improbauit estque haec quadragen hiilex, ipsa deligatione extrahenda cum arti inadigna, tum saeuitiae notis non postremis coniuncta. Non enim consilijstic locus
esset, lanienam, non medicinam profiteremur. Veruntamen condonandum
est aliquid empiricis, naturae mysteriorum imperitis, cum non usque adeo te mere id faciant. Huius enim illorum suspicionis ipsa patientis salus, terminus est. Nos autem, qui arti hanc inustam notam extergere uoluimus, inita,fauente Deo, accuratior naturae partium contemplatione, hanc regulam elape sustulimus deligationem breuiori multo pacto conclusimus. Cum enim culanei traducis uniuersium cprpus, demum, qua ratione tam intro quam extr4 coalesceret, attente, atque singuli diebus contemplaremur: iamque a primi septenaxij fine tum ubi partes coaluerant solidescere magis cutem i&adusque alterius hebdomadae terminum augeri quotidie perspiceremus: caeteris uero diebus, ad uigesimum usque nil ultro uel per quam exiguum ad soliditatem, di robur accedere, tum demum h aud ultra commorandum esse duximus, sed die vigesima traducem a brachio salutari euentu resecauimus Sed cum eiusmodi aegrorum maior copia nobis fieret, iam obseruatione comperissemus, quam eZiguum esset augmenti uestigium sub tertia hebdomada,ausi quoque sumus deligationem angustiori meta descripsisse. Quare terminum eum nunquam supergredi uoluimus, sed potius
intra limites eius consistendo post alterum septenarium opuStransegimuS, consulta audacia nec successu improspero Liquet igitur quam necessarium sit,ut apparente extrinsecus unione, in dies aliquot propasinis rescissionem adhuc conis-ciamus: quamque haud inpediat, eum ad primum septenarisfinem excindere quod tum neque robur acquisiverit nec unio eiusdem cum naribus probe confirmata sit. Haec uero corporibus integris,&plerunque uel anni tempore sicciore aestiuo uel temperamento bilios ad minimum ad undecimae exitum protrahitur. At per hyemis rigores, autumni uicissitudines, temporaque incerta, coriapore precipue humido, frigidoque commodissimum fuerit resectionem ad vigesimum usque diem produxisse Tardius enim obdurescit callus, nec breui deo uires suas tradux recupexat. Fuerit autem extrema resectionis meta dies vigesimus,
atqe ut plurimum per hyberna tempora, intra cuius spacium uel decima septima uel decimaquarta ut nos saepissime experti sumus, non intelici euentu hoc opus administrare licet. Tum enim corporibus paulo integris, atque etiam rigente coelo, & unio illarum partium,& robur probe confirmatum est. His igitur sic constitutis iam actionem ipsam definire opportunum est,in cuius gratiam prepara se prius portuit aquatum oui ros cea dilutum cum pul. boli armen. uel draconiS, sanguine. Sic stuppeos orbiculos, fascias cum ut brachium, tum ut traducem deligemus. Harum illa quae brachio destinatur, di longitudine,& latitudine cum
superioribus conueniet.Nam prςter ulcus nouum,quod rescisso traduce excitatur,.
uniuersam aream circumplec ii fascijs oportet. Hoc enim areae spacium ad multos dies custodire conuenit, 'uod tenuior paulo sit cicatriX propter humorem redundantem, quodque non raro ulcusculis,d phly enibus tentetur, ideo inie
200쪽
Cia plumbi lamina, siccisque linamentis ad integritatem ea reducitur. Haec uero quae traduci ad nares dicata est fascia tam longa sit ut naribus iniecta retro ad occiput egiremis suis coeat, lata uero quaternos digitos, uel paulo minus. Hanc quam primum a naribus diuertitur utrinque findi necesse est, ut geminato tam hinc quam inde fine desinat. Horum duo superatis auribus adlambdoidis apicem religabuntur duo uero pone aurium radicem transeuntes ad ceruicis principium in nectentur, eo tamen modo ut lora quae ex altera parte sunt, inuicem imposita ad χιασών sese interfecerat quodque inserius est, supra, superiuς uero infra retro aures transducatur. Hoc etiam obseruandum est, ut qua parte fascia integra est. traduci insterni debet, paulo minus uno digito ab infima ora transuersim eam incidamus,&huic aliam perpendicularem, quae sub superna fasciae ora desinat inijciamus. Fit enim ut hac transeunte traduce haudquaquam resupin tur, sed hinc inde compressus antrorsum cedat,&narium sormam sensim suscipiat. Decet etiam linteola quadrata eaque quam plura, ac ignem paratae ingratiam traducis, ut paulo infra docebimus. Adsit postremo culter acutissimus uel nouacula,qua traducem rescindi opus est. His omnibus rite paratis,di ad manus collocatis, en administrationi semet accingere oportet. Curabit primo medicus ut suis locis uterque ministrorum assideat salterum quidem uto semper alias, actdextram artificis iuxta aegri faciem ac supernam lectuli partem:ad sinistram uero alterum,&adlectuli latus externum. Hic cubitum:ille corpum obseruabit. Ante omnia fasciae omnes soluenda sunt, reij ciendusque cucullus a capite in hum ros, atquedum sectionem parat medicus, ipsi ministri ut dictum est suas in custodiendo brachio tueantur partes. Ipse cultrum dextra accipiat sinistram traduci applicet, extra quidem pollice, intra uero indice ad radicem comprehendet,&adacto ferro radice tenus recta ad brachium rescindat. Haec ubi peregerii, iam tria relinquuntur:quorum primurn est, quod medici ossici est,atque omnmo prae
stantissimum, culaneum traducem curare: duo uero,nimirum ut brachium apte reclinemus, nouo uulneri subsidium afferamus, administrorum spectabunt clitigentiam. Sed actiones has non temere diuidi opus est. Singula enim ilico suam
exposcunt medelam, nec tot operibus simul uno impetu chirurgus uacare potest. Itaque pluribus uno eodemque tempore haec munera licet committere. Sed ut unusquisque, offici sui rationem queat cognoscere, inprimis ad traducis curam, quae reliquarum omnium primas tenet, animum,& sermonem conuertamus. Sed hic duo nobis facessunt negocium,unum est uulnus recens:alterum Uero quodi scissionem sequitur refrigeratio traducis. Nam ut ab hoc malo sermonem auspicemur, non minimum angit ineXercitatos,&metu tenet sollicitos quod simulat que rescindatur, dieto citius ac in ipso articulo resectionis propaginem albescere Conspiciant, aut pro diuersitate temperamentorum pallore suffundi, quasi calor ab ea expirauerit totum frigere, ligere. Existimauerit enim quis, iam etiΟ-lasse calorem penitus, atque mox traducem intermoriturum esse, cum tamen sua scepta rite illius cura nihil minus timendum sit. Accidit autem tum frigeicere,&decolorari propaginem tam operis insolentia quam ipsia plaga. Cum enim cutis natura sitia frigeat, iam callus internam eius partem occupauerit, plurimum que eius temperiem prostrauerit, non potest non fieri ut avulsa ab materno ubere
propagine, sublatoque stimul perenni sanguinis affluxu pallidescat ipsa,&frigore
consternatur. Sic cum subito adeo, tanto impetu concutiatur, non quidem sublato calore penitus, sed magna spirituum iactura imminuto, aut ob actioni perculsionem intro reuocato, quod consternatis,4 quibus aliquis metus subito inij-citur,usu uenit,totam immutari,& ad alienum statum transduci propaginem Ontingit. Multis autem partibus plus hoc refrigerationis symptoma,ut sic dicamuS, tam in frigidis corporibus,quam hyberno coelo molestum est cum quod ambiens aer non leuiter nares percellat, tum etiam,quod eo tempore interna plus caleant,eXterna Ver calore orbata rigeant. Sed nunquam propago magis erigitur, calorque suis e latebris euocatur quam amico externi & cognati caloris fotu. Hic collabentem sustentat,dobrutum sere rursus attollit proritato sensim sanguine,