장음표시 사용
161쪽
De cutanei traducis iam educendi administratione.
roo iam, quo pacto culaneum traducem seu cutis propaginem educere conueniat, ita orationem instituamus necesse est, ut pro curtarum partium ratione, in quarum usum ipse cessurus sit, eiusdem educendi modum primo demonstremus mox rem ipsam aggrediamur. Non enim parum resert quid agaS,& cur agas, prius cognouisse Illud igitur primo scitu dignum est,cum in alter-Utram partem culaneum traducem educere possimus, id tamen indiscriminatim facere non licere, locus enim pro sectione hac non promiscue omnis est, sed quem curtae partes,ostenderint. Cum itaque nares curtae,&labia utraque ex ipso restituantur, videndum est, num singula istorum eundem sectionis locum requi-Tant,an plane diuersum:&nunquid aliqua eorum consentiant,aliqua uero dissentiant. Hanc rem detiniet recte operis vinis, artis scopus, qui est ut partes curtas ad deficientis quantitatis normam, restituamus neque id simpliciter, sed apposite,&quam decenter ut quantum fieri poterit naturae typum assequamur,&hoc grato spectaculo mortalium oculos perstringamus. Id autem praestabimus, si traducem substantia, quam similem adiungamus curtis, atque ut eum in membri
quod perierat, figuram apte,& concinne ducamus. Sed hoc infra rectius docebi turiam illud euoluendum est. Cum igitur in traduce duplex adsit superficies, ex ternae scilicet, iropria scilicet domestica,&minus propria,quinimo ascititia:&cum utraque earum educi,4 curtis applicari queat,quanam parte atque uel infra ne uel supra id faciendum estὸSi in applicatione hac decentem ornatum,si naturae aequitatem obseruare licet, si diuersarum partium concentum, ut hominum ocinios assiciant, exprimere conuenit, utique profecto nihil aptius erit, nihil consormius, ipsa cute brachij ad externam faciem,curtis partibus,extra etiam applicata, nil vero ineptius,nil enormius ipsa parte auersa traducis,si cum aduersis curtorum Partibus coniungatur. Haec enim rubra inaequalis est, cis pera illa leuis, aequalis, di grato candore conspicua . Conueniet igitur partes hasce,& curta,& traducem, aduersas aggregare, Munire. Sic enimo partium substantia,& similitudine concinne sibi inuicem respondent. Quod cum ita,ut statuit recta ratio,facteudum sit, sane, positum traducis vel situm in unione quadrare opportunius est. Quare si
ex in serna parte propaginem incidamus, ac naribus applicemus, nemo certe non videt eam inuerti debere, domesticam eius partem, externiS,&aduersis narium partibus conglutinari. At haec ab illius symmetria, substantia longe dissidet, estque hoc agere ab fine,&bonitate artis alienum penitus, qua mirificum quendam partium inuicem consensum requirit,&id unum curat sedulo virecte agentis naturae , si modo licitum est, vestigia semper insequatur. At quamuis ingenio quodam inuertere propaginem possimus, intorquere, nouerit tamen Unus quisque uelim, hanc contorsionem siue inversionem magna certe mercede vel inflammationis in traduce, vel cruciatus in aegro fieri.Nec prudentis est,res dubias,&ancipites certis atque accommodatis anteponere. Quod faceretis,qui Propaginem infra excideret,excisum contorqueret, contortum insereret. At si ex superiori parte rescissam eduxeris, mirum est, quam recta,quam sine incommodo&ad nares,vi ad superius labrum feratur, quam leuore, aequalitate,si sic curtis aduersa applicetur, quam candoris specie caeteris membris respondeat Merito igitur statuendum est, si nares, atque adeo superna labra instauranda sint, non infra propaginem, sed supra,& qua parte ad alas inclinat, incidi,& a brachio educi de-here. Secus accidit,cum insernum labium refici oportet. Tunc enim,si loco alto excideris traducem,&affecto loco connectas, partem eam quae illi genuina est,
162쪽
ωnatiua, intro conuerti contingit quam uero ex incisione nactus est supersiciem callosam asperam,o iis cam quasi oculorum aciei aduersam eX poni Latrod cum maxime absim dum sit, fini nostro penitus aduersiarium enitendum est, Ut d pre loco,& qua ad Vlnam conuertitur traducem excindamus. Ita fiet, ut inferolabio recte cohaereat, inartis praescripto, ad exemplum ipsius naturae, partibus curtis summa aequitate consentiat. Sed nunc operis administrationem ineamus, qua in re admonendi nobis sunt chirurgi,nos sectionem hanc duplici modo praestare posse. Aut enim recta fieri poteri propaginis incisio,aut obliqua: luarum illa ab interiori propaginis angulo, ad alterum exteriorem recta neque huc neque illiinclinata ducitur haec vero ab interno cutis angulo ad superiora, decussa
tini quasi ascendit, quae propaginis regioni ad humerum contermina est cutis illius partem quandam eripit,aliquandoquidem adeo insignem ut sesquidigitum
exaequet.Ham Uero diuersitatem, nos magna Dea, necessitas edocuit,& usus optimus artifex,comprobauit. Cum enim aliquando propaginis delineationem non exacte constitisse, a nobis animaduersum esset, nec parum esset, quod imminuta eius longitudine a praescripta mole discederet, quare ut hunc errorem corrigeremus, propaginem quadantenus exporrigere, & amplitudinem eius adaugere instituemus, quod non alia ratione, quam sectione hac, quae obliqua sertur, nec incommodo licet assequi Solet enim ad caeteras decrementi traducis noxas,& illud accedere, quod iuxta angulos tam superiores quam inferiores, perenni uegetandi agitatione natura ipsa coitionem moliatur,& inde propaginis molem fere plus qua par est pro insitione imminui. Nec mitatas opportuna est sectio haec,cum laxa cute,&tenui, insigne traducis decrementum sore, quod ex latitudine iam imminuta certo constat,non immerito verebimur.Admonemus itaque medicos,siquidem non absque illorum culpa paulo breuior, quam satis est, propago suerit aut ubi.cutim excisuri,non leue quid de quantitate eius decessurum sore suspicentur, ut errata illa corrigant,&futuris malis hac prudenti sectione prospiciant. Vbi vero nullus dubitandi locus relictus est, tum recta, absque aliqua ad latera declinatione sectionem molientur. Praestat tamen semper in omnem euentum attentum esse, Mut redundet potius quid, quam deficiat prouidisse Aeger igitur lectulo decumbat eo penitus loco, ritu, ac fuit', cum prima traducis lineamenta ducebamus .lumini Opportunus, a parietibus interuallo diremptus, proxime ad exteriore marginem, ut se artificis manu haereat, circaque lectum hinc inde excurrere liceat,&ut absque cereorum usu operario possit peragi Ministri interim sua loca obstruendaster ad artificis dextram qui penes aegrotum erit:alter ad sinistram: hic aegri brachium, puluillis innixum, cubito tenus, manuque extrema recte sublata Continebit ille vero, ut medicus praeceperit,& uel recte uel oblique propagine cidenda sit,sic superam humeri regionem contrectabit.At quoniam utrumque ii xum modorum, nempe aut rectam aut obliquam sectionem, in usum transferri Constat, non ludemus operam si unumquemque illorum non semel, in a praeceptione, comprehendamus,sed distinctius,& accuratius describamus. Quare Sirectam sectionem chirurgus facturus sit ministrum qui a dextris Gijcitur, superanam brachii cutim, quae traduci proxima est comprimere iubeat Cedit enim cutis ob mollitiem,&doctionem,quae recta sutura est, non raro interpellat Comprehendet uero cutim minister, ad normam continebit,si alteram manum axillae inijciat: alteram uero ad culaneum traducem quam proXime imponat. Int
reaciairurgus propaginem specillo attollat, indicem sinistrum imponat poli, Cem extrae regione aiiij ciat,&traducem blande sublatum contineat Mox de era serrum imponat, aciem impingat,& ad rectam lineam ad angulos superiores, aequali,&non erranti ductu perducat. Propaginem iam eductam ad ulnam Encludet,& parte ea,quae uulnerata est, stuppas imponat, probeque muniat. Fit enim ut non leuem sanguinem haec pars effundat si quandoque uenula quae inc, datur eandem perreptauerit. Itaque, lic habet, quod non negligat artificis si dulitas. Intereaminister caeteris partibus, nempe arce incumbat,stuppas inijciat, sanguinem profluentem arceat. Atque haec prorsus fuerit rectae sectionis ratio.
163쪽
in obliqua, quam nunc edocebimus, primum eo supersedendum est ut neque quod lapra uoluimus, brachium minister comprehendat, neque manuS gemmas, imo nullam iniiciat. Hoc tamen medico perspectum sit, ut inter traducem,&4ubiecta corpora ferrum adigat & superior mersus sectionem paret. His enim duobus operatio haec a superiori descendit. Protinus itaquς ubi perspexerit, quantam Portionem ut ne traduci adiicere oporteat,hunc pojlice ac indice dextrae manus suspendat, is inistro, qui supra est scilicet ad dextram, comprehendendum tradat. Ipse propagini specillum intro subijciat,eandem attollat,&indicem sinistrae manus lenius imponat huic pollicem ex aduersi obiiciat,&quemadmodum diximus cutim ipsam subleuet,pauloque altius ut cultello non impedito aditus pareat Eundem dexti a nij ci/t aciem adigat,&ualide transversoque ictu quantum sibi opportunum esse uisum fuerit,obnixe educat. Propaginem iam depromptam ad ulla in reclinet,&qua parte resecta est stuppa contegat,&recte muniat. Sedihoc negoci statim ministrorum alteri concedendum est . Ipse medicus ad aliam
partem recurrat, linamenta inijciat, probeque,&sedulQ curet, ut omnem sanguinis impetum,quouis modo refrenet,& inhibeat. Exio de consilium est uniuer-1am are in contegere, atque diuersis linamentis,&linteolum illud latum imponere Propaginem uero ministro sinistrorsum credat, qui dextra eam comprehendat cotia modissime, linteolis tepefactis,aduersus aeris iniurias indefessos0ueat. Interim chirurgus altera fasciarum totam area in circundare,d opportun' contegere, hoc prorsus modo, meditabitur. Initium illius ad superiora, Minteriora areae e licet, id pollice manus firmet, dextram sub postica parte demitarat, ad interiora sursum fasciam educait,mox qua pδrte cepit,reuertatur, rursus sta' sciam circumducet, quod eousque peraget, quo tandem uniuersum areae sp acium circumieci a fascia contectum suerit. Ea tamen lex esto, ut in externam brachij partem fascia desinat, ibi reliquis spiris eam assigere , funiculo assuere elabor,bit artisex. Haec ubi peregerit tum propaginem depromata, qua partς residere debet, super eundem plane locum, unde exemptus est, linamenta quaedam, pro interna ulceris curatione, supra eam fasciae latitudinem , in ternat, eo impositum traducem reclinet. Hic obseruatione dignum est, ut locum traduci conuenientem satis assignemus, atque ut eo tam in latitudinem quam longitudinem explicato, ne quid erroris c0mmittamus, moderantiam quandam actionis obseruemus. Plurimum enim ad operis perfectionem proderit eundem recte componere: nec minimum a mole eius decedet, si quae non rite peragantur, quo nihil
erit uel ad operis finem inutilius, uel ad artis commendati0nem ineptius. Nec protinus id animaduerti licet, sed surtim labes haec ac per momenta sese insinuat, quousque tandem aliquo tempore post eius incrementum concipias. Nullum igitur oportet non m auere lapidem, seduloque, obnixe cod tendere, ne erratum quid, negligentia,&culpa nostra committamus, sed,quoad licet, ossici nostri munia expleamus. Traduce igitur eclin to explanat0, riincomposito, iubeat uolo chirurgus, supremam eius a ministro supra comprehendi, mposito indice, medioque digito,& ne quid rem iit l, sollicito admoneat: Etenim, ut propago contrahatur cauendum est. Ipse fasciam arripiat, ad insernam partem, qua matri propago adhuc inhaeret, inijciat, mox deligationem promoueat,quousque tandem integram propaginem comprehenderit,& cum brainimi in cierit. Nouerit autem chirurgus in hoc fasciae circumpositu, totam opem iam dicti dignitatem consistere. Nam contabescit, quam primum traduce sarctius constringatur,4 calore suffocato emoritur: sin uero laxius deligetur neque sic siet, quo minus a quantitate sua recedat Aequitatem igitur,& regulam adhibeat, ne quid uel connectendo obnixius, uel deuinci do solutius, non sine' tam ni peccet medicus. Sed cum arduum sit primo ictu metam attid Sere . . non nisi experientia constet, num ad normam actionem tuam direXeris, itaque ut certior euadat,& peritior, quotiescunque fasciam deprompserit chirurgus, uniuersam cutis substantiam animaduertet, iuriose circumspiciet nunquid recte sese habeant omnia an uero propago emoriatur, aut quodammodo sese contrahat,
164쪽
trahat. Hoc autem oculi demonstrabunt: illud uero pallor,&insen urendo toriapor ostendet. Itaque si quid praetermitium Lerit, id rite,d sine disticuliate OG riget. Sit autem diligens ualde chirurgus cxpeto Quare quod reliquum est, ubi omnia peregerit, tum brachium in locum suum atque in mediam figuram collocabit. Atque haec sere, ni fallor , uniuersa operationis huius adminii ratio est. Sed hoc in loca, quasculique traducis partes annotasse, proprijsappellationibus designas Ie commodum est, ut illarum , si quarido menti Inci dat, absque ulla uerborum citatim scriptione meminerimus. Em rigendis nominibus agricultura faces praeteret. Eius enim signa libenter sequitur ars nostra sub cuius auspicio in campum pro iiij t, cuius ductu ut unicuique patet, hUcui JUe militauit Partem igitur uniuersam, quo operationis nosti ze materi 25,& sed CS est, lautaneum traducem, cutem propaginem, cutim brachicam notio e ficto nomineti usque, ut&inde fiet, nuncupauimus. Haec longituUine,di latitudine inlignis est: altitudinis minimum obtinet. Longitudia uero, clatnudlDei
adeo differt, ut illa tertia parte hanc fere semper superet. Longitudinem, au tem quia insignior est in superiorem mediam e infimam partem secari licet, singulis sua nomina indere Superiorem eam intelligimus, quae prUXlme a brachio abscissa fuit, quam traducis apicem iam aliquoties diximus Eundem Proprio magis nomine insititio, seu apice insititio posthac significari uolumus, quod hoc loco praesertim is ipse in curtas partes inseratur. Iniernam portionem, qua a brachio dependet radicem traducis appellamuS. 1 inccnim, uelut ab radice in arbores sic in reliquam traducis substantiam alimentum desertur: Sic partem quae radici brachi contermina est, nutriti nomine designamus quod eius beneficio nutriatur tradux, adolescat. Quae uero media est inter radicem, apicem, eam propagini corpus non immerito uocabimus. Quod autem ad eius superficiem utramque spectat, nos equidem communi nomine, interna, externa, aliquando etiam auersa, aduersa usi sumus. Quae enim interna est a facie nostra auersa est, quam quia in callum decoquitur nonnunquam callosam nuncupabimus: quae uero exterior est, haec oculis nostris ex daeuerso ponitur, quam usitato cutis nomine culaneam deinceps dicemus Caeterum traducis oras uel interiores, uel exteriores, aut lineas uocabimus aut linearia confinia, uel interna uel externa. Nec ea incommodo in labia dicere possumus, quod rotunditate, crassitie labia oris fere repraesentent. Atque haec pauca de his susticiant. Quantumuis enim rei aestimationem his nominibus non assequamur, non minimum ramen luciSconserunt, Somne errorum
tenebras,qui subinde his nominibus occuluntur, discutiunt.
sinat non recentis es' ant inui uulneris cm in traduce c
tam , tum tu arca ipsa , nec non e cui et traducisi educatione.
:9, igitur utaneum traducem eduximus,4 ne quid nobis sanguinis e Musio, negocij facessat, prima curatione cauimus, mox sequenti die uulnus detegere praestabit, seduloque circumspicere,quid nobis in hac curatione fugiendum sit,quidue postliscperagendum relinquatur. Qua in re uti,stinctius, quam heri poterit, progrediamur, partienda nobis oratio fuerit, cum id resipla postulet. Duo sunt omnino uulnera in utrisque partibus in area scilicet,&in Iracium, diuersa penitus, quorum unumquodque ham curationem,&propriam exposcit Primum illud tam in brachio quam in propagine iam antiquum est, quod in prima delineatione obuenit alterum recens est ad educi.ionis locum, cum
165쪽
ciam ad apicem traducis, tum ad areae regionem supremam. His singulis uaria deberi auxilia, nemo plane est qui ignoret. Quae enim pars nuper attrita est, ferro lacessita suppurationem requirit. Illud uero iam inueteratum Vulnus con sumpta iis mani illa cum affluentis, tum congesti humoris copia, ob partis imbe cillitatem, ex conuulnerationis impetu illatam, reiectis iam inde suppurantibus excitatione indiget, eaque non uulgari, quo demti quidquid molle est, siccando copressum in callum seu cutem, obdurescat. Quare sedulo annitatur medicus, ut sub exitum huius operis, atque ubi incallum concreuerit cutis nullo impedimento ad artis finem recta peruenire queat. Quae cura illi etiam incubuerit,simulac tam propaginis apex, summum areae confinium ad eXactam suppurationem deuenerit, quod negotium fere intra noue dies, uel ad summum intra undecim, quan doque, .septima luce perficitur. Non enim id pus mouendi interuallum quod
antea, admittimus, cum non idem iam nobis propositum sit, multaque fuerint,&non digna, quae uulneris tunc suppurationem extraxerint. Primum enim id nos fecisse adegit symptomatum grauitas quorum Vel metum concidere, uel f euitiam penitus placari prius necessarium suit. Sic expectandum erat ut interim compacta carne solidesceret cutis, in maiorem molem excresceret, quo minimum certe, aut non tanto impetu, & priusquam auXilium asseras, ipse tradux decrescat. Non hi in egiguum est, quod illi excarneis fibris alibi subnatis robur accedit, quae quasi frenis quibusdam impendentem,&iam erumpentem cutis decretio nem in libent. Celerius itaque suppurantibus renuntiasse licet, atque eXiccantia ad manus sumpsisse ut partes illae callum, seu cutem diXeris quam primum contrahant. Inditio autem suerint, iam satis superque suppurata esse uulnera, cum in ipsis medicus conspexerit, quae Celsus doctissime refert, a qualem ubicunque ru Cels.lib. s.ca borem, siccitatis,&humori moderantiam, nullumque, uel exiguum dolorisve si stigium 'Tunc enim suppurantibus supersedere oportet,&ut cicatricem plagae inducas omnes conatus exercere, quod ijsdem fere tam in area, quam propagine, auxilijs perficitur. Paulo tamen ualentiora,ut usus nos edocuit, ipsa area praesidia requirit, quod uliginosium magis ni fallimur id brachii vulnus,4 sordidius
existat, cum musculis inhaereat, quibus, quae uasa circumsistunt liberalem uaporum, humorumque copiam iugiter affundant,& ulceris curam quod sicco gaudet, maxime iis pendant. Ast ubi egigua colluuiessuerit, ut est, quae traducem cutaneum obsedit, itaque promptius occallescit,4 mitioribus multo, quam areae uulnus, tractari cupit. Praestiterit ergo, quando delectus adest utcunque idem artifici scopi sit, hanc curationem nihilominus diducere, quod etiam ea de causa noti negligetidum esse uidetur, cum diuersis fere, atque propriis symptomatibus pars utraque subinde excrucietur. Sed tranferamus propaginis curam atque cali, quae area est, iam prosequamur Medicamenta pro cicatrice quam plurima sunt, at nobis usi comprobatum est unguentum eXpOmpholyge, cuius haec descriptio est. Recip.cerar alba olei ros an lib. s. succi fructus solani fat. Vnc. iiij.plu-biisti, loti, pompholygis,an.Vnc j. thuris puri .Vnc. S.Coquatur Oleum,cum solani succo, ad illius consumptionem, tunc adijciatur cera, qualiquata addantur citerarum rerum pulueres, ij que tenuissimi, subigantur inmortario omnia,&astinguetiti formam reducantur. Hoc unguento linamenta oblinimus,& brachij plagarini ponimus. Esto aliud, quod non minori fructu multoties experti sumus.
Rec i p. lapid calamin. terrae lemniae an.Unc. iiij.lythai g. aur. certast .an .dr. iij. succi 1eni penitui. tr. ij.cerarunc P. olei ros Omphac.lib.j.misce,&S.ar. reformetur unguet 1. Non secus unguentum ex minio profuerit, ex si nargyro, ex cerussa,ex calce tota,&alia id generis permulta quae cum humiditatem, absorbeant validissint ei e cant, carnemque exinde in callum eXcoquunt. Veruntamen cum quan-d' que humidam carnem, mollem atque mucosam oriri contingat, tam in areaeni editullio, quam in uniuersa illius peripheria: quod plerunque corpore humidiore, 'frigidiore accidit. 4 impuro sanguine prudentis medici fuerit ad alia praesidiario terim mentem conuertere, quibus putrilaginem illam , carnemque
flaccidam penitus conficiat. Alitur autem id viiij genus alimentis humidioribus,
166쪽
ac omnino eri alis,quae inuictu committuntur. Quapropter praecidenda sunt aegro. sorbitiones iura, id genus cibi humidiora, imperandaque siccioraait sanguine aquosiori, minus consistenti edomita, ad frugem corpora redeant,4 exiccata citius conualescant. Interim autem haec medicamenta usurpasse prosuerit. Recip.
loch. longae, thuris masculi, bdellii, an. or. Vj. myrrh. galban andri iiij. litharg. dr. ix olei si aestas fuerit lib. ij. si hyems lib. iij. Bdellium ammon d opoponacem
in aceto,quod satis est per unam noctem macerato, calefactis terebinthinam permisceto, in oleo adiecta cera, caeterisque in puluerem redactis coquito,d ex arte unguentum efformato. Hoc linamento inungito, Suulneri imponito Mirifice enim humorem absorbet, hucidam carnem conlumit in eundem usum aliud paramus, aeque ualidum, ac diuturno usu comprobaturD. Recip.resin. pini lib.j.cerae lib. s. olei comm . Unc. iiij aerugini S. Unc.j. s. resinam acceram in oleo liquato, aeruginem studiose terito, oleo addito, unguentum conficito. Vtilissimum etiam fuerit, quod ex unguent ros& praecipitato paramuSquandoque,cuius egregiam operam innumero experti sumus, dum nobis putredo haec debellanda esset. Compositionis ratio haec est, ut quartam praecipitati partem unguento rotat. immittamus uelut exempli gratia. Recip ung rosmes Unc.j praecipit Opr. pulu.dr. j. s. misce. Hoc praesidium sensim abradit,&carnem putridam,&uniuersum ulcus absque ullo dolore deterget. Caeterum contingit quandoque iam exporrigente sese cute,&aream inuoluente pustulas quasdam in tota area, atque momento fere excitari, quae, quod reliquum est, curationis inhibent, Qtricium rccte operantis natura interpellant. Odiosum prosecto hoc sympto maest,&cuius occasione longissime insitionem traducis, sit serre necessarium est. Fit plerunque aestiuis ardoribus,corpore picrocholo,&calentioribus cibis enutrito Tum enim bilios a colluuies excrescit, quae cum turgeat, haec illuc agitetur, tandem in brachium,& quoniam tenerior est, in aream ipsam procumbit. Hinc circa tenuissimam cutem, quaeque nondum confirmata est, in aream pustulae excurrunt, quae praerier operi moram, acerrime pruriunt adeo, ut circumsitae partes aliquando
lancinatae, dum ab aegrotis mollioribus scabuntur, non eXiguum sanguinis flumen effundant. Non solum autem, quod pars haec imbecillior sit, phlyctenae erumpunt, sed quod non raro ad partes has suam natura sentinam, tamquam longius distantes a uita principio, exoneret, qua de causa insignia vasa, quasi amplissimos quosdam riuos ad materia derivationem hoc loco constituit. Hoc malum, phlegmatica exercet corpora tim salsius quidam chor, isque tenuior exudauerit, partem eam occupauerit. Augetur id mali genus ex imbecillitate capitis, quod in proximo situm est, linc ab alto, quali in uallem sua excrementa praecipitat. Huic autem symptomaticum uictu commodo, tum medicamentis oportet occurrere,quorum illud non enarrabimus. iam enim saepe haec praecepta euo-Juimus,& quia non imperitos ad hanc operationem accessuros esse confido sed exundantem copiam laeuissimo pharmaco primum medici uelim detrahant, quae si leuior fuerit, unica uictus ratione edomabitur. Itaque medicamenta duntaxat perscribamus,4 ea praesertim, quae longo usu cognouimus, atque super omnia, hoc quod subsequitur. Recip. olei ros. compos lib3.olei ros. omphac. Unc. ii).su corum sol plantag. bl solani hortensis,centau minori lapat. an.Vntaj.S. Olea bulliant cum succis ad eorum consumptionem addeceram albam, quoad suffecerit axe rmationem unguenti mollis asperge demum. lytharg. pul. Unc. j. S. pom- pholig. praeparat dr ij recrem plumbi pulu.dr iis pul hordei cremati. 3. S.
boli armen ueri putu camplior an. 3. S. unguent in frigid Galeni populeon .ala. Unc.i.misce,&reformetur unguentum S.ar. sst adhuc aliud neque id contemnendum Recip.lytharg.Vncii.cerussi.Vnc.U.cerae alb.Vnc.iiii. olei ros lib. i. alboru uorum recen . n. iiii liquefiat cera cum oleo in olla vitreata,addatur lythargyrum,&cerussa, continuoque misceantur: ubi autem refrixerinti otiorum album in a,eaque probe agitata iniiciantur,&unguentum conficiatur. Hoc praesidium humorum
seruorem apprime restingula, benigna siccitate ad cicatricem ulcera perducit. Super
167쪽
Super est tamen adhuc ,4 aliud areae malum, quod impuris eo confluentibus humoribus enascitur, qui cum paulo crassiores sint,ibi haerent ob corporis molem,&partem eam in prosundiora ulcera excavant. Haec labes equidem ut dicam pessima est, apposito tamen uictu, siquid in illo erratum suerit,&corpore pharmacis expurgato, quod reliquum est,extrinsecis applicatis non insoeliciter expugnatur. Sed ab illis lubenter supersedeo, cum chirurgus peritus, obseruatis interim anni
tempore, aetatis, ac temperamenti ratione ea facile perilare poterit, hςc tamen nos Operae precium est addere, quae licet multa sint, eaque usu a nobis non improbata, bina tamentataque omnium accommodatissima, saluberrima subiicere uolui. Horum primum est. Reci 'resinae pint,terebinth. cerae citrina olei comm.an.Vnc. j. s. Dissolue ceram,&resinam in oleo, tandemque terebinthinam,omnia colentur,& in caccabo ad lentum ignem bulliant, aerique exposita demum refrigescant. Alterum uero tale fuerit Recip. terebinth meli. ros col. an. Unc.j. thuris, aloes, sarcocoll. farinae hordei cribat sub. an. dr. s. Dissoluta terebinthina cum melle, addantur pulveres, agitentur indefesso,utque quo eXacte commisceantur. Atque haec fere symptomata sunt, quibus aream interdum uexari consitae uisse non infrequenter experti sumus, pro anni tempore, ac aetatis, sed praecipue ob unius temperiei, ac corporis habitus conditionem. Horum singula ex humorum impuritat quae subinde in languida membra des euiat, originem ducunt. Itaque corporis expiationi incubuisse, prima utique cura fuerit,ea tamen lege se uata, ut i ninimum Valentissimis pharmacis aegrum concutiamus. Nam&uidius ratione, si rite constituatur ii quidem minor colluuiei copia affuerit)uniuersum negocium recte peragemus Laedunt quoque pharmaca,&uentriculo corporis nostri oeconomo non exiguam noxam inserunt, ut Medici fatentur quare fugienda sunt, 'arcius, aut nequaquam in usum traducenda, siquidem artis digni tatem saluam esse uelimus, cuius eximium decus non leuiter perstringemus, si re petito pharmacorum tormento ulterius se conflictari debere, cognouerint homines Multi enim sunt, qui praeter hunc solum curandi modum,caetera laudant Omnia. Hisce igitur renuntiandum est dummodo id integrum nobis fuerit,&oppugnandum id mali genus apposita uictus ratione,eaque diligentius obseruata. Hςc enim medicinae pars,&sa auissima est,&tutissima. Sed ad traducis curationem, quae potissima medici cura est atque adeo'ad eiusdem educationem aliquando descendamus. Illius callum moliri, caput est, laedicamentis appositis quamprimum cundem arcessere. Tum enim inducta cicatrice insitioni locus est. Educationis Tatio in eo consistit, ut quod ex ubertate;& alimenti benignitate contingit, propaginem bene nutriamus. Hinc sblidior fit, atque vegetior,&obroboris uigorem. ac decoris speciem insitioni aptior . Velim namque chirurgi existiment,&cum traduce artem nostram periclitari,&operis ornatum in eius dignitate collocatum esse. Scrupulosius igitur educare illum necesse est, nec minimum uel negligentie mel securitari concedere, quod exinde non leuem propago noxam subeat, quam neque in progressu reuocari, neque ullo postmodum ingenio corrigere possumus. Quamobrem mihi saepius chirurgi admonendi fuerint,&obnixius. Bona enim,&quae salutaria sunt, inculcasse frequentius non oberit. Nouerint itaque iam de sua dignitate agi, 'uicquid culaneo traduci ex industria accesserit, id omne in operis decus eximio diligentiae testimonio, mox transfusum iri. Sed rem ipsam ineamus. Vt ergo propagini medeamur, id nobis consilium est, quod in areae curatione suit,nimirum, ut in nouo uulnere pus concitemus,4 cicatricem plagae inducamus. Sunt autem plane eadem praesidia quae supra habuimus, ideoque, tinguento ex pompholyge, alijs ibidem descriptis, uti licuerit. Sic linamenta arida,eaque medicata, si adhibeantur prosuerint,vel filamenta ex eo linamenti genere, praeparata, hoc plane modo. Eligantur lintea tenuia purissima, imbuantur liquore, quem mox describemus,exiccetur in umbra, rursus persundantur, bis uel
nia in uino nigro,eoque austero, quousque tertia salte pars supersit,inacerentur in Dd eo lin-
168쪽
eolinteamina &in umbra exiccentur. Cum uero omnia haec non modico tem poris decursu peragenda sint, quae sciscet ad traducis curationem spectant, non ineptum esse mihi uidetur, ut hoc quicquid estum uersi temporis, quas aetates cu-tanei traducis merito appellare pol sumus, certis quasi notis dii mguamus. Vt enim m animantibus, certas quibusdam interuallis, quibus non obscuro corpora nostra immutari contingit, uiuendi tempus cirum scribimus eodem pacto,& in traduce, quamuis aestimatione impari suas mutationis uices desci ipsisse, proprijs nominibus designasse licitum esto. Sunt autem haec pueritia eius adolescentia, aetas consisteriri, I senectus ipsa, quae lingula si recte quis animaduertat,&intraduce spectantum&spectata prosunt non inediocriter Pucritiam ergo id uniuersum temporis pactum esse dicimus, quod traducis eductionem proxime consequitur,& eo usque quoad uulnus euidentius exiccatur. st enim cum exuberante humore nullum adhuc in fibris carneis siccitatis uestigium apparet. Indicio sunt, mucores plurimi, fibrarum flacciditas,&totius traduciS, quaedam ueluti mollities. Nec id mirum est, cum ab superiori nutritio quasi ab ubere materno, quibus binis antea largius alebatur, iam exempta rapiatur cutis, atque ita non minimum langueat,&praesertim, quod i merim multis sit exposita inicultatibus,&plurimis symptomatum, quam grauium telis impetatur. Illius igitur medici substantiam curiosius tum inspiciant, seduloque ad uigilent, nequa iurtim noxa subrepat, quae rem ad angustia S deuoluat &summum de operis persectione metum atque suspicionem nobis incutiat. Eius generis mala fere ulcera sunt, inflarnmatio,&partis cuiusdam corruptio, quae omnia iisdem praesidijs quorum niluam supra proposuimus curanda sunt, ut ea hoc in loco non repetere ab ratione haud alienum sit. Reliqua tamen est ipsius traducis tabes, quod malum cum uniuersis eius temporibus commune fit, ideoque ubi aliorum, quae communia sunt sympto ma- tum mentio inciderit, neque hoc obliuione conteremus. Iam uero adolescentia traducis subsequitur, quartum plane incipit, cum manifesta siccitatis argumenta sese proferunt. Tunc enim recreata cutis neque suscipit excrementa aliarum pariatium, neque ea ob caloris languorem penes se congerit. Hic qualiscunque fuerit, maius multo robur ostendit Porro linearia confinia in primis occalescunt, mox canera. Cur uero iis contingar, neque callus ipse, seu cicatricem dicas, ab ,1 u, inferna parte, atque a radice se sis promoueat, ni fallii nur, haec causa est Callum
Mediemali . enim non aliud,u Galeno credimus, quam uehementem carnis exiccationem es
96. se scimus, quapropter credendum est, ubi minimum humiditatis uigeat, ibi citius callum generari posse. Inter uero traducis partes,nulla magis certe, ac ipsa radix uliginosior est, quae cuti musculis proxime adhaeret, a quibus omnis siue humoris siue uaporis copia in hanc partem effunditur Arbitramur itaque utcunque ualentior sit haec pars,&calidior, nihilominus tamen eam quam traducis apicem, minus posse callum contrahere. Hic enim plurimum,& a brachi cute,& musculis ipsis distat,& minus exhalantis profluentisque humiditatis recipit, citiusque
exiccatur. Sed utcunque id eueniat, tunc adolescere traducem certum est, cum partes illa exiccari occipiunt,&iam clarissima cicatricis indicia apparent. Porro aetas uirilis illa est, cum radice tenus cicatrix sese promouerit, ac uniuersa eius superficies, interna scilicet incallum abierit. Tum Vero consenuit, cum callo radicitus constituto totus propaginis ambitus isque interior cicatricem iam contraxerit. Iam enim resiccatis ultra modum fibris carneis, alime Ato ob calli duritiem, qui radicis angustias obsidet intercepto, ad insignem frigiditatem haec pars delabitur hinc flaccida, hinc mollis est, hinc exucca & quia gemino calore destituitur hinc arida,& rugosia, unde omnis eius amplitudo decresciti& fatiscente
aetate, Muigore iam iam languescen consumitur. Superest autem , ut mala ea, quae traduci communia esse diximus, tabem nimirum, ac radicis inaequale libramentum, aliquando explicemus. Reiecta uero dignitatis censiura, ab eo incipiemus, quod tempore primum est,&artificis culpa plurimum obrepit. Non enim quam naturae uitio maxime contabescit cutiS, nec protinus a principio, sedit Vsius
nos edocuit, longe post,& cum tradux in callum quasi totus iam abierit. Si igitur
169쪽
inaequalius libretur tradux, quod facile fit utique non contemnendum hoc plane uitium est, cuius natura ex ipsbnonune fere adducitur. Est enim cumad radicem in alteram partem uel sinistrorsum uel dextrorsum, a positus rectitudine tradux Hesectat, quem protinus simulatque hinc inde declinauerit, noua quaedam,&non egigua calamitas excipit. Dum enim in alteram partem contorquetur,&male explicata cutis in sese considit, statim eo loci, ulcuscula quaedam contrahit, demum ex humoribus eo confluentibus ijsque acribus discinduntur. Huius rei evidens testimonium est,si qua uestis sulcum quendam,& plicam contraxerit. Hac enim parte potissimum arroditur. Idem fit m cute traduce,&praesertim, si neglecta uel delata illius cura hoc malum altius sederit,d iam ulcera grandia excitantur, eaque rebellia Hinc strigosior fit propago, planeque aridior, quod ingressus alimento, quasi faucibus praeclusis, interceptu sit. Caveant itaque, emalo huic ansam praebeant medici, aut si iam peccauerint, uideant uelim ut quam primum corrigant. Cum enim ab externis causis hoc malum pendeat& externis adimendum est: quod artificis peperit negligentia , eiusdem etiam egtirpabit industria. Curandum igitur est summo studio ummaque sedulitate, ut in traducis positu,eiusque,dum fascijs obuoluitur, deligatione, libramenti aequalitatem curiose nimis seruemus. Cui praecepto si satisfacimus, nec ulcera remouere, nec maciem abigere tandem oportebit. Si tamen supinae huic imprudentia locum concesserimus,& iam haereat domi nostrae haec mali labes, quae animum,& uires sumpsit cum tempore, nec ita cedit facile,iam insectenda propago, positus eius puluillis, quae propius admoueantur, iisque lineis emolliendus est. His enim uelut obiectis obicibuς, ne eo amplius, quo prius, declinet, tradux non ingrata solertia prospicimus. Atque ut exemplorem declaremus, age flectatur sinistrorsum propago, eo quod ipsi hoc superiori deligatione effecimus. Submouenda itaque haec inflexiosuerit, ad aequalitatem tradux reducendus, linteolo latiusculo, quod manus amplitudinem exaequet, duplicato, ad pollicis quantitatem efformato, mox ad internum angulum cute traduci iniecto, explicata tamen
radice, in rectitudinem constituta,& fascijs probe constricta:&ibi vincula soluta suerint, denuo propagine librata, &Iubiecto puluillo, toenissique iisdem colligata. Fiet enim,Vt paulatim in pristinum situm transducatur,&iam rectitudinem obtineat, quod ubi contigerit, puluillos ad ij cere denuo superfluum fuerit, sed eam diligentius uincis. Vlcera autem si iam coeperint, iisdem prorsus remediis, quae supra diximus,& in areae incommodis adhibuimus, expugnanda sunt. Est tandem, secundo loco non exigua traducis labes, cum strigosior euadit,&occulto languescens per momenta subinde contabescit. Vitium hoc quandoque ex iniqua deligatione oritur, aliisque de causis internis, quemadmodum si prope radicem, qua alimentum effertur, partes supernas callus quidam circum nectat. Quo pac, quandoque fit, ut si arctius cutem deligauerimus, imbecillam alias iugul mus neque solum si radix ipsa, sed ubi,&insitius ultra modum constringendo compressus sit. Nequit enim alimentum attrahere exigua adeo caloris particulam eodem an datum conficere. Hinc rugosior fit,hinc sensim desinit,& emoritur. Si igitur deligationem duriorem paulo esse circa radicem contigerit, nulli dubium est, quin sanguine,&alimento ob itineris angustiam intercluso, uniuersa traducis amplitudo, quod nequaquam nutriatur, iustam ob causam decrescat. Itaque sublata hac, issectum illius adeo noxium,4 infestum, protinus chirurgus amouebit. Nec solum in prima traducis aetate diligentiam adhibeat oportet, sed maxime alias, cum nullum tempus ab his malis vacuum sit sed quod eo etiam iam confirmato, talentiori facilis ad interitum prolapsus sit. Veruntamen Vbi error hic vel traducis vitio, quod intemperie quadam conflictetur, uel caeterarum partium malo obtigerit, iam causis recte aestimatis in earum ablationem omnem operam collocare oportet. Quod ad alterum horum spectat, eluenda est impuritas, rite propinatis pharmacis, de quibus mentio supra a nobis habita fuit: alterum vero, quod non nisi ab frigida fluit intemperie itidem remouendum Promptissimum enim est, particulam adeo tenuem, tam pauco calore persus am frigi-
170쪽
ditate corripi. refrigeratam marcescere. AuXilio praesentaneo fuerit illam sci-ctionibus, iisque leni oribus interdum contrectasse Etenim&maternum alimentum addiscit trahere,& id uberius allicere,cu calor quodammodo eXcitetur, i seratis viis,moleque traducis laXata promptissime stinguis prorumpat. Desinant autem a radice ipsa frictiones in insitham, fiantque blandiores, quousque partes rubescant, in molem attollantur. Haec enim argumenta sunt, iam emolumen to attritionem illam fuisse. Quod limites hos supergreditur, non auget, sed discus. so calore,&sanguine imminuit Profuerit,&inunctionibus calorem languescentem suscitasse quales sunt ex oleo cana Omel. aneth.lilior.alborum,cOstino,tepefactis, liberalius utaneo traduci affusis. Irriganda uero est saltem pars eius e terior, domestica, & interna haudquaquam oblaesa, quod calli atque adeo ipsius cutis procreatio, uda omnia, & praecipue olea respuat. Res autem hoc pacto administrabitur: gossypium chirurgus eiusmodi oleis imbuat,seu lane hapsum,& uni uersum traducem extra inungat, mediis uero digitis, ab radice ad summum usque perfricet, frictionem repetat, particulam deinde abstergat, fasciis tandem obuoluat. His enim praesidii iam desinens calor recreatur, stupens excitatur, languescens confirmatur Fotum praeterea ex generoso Vino,nunquam non utilem esse perspeximus,& praecipue per hyemis rigores,corporibus phlegmaticis.Idem& calorem exsuscitat, insignei obur propagini consiliat. Si tandem callidiaritatiem no corrigere oporteat,id ceratis, quoniam aliorum usus non conceditur,&prςcipuo cerato diachylon, liapyritide, dia palma cum mucilag.rad.altheae,& rad. cucum agr.nec non diadyci amno praestabimus,& sanitati traducem,& integrit, ii restituemuS.
De inserendi tempore,cuiussa cilicetistatis cui ad
infitionem e ciendam seligendussit.
Ei quicunque ad has usque metas foeliciter progressi sunt ut in
delineando traduce eoque educenso, quae non minima artis
pars est, diligentiam suam,& ingenii solertiam,non aspernando testimonio comprobauerint, iam alterum sibi scopum praefixum esse cognoscant qui &ipse non exiguum ingenii robur, non uulgarem mentis constantiam, non tenuem in agendo eram poscit amuis enim describendi, depromendi, ac postremo educandi eutanei traducis cura non exiguas dissiculiates obtineat: maior aetamen in iis, quae relinquuntur, uel calculis omnibus conquisit , momenta polita esse, nemo certe in hi-ciabitur, qui reperacta acrius rem introspiciati nimirum cum naribus curtis a posite traducem culaneum inserere oporteat. Hoc enim aliud est, quod prostagine iam educata non minori mentia acumine, quam maenuum prompis tudine, peragendum superest. Veruntamen quodnam adeo praeruptum est, tam asperum, ita
impeditum, quod non pertinaci studio subiri,assidua diligentia expediri, in deses sio conatu supereari quead Qui enim id peris hactenus peregerunt, ut tot angustiis rerum, deuictis, tot nodis in e Splic talibus uere euolutis; loelices euaserint,si
quod communi prouerbio iactitatur. Dimidiumsam qui bene eo it habet Hoc uno praeclaro initio, optime certe, huius artis nostrae sundamenta iecisse,&iam multa, praeclara non iudecore superstruXisse uideri possunt. Ideoque animos erigant , industriam LXcident, alacriter, praesentes ad hanc insitionis operam accedant . Sed cum haec inserpndi ratio, quantum ad anni partes spectat, quod' superiori libro docuimus, nullis limitibus circumscribatur, cum eam non minus aestuante, quam rigente coelo administrare liceat, nec ill ut in arboribus, sic incorporibus nostris, alternantis caloris,