장음표시 사용
51쪽
sus qui faciem decolorem habent,4 ubi comederint paulo post eructant cruda, o ij a doci cor in nares serpit, his corpora pura non sunt,&plus est qui de carne colliquatur prae I
labor quam quod depurgatur praecircuitu. Item: faciei totus color alteratus m a b Ilipa pho lum. Item: faciei fi bonus color ditoruitas ni alum. Item: circa 'faciem color bonus,&4m csudores non febrie nimbus, stercora uetusta subesse significat, aut uictus rationem hac di . tordinatam. Facies flores habens, cum aluo liquidiori,suppurationeSpulmonum in es i. phaedi2 dicat. Itaque V aliquando nosmet adpensum reuocemus, atque sententiam no si stram aperiamus, censemus faciem in aegris ideo curiosissima inquisitione dignam, iam ,. ζquod nus sit,&peringens principum,&cteterariim partium cum ea consensus, i. ζ' μ' quod oculorum obtutu exposita, quamplurima indicis, de robore,&languore praecipuorum membrorum in sese contineat. Quae, cum plura numero, tum cognitudaciliora sunt, quod non paucas particulas,easque dissentaneas in ambitu suo facies recipit, quibus singillatim nota quaedam di character impressus est, quem leuiter equidem affecta facie,quamprimum immutari,&in contrarium statum traduci contingit. His Cardanus cutem raram atq; glabram sanguinis multitudinem, mos eius tenuitatem addidimus. Quibus notis non modo singula faciei partes, sed etiam ipsa tota definitur,&constituitur,quae conditionibus i sirius alia ab aliis tradi possunt,annumerari debent. Hic autem faciei status, cum suus unicuique similis sit;&congeneus, mare Hippocrates non luna eam in fanis, verum etiam in aegris aduertendum esse admonet, Ut quod Unicuique consuetum lamiliare sit, quod insuetum, atque inimicum primum omnium pernoscamus. Iam licet facies a sanis diuersa sit,si tamen secum conueniat,& pristinum statum obtineat, intra sanitatis limites hominem illum
consistere significabit Curius quisque enim ab eo, quod sibi proprium est lamicum minus laeditur si vero a te ipsa discrepet,vel leuiter,uel nimium,tum aut grauem morbum subesse,aut leuem,liquido ostendet. Haec igitur sunt, quae secundum philosophos,& medicos, quantum in genere fieri potuit, in expendenda dignitate faciei d clarasse nobis visum fuit
BsoLvTA sunt ea omnia, quae aliunde accersita, ad declarationem cutatarum partium videbatur aliquid facere. Nunc agite propius accedamus,&primo quicquid de narium praestantia,&utilitate consideratione dignum fuerit in medium adducamus. Illa vero nobis praemisisse uisum fuit,quod ex js rationibus, quasi perpetuis fontibus,& argumenta nobis essent derivanda,4 quia longe dilucidior tractatio haec atque persectior sutura sit. Nares igitur,vt earum dignitatem consideremus, quantum put chritudini splendoris asserant, id satis explicari non potest. Quamuis enim cuique faciei partium suus honor, sua gratia adsit, quae suauirythmo disposita, inaugustissimam forme speciem conspirent, peculiaris tamen nasi ratio est, Vt cocinnus si fuerit, summopere ficiem comendet; distortuS Vero, aut prauus,aut simus, aut Vulnere notatus,totam formae honestatem euertet. Hinc oblongus nasus inter deformitatis conuitia resertur Vt Horatius:
Dengis, nasuta, breui latere o pede est. Et rursus:
Aeolium ' circa ludum ber imus, or ungues emora in Exprimet, se molles imitabitur aere capillos, PQcta faelix operas summa quia ponere solum. Nescies hunc ego me,siquidcomponere urem, Non magis esse velim quamprauo visere naso, Spectandumnagris oculu,nigroque capillo.
Sic Terentius ex naso sormae decorem metitur, dum ait illam nes rufam Virgi tu igT nem, siam, sparso ore adunco naso.Testantur id exempla, in primis optime O ul.
52쪽
gnotiit, quantum pulchritudini, ex naribus accederet, decederetque purpuratus ille, a B p εἶ'M qui 'abrepta ab Roberto filio Petri Anti sidoriensis, nares sponsa praecidit, ut quabh p 'P ς- cause allectus suerat Robertus ad sponsae raptum, eadem spoliatus graueSaculeos din Ahistributa tori persentisceret. Sic sancta Ebba regii sanguinis Anglah Colim bauiensis mona Chronica. sterii praeles put funestam irruentium anorum libidinem a corpore suo auerteret, una cum coeteris religiosae illius uitae comitibus nares sibi obtruncavit, quo uulnere, non tam indecoro quam honesto castitatem Deo promissam, castas emina redemit. Etenim narium apice abscisso, panduntur sinus&partium internarum recessus Uasti patent hiatus, cauernae, instar antri Tryphon ij, obscurae ;horrendum certe&abomin and tun aspicientibus specu aculum. In est praeterea naso nescio quid augustum,®ium; an quia forma corporis, animae decoris index sit: an quia peculiarisque - Iou. inen dam imperandi de Ateritas, prudentia in eo eniteat. Sic in rege suo Perse nasum rLεά- aquilinum ad mirantur; sic inueteri lege, qui uel paruo, quel grandi, uel torto naso erant, sacerdotio, Tacrificiis arcebantur Tantum tribuitur honoris ipsis naribus, ut Ioseph. 1 . iis, qui careant, ad gubernacula penitus non admittantur. Id Hircano Iudeorum re- antiq v xv gi obtigit, qui mulctatus a fratre naribus, lauribus imperio cedere coactus suit. Sic Martina Constantilii Heraclij in pshatoris nouerca , dum Heraclarone filio regnum astrueret, interfecto uenenis priuigno una cum filio a senatu expellitun alteri qui dem. ut ineptus esset ad gubernacula, resecto naso alteri uero lingua amputata, quo J P si asin filium coedis pcnas luere r. Sic Imperatores duo Iustinianus,ὸ Leontius eas
dem ob causas hoc supplicium subierunt. Ille enim, praui uir ingenii,&ab Orihodoxa fide alieni, factus in uilior suis, tam ob crudelitatem, quam quod Synodum seX tam reuocare , orgium Papam repugnantem, e sede Pontificia demoliri ausus esset, conspirantibus Leontio patricio,&Gallinico Patriarcha, 'naribus spoliatur, atque in exilium pellitur. Leontius autem,cum imperij habenas arripuisset per Abiimarum, quem praefectura exercitus ornarat, solio deiectus, in uincula detrusius suae erga domi num pestidiae pari supplicio penas dedit. aliis ergo tantae est existimationis, ut ex eius decore ornatuque, summa sacerdotia, amplissima imperia,®na latissima pendere uideantur. His accedit quod peculiarem praebeat cognitionis notam, multa rque discretionis characterem sibi impressuim habeat. Quare apud in seros Adia castrittat, cum deformem, mutilam Deiphobi faciem ex improuiso intuetur. Sic enuci ait
Aes. g. Atque'hic Priamidem laniatum corpore toro Deiphobum uidit acerum crudeliter ora, Ora manu ue ambas, opulataque tempora raptis Auribus es truncas inhoneso uulnere nares.
Atque tunc subiungit. ix adeo agnouispavitantem,ctae tegentem Supplicia is notis compellat vocibus ultro. Idem refert Cassandra apud Senecam.
Tesequor nimium ciro Congresse Αιhisit Troile n ersos geris
Deiphobe uultus,coniugis munus nouae.
Dubia certe redditur facies,&omnino incerta atque a priori statu dissi ianitis, si quaruis, aut iniuria nasum e medio abstulerit. Quarevi supra omnes noxa hoc unum maxime tetrum est&abominandum, si aliqua partium harum accesserit defaedatio Atque uix maiori ignominia anacere aliquem homines existimant, quam si particulam hanc decoris,& honestatis imaginem conspurcent. Quare Plautus inquit Nam
Plaut in que taedepol si adites propius, os denasabit tibi mordicus, Et in sacris it teris au -- U. Dum,&narium, amputationem interminatur Deus Hierosolymar,&Samariae, sub typo Ohollae,&Oholiuae, quod neglecto pio cultu,&repudiata auita religione, ad gentilium Deorum spurcitiem deflexerint. Vult autem mysterijs hisce Deus innuere quod interfecto rege, datis internecioni sacerdotibus, urbes illas, misere sit euersurus, summo dedecore affecturus, gentium omnium ludibrio eXpositurus Naribus igitur abscinsis nil quicquam est indecentius, nil inhonestius. Narium etiam praestantiam commendat, quod Pythagorei nonnulli, in patris huius efformatione, monari
53쪽
dem, atque dyadem, a natura expressam contendant, cum binas narium cauitates, unius dorsi uinculo colligatas uideatat, atque hinc ad encomta horum numerorum materiam arripiant. Sed haec una brae potius, symulacra rerum sunt. Non minor est
aestimatio, quae ex principiis phyliognomicis, atque ex mystica Aegyptiorum disciplina piis naribus accedat. si 'nasi Hieroglyphico sagaces homines notabant ut a Pierii hi Festus sagaces, nasutos appellat inaratione,&obesar naris,&emuni, quosdam 'S' ' dicimus dum altero stupiditatem , ingeni perspicaciam altero significamus, Sic nasus aduncus holium es irrisores &qui alios prae se contemnunt indicat. Vt Horatius
Nec quodauus troamatermus uti,atquepaternus fat.ε.
timcloi magnis legionibus imperisant,
Vt pleriquesolent,nassuspendis adunco
Et desumpto simili ab rhinocerote animali nasuto. Espuer ait nasum rhinocerotishabens. ' ''yx ''
Physiognomonica uero haec fiunt Nasi summum gracile si fuerit, facilem iracundiam; si crassum,&depressum consceleratoS mores; si plenum, solidum,&obtusum, quatisLeonibus,d molossis, sortem, iactabundum indicat.Sic nasus oblongus,gracilis, rostratus eius generis mores dabit.Nasias adclinans, uitae morumque honestatis signum est. Nasus rectus linguae intemperantiam, acutus iracundiam,obtusus molliciem, aduncus qui,& aquilinus, regalem animum,& magnificentiam,simus immodestiam & mortationem qualis suit in Socrate, minor fraudem,rapacitatem, adapertus, animi uina, corporis robur, angustior, rotundior, obstructusque, stoliditatem, socordiam, uesaniam, o liquus, intortus mentis,4 animorum obliquitatem po tendit.
Ix1Mus iam quaesit narium praestantia, depromptis argumentis tam ex sacris, quam ex profanis rhetorum poetarum,&aliarum disciplinarum fontibus, sed agite uideamus &ea quae ex philosophiae& medicinae campis deprompta, atque potius nostri muneris sunt,nostrum denaribus negocium explanare possunt. Nares igitur unus Omnium Averrhoes Olfactus, organa este uoluit,& decreuit,dignitatem certe d Auer eouamplissimam quam sententiam inter iuniores clarissimus Valesius sepitam resu-iςORRH. cap. scitauit. Haec tamen cum omnium consensu sit explosa opinio, Spenitus repudiata, e valει. in re futili consutanda citra fastidium . non immorabimur, sed quid priscorum hac in contro.1 . parte stabiliet auctoritas, quid ratio persuadebit, de membri huius naturae, iraestantia indicabimus. Plures itaque narium sunt utilitates applausu medicorum confirmatae. Ea enim est naturae solertia atque amplitudo, ut in instrumentis condendis G- ' 4ς vs confusam muliuudinem fugiat, cum plures actiones ab uno membro rite administra ri queant. Quare prae caeteris longe nobilior narium usus est, ut in aeris attractione, efflationeque spiritum hinc inde tam ad cerebrum, quam ad pulmones deferunt. Nam respirationi subseruientium nasus ex ordine primus est. Et ridiculum plane est, Gai. o. de quod', Archi laus, uel Alcmeoia,tesic Aristotele,caprarum Eenus non per nares,sed L μp-r kΦ
per auro respirare dixerit. st autem rClpiratio haec, quod ad palatum nares pertusae γε us: 1int, sapienti natura decreto, ne recta, ad arteriam asperam impurus aerdeferatur, sed i r. i. hist. transiens per ambages sinuosas,&angustos tubulos, defecatus in pulmones illaba nai, is
tur. HJud enim dini culter ex circunfluo nobis aere,uel intemperato, uel impuro, uel aliena qualitate insccto, cor, atque pulmonem laedi contingit. Sic illapsa per incuriam, et fortuito rerum exiguarum corpuscula, qualia sunt cineris, atque pulueris, spiritui transitum praepedirent,d intercluderent, quae in ipso meatuum flexu, in partium humor2,4 excrementorum uligine subsistunt, uel praetergressis his obstaculis ad ar-
54쪽
G/' d gareonem adhaerent. Quod ijs, Qui in multo puluere luctantur, atque magnum iterr- aestares qua lidae mensi fuerint usu uenire solet. Hi enim emungunt paulo post, aIque
per screatum puluerem reddunt. At nisi narium pori recta prius caput peterent, inde ad palatum reflexi oblique reuerterentur, atque nisi columellam ad faucium ingressum pro tutela positam haberent, nil obstat et, quin haec ormnia in respirando incommoda contingerent. Hoc unusquisque, si ore respirauerit, facillime experietur. Quamobrem luctantes in arena athleta sese succubuisse saepius retulerunt ut Gale- ωl ibi nus ait, quod Myractis per ualidam inspirationem, ex circumuolitante puluere im- nutissimis atomis destit jucatione periclitati fuerint. Tunc enim animalia per OStantum spirant si quidem recie se habuerint,aut cum uel phlegmone, uel scyrrho, uel polypo nares obturata sunt, aut si febris asthma pleuritis, cetera uitalium partium ui ita oborta fuerint. Magnus etiam Aristoteles respirationis gratia, a solerti natura, nae Aerst. 1. de CS constructa S esse hoc modo habet nasus pars faciei, quae meatum praebet spiritui. iiiii animal Aerem enim ea parte reddimus, accipimus. Sternutamentum quoque eadem par
te agitur, quod is altis uniuersi eruptio est Signum augurale,& unum ex spirituum generibus sanctiini: sacrum. Et rursus:tum etiam spiritum trahi in pectus, cinde reddi necesse est, quod fieri non potest, nisi naribus spiremus, cum reciprocacio spirituS de petiore per gurgulionem, non de capitis parte aliqua actherur. Neque contrarium
d Arist. a. de opinatur AristoteleS, 'dum oris naturam ad certa ii ardamos licia, in animalibus, Par quae spirant,& ab extra i efrigerantur, respirationis gratia adiunctam esse scribit. Hoc enim oriS praecipuum odicium non est, utae spirationi seruiat, sed quasi accescitat mquid a prudenti natura concessum, quod solummodo praestatur, cum ordo natura interruptus fuerit, ob exercitationem calare in uisceribus eseruefacto, lubitaneae, consertae inspirationis pro refrigerando corde, necestitas ingruat. Itaque enarratiSpuris partibus, hoc postremum tamquam auctarium, quo e Xtremi rebuS,natura abutitur, ipsi ori datur negocium.Sed euidentissima testimonia sunt, quod ad aperto ore, quae fit, respiratio, praeternatura institutum fiat, qua scilla et naribus detruncatis, atque peros inspirantibus symptomata superueniunt. Siccitas enim oris, sapor pravus, foetorque ingratus, nec non aer iust frigidior 4 pulmoni cerebroque inse-stior, haudquaquam ore respirandum esse docent.Itaque respirandi munus ipsis naribus, dummodo naturae ordo postulet,&non alijs, prirno ascribendum est, referendumque id ad earum dignitatem, praestantiam non infidiam quam multo ampliorem reddit, quod eorum opera Odores etiam percipiamus. Etenim dum aerem attra- himus, pernarium canales, in caput odores euolant. Nares crgoodo S, ad princi-sth.646f., ' uia sua deferunt, non tamen percipiunt, si Galeno credimus dum eorum opinionem CX pugnat, qui interiori narium tunicae hanc olfaciendi prouinciam delegabant. Nam siue partium constitutionem siue ea, qualis odorando solent contingere, respiciamus, abducimur omnino, ne principes odoratus, sed ministros in odorum delatione, nares ipsas statuamus . Quandoquidem ossa narium odorandi munere fungi nequeunt, cum sensu communiori ignobiliori, nempe tactu careant, tantoque minuS singularem eum atque praestantiorem obtineant. Neque referendum est idonicij ad
tunicam narium, cum illius essentia, ad odorum naturam non accedat,d tantum nerui habeat, ut non modo qualitates tactiles, non bene percipiat me dicam alia S, quarum ratio excellentior est, remotior. Etenim natura obseruauit, ut sensu Sol ganum, ei
quod sensum mouere debet, sit substantia quam simillimum. Sic oculus splendidus&lucidus est, quia lucida splendidaque agnoscit:&lingua humida atque spongi Osa,quoniam sapores, quorum ratio est in humido bene digesto percipit. At narium tunica sicca est dura, minimeque consentiens odoribus, qui halitus quidam sunt aerei,&aereum, halituosum organum exposcunt. Neruum uero tunica sortita est per Xi- guum,&talem, qui iniurias, si quae offendunt, saltem percipiet, non amplum, neque eius conditionis, cui sensum adeo nobilem&peculiarem dicari conueniebat. EIC-nim natura&uisum,&auditum,&gustum, neruis amplissimis&ab aliorum natura diuersis insignivit, quorum illi quidem olfactum praecedunt, hic uero dignitate suble-quitur Quapropter merito erroris clamnari possct, qua sua oblita prudentiae, digniores partes non pro dignitate construxerit, uilioris rei quam praestantioris maiorem rationem habuerit. Quare partium constructio haudquaquam nos cogit ut naribu S
55쪽
odorandi offficium ascribamus. Si praetercarem a propriis actiona effectibus inda
gemus, nullum odoris sensu in nisi spiritu naribus attracto, cieri uidebimus, quam quam ipsa nares quandoque uapore etiam uehemensius redolente, repletae sint. Si quis enim in cubiculo admodum angusto, bitumen,casiamue, aut myrrham, mu- sue aut styracem in susti tum colliquauerit, ut undique circunfusium aerem odore uehementi repleuerit, mox eundem sic naribus exceperit, ut attrahere per longa interualla conetur, hic rei ueritatem intellexerit, siquidem tantummodo dum spiritum adducet, odorem sentiet interiecto tempore cum spiritum continebit, odorem nullum percipiet, licet copiose satis olentem uaporem nares hauserint. Hoc idenaeueniet, si aliquid uehementis odoramenti in ipsas instilles quoniam itaqu0que solo attracti spiritus rem pore odorem senties. Quod igitur nares odorem taltem deserant, non ipse percipia iri ex his manifestum est. Cui sententiae nec ipse Aristoteles refragatur, dum olfaciendi sensum, in his, quae nares obtinent, per a Arist. l. t. spirationem ei lici,& odores per nares sumministram contendit. Annumeratur pM -nim autem, iam primum a nobis relatis,&alia narium utilitas illustris sane&praecla b hist i .dera, quod earum subsidio uox hominis clarior, atque sermo explanatior fit. Nari par anim. o. bus enim aut humoris copia obturatis, aut tumorum crepidine angustatis, aut fatali iniuria compressis, aperte minus,&perspicue ed colliso quasi ad concauum locum aere obscure quosdam loqui comperimus Hoc Persius innuit:
Hie aliqmsFui circumhumeros, in mhina lenies. J Rancidulum quiddam balba denare loquutus.
Sed ut rationem huiusce rei intelligamus, sciendum est uocem fieri ex assisione ad laryngem fuliginosae expirationis, per asperam arteriam, musculis laryngis,
ubi ieceisitas postulat, uel dilatatis, uel contractis. His auxilio gargareon oris c tum accedunt, quorum ille uocis plectrum est, hoc Vero aere ut recta peros esseratur refringit. Harum uero partium omnium, debita temperies, tecta conformatio, iustaque compositio,necessario requiritur,si quidem integravi persecta, uocis actio obiri debet. Sic trachea arteria, li uel dura nimis, uel sicca suerit,uox aspera tit,& clang'sa; si mollis: humidadeuis atque exigua. Vt uel o loquutio fiat,
iam uocem in gutture efformatam tanquam materiam, lingua excipit, exceptam
colligit, collectam addentes impellit, impulsam in syllabas&dictiones estingit,ex
quibus constat oratio. Non tamen mediocre momentum afferunt ipsa labia, uel compressa,vel dilatata. uel collisa.Nares ausem, de quibus iam nobis sermo est,non nuntinuin subsidii conferunt, ut actiones illae, quarum paulo supra mentionem secimus, recte administrentur. Prima enim sunt inspirationis,&expirationis postr ma organa, fine quibus vox nequit consistere, quam in gutture confictam, uelut e carceribus in internum aerem emittunt, illudque, Ut patet, praestare post unt,ut uocem si minus auferant totam, imperseetam tamen&inexplanatam maxime reddant, patet hoc in ijs, quibus meatus hi obturati, uel ex catarrho inaequaliores facit,uel nares ipsae penitusablatae fuerint. Quare ut clara uox atque expedita fiat,moderata quantitate figura, temperie, mollitie, duricie, aspernate, laeuore, & alijs , quibus partium sanitas terminatur, nares praeditae sint oportet. Quod& sentiendum est de loquutionis organis, sit sermonem planum ierspicuum, non impeditum&imperfectum edere uelitnus. Dc tamen addendum est, quod sine uocis instrumentis, actio haec salvavi constans esse nequeat. Nam orationi uox locuso sedes est, atque enuoce, uelut ex auro statua,loquela conficitui Itaque si quis error in ca efformanda contigerit,ob organorum prςcipue, noxam,eundem sermoni etiam non impertiri certe impossibile est. Secus aute fit, si loquela,vel deprauata,vel ablata fuerit, quoniam ablatis postremis, prima non aufferri possibile est,at deperditiSprimis posteriora perire necesse est.Cum igitur nares ipsi uoci famulentur,ut iam Didimus, illarumque insederantia, si alia non impediant, uocis concinnitatem adiuuet, intemperantia Uero destruat; quare loquutionem claram fieri,&concinnam, si sese recte habrerint, obscurius vero&incsicinnius,sinarium aequalitas uel imp dita uel sublata fuerit ex iam dictis perspicuum est. Sed cur tandem est, quod naribus non ualentibus,uO &sermo. corrumpantur PQuoniam in omni actione debita
56쪽
ta mensura & debitus agendi modus requiritur, Dum enim uel sermonem, uel uocem edimus, efferri alteram aeris partem per nareS, alteram Vero per oris cauitatem impelli contingit, quorum illi, si non pateat transitu S, uel adeo exiguus, ut tantum spiritus, quantum ratio naturae dictitat, non possit egredi, quare ad obicem allisus & obstaculi ut retroaetus,in oris antrum aer ille illabitur,& una cum uoce confunditur,quam confractam&in sese conuersiam, ex hisce impedimentis atque tam quam ad loca concaua impulsam reddi necesse est. Impedit enim haec reciprocatio, quominus recta,&aequali motu ipsa uox oris partes praeterlabi possit. Idem videmus usu uenire in tibiis, in quibus,Ore in serno, uel obturato uel coarctato,omnem concentus suauitatem,& elegantiam perire experiemur. Quare ad uocis uenustatem dermonis perspicuitatem conducere nares nemo certe inficiabitur, quam utilitatem ex symmetra meatuum constructione accedere illis credendum est, quo id Cicero cognouit, dum modum, lationem, qua in nobis sermo fit, sustus explicauit. Etenim, ut ipsius uerbis utar, incredibile est, quanta opera natura ma-
a testi de chinata sit. Primum' enim usque ad os internum a pulmonibus arteria pertinet,
μψμ' μ' mr quam uo primum a mente ducitur&sunditur. Deinde in ore lingua sita est,&finita dentibus, quae uocem immoderate profusam fingit, aerminat Hec sonos uocis distinctos,& pressos essicit,cumd ad deteso ad alias oris partes pellit.Itaque
linguam plectri, chordarum dentes, nares cornibus iis, qui ad neruos resonant in cantibus persimiles dici solent. Nares igitur edendae uoci,d sermoni eYprimendo non leue emolumentum praestant cui inter caetera accessoria comino da quoddam accedit, ni fallor, praecipuum, cum e saeuistima morborum labe atque ex Orci faucibus illius ope nonnunquam eripiamur. Si enim uel oblanguorem uirtutis concoquentis, uel ob irrumpentium aliunde uaporum colluuiem, pituita adeo succrescat, ut commode per palati secessus eijci, atque absumi nequeat, ideo natura hoc ex abundanti machinata est, ut inexpurgando cerebro choanae coeterisque expurgationi destinatis membris, opem amicam nares afferant. Quod profecto si non constitutum esset, dum aut ad neruos humor decumberet, aut in cerebri penetralia
regurgitaret, nos certe paralysis, epilepsia, carus,a poplexia,lethargus,& alia symptomata perniciosissima conficerent. Qua in re natura benigna singulari inani mantibus procreandis prouidentia uia fuit.Haec enim' naturae ex maximis, 'ra - Gal. s. de cipuis curis ea est, ut nutrimenti residua ex omnibus corporis partibus purget:idquens Ι-ζ P δ potiiqimum in quomodo cerebrum, principes fuerint. Nam succi, qui partibus affluit, pars quaedam utilis adeo est, henigna,iat corpori, quod nutriri debet,assim letur, qui reuera alimentum est; quaedam vero ad membrum quidem peruenit, sed illo quod benignius est,apposito, quam primum segregatur, quam ut deponat, meatus natura opportunos requirit. Hi autem si non obtigerint, humor ille coaceruatus, instar oneris primum quidem grauat, mox uias occupat, tandemque prohibet quo minus succi affluant,& membrum,ut phius factum nutriant. His tamen ut pote leuioribus maiora multo incommoda accedunt,dirissima morborum instrumenta, in quae incidere tandem corpora impura necesse est. Vt enim animalia famelica lutum, glaream, aliudue huiusce generis arripiunt,siquidem melioris non suppetat copia sic partes accommodato alimento destitutar,ob ingenitos appetentiae stimilos, uel ex ipsis prauis succis aliquid attrahere coguntur Corrumpuntur praeterea, computrescunt excrementa illa in cerebo collecta, atque hoc pacto acriora,&calidiora, herpeta Minissam mationeS,erysipelata, febres, carbunculos, innumeramque morborum turbam exuscitant. Ne quid igitur eiusmodi accideret,& maxime inprimis partibus, insigni cura,& exquisita diligentia natura prouida usa fuit, atque in id sedulo incubuit, ut superflua excernerentur Quae cum genere sint duplicia, a tua quidem uaporosa, ac sumosa, alia uelut aquosa,& limosa, atque illa quidem suo in
petulit sublime ferantur, haec Vero deorsum suopte nutu, ac pondere delabantur, quare duplices etiam excretioni meatus secuit, eos, qui leuia uacuaturi Crant e vi crementa, in altum duκit, qui uero grauiavi deorsum repentia, decliues. ωam plos admodum secit. Hi enim multorum cerib&crassorum humorunt rivi elica nates suturi erant, cum e contra foramina quaedam eaque angusta ex ratione tam eo
eius quod excerni debet, efformata,id quod tenue est educant. Coeterum meatus
57쪽
illi cerebri procliuiores, cum per palatum in os, tum per narium corpus et Teruntur, infignibus atque conspicuis orificijs, crassa, ac sensibilia excrementa ei testant. Quare inter alia hoc nares praestant, ut non secus, atque iple palatus redundantem pituitam evomant, educ ni Quod etiam alibi Galenus testatur, dum uentriculorum cerebri anteriorum, Sina Fuitudinem, positum,&figuram diligentissi
mus auctor perpendit. Hi enim primo animalem spiritum conpciunt,&inspiratio ''nem expirationemque e cerebro moliuntur. Insernis autem partibus,quae ad n res spectant,olfaciunt,4 simul ductus quosdam, tubosad superfluoxum effluxum accommodatos pificiunt,
In quo pro Galeno pugnatur, de expurgatione rebripe aressialatum er reliqua narium dignitates recensentur .
Ei ab re non erit alienum, si per quos meatus, atque uias excreismen a pituitosa cerebri eluantur breuiter ostendamus , cum quod nostro de naribus curtis negocio, id bre utile censeamus, tum itiam quoniam inter Galenum Vesalium depositu horum ductuum, non leuis controuersia intercedat. Ego tamen tenuitatis meae, cliterarum angustiae mihi conscius, arbitri partes subire nolim inter uiros hosce , omnium fama clarissimos,& praestantissimos, sed unus quisque sibi persuadeat, me ueritatis indagandae gratia, non contradicendi furo- Te, ut a multis hac tempestate factitatur, compulsum hanc operam suscipere. Nam praeter haec singulis liberum de his, iudicrum esto. Sed iam rem aggrediamur,&primo Galeia isen eatiam proponamus Cerebrum igitur' ut Galenus habet, rC bies, ' de Purgatura pituitosso excremento canalibus quibusdam ad opus eiusmodi a natura mu Par ι- 3- destinatis,quorum alii in palatum desinunt, ad ij uero in nares secedunt. Dum en ime cerebri uentriculis pituita propellitur, ea recto ductu per tubulos duos in insundibulum demandatur, quam rursus glandula quaedam quae internae aut ratio ilis sphenoidis, quam sellam uocam, insidet, stillantem excipit, sensim per eam d lapsam transcolatam ad meatus in osse iam dicto insculptos transianitrix, per quos pituita transfusa in palatum tandem decumbit Oim vero id genus colluuiei, adeo exundauerit, Ut pauci foramina huic excretionis muneri nequaquam susticiant, quare natura singulari ingenio molita est, ut ecphyses quaedam, di processus cerebri, quOSmam miliares carunculas appellant, subsidium afferant, di peccantem materiam, cerebro simul educant. Hae in os capitis octauum desinunt, quod rarum est et laxum, atque ob foraminum copiam spongialiaut rectius cribro per ζι; - ' dosimile, per quod ex illa pituita sensim stillando pellitur, et tandem propulso adia Gai . d. nares emungitur. Atque haec est sententia Galent' quam unicuique eclocis supra iis par.8. notatis colligere, et nobiscum conferre potest . Veruntamen repudiata aliqua ec O-i ' de parte doctrina hac diuersum senti Vesalius, quod quam recte, quam iuste id fiat '.', post hec videbimus Primum autem opinionem eius, doagma in medium arserae par. eap. ioin mus,quod verbo tenus ab auctore excerptum huc ascribemus,ut unusquisque per se Z se mentem illius introspicere et perscrutari posIit Vesalius igitur postqu/m dem ρ,.sii . .. fundibulo, et glandula, quae cerebro expurgando praeposita sunt, sermonem ha hum.cor.iab buisset, hunc in modum dec teris ductibus; quibus eadem cura legata est scriptum *p O reliquit Glandula autem quadam substantiae familiaritate defluxus impetum sustinens, et quantum coniicere possum, os sors an ab iniuria uindicans, pituitam hanc admittit, sensimque citra stillicidium a lateribus suis eam undiquaque defluere sinit, per omnia foramina, hic in caluariae basi, tum ueniς, tum arterijs,tum uenis ipsis exculpta. Non enim hic cum Caleno in nono de usu partium libro in quo de cerebri excrementorum purgatione potissimum et serio agit, fateri queo, capiti.
58쪽
basin cauernosam, 'umicis in modum extructam, nullaque continuis quamma Obductam esse, hacque ratione a fronti S, uerriciS, occipitis,&tempori'm compositione multum differre, ut per illam ueluti per spongiam pituita longiori mora, Mnescio quo a fidem raro, at peculiari naturae artificio, transcolarentur, neque perpatetia, alioquin hic necessaria foramina, non amplius conseruanda, reci a difflueret,
ut in primo libro, cum ossis cunei referentis fabricam persequerer, diffuse propter quosdam scripsi, qui me cauernosam illam, multis foraminibus spongiae inmodum obsitam ossis struem etiam nolle contueri fingunt, propter alios quosdam,
uui uoce cribri, aut coli in cunei uocem unico in loco transposita, aut immutata, Calenum non secus, atque ego sentio, de pituitae per ossa ductu, totaque adeo Ossium compositione iudicasse colligunt Decumbit itaque pituita, di in palatum per ea, quae palatum spectant forantina, non minima prosei toportione, perforamen secundi paris neruorum ad oculorum sedis radicem, hincque per amplum soramen, cum aliis quam plurimis foraminibus, caeteri Signotum anatomicis innarium amplitudinem fertur. Verum non ambigo ali em ii admiraturum quamobrem nullos hactenus meatus pituitam adolfactris organorum sinus deducentes cum Galeno in octauo potissimum,&nono delatu partium enarrauerim , quod sane non ob aliud accidit, quam quod nullam prorsus pituitam,per hos sinus,
Octauum Ue os capitis expurgari autumem mirorque Galenum, per tenues illos, ac neruis non absimiles cerebri processus, quos olfactus organo tribuim , ab anterioribus cerebri uentriculis pituitam qualitercumque tandem Xcide terra ad nares deduci scripsisse, cum nullus in ipsis omnino meatus sit, neque etiam in hominibus ea constent crassitie, ut uel meatum, quo pituita deduceretur,continere possint. Adde nullum prorsus pituita ductum ad olfactus organorum sinus imaginari posse, nisi fortasis anteriorem corporis callosi regionem, quae pituitam sibi in fluentem in illam sinuum olfactus organorum amplitudinem dormitere queat, uti forta sis accidit, si quando cerebrum nimia omnino pituita uexatur, undeo prorsuS non naturalis per nares pituitae fluxus tunc perficitur,4 pruritus, calor, dolor, odorandi virtutis noxa eiusque generis symptomata suboriuntur quam plurima quemadmodum in dies in destillationibus, quae ad narium summa pertinent, ac grauedines nuncupamus, accidere experimur, adeo sane visi ad amussim singula perpenderimus, necessario per olfactus organorum sinus, foraminula Ue, aut crubri aut spongiae modo forata,cum lege nature homo dispensatur, nil pituita defluere fatendum erit:& siquid sorte casu defluat, longe magis prarier naturam furcum ipsum esse donabimus, quam cum foramina, quae ad glandis cerebri pituitam exclapientis sculpuntur latera, totam pituitam non plane deducunt, haecque deorsum uersus foramen dorsali medullae transmittendae paratum decumbit, accum dorsali perlabens in dorsum,& dein secundum neruorum ductum,modo in brachia, modo
in crura, modo in lumborum musculos, modo alio quovis permanat, Ut nunc taceam, quam grauiter natura ueniat incusanda, quae tam patentes, amplosque e
purgandae pituitae in cerebro,& eiusdem membranis, dum scilicet adhuc tenuis aqueaque est, ductus secisset, adeo aut retortos angustosque, infleXos, in Octauo capitis osse, aut etiam in cunei formi osse perduxisset. Sed quoniam Vesalius in primo libro ac de re propter quosdam se diffuse scripsisse refert, ideo qued eius uer ba inde translata, haudquaquam supprimenda esse duximus. Sunt autem haec defri totius caluariae foraminibus, sinibusque duodecimo agam capite, hic autem ossis cunei formis historis gratia leuis haec quorudam necessario incidit mentio,ut constaret, id os mihi in sua ad cerebrum superficie non uideri cauernulis obsitum, aut citra squamae leuisque ossis obductionem, pumicis, aut spongiae talem referre speciem, qualem proponit effracta appendix, aut uerticis os inter suas squamas, cum interim nonnulli auctorum potius placitis quam ueritati addicti, me eiusmodi foraminula non uelle conspicere nugentur, existimantes pituitam debere per cauernulas,&soram inula spongiae fabricae respondentia, ut Galenus docuit, tran- scolari, cumque insuper aliqui, dum meam de repurganda pituita sententiam expendunt, Galenum ita non sensisse arbitrantur, qui libro de usu partium non O, UO-
59쪽
ribus illic positam sibi persuadeant, ubi Galenus pituitae ad palatum egressum clo
cens, inquit glandem,cui cerebri pituita instillatur, ab osse cribrum referente exci pi , perinde ac si Galenus per tortuosa, non recto ductu peruia soramina, cauer nutasque pituitam in cuneisormi osse transcolam ne per somnium quidem ut ipsi aiunt)cogitasset, si Galenus legeretur ab osse cuneum reserente glandem eam e cipi.Verum hic in cuneiformis ossis descriptione,uti neque unquam alias Unius, aut alterius dici ionis, quae forte deprauata esset,occasione, a Galeno non dissentio.Vtcumque enim nuper dicta uox immutetur, non tamen totius libri series,ita ut at ni sententiam non aliquo adhuc modo assequamur, poterit uitiari Galenus namque cum in octauo de usu partium, olfactus organa, processus nerui similes, ab anterioribus sedibus priorum cerebri ventriculorum enasci, meatuum duorum instar, pituitam, cum paulo amplius iusto excedit, ad foraminuta odoribus transmi tendis exculpta dit fundere at non vere interim docuisset, ac illam perea transco- Iari dicens, sedulo transcolandi moram a transitus tempore distinxisset, quo per cribrum recta pertusum aliquid transfunditur, in nono inquam de usii partium libro sermonem uniuersum de excrementorum cerebri purgatione absoluturus, Primam causam perquirit, cur verticis, frontis, occipitij, temporum ossa ad fuliginosorum, adeoque tenuium excrementorum purgationem debuissentes e cauernosa, foraminulenta, dein cum eiusmodi, ut pote asperam constructionem inibi fieri non potuisse deducit, suturas ad eam auxiliari expurgationem reperit, sensim rationes texit, quamobrem in capitis basi ad pituitae expurgationem Osia oportuerit esse cauernosa,&soraminibus plena, non vero continua squama interiusin exterius incrustata, atque ita cum eius compositionis necessitatem, ut ipse quidem existimat admodum callide inuenit, mox visi uitam a d illam usque compositionem deducat, subiungit se in octauo libro meatus duos ipsos nimirum Olfactus organa quibus ad nares pituita deducitur, tractasse, hicque alios duos insuper enarrandos, qui in cerebri substantia exculpti duis finibus mutuo coeuntes, pituitam in cyathum,4 insundibulum, a tenui membrana cerebri pronatum deserunt, per quod illa deinceps in glandem quandam defuit Galenus itaque haec commemorans pituitam usque ad osseam illam deducit fabricam, quam pituita Uccasione cauernosiamin foraminulentam esse debere suis argumentis collegit. Deinde rursus de transcolandi modo ita agit, ut sermonem octaui libri cum nono commune faciat, neque aliam descensus pituita ad palatum, quam per foraminula odorum nomine uelata,rationem describat. Cum igitur cauernularum quam tOto hoc contextu Galenus proponit, substantia pumicis,& spongiae imagini respondeaticum tam studiose colandi per spongiosum corpus modum, quem in Venetorum vocatis cisternis fieri videmus,abeo, qui per cribrum fit discet nit, etcresque quasi illius sum ignorassent arguit, cuique constare debebat, quae Galeni sit sententia, inui per magna, tecta, seu utrinque peruia foramina, quae nobis in cuneisormi osse occurrunt, pituitam citra ridiculam, prorsus inartificiosam moram deduci non existimauerit, quouis tandem pacto illa dictio, cuius prius memini, legeretur. Quod autem Galenus in libro de usu partium Vndecimo, ubi os cunei- forme, quod alias in illis libris palati os, si palatum incontingat, undique vocavit, quodque ex ipsius sententia vulgus medicorum os colatori nuncupat, cuneo assimilans,durum, ac tensum esse tradidit,&nihilominus foraminutorum suorum pituitam expurgantium inibi non est oblitus, eiusmodi censetur, ac per multa, quae in Galeno occurrunt. Quod enim taceam, quam pulchre sibi consentiat ossis cunei sormis Vacua inanisque sedes, antra, totiusque adeo ostis hic fabrica, attestantur quam sua ueritati sint consona, qui propter robur sibi confictum, in cer bri substantia, &infundibulo, enuique membrana,4 glande pituitam excipiente, aliis partibus innumeris, potius quam nosse statuendum, hic quaedam rara, peculiaria imaginatur, non expendens occipitis os, qua cuneisorini coalescit,nullibi quam illic rarius & minus densum durumque euatisse,& appendicum quodammodo substantia iccirco extrui, quod inibi crassum, non tamen ideo quoque durum,& densum esse debuit. Haec igitur Vestali est opinio, quibus ductibus,& meatibus, di qua ratione pituita a cerebro excernatur. Videtur autem in quina luri- mis a
60쪽
mis a Galeno discedere, nec non noua quaedam essingere.Nam pituitam per nares expurgari omnino negat, sed ii quid per palatum non excidat, illud ad oculorum radicem, quo loci foramen est secundi neruorum paris, detrudi,d per aliud foramen, insigne illud quidem, minime cognitum anatomicis in nares deserri confirmat. Negat prarierea Galenum aliter expurgandi rationes docuiste, quam quae fit per procellus cerebri issa cribrosa, transumpta materia, a quibus pituitam tandem in palatur abire existimauerit, non secus etiam illud suggillis, quod os cuneiforme, densum&durum, simulque cauernosum esse dixerit, quod experienti on consonet,&rationi repugnet. Nam quod cauernosum est haudquaquam densum durumque esse .poterit, neque densium atque durum cauernosvita. Nam certum est densa esse,quorum partes admodum inuicem coniuncta sint,&compactae; at cauernosa rara sunt, plurimum inter sese distant. Si ergo oscuneisorine cauernosum est,& quod tale est,rarum est,quare os cuneisorme rarum potius quam densum atque durum Vocabitur. Sed non uideo, cur cum Galeno Vesalius negare possit, quominus pituita per processus cerebri , atque ossa cribrosa, deducta in nares materia, expurgari queat. Quamuis enim processus illi sint perquam exigui in neruis haudquaquam absimiles, tamen si excrementi tenuitatem, si caloris acti nem, si spiritus remeantis e cerebro impulsium, si etiam cerebri mollitiem uaritatem aspicies, quid impediet, quin excrementa hac recte incommode possinteiici. Nam pituita excoctione reddita est benignior di adeo attenuata, ut quocumque extendi, discindi, dissipari possit, quam digestam uis caloris, praecipui malunctionum organum, excipit,& instar oneris a membris abigit. Accedit,quod cerebri corpus non reni eat, sed cum rarum sit,& laxum facile transitum materiae concedat; Hanc limentem protrudit ab uentriculis cerebri aer egrediens,&ob len torem non penitus mobilem, ut etiam, propellit. Et cur natura, quae nihil unquam frustra facit, menyngem utramque ad nares perforauit, nisi odoribus,&CX crementis aere multo densioribus, hac aditum atque egressum dari voluisset Si praeterea tum respiciamus processuum, quomodo non dicamus, huc potius quam alio pituitam posse decumbere, si quidem ea nutu suo momento deorsum feratur Sed neque id Velatius negare potest, quamuis dissimulet.Etenina inruo olfa- cstus organo sinus esse ait, istam dari, quae a calloso corpore in sinuum illorum amplitudinem pituitam deferat, quin id reuera fieri, ut hac pituita excidat, siquidem plus iusto,in capite eluxuriaverit. Nec enim causa est,cur non unicam, sed quam plures alias machinata sit natura Uias, quae pituita me cerςbro derivent. Praevidit enim sapientissima, haud integra ualetudine animalia semper tali posse, sed imultoties ob peccata victus, atque aeris morbos subitura fore, quare sedulo curauit, Vt omni ingenio excrementa, potissima in ualetudinis organa,& praecipue Hippo: ἡ a membris nobilioribus separentur. Qua ratione Hippocrates, 'septem Uias cere- ud '- 4 bro expurgando, legatas traddit,& a processibus mamillaribus per ossa cribrosa inmine. is nares pituitam tranSfundi Galenus scribit, non equidem, quod hac praecipua, b Gal. 3. de quam natura instituerit pituitae desecandaevia sit, sed illi, quae per palatum sterni- Gp tur,auxiliaris, atque tunc in sum ueniat, cum cerebrumat sectum sit,neque cibum perbelle concoquat . Quare haec expurgandi ratio non damnanda est,neque quod
omnino praeter naturae leges fiat,incusanda, quasi eodem loco, imo abiectiori ponenda sit ac si ad neruos pituita decumberet, epilepticos, a poplccticos lethargicos essiceret. Quis enim est,quin non millies pati malit coryzam,ac semel attonitum,&conuulsum decidereὰ Quis unquam obijt, quem calor, dolor,&odorandi noxa, blaesis grauedine naribus aftecerio Eadem opera excretionem per palatum reiiciemus, cum copiosissimam multoties pituitam aliosq; humores deferat,
quae gargareonem relaxent, inflamment, fauces exulcerent, coctionem uentriculi euertat, in pectus decumbant, phthysin,asthmata suscitent,innumeramque turbam secum morborum trahant. Atque licet meatus narium ossis, tortuosi, in t exi,&inaequales sunt, non ob id negandum est, eos rccste pituitam deserre posse. Vt enim natura noluit, quo recta ex pelui in palatum pituita decideret,sed ad enem interposuit, quae humorem excidentem cauitate sua exciperet, exceptum sensim percolaret, percolatum tandem ditisnderet, sic in ossibus spongiosis molita est, ne recrementa