Marci Antonii Plenciz,... Opera medico physica, in quatuor tractatus digesta, quorum primus contagii morborum ideam novam una cum additamento de lue bovina anno 1761 epidemice grassante sistit ; secundus de variolis ; tertius de scarlatina ; quartus

131쪽

13a TRACTAΤUs ΙΙΙ.plus aut minus resolVere Volumus , in la Eie aut in aqua aut Vino coqui, calidiu. scule per modum lamenti scroto appliebri, & saepius renoVari debent. Praedictorum Virtus re lVens augeri

potest, si in illis quidquam de sapone, aut de sale armoniaco, aliove simili, distab

uatur.

Verum quaecunque etiam Valentissima remedia eXterne adhibeas, nihil prosecies, nisi quoque per interna superius re, censita radicem mali tollas; quod, si s

ceris, essicies, ut externa internis remedia , & vicissim opitulentur. Quapropter, dum tumor scroti, ali, rumque partium subsederit, debebimus Iaxitati, & atoniae membranarum scroti mederi, quod fiet per fomenta sicca, sive ex supradictis herbis, & fioribus, sive etiam ex aliis cephalicis, consecta , S

132쪽

Huc etiam referri debent fumi arom tici , item aqua calcis, quae cum sufficiente quantitate spiritus vini camphorati, aut spiritus Burrhi, aut nostrae aquae anodynae, misceri & duplicatis linteis calidiuscule applicari poterit. Haec sunt, quae mihi ratio dictavit,eXperientia vero repetitis Vicibus confirmaVit, tam in primo, quam in secundo scarlatinae stadio esse proficua remedia. Meliora necdum Vidi, necdum legi; meliora vero in posterum ab aliis eYpecto.

SECTIO IX. ET ULTAiunguntur particulares quaedam

e Scarlatina observationes, F annectunt:ιr de eisdem annotation .

Puer hi atis civis filius, nonum cita citer agens annum; I753. primis diebus

133쪽

TRACΤΑΤ Us ΙΙΙ. Aprilis videbatur aliquantum languere, neque solita aviditate cibos eXposcere, &

edere.

Interim tamen noctu sat placide dodimiebat, interdiu circumambulabat, cum aliis sibi paribus ludebat quidem, sed non ea, ut solebat, facilitate & alacritate. Die circiter tertia maculae rubrae in lacie apparebant; Verum quia puerulus de speciali aliquo incommodo non conquerebatur , parentes fi ci faciebant haedeXanthemata , credentes talia brevi disi, patum iri. Die vero insequente, seu die circiter quarta morbi, eadem non tantum in facie,& collo frequentiora, sed & per reliquam corporis superficiem jam dispersa erant. Unde ego adVocatus , postquam Omni rite eX orarem , renunciavi, hanc esse scarlatinam benignam ; nam pulsus Vide' batur esse naturali similis , aeger post erinptionem exanthematum magis appeteba

134쪽

placidius dormiebat, magisque hilaris VidebatUr. Dieiab eruptione tertia , & a morbo , quinta, mane dum aegrum inViserem, Vidi faciem reliquumque corpus intense rubere , palbebras, angulosque paululum

humere.

Die morbi sexta maculae in facie pallescebant, & tandem die septima fere omnes evanuerant; sicque morbus terminabatur sine omni desquamatione, & sine omni molesto symptomate ; neque tardius es, quod malum consectarium ObserVaUeram. Eger toto morbi tempore non uidibatur alio remedio , quam infuso ex se, biosa, cui addebatur aliqua portio laetis Vaccini, & debita quantitas sacchari. Praeterea, cum tempestas frigida, &humida eo tempore urgeret, curaVi, ut non tantum tempore exanthematum, sed etiam aliquot diebus tardius in lecto sedens, aut cubans, stragulis, quibus sa-I nus

135쪽

11uS a1uetuS erat, coopertus, Conservare. tur aeger.

Hujuscemodi casus quam plurimos habui, a quorum recensione abstineo, cum bicce fervire possit pro omnibus aliis ; in quibus sere eadem ratio medendi sem. per fuit.

Hicce casus explanat, & demonstrat communem, & ordinarium scarlatinoe benignze decursum, progressumque. Interim ex hoc casu possunt duo, quae sorsan non omnibus arridebunt, corrolla ria deduci; & quidem. Primum, quod non semper , ut alii scribunt, scarlatina, sicut morbilli, cum desquamatione , terminetur. EX quo ab terum fundamentum contra Clar. ΜOrto nium

136쪽

DE SCAR LATENA. 137

nium scarlatinam a morbillis distinguendi desumi potest. Secundum, quod quandoque, quam Vis raro, eruptio eranthematum Critica dici possit; hoc enim des scarlatina ben, gna , & quidem illa, intelligendum esΙejudico, quae a motibus lentis , naturae con sormibus, non Violentis, dependet; quia hoc modo illud , quod heterogenem in corpore latet, facilius, aptiusque subigi, tur , separatur, & ad conVenientia emunctoria deducitur ; quod a motibus Vicientis , quacunque eX causa in corpore ΠΟ-stro excitatis, sperandum non est; quinimo, uti jam superius 3. LII. & ex observatione Sydentiam dixi, morbus de natura sua benignus hac ratione malignuo evadit.

LXVIII.

137쪽

138 TRACTAT Us ΙΙΙ.

Insans quinque sere annos natus heble edens, & dormiens mane dum evigilaret, tota Vix non lacie rubebat; paremtes exinde attoniti me advocarunt ,& quid isthaec efforescentia significaret, ex me postularant.

Ego inveni pulsum bonum , infantem

hilarem, uti & alia, statum fanum reserentia. Ad tactum tamen cutis praesertim in facie, calebat, & videbatur ardor quidam externus aegro molestus esse. Unde sine haesitatione dpclaravi, haeoanthemata referenda esse ad scarlatinam benignam. EVentus dein respondit promissis; nam morbi hujus sequens erat decursus. Die sequente, seu secunda scarlatinae rubebat intense non tantum facies , coblum , sed & aliae corporis partes; saci

138쪽

DE SCAR LATINA. I 3 9

subtumida apparebat ; aeger de quodam

sed praecipue oculorum ardore conquerebatur, neque lucem sine incommodo serre poterat. Caetera somnus, & appetitus aderant, ut die praecedente. Die tertia videbantur omnia esse ViXnon in eodem statu, ut die praecedente; nisi quod ad finem Vergente eadem die eXanthemata in facie , quae prius intenserubebant, pallidiora apparerent. Die quarta pallescebant quoque alia,

reliquum corpus occupantia eXanthemata.

Die quinta in facie Vix quidquam sica latinae apparebat. Die sexta, & septima totum corpus erat ab exanthematibus liberum, quibus successit desquamatio illi , quae in morbii, lis esse solet, similis. Hoc tempore Vbdebatur aeger pariter quoad omnes fum ctiones, tam animales , quam Vitales, &naturales bene valere, in quo statu etiam in posterum permanserat. Toto

139쪽

I4O TRACTA TUA III. Toto morbi tempore non utebatur alio remedio quam sequente mixtura: R. Aquae lambuci Unc. V. Rob sambuci. Syrupi de althaea aa Unc. I. misc. de qua omni hora , aut omni bilio rio, unum alterumve cochlear sumpserat;& infusum ex scabiosa , superbiberat. Praeterea aeger in debita transpiratio. ne, & moderato calore conservabatur,& detinebatur.

ANNOTATIONES

ad AEgrotum II. Hoc singulare hicce casus docet, quod

una cum morbo , & sine praecedente aliqua sensibili exacerbatione exanthemata scarlatina in conspectum venerint; quod aliquoties, quamvis raro , in scarlatina vidi.

140쪽

Verum nemo mirabitur c qui experientia noVerit, quod idem etiam in Variolis eVenire quandoque soleat. Plura

vide Seet. IV. 3. XXXVI. ubi leges

illam particularem obserUationem , qua plures caetera sanissimi quasi momentanee Obruebantur exanthematibus scarlat,nis, aut fallem scarlatinam reserentibus. Item ex hoc, & praecedente casti eruere possumus , quod eXanthemata scar- latina quaedam citius, alia tardius dissipari, & evanescere soleant; nam quaedam citissime, nimirum tertia ab eruptione die , ut plurimum Vero quarta , quinta, aut seXta, raro tardius, dissipantur

LXX.

AEgrotus ΙΙΙ.Alius puer octo circiter annos natus 756. primis diebus Iunii corripiebatur pariter scarlatina benigna, quae quin a