Marci Antonii Plenciz,... Opera medico physica, in quatuor tractatus digesta, quorum primus contagii morborum ideam novam una cum additamento de lue bovina anno 1761 epidemice grassante sistit ; secundus de variolis ; tertius de scarlatina ; quartus

191쪽

192 TRACTAT Us III. flammatorius ad Vigesimam octaVam v que diem se extenderit. Si enim talis . cerebri inflammatio,

ut plerumque fieri solet, in gangraenam transeat, tunc citius finem Vitae imponit; si vero in suppurationem tendat , ut in nostro casu factum fuisse Videtur, tunc morbus longius protrahi potest. Quapropter si in simili, ut praesens est, casu, debito tempore lassiciens sanguinis detractio , praesertim ex Vena jugulari facta fuisset, sperari potuisset, fore ut praedicta cerebri, meningumque inflammatio eo facilius , coadjuvantibus aliis appropriatis remediis dissipata fuisset.

Ex quo iterum patet, quemadmodum jam superius sectione IX. g. LXXX,

dixi, quare in hoc casu neque eX Vest cantibus, neque ex camphoratis, aliis que Volatilibus aeger prosecerit quid quam ; quinimo semper metuendum est, ne urgente instammatione & omissa Ve

192쪽

DE SCAR LATINA. 193naesectione talibus remediis plus damni quam emolumenti afferamus.

XCVI. Hic quaestio institui posset, an non

in similibus casibus artificialis Vasorum haemorrhoidalium apertio aliquid ad salutem conserre posset. Ad quod respondeo, quod quamvis propriis experimentis necdum id asfirmare, & confirmare possim nihilominuS tamen ex aliis rationibus judicem , sanguisugas Venis haemorrhoidalibus appositas plurimum levaminis afferre posse; quia Primo anatomicis constat , quod carotides, & vasa haemorrhoidalia opposita directione sanguinem Vehant adeoque sperandum est, sore, ut revulsio in hoc casu habeat locum. Secundo, quia ex aliis similibus observationibus constat, ut in mania, apo Plexia & phrenitide Vera, quod nimi-Tοα im N rum

193쪽

194 TRACTA TUA III. rum in his hoc remedium proficuum deis prehendatur unde propter analogismum credere possum, quod etiam in phreniti. de nostra symptomica idem conducere possit.

Sic Hippocratis Sectione VI. Aphor. at . dicit: Si in finientibus varices, aut hamorrhoides 1 pervenerint, morbi flutio sit. Idem sentit Celsus Lib. ΙΙ. Ι.

Item tristis experientia nos docet, quod a suppressis haemorrhoidibus inania, apoplexia, phrenitis , aut epilepsia aliquando superVeniat; adeoque a contra' rio cum fundamento judicare possumus , quod a resuscitatis haemorrhoidibus, prae dictis affectibus levamen afferri possit.

Anno 17 6. in autumno grassante scarlatina ut plurimum maligna, mea fi lia tunc annorum 7. corripiebatur eodem

194쪽

DE sc AR LATINA. 195 morbo. EXanthemata, uti in praecedente casu erant Vaga & variabilia. Umde aegra delirabat, furebat, clamabat,& vociferabatur fere diu, noctuque, ut jam prius dixi. Haec tristis , & funesta morbi conditio durabat fere oetiduo im

Expertissimus & eruditissimus D. Collega Steindi de Plessenet, qui mihi

tunc a consiliis & auxiliis fuit, una mecum omnem salutis spem abscissam esse iudicabat. Ast praeter omnium opinionem die circiter undecima in sedatum, placidumque prolabatur somnum; unde expergefacta mente constare Videbatur, sed ad interrogata, aut nihil, aut non apte respondebat. Ex quo constabat, surditatem adesse; etenim tunc aegra de dolore aurium conquerebatur ; si aures contrectabantur, aut premebantur, dolebant.

195쪽

196 TRACTAT V s ΙΙΙ.Quapropter cataplasma eX speciebus emollientibus in lacte coctis applicabatur. Brevi dein aures plorabant materiam quandam purisOrmem, & striis san guineis mixtam. In quo casu decoctum hordei cum melle rosarum saepius auribus infundebatur tepide ; sicque materia illa purulenta breve intra tempus abstergeba. tur , & abluebatur; ex quo aegra de die in diem facilius exaudiebat, meliusque valebat. Et tandem, benigno se vente Numine , integrae restituebatur sanitati.

Erysipelas, Variolae, aliique similes morbi nos docent, quod ipsorum male ria phlogistica, si superficiem corporis

196쪽

DE SCAR LATINA. 197

non occupet , facile caput petat, ibique inflammationi viam sternat. Hoc ipsum in scarlatina maligna commune quidem, sed funestum sympto-ma esse solet. In nostro enim cala V, detur inflammatio cerebrum, & menim ges occupasse, quae nisi critice ad aures mota suisset, infallibiliter, aut in gam graenam aut in suppurationem degenerasset. Haec metastasis facta fuit a parte nobiliore , nimirum cerebro , ad minus

nobilem, & quidem cum symptomatum alleviatione, & die critico ; adeoque admotus criticos naturae reVocanda est.

Tales metastasses legimus apud Hippocratem in Coacis praenotionibus N. T. sed ibidem N. a. legitur metastasis symptomatica ad aures; quia morbus exinde non minuebatur sed potius augebatur. Tandem hic meminisse convenit albquarum, quae ad hunc casum spectant notabiliorum observationum r

197쪽

198 TRACTAT Us III. Sie Herula de Stab in annos nata, meam scarlatina maligna laborantem si liam saepe inviserat, eique adstiterat ;unde factum est , ut in eundem incide. ret morbum, in quo e anthemata, ut in praecedente casu, Vaga & inconstanti erant; aegra pariter delirabat, furebat,

ac tandem conUulla mortua est.

Item & eodem funesto modo contigit aliquot Illustribus de nobili Familia L. B. de Nimsch Prolibus , quae eX truculento hoc morbo aliquot dierum spatio denatae sunt. XCIX. Congrua & opportuna se offert hic occasio brevissime quidquam de illa notabili observatione dicendi; quam Clarissimus Hamilton de febre miliari affert. Observat Onim hic Eruditissimus ir in ejusdem historia L & ΙΙ. quod, si in exanthematibus miliaribus fiat raptus ad cerebrum , & deliri urgeant, nihil ma

198쪽

giS conducat , quam purgans antiphi gisticum , & Venaesectio. De venaes etione jam plura dixi superius: quaestio itaque esse posset; an non in illo casia scarlatinae malignae ubi fieret raptus ad cerebrum, & deliria urgerent , purgans aliquod antiphlogisticum ordinari quoque posset; cum eadem ratio, quae in miliaribus illud hic quoque suadeat. Sane hic optime quadrat illud, quod extremis morbis eXtrema remedia optima sint; truculento enim huic morbo duro cuneo prosecto opus est; neque similem aegrum prognostico relinquere , sed alia tque alia experiri debemus remedia.

Studiosus hi atis civis filius, octo

circiter annos natus, corripiebatur Par latina, quae primis emorescentiae diebus benigna apparebat; nam eo tempore

199쪽

TR A C T A TU a III. aeger diu noctuque quietus esse Videbatur ; item eXanthemata triduo integro saturate rubebant, & copstanter copiosa

V erum his non obstantibus die morbi circiter septima, & ab eXanthematum eruptione quinta ; aeger tota nocte inso. mnis, inquietus, & siticulosus quinimo delirans esse dicebat'ir. Pulsus, qui pridsfere naturalis erat, fiebat celerior , &durior. Die sequente augebantur omnia praedicta symptomata; nam major aderat inquietudo, major mentis alienatio ; per certa intervalla clamabat, Vociferabutur , & e lecto prosilire conabatur. Haec dira symptomata sequentibus diebus nunc magis, nunc minus urgebant;& quamvis remedia diluentia antiphlogistica, emuisse , paregorica, aliaque simi'lia. interne; externe vero enemata, Ve' sicantia , in usum vocata fuerint, nihil'

200쪽

ominuS tamen, die I 8. morbi conVulsus mortuus est. CI.

ANNOTATIONES ad A grotum XIV.

Sane ego saepe mirabar , & adhuc admiror, quod scarlatina , quae optima signa praeseserre Videtur, quandoque medentes, aliosque fallere possit. Iste meo judicio est verus Caracter morborum malignorum, qui ideo maligni dicendi sunt, quia nobis facile imponere possunt. Tales casus plures habui, & ideo cautior redditus de morbi natura lacilo ante debitum terminum definire non soleo. In similibus casibus Videtur materiamanthematica ad cerebrum rapta, stasim inflammatoriam ibidem induxisse.