장음표시 사용
72쪽
L I B Ε R I. rum inpen- duplicem observavit continuatum , sed ore angusto intercisti m. Idem in scemina Witte bergensi , & fac-culum lapidibus resertum ventriculo ad natum vidit Hel- montius. Quin etiam duplex suerit in ruminante apud Sal-mtithum & alios, dubitare non licet. J In pennatis nonnullis duo sunt ventriculi, unus membraneus, singluvies Latinis, Jrecipiens tantum alimenta , ut inde leviter coctaJ ejiciantur in pullos, cum alias pennatorum pulli non nutrirentur. Alter est carnosus valde & calidior, intus habens membranam duram, qua recipitur alimentum durum. Tertium in quibusdam addit vir insignis Pet tu Castelim pariter carnΟ-
In rumi- sum. In ruminantibus, cornigeris ,&altera maxilla den- nautibμs. tatis, quatuor sunt: Venter primus, reticulum, o masus, &abo malis; de quibus Aristoteles. Venter & pars ejus reticulum, crudo cibo custodiendo dicantur, o masus ab ore immediato tractu pabulum suscipit, ii tenue sit, si crassius
prius ruminatum ab hoc brevi mora in abomasium labitur. Ruminatio autem est cibi in ore repetita masticatio ad perfectiorem coctionem, unde alimentum Optimum, &' eo nomine inter pura erant ruminantia animalia Judaeis. Fit ea, non ut quidam censent, quod cibus in primo ventriculo talem acquirat qualitatem , ut ille ventriculum ad expulsionem per superiora stimulet: nam sic in quovis ventriculi acriore morsu, & in omnibus praeter voluntatem fieret ruminatio; Sed a ventriculi voluntaria actione dependet, Qua
per membranam singularem quidvis pro arbitrio, & quovis tempore expellit; quemadmodum Melitensis ille bibo, nobis visus, omnes liquores assumptos pro nutu rejiciebat, & alii sumum tabaci degluti tum reddunt. In Cetaceis piscibus triplicem notavi, ut in Tursione, aliisque ; sed ita cohaerentem, ut loculi potius sint, foraminulis invicem pervii. Jorificia. Grificia habet duo , & ambo quidem in suprema ventriculi regione.
Cur m- Sinistrum vulgo siti perius dicitur, alias os ventriculi sim-pt Vmo β ρ' pliciter , aliis stomachus ob amplitudinem ; Veteribus cor, .. u. affectus animi deliquia , aliaque symptomata Cardiae, sita similia gignunt, tum ob exquisitissimum sensum tum
ilia. quia cor condolet per consensium ,& vicinitatis , & nervorum ab eodem ramo prodeuntium. Orificium hoc majtis Si usi um. es, crassius, & amplius, ut etiam cibum durum , aut etiam semimansum admittat. Si tum est ad vertebram thoracis undecimam : fibras circulares carnosas habet, ut claudat orificiums
73쪽
DE INFIMO VENTRE. SI fici tim, naturali iustinctu , ab assiimpto alimento; ne senatascendant, cerebrum petant, morbosque generent, & ita persectior fiat coctio. Ita illud quasi ollam operculo, ad retinendos sum os tegimus, ne de cubitu vario alimenta in os regurgitent. Per hoc orificium cibus & potus intromittuntur. Est autem adhuc in epigastrica regione , estque vicinius spinae, quam cartilagini ensi sermi : ideoque in ejus ah ectu posteriori potius regioni, quam anteriori applicabimus epithemata. fin stomacho tanquam centrali puncto, An amma atque radice principium vitae,& sedem animae collocat montivi, ut praelit quoque , & dominetur capiti, principi busque facultatibus. Si pressius sedis partem quaeras, exorbi- 'tanti modo inesse respondet, in puncto centraliter , ac velut in atomo unius membranae spissitudinis meditullio. Sed stomachus sedes animae esse nequit, quia i . Scat et semper cibis impuris. Nullae inde facultates nobiles dimanant.
3. Voraces & plus appetentes plus animae haberent. 4. Anima non est centro alicui assiga. Laeso eo , non stati iri
Ors, ut in cultri voris patet. Quod si vero damni quid patiatur, id viciniae cordis, & communioni nervorum per accidens adscribendum. In nervis quippe non haeret anima
primo ; sed ibi potius, unde nervus oritur :& membrana communis est. Dici tamen lato modo potest vitae principium, quia ibi sedes appetitus,& prima alimentorum apprehensio , cujus vitium in sequentibus coctionibus nusquam
mutatur in melius. Dominatur autem capiti propter membranarum consensum , & vaporum certi 1simorum elevationem. Jorificium dextrum, vulgo inseri u ς, distat a fundo, quem - Dextrum, admodum sinistrum sere : Angustius est, & clausum manet, II donec cibi concoctio absoluta. hoc est , donec cibus in
morem liquidum mutatus est. Γ Per partes tamen emittereliquidiora. dc facilioris costionis alimenta , in vivorum sectione observavit , quod levi apertione potest ab- reitur solvi; nec opus est ut cratis ora, necdum cocta demittat; sicut in coryli di- Objicit Riolanus, quum angustam rimam penetrare ne str/ Η /-e queant. In vomitu claudi sursum inversum Pylorum Hel-assirmat, quia sanitati sit inconveniens in serne astas Clauditur Aeces demitti. Attamen concedit aperiri interdum inter quarid 2 eprimum & reliquos vomitus , Quando ex intestinis ascendit Maliquid. Et re vera apertum esse etiam noxiis humoribus,lienteria testantur, fluxus alvi alii. miserere mei, & alii a Te
74쪽
Ner Vi stomachici dicti exprimuntur.
B. Gulaseu oesophagus. C. Ventriculi sinistra pars amplior. D. Grificium ventriculi superius, somachus, E. Nervus sexti paris externus dexter ori tum cingens. F. Nervus sexti paris externus siniser. G. V a Goraca fundum perreptantia.
H. Orificium mentriculi inferius, Durus. eius ultro citroque per Pylorum transeuntes. Post mortem manere clausum idem credit, quod non aliter fieri suspicor, quam sicut aliae partes tum rigent. J Est nonnihil reflexum,& fibra; transversas habet, circulumque crassiorem circumjectum alii vocant tubercula glandulosa) instar musculi orbicularis vel Sphin steris Hunc nomine valvulae dignantur quidam, quae tamen adeo arcte raro clauditur, quin & taces,& bilis, & alia sibinde ascendant. Chylus autem naturali cursit in serna petit, nec nisi coactus remeat. J Dicitur pylo ros & janitor , quia chylum emittit: Potest valde dilatari, Gitur in- quemadmodum Sc sinistrum. Hinc ἡaria exempla testantur, ter tμm saepe deglutita suisse, & per vomitum, & secessum rejecta, quae oppido magna fuere ; ut annuli aurei, nuclei, cultelli, lapilli, serramenta, ranae, lacertar, serpentes, anguillae in te -
. , . Era , s fistulae musicales, nummi,&c. Pulorus inserioribus situljquod Imperat Omnibus, ex Helmontis, digestionis mo-
egimin in derator. Ex cujus indignatione Paralysin deducit & vertigi- inferiora nem , a silice eundem obstruente inappetentiam & mortem. Salmuth ex ejus arrosione & schirro mortem inductam vidit, quae mala dependent a vitiata concoctione , vel impedita digestione. 4 im utriculi Uentriculus habet triplices : rectas, obliquas, Scsib aram, transversus ; quae putantur facere ad attractionem , reten- - e ' tionem & expulsionem. Verum rectius sorte alii statuunt, y Vm2μζε conducere fibras ad robur & firmitatem , quemadmodum in tela sortiori plura solent intertexere : praesertim cum aliae partes multat absque fibris ejusmodi attrahant retineant, expellant, sut hepar, lien, cerebrum, testes, pulmo, mamma. Et aliar
76쪽
s 4 L I B. E R I. Et aliae partes ut ossa, cartilagines, licet fibras habeant, nihil tamen attrahunt, aut expellunt. Numerus. Fibrarum numerus in membranis incertus, authorum
dissensione. Primam tunicam , seu exteriorem plures fibras rectas habere,& secundam plures transversas inter plerosque convenit. De tertia seu interioli dubium. Galenu , Abens Mundinus, ius , & Aquapendens rectas tantum tribuerunt. Vesatius cavitatem vel sus rectas , obliquas vero exteriori parte. obliqua ς solas concedit. Nos cum livio 3c Laurentio experientia ducti & ratione, omnis generis fibras admittimus. JSuprescies. Superficies extrinseca est lavis, plana, & albicans: intrinsecus, quando ventriculus constricitus est, apparet rugosus &nonnihil rubens. Momb=a- Membranas habet triplices: primam communem & ex-na. ternam a peritona o natam & crassis imam inter eas, quae aperitonaeo oriuntur quamvis alioquin tenuis satis sit. Dinam in vomitu principem concurrere P. Castelius suspicatur. Jvide Tab. Secundam Carnotiorem , quae media est , & ad meliorem IO. concoctionem quidem fibris carnosis donata est. Tertiam infimam & nervosam, in quam vasa terminantur, Cesophagi, oris labiorum tunicae continuam : ut nihil ventriculo ingratum recipiatur, & quia in ore cibi fit praeparatio. Hinc quando in ventriculo bilis, communicantur linguae amaritudo , & flavedo : e contra etiam oris & linguae vitia cesse-phago & ventriculo. Rugosa est haec Iunica, ut dilatari melius possit. Rugas vero habet ob crustam carnosam sibi adhaerentem , ut melius ab ingestis durioribus defendatur. cytista iis Cirusa illa statuitur esse ex excrementis tertiae coctionis ventriculo ventriculi: estque spongiosa, habet meatus veluti fibras bre-im de ves, ab infima superficie ad extimam ; ut chylus tenuior facilius ibi ad concoctionis terminum morari possit. JUentriculi ergo substantia cum membranea sit & frigida, calore juvatur vicinarum partium. Nam dextro lateri superjacet e par & etiam mediae parti ; est enim adhuc e par sub fovea cordis :, sinistro adjacet lien ; integitur ab omento pingui: subtus est pancreas; adjacent etiam diaphragma,
colon, truncus venae cavae, & aOrtar.
Connectitur ventriculus in sinistra parte diaphragmati non spinat) orificio suo: ideo nimis repletus, impediendo diaphragmatis motum, dyspnoeam parit. In dextra duodeno jungitur, altero orificio seu Pyloro.
77쪽
Ad ventriculum in sinistro latere sub diaphragmate insignis formatur cavitas membranis inclusa , partim a ventriculo , parti in a diaphragmate , partim ab omento. De hac cavitate intelligendus locus secl. 7. Aphorism. 7 . inter septum transversum , ct ventriculum patuita concluditur, is dolorem exhibet in alterutrum ventrem viam non habens, iis peν venas in vesicam pituita versa,
est rotunde oblonga, & similis tibiae utriculari, Figura. praecipue quando cum duodeno & oesophago consideratur. Anterius aequaliter gibbosus est ventriculus ; posterius, dum in corpore latet, duos gibbos habet, dextrum minorem ,&sinistrum majorem, inter quos mediant dorsi vertebrae, &truncus cavae atque arteriae descendens. Magnitudo variat, scommuniter eminis quam maribus Magnitu- minor, ut utero crescenti locus detur. Minores enim ut
plurimum sunt ipsae forminae, nec viris tamen gulosiores, ut credit Aristotelis, in eadem nempe magnitudinis ratione &sanitatis quin calore concoquente & digerente illis cedunt. JEt in gulo iis,& potatoribus major est , ita , ut cum turget, quasi nudus tactu deprehendatur. Est enim dilatatus valde, ideoque tenuior in potatoribus in quibus nonnunquam adeo attenuatur, ut corrugari amplius nequeat, unde imbecillitas diuturna. Quod praecipue I sectione observavit, in iis senibus contingere , quorum ventriculus in consectione cibi flatus progignit; qui non raro etiam in voracibus, plus spatii, quam cibus occupent. J Dilatatum ad umbilicum usque pervenire vult & cum copia nimia turget etiam longius progredi censet Archangelas at contractus& corrugatus in sobrie viventibus crassus est , & sub e pate Occultatur. Cognoscitur autem magnitudo ventriculi, I ex magnitudine oris. Qui enim oris sunt magni, ii & voraces, sed insimul audaces & magnanimi. 1. Si a cartilagine ensifor i usque ad umbilicum longius est spatium , quam faciei vel pectoris. Pondus cum ce sophago exsiccati ex observatione Loselii Pondus. est duarum unciarum cum drachmis duabus ; in quo tamen varietatem deprehendi, pro subjectorum diversitate. J V a plurima recipit. Venas a liene vas breve, quod inse- Vasa. ritur non in os ejus, sed in standum, ibique in ejus tunicas se ingerens, inter illas sursum quidem orificium versus repit,
sed antequam ad attingat, oblitteratur ; in quibusdam prae D gracili -
78쪽
s 6 L I B E R I. gracilitate non conspicitur, in quibusdam plane deest unde
forsan pejus illi concoquunt. vel luinc desectum aliis arteriis compensat natura. In aliquibus multiplici ramo luxurian, vidi. J Quia ergo in fundum inseritur, non faciet ad appeti-An ada ,- tum fanguis acidus ibi ejectus, uti volunt. Alii autem vomitum vel lunt, excrementum melancholicum, quod transmutari non q' V m poterat in liene, in ventriculum per hoc vas deferri, ut acerba j c/ Dη &-Vi Ventriculi coctionem promoveret, cibosque Jodis es. Julto tempore mora si taceret. Verum impediretur potius coctio alieno humore excrementitio ingesto. Si de succo acido sermentante explicemuς, verior erit sententia, qui aliun de venire non potest, quam ex liene. Is enim lien, ex observatione Naiai coctus & deglutitus, praesertim suillus , proxime ad hominem accedens, gravitatem ventriculi solet e-
mendare. Unde acida spleni amica , acetum spleneticis ex ilibet Hippocrates , Celsus malagma ad lienem conficit aceto acerrimo temperatum. Ad haec latus linistrum interioris ventriculi nigrius dextro invenit Riolantis. Alii nihil ad ventriculum per vas breve , sed a ventriculo ferri ad lienem ; sive chyli tenuiorem partem , quod probant Conriu-giusJoan. Daniel Horsius Regius fanguinem quodHo- gelandio placet, ligatura in vivis edocti, rentur, de quo infra. JDeinde a vena portae venas accipit ventriculus framum pylori cum, gastricum, gastro epiploidem sinistrum S dextrum. JUna vena insignis est Gastrica J quae fundum ventriculi
perreptat, sed eum non plane tangit, ne a valde extenso ventriculo metus ruptionis esset; sed ramos spargit ad ventriculum multos: quos volunt Picolhomineas &J Acru end. tenuiorem & subtiliorem partem exsugere, antequam ad eparchylus deveniat. Et videtur siti aderi posse haec opinio. I. quia alias non potest reddi ratio tam citi transitus, quando ii, qui nimium bibere, statim illud in copia emingunt. 2. alia Srumperetur sere ventriculus, cum nimia sunt ingesta. 3. ideo citillime virium resectiones ex vino odorato, jusculis, aliisque assumptis consor tantibus.
In sendum ventriculi in quibusdam hominibus meatus sellei pars insieritur; per quam fel in ventriculum deserri nostras voluit:J sed hic error naturae est. Undebilis vomitioni obnoxii fiunt tales, sunt enim biliossissimi
quales observarunt se, Vesalius , Femelius, Casserius. Dicuntur ἀνωf Arterias accepit ventriculuς a. Coeliaca venarum Ami-
79쪽
Dg INFIMO VENTRE. Sy. tes, non tantum ad vitam , sed ut sanguis a corde subministretur ad nutritionem , nam chylo nutriri antiquata & falsa jam est opinio, quum more aliarum partium sanguine ala tur chylo tantum delectetur) ex arteriis allato, qui sanguis ad cor refluit ex doctrina circulationis probatae,3c assertae in epistolis a Ciari Walao. Per arterias splenicas a liene acidus succus ventriculo subministratur, ut idem inatius & HGelandus arbitrantur, quod in vasis brevis desectu concedimus, vel in henis absentia, quod Riolano faciles largimur. Jitem a sexto pari, ad orificia geminos , a ramis stomachicis postquam in thorace recurrens productuς, pulmonibusque atque peri cardio prospexit, J qui quia molles,&longum iter conficiunt, membranis robustis obducti sunt. Et ita se intersecant , ut oblique , adeoque tutius ducantur. Dexter oris ventriculi partem anticam & sinistram cingit. Sinister posticam & dextram. Quia ergo ita orificium involvitur nervis, ac si ex solis nervis compositum estet, hinc valde sensibile est orificium hoc ventriculi : nam ibi sedes appetitus & fames animalis est e debuit quemadmodum partem eam contrahi & quasi corrugari sentiunt valde esurientes. Rami nervorum ex his quoque deorsum mittuntur ad fundum usque. A sinistro nervo abit propago, secundum siu- premam ventriculi sedem ad pylorum, quem aliquot ramis implicat, & jecoris cavum accedit. Alii etiam duo nervi ad eunt ventriculi sun dum a ramis juxta costarum radices dii-ctis. Quamobrem mirum non est , quod percusso & affecto cerebro ventriculus turbetur, & vomitiones fiant, maxime . in hemicrania. Atque vicis sim male affecto ventriculo, cur animalis facultas langueat. Coctionem in ventriculo fermentatio cibo-y ηι pistilirum , quod inculcat Hippocrates de Prisca IMed. quia dura comminui, crassa ut ossa, testae, S c. in animalium ventricuia it Φ-lis fundi non posse a solo calore videntur , niti prius ab alio incidantur. Eum laborem bili attribuit P. Severinus, qui
tamen ordinaria naturae lege in ventriculo non reperitur,
nec cibum ullum solidum resolvit, quanquam ad colores diluendos adhibeant pictores. De la Chambre, sphilibus sime quibus fieri vix potest. Riolanus id a chyli reliquiis, quae
ser menti naturam induerunt, contingere putat; concurrit quidem, siquidem omnibus fermentum induci potest: sed ad primum deveniendum , unde chylus sermentatus, Scunde primi cibi fermentum deductum fuit, antequam chyli
80쪽
Coctionis requisita. Octio. Coctis quo modo fat.
8 LIBER I. reliquiae poterant exsurgere. Major Doctorum Arra Melancholiae id omne tribuunt, quae per vas breve in ventriculum desertur , & de quo Melancholici alias non bene coquentes, propter saporis acrimoniam subinde conqueruntur. Quae melancholia si de succo acido accipiatur , salvari debet.
Assumpta enim acida quaevis, ut acetum, eoque macerati cibi, succus citri, oleum sulphuris aut vitrioli, cremor Tartari,& similia, ventriculi imbecillitatem sublevant & emendant. Extra corpus quoque acetum fermentat terram Sc lac, quem admodum atra bilis, chalcitidis acor Theriacam , fermentum acidum pane S, Sc. Tria autem ad costionem ciborum requirit Ioan . V
iam, primum humidum aliquod diluens cibum, potum nempe & salivam, deinde comminuens & incidens, ut humor acidus , renui ς, & tandem fundens, fluxit eque reddens
illud quod incisum est quale calor est, quo in rapacibus animalibus & hominibus quibusdam, licet non bibant semper,
fluxilis redditur chylus. Non dubitarim ego excrementa tertiae coctionis crustae adhaerentia, tanquam impraegnata adhuc nutritorum vi, aliquid cum caeteris conserre ad coctionem , quae illis abralis alioquin vitiatur , quod etiam in diuturna inedia experiuntur ad coquendum segniore S: salivam vero, praeter diluendi munus, alio nobiliori defungi in ipsa concoctione, nempe in ore cibum praeparare, unde Odoris mutatio ; lichenes alibi in corpore detergere , & scorpiones araneasque, vel necare vel fugare, bid autem acido illo succo fiet, peracto sermentationis ossicio ξ H. remanere credit post chyli expulsionem, ut ventriculum pungat, famemque excitet. Sed fames in stomacho sensibili oritur, quum acidus succus in fundo versetur; Ad haec foret etiam fames repleto ventriculo. Putarim igitur expelli cum chylo, & tum vel in sanguinem una transire, vel in obstructionibus me sentetit deorsum serri,&turbas ciere. JACTI o ventriculi est coctio, quae Chylificatio dicitur. Est
enim ventriculus concoctionis primae organum , cujuS c Octionis principium & praeparatio fit in ore, medium in sun-
do ventriculi, finis in intestinis tenuibus. Perficitur vero haec coctio calore , non ventriculi tantum , sed etiam adjacentium partium ; nec non ingenita quadam cujuslibet animalis ventriculo facultate. Vertit autem alimenta in chylum