장음표시 사용
21쪽
perpetuari iurisdictiorem edicunt β. not. g. sila praeventio in praesentando , dc citationem haud quaquam liniverse statutini de restriptis obtinendo nullatenus prodesse poterit . Ab etiam non legitime obtentis . Quibus itaque. l. Q Barbosa in cap. 3. de Rescr.
I. 238. In ranckrsu reseripior- gratia tenenda haec sunt . I. Si a duobus restrio pta diversa super bene is in eadem Eoelesia sibi conserendo sunt impetrata, &non expressae clausulae exprimunt, ut utrique provideatur , sa in uno beneficium obtinente repellitur alter, b) II. ex iis, qui super eodem benesicis sibi conferendo rescripta impetrarunt; primus impetrans, non prius praesentans praesertur e in regula , d) III. quanao nulla , ut dicunt, prioritas in data adparet, neque alio constat
modo, quis ad beneficium vacans vel proxime vacaturum literas primas sit conse cuius , tum ante alia videri debet , an non rescribens uni illorum concurrentium tantummodo conserendam mandaverit pristendam, alteri vero actu contulerit; Η
enim ea su is , cui ab ipso restribente collatio obtigit , non obstante priore literarum praesentatione ab altero facta, nec obstante ejusdem ad beneficium receptione praesertur . Quod . si neutri aut utrique beneficium iust restribens contulit , ob meliorem conditionem possidentis sortius jus habebit ille , a ouo rescriptum fuerit citius praesentatum . Et si paria undequaque restripta eodem etiam tempore uterque praesentet , tum in voluntate illius , ad quem alias 'ectat collatio , erit positum, quem eligere velit. Et quandoquidem beneficii collatione sati uni mens restribentis adimpleta est, & idem illud beneficium jam porro non vacat, nec res cribens receptione duorum eandem Ecclesiam gravare voluisse . praesumitur; alter vigore sui restripti nihil praetendere poterit , si non alterius quoque restripto, ut . ipsi non minus provideatur, expresse si insertum.
ain V. g. non obstante,quod pro alio seri erimus. b In dubio nempe non praeuimitur Pontifex eandem Ecclesiam receptione duorum gravare velle, cap. 38. & 4o. de Resser. c. I 4. eod.
Praedi in 6. Reg. 34. Iur. in 6. Neque obstat, quod in cap. 3o. de Resci iubebatiir praeserri ille, qui ad datum Myostoli eum reportavit :Wius enim ad manaea tum pertinet , atque si-rnificat primum mandatum , non vero prius seu eitius praesentavit. Felinus tin hoc c. D. I.
L Castim , quo ex duobus solummodosiam expectativam seu mandatum de proindendo obtinentibus impetrans posterior suas literas non tantum prius praesentavit , sed etiam earundem virtute jam beneficium eo secutus est; tum enim tale id beneficium omnino ost relinquendum , si non datus executor collationem beneficii ante inhibuit, aut ceter quin notum fecit ordinario ,.se ipsiim per potestatem a Pontifice sibi factam beneficium eo terre velle , aut si non literis primi impetra
tis est insertum , quod omne contra eas attentatum a Pontifice irritum & inane decernatur. Cap. I a. de Reis. in 6. II. Si impetranti primo in praesentandis liateris aut dolus, aut notabilis negligentia potes imputari. Cap. a1. de Rescr. in o.
III. Si secundus impetrans per insertam sitis literis clausulam antegerri omnibus ante se ipsium etiam apollolica aut horitate receptis anteferri Iubetur . Cap. 13. & 4o. de Praeb. in s. cap. 7. de Conccst . praeb. in 6. IV. Si rescriptum posterius sit purum, prius vero conditionatum cap. x3. de Reser. in o.
V. Si impetranti primo provideri quidem j betur de praebenda , sed secundo de praebenda dc dignitate , personatu aut officio in eadem Ecclesia , stilicet , si talis vacat praebe
da, quae dignitati, personatui aut ossicio annexa est , merito secundus primo anteherretur . p. 11. de Praeb. in 6. & cap. 42. de Reg. Iiir. in 6.' Quam IR generatim adserunt excepti in nem Pro eo casu , quo primus ab Episcopo . secundus ab ipso Pontifice rescriptum ad praebendam adquirendam habet, eam nos haudqv quam admittimus , si non per specialia Nati num concordata summus Pontifex Epi opis in 'eollatione beneficiorum aut quorumdam , aut
certo tempore vacantium praeseratur. 9.i93.
Quod si non de jure ad rem , sed de jure in re , beneficio jam adquisio dc collatione priori iam facta agatur , secus esse ipsa.
g. 2 9. Interpretatio rescriptorim consistit in declarando, quis finis & quae mens
relati beatis fuerit. a Et cum generatim finis relatabentium non praesumi possit
22쪽
alius, quam ut Imantar lites ct jumtia administretur, si rescripta justitia spectemas: si vero rescripta gratia, ut bene meritis ct indigentibus promtaeatur ibi ex hisce principiis regulae speciales pro interpretatione rescriptorum tam justitiae ce) quam gratiae d) iacile in dubio e) deducuntur praeter generales ex iisdem principiis fluenia' res, scilicet: & strictioris interpretationis esse utriusque generis rescripta f salvo quem habere debet effectu, g) S resai tum quodcumque in dubio ita nos oportere interpretari, ut id quam minime iuri tertio praejudicet; h & denique em. caciam clausularum, quae in rescriptis obveniunt, non tam ex primaevo stylo, quam moderno usu aestimanda esse. si
a Cl. de Martini de lege Nat. cap. o. q.
bὶ Cl. Schroti. l. c. 9. 2Iῖ. & 2I9. ej Intelligetur nimium facile de rescriptis
Iustit ae tanquam consectarium 1. rescripta incertas Ec suturas lites sevcntia, aut resuscitanti A lites finitas, 1. rescripta caiisam partium , quae in eadem Diarcesi existunt , extra eam aut ultra diaetam evocantia , 3. rescripta post Impetrationem ultro annum retenta , ut Partis alterius rescripta elidantur . fini re*riptorum justitiae contraria, & reprolianda esse. Cap. 3.1o. de Rescr. Cap. ix. de Rescr. in 6. Cap. 6.
gratiae , eorundem igitur fructu omnes ii in dubio judicandi erunt indigni t. qui scientia , moribus, aetate, dc aliis requisitis destituuntur qualitati s , inter quas pro beneficiis curatis merito habetur ratio idiomatis cap. 4. de aetate & qualitate & ota. praef. c. 3x. 32. de re
cr. Reg. Cancel. χα uti etiam in certis exprimendus valor proventuum reg. Cancel. IS. 2.
qui jam misi dent beneficium , aut id pensione
Permutarunt , cap. 17. de Rest. cap. 13. de Praeb. in 6. 3. qui sient modum factae vacationis cap. 6. Rescr. in 6. aut 4. ante eam preces interponunt Reg. Cancel. 1 . de non impetrando beneficio per obitum viventium di 3 o. de veros misi notitia.
.e Enimvero si verba clara sitnt , propria earundem significatio communis loqnendi usus jam interpretationem stippeditat ; Cic. de off. I. 33. l. 7. ff. de supell. lese Cl. de Martini I.
Confirmatur I. de resci iptis justitiae Caus.
XXV. q. 2. Can. II. cap. I s. de Rescr. cap.
3o. de ossic. Iud. deleg. hinc ex rescripto comtra homines Diaereseos impetrato non C ν viri queunt bomines eivitatis Episcopalis , qui tantum in materia favorabili seu i iiserenti , non item in materia strictae interpretationis ad latione Diaxesis comprehenduntur . Cap. 23. de Rescr. cap. 7. de ossie. Ord. in 6. cap. un de rer. Perm in o. moret. de Rescr. S.
II. De Rescriptis tam circa divensationes , quae odiose habentur cap. im 33. de Elech. c. et q. de sene dc re. tuae cap. t s. de Restri in 6. quam circa beneficia esu suspicionem ambitionis cis. 4. de Plaeb. in 6. unde ulteriora lurc pronuunt corollaria r. nomine beneficii intelligi beneficium simplex , dc 2. nomine beneficii proxime vacaturi nec quidem intelligi posse benescium post impetrationem rescriptiti novo erectum, multoque minuς, 3. sub brinnescio proxime per mortem vacaturo ambiri polle benescium , quod ex resignatione vacat , aut , 4. sub beneficio in civitate vel Diareesi conserendo benescium Ecclesiae Chthedralis, de demum f. minime omnium sub nomine per natus aut dignitatis beneficium curatum . Quae omnia etiam in Canonibus exprimuntur: nempe in cap. 6. de Resce. cap. 4. de Praeb. i. 6. Clement. unla. de Rescr. σὶ Cap. 3o. de Privileg. . 246. not. c. hinc obtutu hujus contra ipsi im rescribentem plenissimam interpretationem rescripti Acere licebit cap. 22. de privileg. cap. 6. de donat. in p. 13. de Verb. signi f. dummodo non inde ipsi Ecclesiae grave praejudicium emergat. Quod enim de Ecclesa: Romana dicunt , eam non
praesumi in suum prae iudicium quemquampri-CHeσiare; Cap. t 7. de Cens id etiam intuitu cuivis Eeclesiae in eam gravis praejudicii tanto
certius obtinere debet I quanto minus haerere licet , num cujusvis particularis Ecclesiae salutem aeque afltendere debeamus. h id ipsum edicit Regula Cancell. x s. Et quidquid dicant Laymanus L. i. Theol. morat. Tractat. 4. mP. 23. n. s. oc Suar l. s. deleg. cap. 27. n. 7. aliique spurias sitas merces, uti eas accepere iterum vendentes , hi omnes sane nulli melius erudito persuadebunt, rescripta in favorem cultus divini, causae piae , religiosae , exemtioni, Clericorum a jurisdictione ordinariorum, etiam in praejudicium tertii largissimam pol hilare interpretationem . Etenim novimus , quam exceptionem etiam ossicia erista Deum assirmativa in collisione cum offetis erga nos, proximos de totam patriam ex ipso
divino naturali oc positivo jure patiantur. Novimus fundamenta plenitudinis potestatis Epis copalis a Christo institutae . Novimu poteliatis saerae dc civilis distinctionem , dc jura Princi pum non minus omni divino jure firmata. Haee omnia rescribens non minus noli e , & secun dum
23쪽
dum ea, ae communes collisionis regulas dispo- quae pro religione facis . Non enim est rationem voluisse eensendus est. Atque haec omnia pro religione faciens contra divinas naturalas in dubio non cauta piae in praejudicium tertii, & positivas regulas in ossiciorum collisione o . non exemtioni Clericorum in praejudicium Ορο servandas , di contra Episcoporum ac Pri dinarii latissimam interpretationem admittent . cipum Iura a fundatore religionis stabilita . Nihil seiuentiae huic contrarium dicitur in c. Atque hinc etiam interpretatio hisce adver-3o. de Priv. hisce verbis r in bifce , quae ad se minime benigna , sed potius & verissime e visum dioinum facere erendcuntur , non malisna esset , & juxta ipsas has leges reli- maligna, sed benigna est ρo:ius int/rpretatio cienda. Dcienda , & in l. . . ff. de Relig. dc sium. ii Fleurj instit. Iur. Can. P. II. c. ai. P. Qiter. per verba ista: summam es rationem, oberhauser de Rescr. q. 6.
UR . Praecipua clausula communiter adponi solita, & in omni rescripto ad incstantiam partis dato, quamvis non adponatur, subintelligenda est illa : si ita est , seu si preces meritate nitantur . a Potest nempe contingere facile , ut supplicans aut falsa narrando seu obreptitie , aut veritatem supprimendo , stu Abreptille b in rescriptum obtineat; & tum vel ideo, quia consensus rescribentis praesumi debet aclveritatem precum, ut 3junt, relativus, vigor hu)us clausulae modo inverso sese exeret.
a Cap. a. de Rescr. quod igitur minus apud interpretes deprehenditur . Sancheg I. g. rigorosum est, quam lex fin. cod. de div. Reia de inatr. dispens. 21. n. 2. Non vero probatur cr. Relcriptum omissa hac clausula nullum de- . ex jure i itimos esse modos loquendi eorum clarans . Praxis etiam in foro civili prae hac qui rescriptum jubreptilium appellant illud , lete ius canonicum sequitur . Schroti I. cit. quod expressa falsitate vel suppressa veritate , β. 197. . . . obreptit um vero, quod involucro verborum;
bὶ His duo quidem obreptilis de subre- veluti ironice ves callide loquendo fuit impe stitie saepius promiscue sumi , & in Iure & tratum. Abbas in c. 22. de Rescr. n. 7.
f. 26 I. Etenim rescriptum, quod per dolum obreptitie vel subreptitie suit impe
tratum, ipso Jure est nullum a , seu sit rescriptum gratiae sive Justitiae, b seu
obreptio aut subreptio suerit causa finalis seu tantum impulsiva . e) Et quidem tale rescriptum vitiatur totum , quamquam in aliqua tantum parte falsitas si eommissa; dὶ praeterquam quod precator talis fraudulentus & adversario de expensisS omni camno inde consecuto teneatur, e de extra ordinem quoque ob dolum
ta Cap. is. & 2o. de Rcscr. b Existimant quidem nonnulli, tantummodo rescripta gratiae sic obtenta esse ipse jure milia , esusmiai autem rescripta ope excepti nis irritanda. Rebustiis in Praxi Benes. tit. disser. inter Reser. gratiae & justitiae . Fagnanus ad cap. 2o. de Rescr. Engel ti Rescr. num. 17. Uerum cap. eto. de Rescr. sat clare loquitur de rescriptis jullitiae. Et utique annulus rescribentis tam parum in rescriptis Itistitiae, quam parum in rcscriptis gratiae praesumi potest , dum est dolo elicitus ; neque sola rescripta gratiae , sia & Militiae hane conditionem naturalem , ppreces veritare nitantur, sibi annexam habent. on2sez in cap. 1. de Rescr. Woret. de Re- 1 tr. Sech. IX. q. a. seqv. se Causi impullietis dicitur ea , qtiae tantummodo movit rescribentem , ut facilius &citius rescriberet; malis autem , qtiae ita movit , ut ille siccus omnino non rescripsisset c. 2o. ι e Rescr. Sed iussicit, quod in utroque casu subversetur dolus , eui rescribens savere velle non praesumi potest , & cui obstat ratio generalis in c. ao. de Reser. contenta: quod nemini fraus patrocinari debeat. Fagnanus ad hoc cap. n. 33. Fline dicentibus : quod dolus aut sal tar circa causam impulsivam tantummodo
admissa non sistat Hoprie nisi muniati ra- scribentis, eum is salia eausa finali , quantumvis non tam e ito , reseris et , semper reponi poterit , in rescripto rescribentis voluntatem non tantum specialem adtendi debere , sed etiam generalem, quae omnem fraudem &dolum excludit, dc a qua vis & valor rescripti dependet. Schroti l. e. f. et t. d Haec sine allegatorum capitulorum verba : mendax preeator careat PEMTos impetraris NULLUM GMMO M ax tuis literis consequatur , nullam distinuionem inter capita reicripti connexa dc non connexa admitt*nt ,
atque nec illa regula cap. 37. de Regulis luris in o. quod utiis per inutile non debeat vitia- ei,
24쪽
ri , probare quidem potest contra speciales ca- notat Panormitanus at vero judex intelligi. nes iis in poenam doli Zc mendacii statuem tur non delegatus , sed litigantium ordinariu , tes ; nec probare etiam quidquam l. a. cod. Si qui nemρο , eum a superiore non fiterit inhi- contra Jus, ubi in illo rescripto quod, quan- bitus, etiamsi non vi rescripti , vi tamen suae nuis mendacio obtentum , quod judicem in jurisdictionis ordinariae de causa cognoscere po- eo datum valere dicitur aut de salsiloquio tuit, uti advertit glossa per ignorantiam sive errorem commisso potius, οὶ Cap. fio. de Rescr. quam de mendacio proprie tali sermo est , ceu U) L. ult. cod. si contra Ius vel uti l. pubi.
Si vero rescriptum obreptitie vel subreptitie impetratum sit per lanoris alam, tune id solummodo ad infirmandum talis rescripti valorem eo in casu facit, in quo non circa causam impusvam , sed circa causam Analem illa obremio vel subreptio contigit. a Et tum quoque tantum re1cripta gratia ipso jure sane n L. b) non autem rescripta jκ'tia , si nou is adversario exceptιone opposita
elidantur, suum valo em retinebunt c . a Absente enim dolo, atque adeo absente
contraria generali voluntate manet voluntas
rescribentis specialis, dc hanc tantum obreptio vel subreptio circa causam finalem non item circa causam impulsivam tollit. Cap. 7. de R scr. Cap. I . de Rescr. in 6. bὶ In rescriptis gratiae habetur nempe r tio utilitatis publicae , & non adest pars ad-Versa, quae excipit adeoque deficiente provisione hominis intrat provisio Iuris. Quapropter etiam Iudex talia rescripta gratiae executioni dare non poteli, sed ad rescribentem ex ossicio referre debet. Barthel in annot. ad Ius can. Tit. de Res r. n. 17. e 'Potest nempe quivis favori pro se i troducto rem iam , dc huic renunciasse censebitur tertius , qui adversus reicripta ita o tenta non excipit. Nenue ob hanc ipsam causam judex tenetur supplere hanc exceptionem, si non subversetur causa in jure favorabilis , velutir pupillorum , Ecclesiarum , viduarum . Barthel l. e. De psobatione autem hujus exceptionis ita habet Iustus Heningius Bostmeriis I. E. P. Tit. de Rocr. α xl. Non satis tamen determinavit Jus canonicum , quis hane σxceptionem prabare debeat e ride in maxiambiguae LitD risuper occurrunt. Equidem MAWARDos de prob. Cit. loc. n. 4. regulam hanc proponit, impetrantem τώ ritatem referiaptorum probare debere , maxime tune , fi in preeibus qualitates , circumstantias expresst, quas in dubium vocat reus, cam re criapto bisee infit elanguia : si PREcgs vERITATE UTANTUR, adeoque fundamentum rius probari debeat , sicuti quilibet actor fundamentum libelri probare cogitur , cui regu . pommodum n. II. seq. plures pro more, subquuit Amitationes. Satis fundata haec sententia via detur, quia rescribens aliter noluit referipta mires tribuare , quam fi DE VERITATE DRLCUM cognitum fuerit ; ρ inda fi contradictis aedo , qui hane opponit exceptionem , causa, tali contradictiora smergante, in litem rid E MI Introduct. in Ius Ecele om. lv. eitur, ἐν ita preeista sundamantum reseripti
probare debet. Penitivi tamen rem pond
rando distinguendam esse iudiea inter sub de
obreptionem . Qu/ subreptionem obiicit, νε- scripto adductar circumstantini falsas esse diaeit, is ita revera videtur litem negative eor. resari, adeoque veritatem freti a probare debet, quod maxime in rescriptis gratiae v. t. pro extruendo molendino , Iure brax
di ; ωe. usu vanire solet , de quibus liter variae sepe emergunt: nisi adductae eireun flantiae pro sa praesumtionem veritatis habeant, veluti si in rescripto adsit elausula, si
idoneus fuerit ; hoe enim praesumitur , e. s. cde Praesumti ita reuerantes deserim habilitatis robare debent cap. t 1. de Elin. in ε. Regulariter ergo impetrans veritatem ei cumstantiarum probare debet , eum exceptis firmet regulam in ea us non exceptis. In obreptione secus dicendum e so volunt, quia ext iens non impugnat adductas eircumsta
tias ; sed non omnes, easivs sebilantiales adiaductas et , pluresqua adduci debuisse estn- tendit , in quo suam ex tionem reniat , quod tamen dubium est , inde illud daearo
n. rs. Sed duos praeterea di amendos es Judico easus r aut enim excipiens indefinite exe it de obreptione, vis omne 3 e quesu sanitatis circunuantias adductas esse De J eiali earum expressone , ἐγ hoc casu proba tis ei incumbit: aut vero speciatim expria muntur , ita dubitatur tantum , utrum expresse sint, an vero neceserio exprimi debuerim: Prius probatione non indiget , eum mei ex preeibus , referlato a latendis , vel ipse reseripto , in quo eontenta precum repeiatuntur, de eo flatim eonstare queat. Foster inromvino probandum, quidem ab allegante, quia in hoe exceptisnem suam fundat. suppeditatur quidem in Iure scripto du
25쪽
plex elati sula impediens , ne obreptio vel silia & et . de Praeb. in s. Attamen consentIun. reptio noceat , videlicet , ut rescriptis motu Doctores , bullis generis Elaus illas hodie abiisse proprio dc εκ certa scientia inseratur cap.et r. in stylum curiae, di jam non ita adtendi f. xss.
F. 263. Altera clatissita in restriptis tum Iustitiae, tum Gratiae ibi ita adponi, aut si non adposita sit, subintelligenda, est illa famo jure alterius, quae etiam Apost licis, a Decretalium, b c e Cancellariae regulis se nititur.
a in Non enim volumus , ut aliis fiat re- 19. & 3r. de Privileg. cap. x s. de ossie. deleg. missio , vobis autem tribulatio, II. ad Corin- c. I a. de ossic. ordin. th. s. se Cons. Reg. I . Cancellariae, qtiae in- ι Cap. t. de Reseri cap. 9. de Donati c. r. . scribitur de non tellendo Ius quaesitum.
g. 26q. Forma in rescripto data , observanda est specifice . a S quidem adeo in iis, quae ad substantiam pertinent, ut illa non observata actus inde sequens ipso jure sit irritus. b Quae forma autem substantialis sit, id ipsum aliae clausulae non aliter, sie, neque alio modo , s secus fiat, irritum sit ct inane est quam certissime
sa Hine non suscit formam in rescripto d Etiam circa lias clausulas praesumitur de
datam per aliquid aequi pollens adimplere. Rein sibilantia esse quiscumque ordo procedendi, seni uel de Rescr. V. 6. n. r43. post Felinum , qui a rescribente certus praefigitur; porro omne Baldum . aliosque. id, quod in rescriptis seu mandatis Apostolicis b) Cap. 11. de Rescr. e. et . de Praedi in s. alio modo vel in alium finem praescribitur , ac Pirrhing de Rescr. num. 44. & 43. jus commune requirit , nisi oppositum ex aliis e Rarbosa Trach. de Clausulis usu frequent. conjecturis innotescat. Misentaei , cap. I 47. Clinc II. . & seq.
f. 26s. Exponere quasvis speciales clausulas , quae pro ratione tot tamque diversarum materiarum , ic pro tanta igitur etiam rescriptorum diversitate oceurrere queunt, hujus mei instituti limites superat, praetereaque recta cuiusvis singularis clausulae expositio prius expositionem singularem materiae illius , cui adjicitur, m. sulat. Quae igitur ex elausulis una alteraque porro praecipua est , ea suo loco re- serretur; ceteraeque omissae prosecto non aliam relinquunt lacunam , quam quae contulendo commentatores congerendis hisce curiae materialibus totum occupatos , si necesse est, omni momento potest expleri.
a Praeter commentatores, qui in sola de- Diff. de Clausul. eoneess. Prine. Hesmst. 16 Ieretalitim explanatione aliquot solio a millia Conc Bibliothera Iurid. Lippen. Tom. vociribus Scholasticis eii talitatque implevere , im claus . spiei poterunt Io. .Egyb Alemanni Div. de ' Conseratur quoque, quae ex meis collegiis Clalisiit. Rescript. Alt. x6 o. Augustini Barbosae excerpta prodiit Typis Schulaianis Disi erratio . Trach. de Clausulis Lugd. x644. Engelbrechi de rescriptis Eeelesiasticis β. 66. & sin.
I. 166. Vitia rescriptorum tanquam totidem notae salsitatis I. in inscriptione se
Π. in salutatione b , Ill. in latinitate se , IU. in signatura d , R in sigillos II. not. e n. q. , VI. in charta , VII. in filo se , VIII. in rasura cf , IX. in adnexu insolitorum g detegi queunt b .
a Reseriptum: nempe solemniter ac rite b Stylus mutationis in pontiscum rescri-ronditum in inscriptione habet praepostum n ptis est iste , ut Patriarcha , Archiepiscopus , men Pontificis, subiectum vero annum tam in- Episcopus venerabilis Dareo ; alius vero seu carnaticinis, quam Pontificatus, nec non me Clericus sive laicus dilectus filius silutetur , sem , diem ac locum expeditionis ; & quidem atque erga quamvis sngularem personam locu- per voces integras , non vero per eseas seu tio non illa vos de vester , sed tu dc tuus
numerorum notas; cap. I. de crim fit. adhibeatur. Non tamen vitiat rescriptum error in
26쪽
is nomine vel cognomine commissus, tantum modo alia ratione constet de corpore sive persona , pro qua rescriptum fuit, & dispositio
non incerta reddatur , cap. 6. de verta fgnis. Non obsut cap. 34. de Rescr. ubi propter errorem in nomine Dioecesis rescriptum castatur. Enimvero error in nomine non est causa motiva reseriptum concedendi , . error autem in
Diceeelis illius nomine fuit causa , cur Ponti sex ad judicem ejusdem Dioecesis falso expressae ita rescriptum dederit , uti secus non de disset. Atque adeo rescriptum illud non tam
fuit nullum ob errorem in nomine Dioecesis , quam ob desectum voluntatis ex parte rescria tantis , cum rescripta causarum delegationem continentia in regula non concedantur, nisi ad iudices delegatos , qui intra Dice sun rei existunt. Q 13. de Rescr. Q ra. q. Cum vero , eod. in ε. Layman in c. 34. de Rescr. Quamquam autem solum inde non vitietur rescriptum, quia Pontifex sorte supplicantem novo
titulo vel exemtum compellat , attamen nec
inde stipplicanti aliquid novi juris adquiritur , quandoquidem intentio mcribentis non sun&tur super iis , quae incidenter narrata sunt . Cons. Engel Tit. de Rescr. n. s. & seq., Transeunt rescripta per manus ossicialium complurium , & vel ideo praesumitur , errores in latinitate haudquaquam ab iis relinqui non emendatos cap. xi. de Rescr. Quam tamen praesumtionem non Iuris & de jure esse pragmatici docent . Engel de Rescr. n. I 3. Ne que nocet etiam error legis cap. 11. de fide in-11rum. juxta illud Bartholi error in sellaba non nocet ad i. s.. ff. de Manumist . testi sed&adtendendus Character tum in Bullis tum in brevibus consuetus . Bullae nimirum expediuntur antiquo stylo characteris gallici. Con. Uan-Espen P. I. Tit. XXIII. c. F. d) Supplicationes in materia gratiae Per Verbum fiat ves concessum, in materia iustitiae per placet signantur. Card. de Luca relat. CuriRom. Dist. p. n. 36.
Iae vero Iustitiae ex filo canabis pentant. Van- Espen I. E. U. P. I. Tit. 13. . 3. & seq. ob rasuram tum in suspicionei vocatur rescriptiun, si illa sit.
de fide instr. Qx . de Privit. c. q. de relig. ω-mib. loca vero ob rasuram suspecta sunt verba dis liva , seu illa pars rescripti , unde
ipsius vis ac mota desisper quaestio dependet .
Rebutas in praxi benes. q. Requis in lit. coluut. n. 33. Et bine rescriptum non censetur vi-
riatur, c. 3. de fide Instrum. . II. Nim modica. Engel de Rescr. u. 13. si quidem constet consilio rasionem in literis Apostolicis ab impetrante vel utente esse iactam , quantumvis modica sit , eae litterae redduntur nullae , dc radens excommunicatus dc falsarius escitur, etiamsi foret rasera unius syllabae, litterae , vel puncti tantummodo . Matthaeus de Afflictis Decis o . n. a. Sed tu vide P. Co tini Considerat. super Bulla in Coena DomΑrtie. II. g. 6. III. Deprehendatur in literis iam ante pris sentatioram apertis. Enimvero si clausae praesententur , ea quae adparet rasura, potius in Cancellaria, quam ab impetrante iacta praesuia mitur. Enges de Rescr. n. as. Neque horu Vicarii dc Delegati Papae propter mi iram licet in dispositivis imo in data iit , ejusmodi Rutilas facile rejieiunt; cum literae ΑIFoliolicae, antequam ab ipsa Cancellaria transiuitantur ad plumbum , ossicialibus ad hoc deputatis ob negotiorum multitudinem permittantur radendae dc immutandae , prout Iuxta mentem summi
Pontificis , cujus Cancellaria dicitur organum, opus fuerit. Pyrrhus Corratas l. 7. praxi disispensat. Apost. 77. 78. & 79.
IV. Nec rascriptum alio testimonis su
cienter queat corroborari. Reiis thiel l. c.
t C. s. Ac io. de Reser. Praeclare notates. Schroti l. e. q. ax6. ex allatis , quae ad limandum rescriptum debent considerari ; s iis adparere, etiam artem diplomaticam inter
Iurisprudentiae Eeelesiasticae substa esse testarentam. . 86. n. d.
b. Requiritur itaque ad valorem rescriptorum, ut x. nullus horum desectuum adsit , . ut preces veritate nitantur β. 16α dc m. 3. non tendant in praejudicium tertii l . 163.ὶς adsit clausilla derogataria non obstanti privilegiis quibustumque ; cini quo rescriptum alienis privilegiis derosam. Imo ne quidem . elausulae a uatoris suffetant ad derogandum prioribus dispostionibus , quae instructae fiunt Hausula praegnante seu stero atoria derogat viarum , vi cujus stilicet demutoriis subsequentibus derogatur; eum enim ipsus clausulae praegnantis derogatoria Hausula requiritur . Sed Ec requiritur s. ut mentis E esiarum nominatim fiat , dc tam impetrantis nomen dignitas , dc beneficium , quam qualitas perso
nae ac corporum adversus quae impetratur re
seriptum, exprimatur. CL de Rietaer de Re
g. a I. Exprimant denique rescripta I. renunciatione ejus , eui sunt concessa a si aut in ipsius solius savorem tendant, aut renunciatione non laedatur lavor ac
terius, cui jam est quaesitum b , II. revocarisne expressa vel tacita c), III.
27쪽
ae 6au, eat executio nominatim committitur. e) V. Morte impetranti, , si non pria
viilegia sint realia, aut si non rescriptum Justitiae in judicio productum , atque res non amplius integra sit f), VL Morte usius, contra quem rescriptum Iustitia impetratum Dit, si res adhue integra sit g .
a Cap. 32. de soro compet. Hinc ina ne dubium , an resti iptis justitiae etiam invito adversario renunciari queat. Licet sane ante citationem partis paenitere , dc ab actione de- silere , imo & poli citationem licebit , dummodo actor reo citato , quas iste expensas habuit refundat. Felinus de Rescr. n. 3. b, Declarant id hoc usitato exeniolor si v. g. E esiae Metropolitanae ad ipsus solius preces datum fuit privilegium , ut capitulum una cum sitffraganeis Metropolitanum eligant ; P test capitulum renunciam privilegio , kntequam eo utatur . Cum autem illo jam utebatur , il-Iudve suffraganeis praesentabat, absque suffi
ganeorum cons se porro renunciare non potest. Ηοstiensis in C. ex conquesione de restitui. spoliat. σὶ Revoratio tacita consistit in concessione rescripti alterius , quod rescripto priori juxta sit perius dicta β. 237. & seq. praeberri debet. Expressa cumprimis post eas fit concessiones ,
qua nisti petentium importunitate extorque-hantur, Ac damnose esse incipiunt .. Cap. ult. de Reseri in s. dc ita quoque in extramg.
execrabilis inter com. de Praeb. dicit Ioannes XXII. . bitio , ρ s semper plus ambiens eo anatis insatiabilis ureditur, quo biammius indulgetur , IMPUNT ΙΜ R TUNA PETENTIUhi a nobis ἐν praedecessoribus mstris Romanis Fontificibus non tam obtia Muisse quam exto D pDrumque noscuntur . Ni unus interdum etiam ad unum oeneficium Geumsicum mistis idoneus, in diversει-σlois nedum vicinis, sed ad invicem An adistantibus, immo non nunquam in diveo . rum regnorum partibus fluatis plures quam auas I tres, aut plures etiam ignitates vel terse tus officia Ieu strioratus , aut diam a Melesiastica benefeia curam animarum babentia possit dispensative , cum alias non Liceret de iure eommuni, recipere ἐν si IIDite retinere ire. sa p. xo. & 3α de ossi c. Iud. deleg. c. 36.
de Praeb. in 6. Iure novo tamen electus Po tifex revaridare silet literas a Praedecessore inta anniim ante diem obitus concessae . ConfReg. Canc. I a. & Schroti l. c. q. 234. nota d.
Neque igitur cessant reseripta gratiae jam sa-ot , quae sunt Perpetua, cap. 9. de ossic. jud. dele in 6. neque rescripta faciendae gratiae aut justitiae, dum res non amplius est integra,
nominatim commissa esse dici potest, si eommittatur dignitati: quae itaque , veluti noneVirat , neque reseripta morte illius , qui indignitate illa constitutus fuit, expirare sinet. Jὶ Cap. i. de filiis Presbyt. l. 19x. ff. de R. I. c. 36. de Rescr. Rescripta justitiae , etiamsi
nuc sit integra , tum quidem etiam in successorem impetrantis transcii ne , si fuerint impetrata sub nomine dignitatis Acc. c. I . de foro compet. c. ro. de os sci deleg. Enges de Relers n. et r. Omnia haec ex Theoria mandatioc litis contestationis facile intelliguntur. Cap. 36. . de Rescr. Etiam Exceptionem ab hac regula intelligunt Tyrones tunc esse faciendam, quando rescriptum contra dignitatem potius , quam contra Personam impetratur . Enges i. c.
Ex omnibus hactenus dictis colligitur, dinferentias inter rescripta gratiae & justitiae pra cipuas igitur esse has, quod
Rescripta gratiae. Rescripta Justitiae.
. Procedant ex me- Procedant ex juri ra liberalitate, &gra- ordine, ita ut vel ex tiam contineant. plicetur jus dubium .
vel delegetur Iudex , vel Mia ratione Iustitia
administretur. Valorem obtineant Ualeant a tempore a die datae, id est fa- praesentatae seu instinctae expeditionis. nuationis. 3. Habeant subscri- Signentur verbo mptum verbum Lat. ret. 4. Mont, ut ajunt, Expediantur filo ea- bullari, ni o serico ru- nabis , in quo pendet bro oc Goceo dc diri- plumbum, de mittan- ntur ad ordinarios tur ad ipsos judices locorum . delegatos. s. Non ex pirent Exspirent nUrte con- morte concedentis, nisi cedentis cetismandata, sint rescripta gratiae nisi lis contolata si ,1acunaae, quae scilicet aut saltem sacta cita-
ceu nuda mandata ex- tio. pirant morte manda tis ν
28쪽
DE OBsERVANTIA ET CONSUETUDINE.CAPUT III.
M observiantia ἐν Consuetudine.
f. M8. Cur legislator Ecclesiasticus observantiam ubivis locorum etiam se instio vigentem, tantummodo naturalibus positivisque Dei legibus non repugnet, gen tali suo consensu per legem expWesso stabilire , eique ita vim legis tribuere non posset, a) profecto ratio non est, & dum generalem ejusmodi consensum expria
mens constitutio adest omnis jam de hoc disputatio inanis evadit.
a in Prosecto non sola taciturnitas legislat ris ad singulos sdelium actus vim legis consumtudini tribuit; sed ejusdem consensus generalis
dc teste consuetudinem probante expressus facit. Qitamquam consensus tacitus ad mores fidelium Ac lingulos actus efficiant, ut per eosdem non obsistente semifica Iegislatoris contra dictione obtineri queat oecaso , seu conditio , sine qua nunquam enasceretur id, mi ille consensius te uatoris generalis dc expressus vim juris largitit r. bὶ Cap. a. de Consuet. VI. β. 147. n. h.
Certissimum igitur est L Consuetudini vim omnem ex legislatoris consen
sa Hinc conseqititur, ut consuetudo possit Nicam. Can. 6. Dill. XI. esser. Secundum legem, qtiae aut canones iam
existentes firmat, ae etiam de hoc, quod jam olim tales extiterint , convincit juxta illud S. Augustini l. s. de Bapti c. od universa tenet Ecclesia, nee a conciriis institutum, sed semper retentum est, nonnisi avib3ritate Apostolica traditum rectissime ereditur , aut canones obscuros tanquam optima lestum interpres authentice interpretatur .. Dis . XII. can. 6. cap. 3. de consilet. cap. 21. de verb. signis. a. Praeter legem , quae jus novum introdueit Dist. XI. can. 7. 3. Contra legem , quae veluti lex posterior priorem legem abrogato eive derogat , etsi eam muniat clausula irritatoria cap. 6. dc Ir. de coni ieci Barisia in annoti ad uniri Ius Can. de constet. n. 13. Atque ii , qui consuetudinem contra Ius ex eo impugfiant capite, quia tacitus legislatoris consensus, ut moribus subditorum legum efficacia subvertatur , concipi nequit, nos non morantur , qui non in ejus
modi moribus di legislatoris ad actus singulos taciturnitate, sed in generali consensii legislatoris per legem expressb causam consilet uiis conititutivam collocamus . 20. 268. Aut aeniversatis aut particularis; prout videlicet aut per universam Ecesesiam invaluit, aut particulari Ecclesiae propria eth, unde consilietiidines provinciales 3c Diavesanae Di
XI. can g. cap. a 3. de Celebri Miss. cap. 6.
Nicaen. Can. 6. Dill. XI. can. 7. Dist. XII. n. 3. 4. s. 1 . mP. a. de frigid. Petrus de Marca de C. S. & I. L. III. c. q. Bossuet Desens cler. Gallic. L. XI. P. III. c. I 2. Non obstant Dist. XI. can. Io. & xx. , qui de causa fidem dc uniformem ipsus Ecelesiae statum
concernentibus loquuntur. Cironius Parati t. de consiletud. g. i 3. multoque minus obstant E Dist. Can. I. Ac M, utpote qui ex mercibus
Isidori sunt. s. hut publica aut privata; prout publicis vel privatis Eceleta inotiis normam praebet.
. 247. . n. h. 6. Ut judicari debeat iuxta constetudinem ,
7. Ut tollatur, scuti alia dex, Iege aut co suetudine posteriores ἱ generalis tamen siroga
tio tantummodo consuetudinem universalem comprehendit, non consuetudines particii lares,
nisi Ac harum mentio fiat , aut clausita dero ratoria adjecta sit cap. de Constiti in VI. Imo si non consuetudo immemorialis sit irrationabilis , aut eadem militet ratio etiam im memorialis consiletudinis tollendae, aut sublata generaliter quacumque consuetudine duntaxat unus certus cassis excipiatur, cujus ipsius ratio consuetudini immemoriali non convenit, extra hosce casus plurimi interpretes consiletudinem illi memorialem sit, revocata quacumque con
suetudine, seu ab hae clausilla nulla obraate
consuetudine contraria non iῆtelligendam csso volunt. Reictinues Ius Can. L. L Decret. T. de consilet. cap. 31. de Eleel cap 3. de co- s. n. 88. dc λα Quemadmodum etiam gi t. spirit. quae itaque particulares confitetu- consentiunt , praedictam clausillam tantum addines subsistent, etsi disciplinam in Romana di- consiletudinen tempore conditae legis extantes, versim contineant . Fundamentum hujus iam 'non item ad futuras pertinere juxtλ ea, qua
V positum. supra. q. ry6. not. b. adde Concita paulo ante num. 3. dicta sent de viribus eo , ' . sue
29쪽
suetudinis, qliae scilicet ut lex posterior legem priorem ipsamque in ea contentam derogato riam clatis uiam tollere potest . Tolli qlicsue potest coniuetudo renunciatione eonim, quibus favet . C. i. de Constit. 4. de Consiliet. in 6. c. ho. de decimis cap. a. de observ. sest. cap. xs. de consuet. - Si de consiletudine in genere loquamur , conscqititur porro , ut ea esse queat vel ex-rvajudicialis , seu in negotiis extraJudicialibus locum obtinens , vel Iudicialis, quae exactibus judiciariis consistens , quatenus ordinem & modum procedendi in judicio determinat, observantia Iudicialis, quatenas vero in
ipsis judicialibus scriptis harum potius quam aliarum vocum dc sermularaim usum introduxit , flus curiae audit, atque ita generatim sese ab Ordinatione curiae, quae iam ab initio authoritate legislatoris obtinuit, distinguit. Uerum cum consiletudo , quae stricte Lelesiastia
ea dici meretur, etiam tantummodo circa negotia stricte E esiastica versari queat, & iis, quae ad ordinem judiciorum pertinent, in jure consistoriali locus a nobis determinatus sit, dehisce, uti Ac de prae iudiciis, quae judicaturis
sint exemplum ex anterioribus causanim decisonibus sbi similibus ortum, ibidem plura di
2 o. III. In consuetudine ipsam uniformem 6: longaevam Ecclesiarum praximpmmulgationis vicem subire a .
a Ηine requiruntur x. Actus frequente , Dist. I. can. a. quoriunquidem numerus, veluti etiam requisita ad eos continui temporis diuturnitas legibus & can nibus non definitur , atque num sufficiens sit, ex circumstantiis colligi .ebet. Neque enim in eap. ult. de consuetud. vox preescriptis, unde ad consuetudinem idem tempus ae ad praescriptionun requiri docent , in sensi proprio aecipitur. Schroti l. e. q. 238. Quidquod unicus actus suffecte queat. s sit aξeo insignis , ut pluribus moraliter aequivaleat . P. Oberhauser Praelin. Can. tit. de consuet. 9. a. Publici , ae spontanei ; non itaque clam ex errore aut Vi gesti . . 3. Non contradicti aut a lcgislatore . 268. n. a. . aut adversario cujus interest , aut postea iterum ipserum ad consuetudinem provocantium actibus contrariis infirmati. Vide Prin-eip. Iur. Publici Eces. Cath. e. Io. . Io. Edit. Uind.
6. a. I. IV. Cum actus ruri divino , vel naturali vel positivo, ac bono Ecclesiae
contrarios nee tacitus nec expressus consensus legislatocis unquam licitos facere
queat, ex hujusmodynon oriri posse justam & rationabilem consuetudinem sa) sed abusium ac corruptelam b).
αὶ Hinc reprobantur consuetudines. tur illa , qua ludi tbeatrales in Ecclesia, auta. fidei aut veritatibus manifestatis contra- per Clericos sunt, cap. ix. de viti & honest. Fiae, Dist. IX. can. 4. s. 6. 7. 8. Dist. XI. cari Cleri 6. 7. s. s. cap. s. de sent. & de jud. 7. De radice ambitionis procedentes, veluti: a. Peccatis & vitiis faventes, Dist. XLIV. si plura benescia citra necessitatem possidentur,can. I. Caus . I. q. 3. Can. IS. ubi reprobatim cap. I. de Consuet. in UL consuetudo pro rebus spiritualibus sive ante , s. Involantes in potestatem Eeesesiasticam aut sive post earum collationem aliquid exigendi. turbantes ordinem hierarchiae Ecclesiasticae, uti 3. Multorum saluti nocentes, Dist. .can. 89. si Presbyteri risurpant, quae sint ordinis Epi-4. In damnum publicum vergentes, Catis a scopalis, vel populus sibi Ius serendi senten XVI. q. 6. can. I. tiam ving cat. Cap. 3. & 4. de Consiuet. s. Dei vel cinctorum cultui contrariae, Dist. 9. Disrumputes nervum disciplinae Eccle- III. can. I. . de Consecr. salticae& morum correctionem impedientes, C. 6. Decentiae repugnantes , inter qius reser- ε. & 7. de Constet. ExtravaSant. mic. inter
4. Actus , qui produnt animum inducendae obligationis , & non sint actus merae facultatis, & cum arbitraria devotione, ac ex mera liberalitate positi ; quales quidem esse cessabunt , si alteri id , quod ex mera voluntatefecimus , de necessitate jure praetendenti ce
s. Notorii, aut ceteroquin legitime probati. Fis enim consuetudo rite introducta quod jusfaciat, probatione non indiget; probari tamen debent facta , quae ad consuetudinem necessa
ria sunt eouditio, & hoc ipsis, quod facti Di,
non praesumuntur. Probatio yel fit testibus judicis arbitrio aestimandis , vel actis publicis &monumentis; haec scilicet sunt optimus modus ad posteros transmittendi consuetudinem , quae quidem talis manet , etsi in ejusmodi scriptii
30쪽
DE OBSERVANTIA ET CONSUETUDINE. et
commvn. Consuetud. cap. i 3 de ossici judic. inraxi di cile est a laudabici obseriis istiaota. discernere abusus , quibus paulatim inflatio. Inducentes violationem censurarum, cap. posse disciplinam Eceloiae nimis prob dolον tr. de Consuri. aut . compertum est. Cons. Editionem Vindobonem ii. violationem libertatis Ecclesiasticae, cap. sem cap. io. L 2o. re seqv. ubi etiam recen-r. de Consueti cap. et . de Elech. cap. r3. de set causas, cur synodus Tridentina abusus ejus- Majori t. cap. 49. de sent. Excom. Id quod ta- modi aboleri cupiens desideriorum suorim commen diiudica iuxta illa, quae β. ios. usque a19. pos fieri hactenus non potuerit. Rectissime quia dicta sisnt. dem cl. Schroti monet ex oeconomica & legi sis xx. Repugnantes aequitati, veluti si parochis latoria prudentia in evellendis Multis & p portio congrua subtraheretur per eos, qui de- validis vitiis mitiorem m*elam adhibendam , cimas alios lite parochiae proventus percipiunt, & saepe connivendum csse , ne triticum una cap. Io. de Consuet. cap. 2 o. de Praeb. cum zizaniis evellatur; Ouia si tamen populus 13. Denique etiam repugnantes legibus hu- ipse ad triticum separandum paratus sit, dc manis ejusmodi , quae in legibus naturalibus , secus timendum, ne a Deissis, aut hel doxis in divinis positivis , in bono Ecclesiae fit a- seducatur in errorem: omnia esse Zirania, tum mentum habent . Dis in h. XI. c. r. 4. cap. 3. sane ad vera et iamia radicitus evellenda sup & . de Consuetud, cap. s. de juram. Calumn. rionim Gllicitudo non sat cita, non sat servu&c. 3cc. da esse potest; quidquod cur superiorum facile
Cons. cl. de Ricgger P. II. q. xx 2. nov. Edici populum recta institutione ad hoe praepararedi ei. Schroti l. c. q. 25o. possit , quemadmodum non deterrebatur Ap
bὶ Cum rebusus, ait Author Principiorum stolus, dum et eum viris per omnia quasi s Iuris publici Ecclesiallici Catholicorum , non perstitio oribus agendum erat . neque de ilia raro se s oceuiat sub imagine observantiae , dem in superstitione relinquendis stib ullo prae baηeque imitatiar, ut superstitio resigi-- , textu cogitabat. Actor. XUII. v. aa.