Pauli Manutii In orationem Ciceronis pro P. Sextio commentarius ...

발행: 1559년

분량: 356페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

141쪽

Iegem , quae omnia iura religionum, auspiciorum , potestatum , omnes leges , quae sunt de iure & de tempore legum ro-

exteras nationes illius anni furore co

quassatas uidebamus. legst tribunxςi: Petris Magnae Pessimiliuius ille sacerdos ex Dulsus , & spoliatus sacerdotio est; fanum sanctissimarum, atque antiquissi

te eliciebantur. Rex Ptolemaeus, qui si nondum erat ipse I senatu socius appella tus est tamen frater eiuS regiS , qui, cum esset in eadem caussa, iam erat a s itatu honorem istum consecutus; erat eodem genere, iisdemm maioribus, eadem uetustate societatis; denique erat rex, nondum socius, at non hostis; pacatuSQuietus, fretuS imperio populi R. regu paterno atque auito , regali ocio Perstuebatur- Comm

142쪽

Promulgatae: aliquot igitur non perlatae, tribuno pl. aliquo, ut opinor , intercedente. quod O infra patet , pro domo sua. Dicam ψ non dubitat , utrum dicat , an omittat ;sed indicat, legum multitudinem oratioκe uix posse comprehendi. Vt censoria notatio: hac de Clodii lege se in oratione in Pisonem: Ab eodem homine, in stupris inauditis nefariisq; uersato , uetus illa magistra pudoris O modestiae, censoria seueri rus sublata est. Quem locum Pedianus sic exponit : Tulit P. Clodius tribunus pl. legem,ne qAem censores in senatu legendo praeterirent , ne ne qua ignominia ascerent , nisi qui apud eos accusatus , O utriusque censoris sententia damnatus esset. Haec Pedianus. Dio autem libro x L. hanc legem d Scipione consule , Magni Pompeii focero , esse abrogatam tradit. Quod autem scriptum est , Censoria notatis, Ograuissmum iudicium; non dubito quin rectius sit, Censoria notio. non enim

potest esse notatio ante iudicium: sed iudicabant

prius censiores , quam notarent. quare primum ipsa me ratio mouet, ut, notio pro notatio, rip nendum putem : deinde habeo duo in duabus eiusdem orationibus exempla. nam is ea de prouinciis constularibus, in extremo fere, Statuendum ,

inquit , uobis es , legem Aeliam manere, legem Fusiam non esse abrogatam , non omnibus factis

legem ferri licere; cum lex feratur, de caelo fer-Ι vari,

143쪽

eo MMENTARIVS

nari , obnuntiari, intercedi licere; censorium iudicium ac notionem , O illud morum seueri DNanum magisterium non esse nefariis legibus de crauitate sublatum. In Pisonem autem: Centum prope annos legem Aeliam ct Fusiam tenue mus , quadringentos iudicium notionemq; cen-riam: quas leges ausius es non nemo improbus , potuit quidem nemo unquam conuellere . quam potestatem minuere , quo minus de minoribus nostris quinto quoque anno iudicaretur , nemo tam

use petulans conatus est. Collegia: non siunt

eadem iteranda .satis hac de lege, o de collegi rum nomine diximus supra. Vectigalium: D. Ac enim lata, ut frumentum populo, quod antea semis aeris, hoc ess quadrante, ut uulgo nunc ampellantur, cum dimidio, in singulos modios dabatur , gratis daretur, uectigalia quinta fere Di

te diminuebantur . hanc legem O Saturninus ante C. Gracchus tulerat. epitome Liuiana lib. LX . ad Herennium lib. I. O Pedianus. Unihelluont: ipsi Vatinio ; quod esset homo ne-

qtiam , dissolutus, ct intemperantia perditus. De eadem re: de prouincia. vide pro domo sua. Eam legem: quae legem Aeliam O Fausam euertit . uide supra. Religionum: nu iam enim religionem, cum lex ferretur, imped mento esse uoluit. possit autem primum genM, Ain speciem . nam inter religiones sunt aut ou. Auspicioriam: ne austicia ualerent. Pot

144쪽

IN ORAT. PRO SEXTIO, c

Potestatum: ne quis intercederet. Jpra. De iure,&de tempore: de iure, hoc est de auspiciis , erat Aelia: de tempore , Fusia. Clodius utranque sua lege deleuit. tulit enim , ι nequis per eos dies, quibus cum populo agi liceret, de caelo seruaret: ut omnibus diebus fassis legem ferri liceret. supra . Omnem domesticam labem: leges de rebus urbanis a Clodio latas. O dixit , Omnem : quasi praeter ea , qttis iam commemorauit ,supersint multa. Tribunicia r P. Clodii tribuni pl. Brogi taro: Gallograeco. de aruspicum responsis. Cum earuel Ea, quae ad religionem pertinent , quae illi Clodius pua lege a1signauit: vel , Eam, lege r ut ad religionem referatur. Ne a senatu quidem : non a populo , scd ὰ senatu reges appella-han ur . primum igitur in eo peccat Clodius,quod reges per populum , non per senatum appellat: deinde , quod eos appellat, qui id nunquam , non

modo i populo , sed ne a senatu quidem postu.

Iarint. satis autem constat, haec omnia signi cari a Clodio mercede oe pretio esse facta. nam O in ea pro domo sua , Si tuus, inquit , scriptor in illo incendio ciuitatis non syngraphas cum B

etantiis exulibus, cum legatis regiis faceret . O proxime infra Ruum ancitationes venales erat. Condemnati: nimis iniuste, nimis urannicae agit Clodius: exules , legibus condemnatos , reduo

citi ciues eiicit indemnatos. in quo se ipsum Cice-

145쪽

COMMENTARIVS

significat . qua de resepe queritur O in or tione pro domo , o alibi. Ptolemaeus: Curi rex: qui, accepto de lege Clodia nuncio, ques regnum uniuersamq; regiam gazam publicabat, ipse sibi, ueneno sumpto, morte intulit. causam regni publicati scripsit Dio lib. xxxv II 1 . quod olim Clodium d. piratis captum Ορri rex Ptolemaeus redimere noluisset. hac re in ea pro domo sua bis. Eius regis: Alexandrini; quio ipse Ptolemaeus uocabaturi de quo in libro epistolarum ad Lentulum. In eadem caus arcum meritis in populum manum fratri, o prio regi, nonpraestaret ,sedpari cum eo conditione esset. Honorem istum: societatis. unde illa pro Rabirio Postumo: onei regi credis dis, qui alienus ab hoc imperio esset ,sed ei, qui cum foedus fieri in Capitolio uiderat. Eadem uetustate societatis: non dicit , socium suf- sc cum fratre, uetusta societate : ciam enim hoc negauit sied utrimque a maioribus ortum uetoa populo Romano societate coniunctis. nam inde ab eo tempore , cum 'orrhus rex in Italiam transiit, populus Romanus cum Aerapti rege Ptolemaeo societatem coIerat.

D 3 hoc, nihil cogitante, nihil suspicante, eisdem operis suffragium ferentibus, est

rogatum, ut sedens cum purpura, & sceptro, & illis insignibus regiis praeconi publico

146쪽

blico subiiceretur; &, imperante populo R. qui etiam bello uictis regibus regna

reddere consueuit , rex amicus, nulla inaturia commem orata, nullis repetitiS rebus , cum bonis omnibus publicaretur. multa acerba, multa turpia, multa turbulenta habuit ille annus: tamen illi sceleri, quod in me illorum immanitas edidit, haud scio an recte hoc proximum esse dicam. Antiochum illum magnum maiores nostri, magna belli contentione terra mariq; superatum, intra montem Taurum regnare iusserunt: Asiam, qua illum multarunt , Attalo, ut iS regnaret in ea, condonauerunt.cu Armeniorum rege Tigrane graue bellum perdiuturnumq; gessimus, cum ille, iniuriis in socios nostros inferendis,bello prope nos lacessisset.hic Nipse per se uehemens fuit; &acerrimuhostem huius imperii Mithridatem, pulsum Ponto opibus suis regnoq; defendit;& a Lucullo, summo uiro, atque impera tore, pulsus, animo tamen hostili cum reliquis copiis suis in pristina mente pe mansit. hunc Cn. Pompeius, cum in suis castris supplicem abiectumq; uidisset,erexit; atque insigne regium, quod ille de suo capite abiecerat, reposuit , & imperatis certis rebus, regnare iussit; nec mi

147쪽

nus & sibi, & huic imperio gloriosum putau i t, c o ini tutum a se regem, qu lin co rais strictum uideri. Tulit gessit, qui & ipω hostis fuit populi R.& acerrimum hosten 1

in regnum recepit , qui, conflixit, quis gna contulit, qui de imperio pene certauit, regnat hodie, & amicitiae nomen, ac societatis, quod armis uiolarat, id precibus est consecutus. ille Cyprius miser, qui semper socius, semper amicus fuit, de quo nulla unquam suspicio durior audad senatum, aut ad impcratores nostros allata est, uiuus ut aiunt est, & uidens, cum uictu ac uestitu suo publicatus.

Eisdem operis: quarum suffragio O alias in quissimas leges Clodius pertulerat. Nulla in i

ria commemorata: nota consuetudinem populi Romani: qui nemini, nisi ob acceptas ini fias , aut ablatas res, bellum aut dandium infe re solitus erat. quod utrunque a Clodio neglectum est. Illum magnum: iasiae regem: qui, cum multi fuerint Antiochi reges, opibxs O potemtia cunctis antecelluit, ideo, ut ab aliis distinguatur , apposuit, Illum magaeum. Superatum ροὰ L. Scipione, Africani maioris fratre: qui ob eam caussam Asiatici cognomen est adeptus. Bello prope: non enim bello Tigranes Roma

nos lacessimi: sed , uexandissociis , quas bellum

inferre

148쪽

inferre videbatur . non satis habet Cicero, popualum fomanum excusare, qui non lare ius seiatum intulerit ;sed excusat etiam cum laude, quod sociorum mimas suas murias duxerit. Ac erri inum: qui bellum per annos quadraginta ctim Romanis geFnrit. Α' Lucullo: qui Mithridatem, atque etiam Tigranem ita iuuit, ut Tompeio, quisuccessi,non di siles belli reliquias tradiderit . unde inimicitiam inter eos origo fhestrcum uterque eius belli gloriam adsie traheret.Plutarchus, alij. Constitutum a se regem, quam constrictum: iucunditatem in vocam militudine quae fuit. nam constitutum O constrictum Osimiliter incipiunt, O militer de

nunt. hanc figuram Graeci παραγρα-α dicunt . Tullii gessit: apertum mendum . nec dubium

es, quin Tigranes significetur. es enim argumentum d maiori .si Tigrani, inquit, qui hostis it populi Rodiani, re enum construastis: quanto magis Ptolomaeo, quisiempersocius cistemperamicusfuit, confieruare debuisisῆposthlat igitur sententia, ut pro, tulit est, reponatur, Tigra sigitur, nec igitur is. sed quoniam odi conicituras, quae a litterarum Diuodine essedunt; opem

ueterum librorum expectandam censeo. alioqui nihil tentandum. De imperio pene: non omnino ,sidpene actum esset de imperio populi Ammanr ,si, cum Tigranessigna contulit, uictoriam consecutus esset . a os enim exercitus parare, I iterum

149쪽

iterumq; belli fortunam experiri nobis licuisset .

Qui semper socius: non ad ipsum Ptolemaeus sed ad maiores eius referendum est. nam ipse , cuClodius legem tulit , nondum erat socius. dixit

igitur , femper socius, pro, qui uetustam nobisiciε societatem habebat: quod maiores eius socii noctri semper fuerint. Vivus, & uidens: sumpsit d

rentio : apud quem in Eunucho ita loquitur Phaedria: Prudens, sciens, uiuus uidensq; pereo.

E N , cur ceteri reges stabilem esse suam fortunam arbitrentur; cum, hoc illius funesti anni perdito exemplo, uideant per tribunum aliquem, & sexcentas operas se fortunis spoliari, & regno omni posse nudari.At etia eo negocio M. Catonis splendorem maculare uoluerunt, ignari, quid grauitas, quid integritas, quid magnitudo animi, quid denique uirtus ualeret: quae in tempestate saeua quieta est,& lucet

in tenebris,&pulsa loco manet tamen,

atque haeret in patria ; splendetq; per se

semper ; neque alienis unqua sordibus obsolescit. non illi ornandum M. Catonem, sed relegandum; nec illi committendum illud negocium, sed imponendum putauerunt; qui in concione palam dixerint, linguam se euellisse M. Catoni, quae semper Contra extraordinarias potestates libera

150쪽

a si

licili a

sit. IN ORAT. PRO SEXTIO. 72bera fuisset. sentient, ut spero, breui te-POre , manere libertatem illa, atque hoc etiam , si fieri poterit, esse maiore, quod cum consulibus illis M. Cato, etiam cum iam desperasset aliquid auctoritate sua proficere posse, tamen uoce ipsa, ac dolore pugnauit, & post meum discessum iis Pisonem uerbis, flens me u Se reip.casum, uexauit, ut illum, hominem perditissimum, atque impudentissimum, pene iam prouinciae poeniteret. cur igitur rogationi paruiti quasi uero ille non in alias quoque leges, quas iniuste rogatas putaret, iam ante iurarit.

COMMENTARIVS.

Maculare: nam regiae M. uendendae, O pecunia deportandae M. Catonem, lege lata, Clodius praefecit; non ut Catonem ornaret; sed partim ut v rum fortissimum, O improbis ciuibus infensum, d republica remoueret , partim ut ,si quis deinde legem illam de Opro publicata uellet accusare , socium, ac defensiorem haberet M. Catonem, v pote qui eius negocii particeps fuisset . quod sane ita contigit. pro domo siua, de prouincηs consularibus , Plutarchus , Velleius . Ignari , Oc. laudat uirtutem , ut Catoni, uiro innocenti is mo, et omni laude praedito, nullam ex illo negocio haerere infamiam potuisse constet. turprs quidem Clodius , qui legem tulit: non tamen tarpis C ato,

SEARCH

MENU NAVIGATION