Pauli Manutii In orationem Ciceronis pro P. Sextio commentarius ...

181쪽

casionem haberet, quia me, lege eiectum, sine lege restitui non potuisse diceret.

C v M omnes certatim, aliusq; alio grauius, atque ornatius de mea salute dixisset, fieretq; sine ulla uarietate discessior surrexit, ut scitis, Atilius hic Gavianus: nec ausus est , cum esset emptus , intercedere : noctem sibi ad deliberandum postulauit. Clamor senatuS, querelae, preces, socer ad pedes abi ectus. ille se affirmare poastero die moram nullam esse facturu. Creditum est: discessum est . illi interea deliberatori merces, longa interposita nocte, duplicata est. cosecuti dies pauci omnino Ianuario mense, per quos senatum haberi liceret: sed tamen actum nihil, nisi de me. Cum omni mora, ludificatione, calumnia, senatus auctoritas impediretur, uenit cosilii de me agendi dies, v I II. kal. Febr. princeps rogationis, uir mihi amicissimus, Q . Fabricius templum aliquanto ante lucem occupauit. quietus

eo die Sextius, is qui est de ui reus. actor hic defensorq; caussae meae nihil progrediatur, consilia expectat inimicorum meorum . quid illi, quoru consilio P. Sextius in iudicium uocatur, quo se pacto geriit ἐcum forum, Comitium, curiam multa de nocte

182쪽

ii , nocte armatis hominibus, ac seruis ples risque occupauissent ; impetum faciundin Fabricium; manus afferunt; occidunt ita non nullos; vulnerant multos; venietemti, in forum uirum optimum, & costantissi in mum, M. Cispium, tribunum pl. vi depel: u lunt; caedem in foro maximam faciunt; ci, uniuersiq; districtis gladiis, & cruentis, inihi omnibus fori partibus fratre meu,uiuum sill optimu, fortiSsimu , meiq; amantissimu , t 3 oculiS quaerebant, uoce poscebant.

lia Grauius, atque ornatius: sententias, et verba ori significat: quibus eloquentiam definimus . non ira enim eloquens est, cuius in oratione aut sententia- otii rumgrauitas, aut uerborum elegantia desidera tur. Vt sciatis: uel, visciatis, in contemptum

ijdi Atilii: uel, ut scitis eger quia dixit iam uos Mefiti meliusfici potestis. Gavianus: vetus nomen iis in anus producebant ij, qui adoptabantur. quodam' quoque docuimus .Socer: Cn. Oppius. posti, reditum ad Quirites, O ad . atticum libro II I I. iis Longa nocte: messe Decembri. Dies pauci: ii, quia nec ὀhalandis Ianuarii ad xvii 1.υl Febr. hi, quotidie senatum haberi licet,propter dies comi is tiales, nec unquam 2 xv III. Ol. Febr. adhalendas Febr. propter legem Pupiam. s. fam. I - Quinctum fratrem lib. II. Calumniarii, in f φή quadam ad moram interponendam af o ferrentur.

183쪽

ferrentur. sc epistola r. ad Lentulum , calumniam religionis, dixit , cum falsam religionis inaductionem ignificaret . Senatus auctoritas: alibi senatus auctoritas dicitur ea, quae ne sena tuscosultum set , tribunorum pl. intercessione factum erat. de quo diximus in libro de senatu. hic, senatus auctoritas, est senatus summa uoluuias: cum senatus cossultum de Ciceronis reditu factum cunctussienatus magnopere uellet. impediebatur autem mora ; ut , cum Atilius noItem

bi ad deliberandu postulauit: ludificatione ; ut , cum promisit se postero die moram nullam esse facturum , nec tamen, quodpromistrat, praestitit: calumnia , ut , cum false cause disserendi gratia

pro veris adducerentur. Venit consilii de me agendi dies: promulgata enim lege, expectauerat Fabricius, ut trinundinum praeteriret . noenim ante legem ferre licebat. O , Consilii agendi , duit , propopati conuocandi, ut promulgata lex serretur. proprie enim de crearis magistratibus comitia dicuntur; deficiscendis legibus, de cistibus iudicandis, καταχρηει-ς: contraq; , de logibus, de ciuibus consilium proprie vocatur; de magistratibus, non item .sic in ea poct reditum in senatu , Legem, inquit, tribunus pl. tulit. ne auspiciis obtemperaretur; ne obnunciare consilio, aut comitiis , ne legi intercedere liceret. Tem Plum : augurata loca templa dicebantur: ob id

puto hic templi nomine Myra signiscari. quod

184쪽

ne nouum, o in olens uideatur, uerba subscribemus, quae sunt in oratione in Vatinium: cum L. Vinium, ait, in concionem produxeris; indicem in Rostris, in illa , inquam, augurato templa, ac loco collocaris. Praeterea in hac ipsa pro Sextio tribunosF.ferro e stris expulEos a Clodio, tr dit: cum s Fabricium manifeste significet. Hicinon Sextius ,sed Fabricius. cum enim dicat, Hic nihil progreditur : consilia expectat inimicorism eorum: haec ad Fabricium pertinere, dubium

non es: si quidem de eodem paulo pο ὶ illa uer.

hasiubiunguntur: Num uerbo facto, nulla com cione aduocata, nulla lege, concitatam nocturnam seditionem quis audiuit Z Quid illi: de Ct dianis dici manifestum est. accusati enim i Milone Cladium, quod caedem cum gladiatoribus in foro fecisset, Dio libro x x et i x. sicriptum reliquito de gladiatoribus , quos Appius praetor Clodio fratri commodauit, infra bis segnificatur. M.Cispium . in oratione post reditum in senatu legi tur , Mosepius: cum legendum sit, ut quidem V a Uitror, M. Cispius. O in oratione pro Plancio,pro, Cris io, non dubito quin reponendum sit, Cispio primum, quod Crispiam familiam inter

I smanos nominatam non iuueni: deinde, quod , cum in oratione pro Plancio bene de se meritum appellet, conuenire hoc in M. Cistum, qui tribunus p Ciceronis eat sum tutatus erat, mrriton detur :po remo, quod, cum in eadempro 'lau

185쪽

ela ,simultates eum , quas cum se habuerat,d possisse dicat,Daeq;salutis non modo non προ-Snatorem ,sed etiam defensior fuisse; hoc ipsum quoque in Cistium optime quadrat: de quo jic in ea post reditum in benatu: Quid M. Cispius sic

enim potius, ut dixi, quam, Mosopius, lego cui ego in parenti, fratris eius sentio quantum d

beam : qui, cum mea sententia uoluntas eorum in

priuato iudicio esset ostensa,publici mei beneficii memoria priuatam sensionem obliterauerunt.

o R v M ille telis libenter in tanto luctu, ac desiderio mei, non depugnandi, sed moriendi caussa,corpus obtulisset suum, nisi suam uitam ad spem mei reditus reseruasset. subiit tamen uim illa nefaria Consceleratorum latronum: & cu ad fratris salutem a populo R. petendam deprecamdamq; uenisset, pulsus e Rostris, in Comitio iacuit, seq; seruoru& libertorum corporibus obtexit, uitamq; tum suam noctis,& fugae prauidio, non iuris, iudi ciorumq; defendit . meministis tum iudices corporibus ciuium Tiberim compleri , cloacas referciri, e foro spongiis es- fingi sanguinem: ut omnes tantam illam copiam, & tam magnificum apparatum non priuatum, aut plebeium, sed patriacium, & praetorium esse arbitrarenturinia

186쪽

ni hilq; neque ante hoc tempus, neque hoc ipso turbulentissimo die criminationis esse in Sextium . atqui uis in foro uersatai est. certe: quando enim maior i lapida- j tiones persaepe uidimus; non ita saepe sed I ' nimium tamen saepe gladios; caedem uero

tantam , tantos aceruos corporum ex

tructos, nisi forte illo Cinnano , atqueis Octauiano die , quis unquam in foro ui- dit in qua ex concertatione animorum nam ex pertinacia, aut constantia in te is cessoris oritur saepe seditio, culpa, atque iii improbitate latoris, commodo aliquo tr imperitis, aut largitione proposita; oriasa tur ex concertatione magistratuum; oritur sensim ex clamore primum,deinde aliis qua dissensione 'concionis; uix, sero, & M Taro ad manus peruenitur. nullo uero uer, ί ho facto, nulla concione aduocata, nulus Ia promulgata lege, concitatam noctura o nam seditionem, quis audiuit/an uerisi- , mile est, ut ciuis R. aut homo liber quis-

isi quam cum gladio in forum descende- η rit ante lucem , ne de me ferri patere-is: tur, praeter eos, qui ab illo pestifero, acidi Perdito cive iampridem reip. sanguines saginantur e

i Cmorum,& libertorum: si ita legas, struoso ιν M a libertos

187쪽

e o MMENTARIVs

libertos de Clodiano exercitu accipiemus : 'acti omnes aut strui, aut liberti fuerint . quod si probamus; apparebit , eos, qui caesi sunt , quorum seu uindius corporibus texit, Clodianos omnes suisse. quod aperte fassium uidetur . non enim multi de Clodianis,sed ab ipsis multi sunt interfecti it que iam dixit, caedem in foro maximam faciunt; uniuersiq; disrictis gladiis O cruentis, in omniabus fori partibus fratrem meum oculis quaerebant , uoce postebant. quo planum sit, non uiactam e se Clodis manum, sed uictricemfuisse.qu

circa, ut significetur, ex utraque parte caesorum inforo corpora iacuisse; legendum crederem, se uorum, O liberorum: quod in ea dimicatione

tum strui de Clodiana functione, tum liberi de bonorum partesint occisi. Effingi : exprimi. corrigitur locus e Seruis Honorati in Virgilium commentario. nam antea pro Ongi, effundi uulgatis in libris legebatur. eadem es eiusdem uerbi Wpud Afranium significatio. Accedo , inquit, Wd te, ut tibi ceruicem fingam linteo. Tantam illam copiam: quatam fuisse eam constat, qua caedem inforo maximam fecit. copiam enim pro multitudine hominum posuit. Magnificum apparatum: non casu ad manus uentum esse segnificat, ed apparatu iam ante facto: quem -- animum appellat in Appium praetorem , Clodsi fratrem , iocans: quod exiguus apparatus csse

φρηposset, quem praetor adornasset. non a pri

uato.

188쪽

. 'i uato , inquit, homine, aut plebeio, hoc G d κClodio , qui tum O priuatus, O plebeius erat,

ra haec armata munus in sed a patricio , prael

rio, hoc est ab Appio Pulchro ; qui ct patriciae

tu gentis erat, praeturam eo anno gerebat. hic enim gladiatores eos, quos in funere Marci prora pinqui Di daturus erat, P. Clodio fratri suo comis modavit. quod non obscure significatur infra; ubilia haec sunt: Gladiatores ex praetoris comitatu cometas prehensi, insenatum introducti, confessi , in ut 'a eula conieciti d Milone, misi a Serrano. Sed cla- rq rme haec tota res narratur a Dione libro

XXXI x. Nimium tamen saepe: ut Gra vi chanis primum , deinde Marianis temporibus . Cinnanor cum inter Cinnam ct Octauium couos sules in urbe pugnatum est. Appianus libro II. iis Pedianus 69: Concertatione: caedem illamis . tantam, quae in foro facta est, qua ex concerta i ι tionc natam uidimus t nulla scilicet. nullam enimis aut Fabricius, aut Cil ius occasionem pugnae comes mittenda praebuerunt. pertinacia, aut con- . , stantia : pertinacia , cum interceditur salutariis legi . constantia, cum perniciose . Nullo u er- ,: b o facto et hoc iam ostendit , cum dixit de Fabri cio: Tobilprogreditur: consilia expectat inim corum meorum. Sanguine saginantur ἰ simi , si metaphora de iisdem usus es in ea pro Mik- ιι ne. Vnum , inquit, genus est aduersium infe-ὶ sμms vobis, eorum , quos P. Clodij furor rapi- M s mi

189쪽

nis , O incendiis , O omnibus exitiis publicis

pauit.

Hic iam de ipso accusatore quaero, qui P. Sextium queritur cum multitudine in tribunatu , & cum praesidio magno fuisse, num illo die fueriti certe non fuit . uicta igitur est caussa reip. & uicta non auspiciis , non intercessione , non suffragiis, sed ut, manu, ferro. nam si ob nunciasset Fabricio is tribunus pl. qui seruasse de caelo diceret: accepisset resp. plagam, sed eam, quam accepta gemere posset. si intercessisset collega Fabricio , laesis et rep. sed remp. iure laesisset. gladiatores tu nouitios, pro expectata aedilitate suppositos, cum sicariis e carcere emissis ante

lucem in forum immittas ρ magistratus templo deiicias ρ caedem maximam fa cias 'sorum purges ἐ& cum omnia ui & armis egeris, accuses eum, qui se praesidio munierit, non ut te oppugnaret, sed ut uitam suam posset defendere ρ atqui ne ex eo quidem tempore id egit Sextius, Dea suis munitus, tuto in foro tum magistratum gereret, remp. administraret. itaque fretus sanctitate tribunatus, Ciam se non modo contra vim, & ferrum, sed etiam contra uerba, atque interce Ssionem

190쪽

ct nem legibus sacratis esse armatum putaret; uenit in templum Castoris, obnunclauit consuli: cum subito manus illa Clo it diana, in caede ciuium saepe iam uictrix, iit exclamat, incitatur , invadite inermem tali atque imparatum tribunum alii gladiis .ei adoriuntur , alii fragmentis septorum, iiii & fustibus: a quibus hic multis uulnerbo bus acceptis, ac debilitato corpore,& contrucidato , se abiecit exanimatus , neque ulla alia re ab se mortem, nisi opinione mortis, depulit.

ii Auspiciis: &c. lex enim uel auspiciis, intercessone impeditur; uel suffragiis antiquatur: quae, i in Fabricii lege facta non sunt. ui, manu, ferro 'G acta res M. Obnunciasset: impediendae le-lii. gis duo genera sunt, obnunciatis, O intercessio. utrunqueponit. Acceptam gemere posset ri , minorem, gram cccepit. minor enim est plaga , , cum obnunciatione, aut interce sone, qtam cum D ut O armis respublica uincitur. ita graue uulnus, si inquit, illatum est reipublicae,ut ex eo statim occi- i derit, ut ne gemitum quidem edere potuerit. trar latio a uulnere ad damnum. Iure laesisset: non

quod iure intercessisset, sed quod intercedens, le- , sitimo O iusto impedimenti genere usius ejet.' si Gladiatores nouitios: habuit igitur Clodius , mn m modo gladiatores, quos ei frater Appius his . q