장음표시 사용
331쪽
AMICvs AvTORIS AD LECTOREM. grato acceperint animo, nisil valere, eae summopere optare, ut Lectorum utrique, antequam hunc evoLetant Tractatum, vel de eo suum strant judicium, pra- cedentem perlegere dignentur, cujus haec pars meratam
tum in consequentia, id quod in quarto impedimento haud ob re innuu) e 'ecimen quoddam, 'quo semderet, quam ardua per hanc suam methodum, antecedenti Tractatu traduam ,satim liceat aggredi; atque ideo Lectorum judicia aequiora sine dubio tunc fore. Ne quivit autem ast ipse i etrare, ut propterea praesti nem conscriberet, in qua alus rogaret, ut hunc laborem in illius gratiam flusiciperent. Haec sunt, Lector Ren vole, qua ex se audita, tibi impraesentiarum praefationis loco inducanda duxi AE. Mirabitur quoque dubio procul Amicin Lector, qui
fiat, uigulus MEDICINAE CORPORIS toto fere caelo ae erat UNO MEDICINAE MENTIS, &d
versum esse Autorem ex misit: verum qui mente volvent continuas, eae graves Autoris occupationes,
aliaque infinita impedimenta, qua doctis haud raro remoram iniciunt, admirationem suam syset, s crodes haec non fuisse illius juris, facilique negotio hoc non nobilissimo Autori, sed aliis imputabit, qui id operam dedere, ut bis Tractasus, ab amosio idomate consi ristus, in lucem prodierit publicam
332쪽
COGITATIONES ADMODUM PROBABILES DE CONSERVANDA VALET UD IN Hjuxta sapientiorum sententiam, ejus, qui veritatibus incognitis detegendis operam dederit, prima & praecipua cura esse debeat, ut bene vivat, cCrta que sibi regulas , secundum quas vitae sitae ratio disponenda sit, convenient praevia meditatione , comminiscatur,
non ideo posthabenda ipsi esse videbitur cura, qua marin e & a principio de certis solicitus sit regulis obtinendis ad valetudinem conservandam facientibus, cum ira primum fuerit omnium nostrarum actionum balis. Ad priorem igitur quod attinet curam, quia in praecedenti Tractatu eam expeditam dare allaboravimus; crediderim hoc mihi jam negotii superesse, ut ratione posterioris curae, ingenuo veritarum inquisitori Medicina aliqua provisionali, ut sic dicam, id est qua interim, donec melior suppetat, tantisper utatur, pro tempore subvenirem. Qua quidem in Medicina propositurus sum, si non meras apodi sticis demonstrationibus evia stas certitudines, at tales saltem, quae perquam probabiles mihi videntur, quasque experientia satis confirmatas huc u que notavi: paratus interim causae cedere, opinionemqu meam absque mora mutare, quam primum, vel per me Lpsum, vel per alios, major successu temporis lux in re tam o scura affulserit. Primo autem id ostendam , quod experientia me hactenus didicit se exillimo, conservationem valetudinis, tam-
333쪽
etsi strictae alicui diaetae non adeo scrupulose & ad amussim adhaeserimus, nihilominus non tantae molis opus esse futu-
Secundo , quaenatri sint signa praecipua de malo nobis sat vicino nos commonentia, quibusque mediis istud malum princaveri possit Tertio ; amissa valetudo quomodo recuperanda, sive quaenam, ii morbo nos premi contigerit, securistima sint remedia .., quorum Ope experientia nos doceat commodissimE liberari
ΡRimiim quod concernit, fateor ad valetudinem conservandam bona & rite ordinata Diaeta nihil inveniri praestantius, per quam a Vario cibi potusque genere abstinemu aut si iis utimur, destinato hoc fit tempore, variisque praeterea coUuS exercitiis, dummodo ne nimis fuerint vehementia , saepe moVemus. Hὶc una enim bene Observata diaeta, multi communem humanae vitae terminum ab omni morborum molestia liberum longissimh transgressi sunt: cujus rei nobis speciale exemplum per notabilem experientiam in se ipso exhibuit Cornariis nobilis Venetus in tractatu suo de Sobrietate. Possent huic aliae adhuc similes addi regulae : nimirum valetudini non parum conducere, si, priusquam cibis utamur, calido quopiam justulo stomachus fuerit praeparatus, quippe comperimur eo ipis cibi appetentiam augeri, ex adverso eam, si Vel optima fuerit, ubi cibiuria potus frigidi alicujus haustus praecesserit, sere omnino extimgui. Praecipue vero senio confectis haud modicum consedire victu nutriri utplurimum satis calido. Porro antinadueris . timus , ad concoctionein facilius absolvendam prodesse , si cibus non diglutiatur, nisi probe mansus dentibusque comminunis, aut, ubi ob lenectutem defecerint, in minutissima discindatur frustula. Et sic multa alia ad eundem scopum
334쪽
PARS PRIMA. 3ducentia in medium afferri possent: ut omnia corporis membra a frigore externo arcere: locum, in quo maximam juventutis partem confecimus, ob res, quibus natura nostra assuevit, innumerabiles, non multum mutare, &c. Verunt
enim vero fateri omnino cogor, ad isthaec omnia iisque consimilia rilli observanda neminem siviscere, praeter solitariam vitam viventes, aut eos, qui, ut dicitur, sui juris sunt, seu nullius obedientiae subjacent, quod utrumque, totoque Vitae tempore , obtinere posse difficultatis certe non mediocris rex esse videtur. Nec multos proinde ejusmodi proficer regulis posse in confesso est. Imo observavi conina, iis, quibus nulla cibi potusve seligendi potentia, concessa est, nillil magis noxium esse, quam ordinatam ejusmodi victus rationem. Si enim a consueta sua vivetidi norma vel tanti, tum recedere cogantur, in gravissiimos plerumque morbos incidunt, quin, quod multos, qui diaetae cui assueverant limites nimium excesserunt, ipsam mortem subiisse sepenumero compertum est. Et lic communiori exemplorum obsere tione notavi illos, qui quovis indiscriminatim cibo, prout buccae obvenerit, uti dubitant, quemque capiunt pasturr , nonnisi parcissime capiunt, & insuper certo die in hoc alligant tempori, cum huic ordini tam stricte semper inhaerer non pOSi int, eos, inquam, deterioris ut plurimum conditi nis esse, quam ii, quibus ista omnia neutiquam curae sunt. Hinc est, quod multi, qui haec non considerant, non raro mirantur, eos, qui quam possitiat exactissime in victu disce nendo tibi cavent, inque omnibus suis actionibus accuratissimo procedunt ordine, morbis saepe magis vexari, quar quos in his omnibus graviter excedere vident. Unde in hanc imprudentes delabuntur opinionem, ut Latius esse credant, nullum in his certum sequi ordinem , nisi eum que consuetudo introduxerit, in quo non minus falluntur, priniit tot morbi, quibus saepenumero affliguntur, contrarium ipsis iacile persuadent. Inter utrumque igitur errorem, tam
335쪽
excessum quam defectum quorum alter bonae diaetae obse Vatio est, sed non continuata: alter mera consuetudinis sequela, id est, omnium pene regularum neglectio) medi critatem proponere per sequentes Regulas arbitratus sum . Quarum
Naturam nostram, quam diu in rati fuerimus tu, quo Hirram a satis sunt validae, assuefaciendam esse, ut omnia, qua
in hae vita nobis communitra obtingere possunt, contra aperferre distat, eaque non tantum mediocria, sed etiam as- quantum , non tamen nimium, excessima: Ut Sitim, a CDbu abumentiam 2 tantia etiam abqualem cibi potusque, cum super ιtatem, cum varietatem, cum vilitatem e fragoris ast usque injuriam: laborio serum expia tionum molesiam,s id genus atia.
PROBATIO. vel me ad id sequens ratio: quia notavi ejusmodi
exercitatione naturam nostram multo reddi validiorem, & ad omnia sere toleranda aptiorem, adeo ut a Iev ribus incommodis non iacila vincatur. Sic videmus eos, qui castra sequuntur, quantumvis infinitas molestias, muli, que valetudini quam marinis adversa seequenter experiri cingantur, nihilo secius valida sevi corporis sanitate, ac robusta durabilique natura, ad morbos, si in aliquos inciderint, superandos. Sic plerumque etiam videmus eos, qui provectiores aetate sunt, ubi multa in juventute, quae valetudini eorum adversa sufferre coacti fuerunt, non pauca praestar posse, quae alii sine satis magno sanitatis detrimento non sinstinerent. Multa etiam sunt, quorum expeditio 1 foeminis suscipi, non ex earum naturae defectu, sed ob nimis mollem earum educationem, non potest, quin iisdem multum sibi eontrahant mali, quae tamen masculis & faciliora expeditu,& nulli prorsus damno futura sunt: eo quod ad talia eorum, naturam, magis quam foeminae, assuefacere non dubitarunt.
336쪽
Nec minus etiam ii; qui corpus assiduo usu ad varia quaeque adaptarunt, aut vehementi exercuerunt labore, ejus statutam prospero fruuntur, ut omnibus communiter oboriri s litis aegrotationibus multo possint resistere'facilius. Cet rum quanti detrimenti opus sit, naturam ad certas quasdam res, certumque vivendi modum contra hujus regulae praxinassuefacere, maximE in statu, qu9 alterius nutui subjecti a soluta vivendi libertate destituimur, non est, quod ulterius verba faciendo urgeam, cum id ante monuerim, cum memtio eorum fieret, qui definitam aliquam diaetam , rigorine quidem, non autem semper, observant ; fallem addarrta, quanquam alias sussicienter notum, quod qui contra frigora corpus nimium tueri lent, illico male habere incipiant, quoties consuetudinem mutaverint: ubi contra alii ingenti saepe frigore saeviente male vestiti, & tantum non pland nudi incedunt, absque ullo sanitatis incommodo. Quid communius, q ram capite tecto noctu doriraire solitos extempJoaffligi, si vel unica nocte id non continuaverint i Cum contra , qui caput nullo unquam velamine, media licet hyeme, nec frigus lentiant ullum , nec ullos capitis dolores aut catarrhos, &c. ut illi qui contra consuetudinem caput vel P-
mel revelatum aeri exponunt. Quatenus autem hanc regulam sequi Oporteat, ut ne excessus isti in nimium excrescant, quilibet proprio sensu in se ipi optimh scire poterit:
videlicet, ut dixi, in quantum suarum quisque virium vel
augmentum vel decrementumapud seipsum animadverterit ;unde hoc magnopere, piacipue juventutis annis attendendum , qua utique aetate crescentibus viribus consultum in ximh duxerim operam dare, ut natura cito variis rebus a suefiat, minime vero, cum Ob decrepitae aetatis ingruentia am vires jam declinationem urgere occipiunti Quanquam& senes in hoc non parum peccant, quod molliter plerumque vivendo propriam naturam minuS, quam par est, CXe
337쪽
6 MEDICINAE CORPORIS sessione pedes ad motum inepti redduntur, dorsum curvatur, cibi appetitus deficit, &c. Exadversio memini me vidisse Oetoginta annorum senes, qui, cum assidue cursitando aut equitando in perpetuo essent motu, tam pedibus valuerunt , quam multi juvenum , quique & cibos appetenter,& somnuin quiete ceperunt. Quod ii vero praeter intentionem haec regula in largissimo accepta sensu aliquantum , impingat, ili negotio per sequentem ipsi poterit subveniri regulam, quae isthanc ad sensum paulo strictiorem red cit, in quam incidi, dum explorarem, quatenus huic regu Iae obtemperandum sit, tam circa victum, quam circa alias res, quae valetudini particulariter vel prodesse vel obesse ubdentur. Hinc enim profluxit
REGULA SECUNDA.cibos, antequam assumantur, non esse pretibandos, ad rescriendum an nobis conducant nec ne r nec opud esse ut reminiscamur, an palato antehac fuerint grati, nec ne, quod plerique tum tempori aceressent; sed eorum porem asseque usio ne praegustu,sise reflectu ad praeterata fabito, nefibi imprimetaum ese, non aliter ac si ad eos jamjam
comedendos, accingeremur. Tum mi sinternum aliquem apud nos appetitum persenserimus, eos corpori maxime alutares: contra nauseam, maxime noxios futuros imo quo maior appetitussise nausea fuerit, eo magi veprofuturossve obfuturos.
PROBATIO. Qui h nc regulam proprio usu nondum approb runt,
ejus veritatem citius absente cibo aut potu animad- vertent, dum eos sibi quasi praesentes & jam jam sumendos fingent. Revera enim prasentes nimis plerumquemOVent gustum, quo minus aversionem illam internam n cituramque ciborum qualitatem facile percipere queant. Neque etiam negligendum puto, quod monui, ne imagia nemur eorum grataim, quem antea nobis reddiderunt, si
338쪽
porem. Hoc ipso enim appetitio renovatur, & impedimento est, ne, si qua interior cibi detestatio in nobis sentiatur. Hinc regulae hujus veritatem paucissilni comprehendunt. Nihil tamen hic magis obstare dixeris, Mam ipsiain ciborum delibationem, cum magna pars eorum amoenum nObis saporem excitet, nihilominus non sine subsecuturo nocumento : sic etiam in contrario sensu res sese habet. Ab his igitur omnibus si caveatur , & contra ObserVetur quod dictum est, non facila crediderim a quopiam negatum iri, quod in hac regula continetur, praesertim si insuper attendatur ad sequentia cuivis obvia. Cum sussicienter cibis saturati, ab aliis instantius solicitamur ad ulterius edendum &. bibendum, nauseam statim capimus: quod si tunc eorum dictis morem geramus, non ita multo post experimur in nobis ipsis, quod satius utique fuisset, hisce supersedere potuiss . Neque alia ex caus1, ubi a convivio mala habemus, si inter alios cibos, quos ibi sumpsisse imaginamur, is in memoriam redierit, qui hoc malum nobis contulit, singulare in nobis
lastidium orietur. Hinc illi, qui bene compoti postero die
crapula laborant, a potu, qui illos inebriaverat, adeo a horrent, ut eum vix limis intueri oculis sustineant: undoqui subitaneo aliquo morbo corripiuntur , causam ipsimet verillimam non raro conjecturare sciunt, utut de industria reticeant, ne stultitia ab ipsis commista erumpat. Porro &ii, qui nimis vel matutino, vel serotino cibo potuve conintra eorum consiuetudinem & inviti utuntur, non solum i signem a pastu aversavonem, sed etiam damnum, quod eo
ipso sibi adsciscunt, concipient, praesertim si senio consecti
fuerint. Ulterius nonnullibi locorum mos est, in conviviis . propinari tam cerevisiam quam Vinum, quo casu non omnes indiscriminatim dapes eandem vini aut cereviliae appetentiam ciere observabimus , & prout interno nostro appetitui . aut satisfacimus, aut aversamur, ita saliati propriae aut comsulimus aut nocemus. Tandem multos aegrotantium, cum
339쪽
I MEDICINAE CORPORI s primum melius habere incipiunt, acida appetere, eorumque moderatum usum ipsis conferre videmus. Possem jam pergere ad magis particularia: ex. gr. post lactis usum nequo cereviliam sapere neque vinum I vervecinas aliasque nes pinguiores, praecipue si facila coagulentur , cerevisiae potum reddere ingratum, vinique contra gratum &c. Sed quia istitaec apud me solum aliosque saltem paucos locum forsitan habere possunt , tacendum potius existimo λ non , possiam tamen, quin aperte fatear, me quoque, quinita aegrotaverim, in hujus regulae certitudine propria experientia
marinis confirmatum esse. Vidi etiam sim certa genera ciborum, quoS natura eorum tanto avidius appetebat, quanto medici severius eos ut inevitabilem aegrotanti mortem
allaturos prolii erant assumpsisse, eoque ipso convaluisse. Quanquam & dubitare subit, an aegrotis haec regula semper falutaris esse possit ; id tamen pro certo tibi inmi, m , quando recte valens hanc secutus sum regulam fi non se per ratione appetitus , attamen ratione aversationis non recordari unquam ab ea suisse falsum : saltem nulla fingularia symptomata successerunt: quinimo , simul ac contra ejusmodi nauseam internam aliquid comedere conatus sum quod data opera interdum experiundi gratia feci illico dolores , pressiones stomaciu, singultus aliaeque incommodit tes subsecutae sunt, quae indicio nobis semper esse judico, cibos nos cepisse concoctionem impedientes Quia vero unusquisque dum valet, raro ad ea, quae in se ipso intrins cin accidunt, eoque modo, quem ad hujus regulae usum praecipue requiro, attendit, ideo credo paucillim , quantae . ejus utilitas sit, experientia esse percepturos. Faciliorem ergo in medium afferam , per quam non opus erit, tam , certis alligari rebus , S ea quae in nobis fiunt in consilium adsciscere , sed potius ad solum saporem animum reflect re: cujus regulat utilitas valdh probabilis evadet, haecque praelem per eam innumeris confirmabitur exemplis. Cum
340쪽
ἰ PARS PRIMA. ω Renim isthanc regulam exaestissimd observarem, examinaturus quinam ciborum palato appetitum quique nauseam e
citarent, deinde si plures cibi adfuerint, quemnam appet, tus ordinem in singulis servare soleat, obtulit se mihi TERTIA REGULA.
In edendo cae libendo satis inordinaten procedere posse absquσusio repentim alicujus damni subsecuturi indicio, dummodo adea, q sessui valde inter se λserepantia rudentur, suci ueunt hunuda es sicca, pinguia es macra sc attendamu
in ex inter edendum asternatim ita invicem commutemus,
ut usa quas ex rintemperatura exsurgat: F qua vero rat on aporis A contraria esse aliquomodo rideantur, cui Δώ
cia es acida, pressa es insulsa se femida es frigida θ
primum subsentimus, alterutrorum nimium nos comedisse, to talia, qua prωribus veI ex parte Pia omnino contrar a. sint, superaddamus, ψ excesus hac ratione intre se ais
HAEc regula cum experientia adeo concordat, ut, si probe ad talia attentionem direximus , experturi simus, quod eam quivis velutab ipsa natura incitatus observet. Hoc nos muta docet natura in cibo & potu, quibus altematim ut muri Hinc videmus, ipsiis bestias, si nimis sicca comed rint, solo naturae instine, ad aquas , licet interdum valde dissitas, celerrime festinare. Quantum naturae nostrae prosint ea ciborum genera, quibus ti mandicando & sorbendo
i possumus , attestabuntur ii, qui sype id experti sunt. O si esculentorum quaedam , quae nimis sunt humida priamum, post denuo alia sicciora comederimus , multum nobis saluti esse animadvertimus. Ita quoties poma aliosque se inis valde humidos ire abundantia comedi, nullum ab iis i commodum passus fiam, dummodo alius generis vel fructius cibos siccioris qualitatis, aut si non aliud, fallem panis frustulum simul comederim. Hoc autem quia plerumque non i b , . obse