장음표시 사용
141쪽
i3 Tbaumaturgua loratum, siue aquain sortem, postqvim sculpe do cupro seruijt, . Assero primo, oua rarefactione, condensatio neque aeris in phiala contenti, aquam aRensuram Vel descensuram, cuius rei periculum facillime seceris , instrumentum e imo calido, in frigidum deserens: immo si te loco mouere pigeat manu duntaxat phialae superiori appotita, sicque calefacto parumper aere, aquam sensim descendere ;semotxvero manu , ad priorem locum reuerti manifelle videliis. Si quoque phialam anhelitu quasi submissis vessis descensiim aqui iniungeres cale-fec ris, idqMesticios. Motus huius ratio est, quod aer raresa s, & per calorem dilai tus, plus loci exigati proindeque pressum in phiala liquorem descendere cogat: contrarium Verd euenit, dum aer calore superuenientis frigorir actioneis expulso, condensatur; tunc enam in aeris ita frugore contracti, locum aqua subintrat, contra. naturam suam parrivularem, ne contra uniuersalem, vacuum admittatur. i. Secundlidico, hoc modo gradus caloris quarilibet diei hora aerem occupantis posse discerni , certoque cognosci π . nam aer phiala contentus ad circumstantis aeria e tefactionem calefactus, ra refit , & ad frigefactionem frigefahius condensa-Itur: sicque i consequenter descendit , ascendit- que, plus minusue, proportionate ad caloris, stigori de intensionem, aut remissionem, circum-
142쪽
. Μathematicut ii Is 33 I fluentem aerem pro tunc occupantis; Vnde matutino tempore ascendit aqua, meridie eadem descendit, vesperi rursum ascensura. In hieme item fere totam phialam replet; aestiuo vero sole vix intubulo quidquam aquae apparet Q Qui huiusmodi mutationem gradibus, numerisque determinare volunt, lineam in longum fistulae protractam in octo gradus , & quemlibet in alios octo, diuidunt; ita, ut in 6q. particulas iis uniuersum secent, idque secundum Philosophos; secunddm vero medicorum mentem, i 4. gradus lineam diuidunt. Hac etiam arte unR dies: quam altera frigidior sit, ex humiliori, altiorique, quem aqua occupat, loco colligunt; ealores, algoresque unius cum alterius anni algoribus; caloribusque conserunt : virlim cubiculo rum reliquum in calore antecellat, discernunt asornacem in eodem semper gradu calidam conseriuare queunt, procurantes scilicet aquam in eodem tubi gradu permanere ri de subrium ardor aliquale iudicium ferunt: demum quantum aera per rarefactionem calore causatam augeri possit spropemodum dijudicant. A un
143쪽
De proportionibus humani corporis p de na- tuis colosseis, ω monstrabisgi
Hominem rerum omnium esse mensuram, Protagorae rationi consonans adagium est. I. Quia omnium creaturarum corporearum nobi lissima est porro ex philosophorum sententia,quod in suo genere persectius, mensura reliquorum est. II. Quia mensurae communes pollicum, pedum, cubitorum, passuum, & similium, omnes ab humano corpore quantitatem simul & nomen mutuata simi. I. Quia membrorum corporis humani commensuratio adeo conueniens est, ut omnia artiis cialia opera, quaecumque aliquam suis in partibus commensurationem habent, symmetriam eius m nifesto imitetur : ut domus, templa, Columnae, naues, & quaelibet istiusmodi architecturae. Ipsa quidem Noe arca P Dei iussu aedificata, goo. cubutos in longitudine habuit, in latitudine so. in profunditate vero go. sic, ut longitudo latitudinem sexies, profunditatem autem decies contineret. Quod si hominem prostratum: mensus fueris, eandem in eo symmetriam indutae repeties. P. vitalpandus de templi Salamonis architectura inimit, bili locutus, in certis eius partibus eandem pro-
144쪽
portionem studiose notauit, atque in tota eius sti 1-ctura proportionem adeo raram, atque egregiam,
ut illam praeclari huius aedificis commensurationem in omnibus suis partibus incomparabilem,sussielena ter esse collecturum assirmare non dubitarit,qui vel unicum eiusdem epistylium accurate perpenderit.
Architectorum alij domuum fundamenta, & columnarum bases,' pedibus assimilari testantur ;epistylia, tecta, coronas, capitis instar esse : porro reliquum', residuum Corporis simulacrum nomi nant i haec enim non soldm nomine, 1ed & reconueniunt. Quidam eorum sedulius annotarunt, sicuti corporis humani membra, quae unica sunt, Vt
nasus , umbilicus , os &c. in medio; quae vero bina, ut aures, manus, pedes, hinc inde mira sunt aequalitate collocata; idem quoque in omni architeAura bene ordinata obseruari. Alij etiam curiosius licet non aded solide) sit militudinem scrutati, fornamenta Coronidis, vultus partibus , fronti , oculis, naso, & ori compararunt , capitellorum
volumina, intortis crinibus; & rimas columnarum , muliebrium Vestium lacinijs componentes. Interim ars , clim siti studiola naturae imitatrix, tu re merito artefactorum omnium praestantissimum , aedificium scit. operum naturae principi homini assimilauito: humanum etenim corpus respectu Omnium operum artificialium instar statuae Polycleti est; ad cuius similitudinem caeterae sermabanturo Hinc Vitruv. libr. s. cum: architectorum praestan
145쪽
338 Gaumatugustissimis de hominis partium symmetria tractant; inter alios Albertus Durerus de ea volumen integrum edidit, omnes singulorum eius membrorum
maiorum, minorumve proportiones enumerant.
Qui absolutam horum notitiam habere voluerit, ipsum legat, mihi sequentia notabilia promouisse
I. Hominis bene compositi longitudo quae communius altitudo nuncupatur) aequalis est distantiae extremitatum utriusque digiti longioris , utraque manu, quantum fieri potest, brachiorum extemsione, ab inuicem elongata ; spatio quoque, quod utroque pede summe extenso intercipitur. II. Si quis manibus, pedibusque in formam eri icis extensis iaceat, posito uno circini pede in eius umbilico , circulum perfectum circumducere finret, manuum extrema, pedumqde contingentem Immd si ab extremitatibus pedum, manuumque rectis lineae laterales producerentur, 'perfectum in eodem circulo quadratum formaretur.
III .Facies, manus longitudini a brachii tumctura, usque ad longissimi digiti extremitatem .sumptae, aequalis est. Item hominis prolanditaώ.ti; quae a Ventre ad dorsum extenditur. Quae sinu gula vel totius longitudinis decima ,l ivel ut aliis placet) paulld plus quam nona pars esse possunt . li: IV. Frontis altitudo, longitudo nas; distraritia nasi a mento auriculae longitudo, pollicis item
inuicein penitus aequalia sunt. d. . r. V
146쪽
Μatbematieus Alias etiam particulas singulatam enumerans insignem in omnibus proportionem reperias ἱ. dictis conclusiones aliquot elicio. . . VI. Supposita partium humani corporis proportisne, pictoribus, statuariisque sua commentarato opera facillimum est; adeoqtie quod de statuari Graecis passim refertur , creditu difficile n&γε' ι qui cum in diuersis mundi partibus existentes; qui libet humanae faciei particulam ess hiandari scepissient; collatis postmodum omnibus partie lis, faciem pulcherrimam, & optime proportio
Il. Euidens est, proportionumbeneficio He cutem ex passibus, leonem ex vQuibus gigat tem ex pollice, ex minimo membro totum hominem dignosci possie : sic enim Phydias viso leonis ungue, eius imaginem ad viuum expressisse sertueristic deinde Timantus pictor Pigmaeis penicillo exopressis , qui gigantis pollicem extenso brachio mensurarent, gigantum proceritatem exacted
terminauit. . . . . u ι . . ., 'ODD
Tandem hac ipsa methodo in iuciandarum rara rumque antiquitatum notitiam venire possumus rvti sunt colossieae statuae, & monstruosi gigantes; quorum ingens quantitas , ex cognita reserentibus historiis) partis alicuius magnitudine- facillis'
Exempla particularia situ lablectent ,- haec ac-
147쪽
14o g aumaturguscipe. I Vitruv. l. 2, narrat Dinocratem Architeodium nominis sui monimentum potieris mandare ivolentem, Alexandrum Macedonem adijsse: cui idelineatum Athos montis quem in artis tyroci
nium repraesentare decreuerat) conceptum ostenderit. Maximae fuit statuae forma, in dextera 'uitatem Ioocio. hominum capacem in sinistra vero vas magnitudinis propemodum immensae continentis , colligendis, quae ex monte difluerunt, aquis aptum, ac mari insundendis: quam inuentionem pulcherrimam non potuit Alexander non laudare : at cum campus, ex quo ciues sustentarentur circum ciuitatem nullus fuerit, conceptus huius praxim intermittere consultum fuit. Hic interim quaeritur, quanta fuisset eiusmodi natua, quanta ciuitas, & quantum vas; Propolationum auxilio respondere arduum non est: siquidem statua montem altitudine excedere minime potuit nec mons in altitudine perpendiculariter Considerata, ultra mille passus habuit. Ipsius itaque statuae manus, cum decima totius pars esse deint huerit, Ioo. passus in longitudine, & o. ut minimum , in latitudine habuisset: si igitur longit dinem in latitudinem duxeris consurget planities
soco' passuum, lassicientis ad ciuitatis I oo. hominum contractionem, quorum quilibet dimidij Passus, aut G.pedum spatium occuparet. Ex his Cupae capacitatem & reliquorum colossi membrorum immensitatem facile collegeris.
148쪽
Μathematicus . IAIIII. Ρωus lib. 3q. m. I historiae suae naturalis, dum de Rhodio colosso famotissimo loquitur; πι-
ter cuius crura naues expaniis velis transtibant ;eum ad altitudinem Io. cubitorum protensum fuisse affirmat: alij vero historici testantur materiam eius a Sarracenis comminuti quae metallum fuit ocio. camelis fuisse distribuendam: ex quibus quam procerus, & Onexosus fuerit colossus ille, coniscere difficile non est. Cum in primis, teste Columella, camelns quilibet Iacio librarum onus leui negotio portet, manifeitum est integram colossi statuam Ip8oo . id est, unius millionis, & 8o. millium librarum aeris fuisse. Deinde, si ut ante insinuatum est)vultus'decima siit pars longitudinis totius; putcolossi I. cubitorum esse debuit, id est I pedes cubito fassignando Io pedum: cum autem
frons, nasus; & pollex, sint vultus tertiae quilibet horum g pedum suit: porrd ipsius pollicis cras sities unius pedis quantitatem excedebat ; pollicis
enim corpulentia, ut minimum, tertiam suae longitudinis partem continet: proinde mirum non
est, paucos huiusmodi pollicem amplecti potuisse , cum hoc non de utriusque brachij, sed unius duntarint,vel utriusqi manus amplexu intelligendum sit. Doctissimus Bauhinus, in eo, quem de anatomia edidit, libro, se cum omnibus sibi familiaribus anatomistis, hync inter hominis partes proportio
149쪽
I42 . Thaumaturgus nem notasse refert, quod humani corporis intesti. na septies totius corporis longitudinem, ut plurimum contineant ; ipsum quoque Hypocratem, expertissimum medicorum principem, libro de homi nis structura assirmasse; bene proportionati hominis intestina I 3. cubitorum longitudinem sibi vendicare. At vero mediocris, & bene compositi limminis statura ,'s. circiter pedum est, siue quod est idem) 66. pollicum ; ac proinde iuxta Bauhini mentem longitudo intestinorum est q62. pollicum; Hypocratis autem sensu Ig. cubitorum, cuilibet cubito 3 3. pollices tribuentis. Quae singula ista idem omnino coincidunt, discrepant autem in foeta cubiti acceptione diuersa. 11 L idem Plinius loco citato scribit, Neronem
statuarium quendam ex Italia in Franciam euocas se, nomine Zenodotum; qui metallicum colossum fabricaret, suum simulachrum. Statua igitur Iro. pedum erecta est, lib. 3 s. ca. I. addit, eundem Noronem suam eiusdem magnitudinis iconem in tela depingendam curasse. Quantae nunc magnitudinis quodlibet huius colossi membrum fuerit, conse. quenter ex praedictis facillime iudicabis. Latitudoeto. pedum fuit; facies a. nasus 4. omnia iuxta pro portiones hactenus enumeratas . Hoc loco deco. ossis disserendi apertus campus est; at cum haec modo de his dicta sussciant; reliqua in aliam occasionem reijcientes ad ulteriora sermonem extende
150쪽
Quae de Gigantibus hiς ab author;buq reser mirabilia solita sunt. vix eredideris; nee ego sane omnibus , quae ab ijs dieuntur , eertam fidem adhibeo. inis interim inficias ire potest , miraestaturae homines olim fuisse visos siquidem spiritu sancto teste Deuteron. g. constat quendam Og nominatum, hominem maximum ex stir pe gigantum procreatum suis ; cuius stratum serureum4cubitorum longitudinig, & 4. latitudinis
In Rabath ciuitate monstraretur ιGoliath. t. Reg. eap. i . ad unguem descriptus , teste seriptura, 6. cubitos & palmum unum , hoc est , plus quam.9. pedes in latitudine habebat; in genti armorum pondere circumtectus incedebat ;huius galea sola , cum sere' hastae non miniis 36- siclos ponderabat , scilic. vltra a et g. l;bras, sumen eo siclum pro A. drachmis , & libram pro A. vin
caetera porrb ἱpsius arma , scutam, lorἱcam, se' moralia , manicas &c. alterum tantum ponderasa incredibile non est , atq; adeb manifestum , eum armatum , s . ferri pondera , ut minimum tulis se ; quod reuera mirabile est: edtii quilibet aetatis nostrae fortis inus vἱx 'oo. Valeat sustinere .solinus historiographiae suae cap. s. refert , tempore belli Cretensis post intinclat1onem fiumi