장음표시 사용
181쪽
r 4 Thaumaturris directe opposita, sub ipso hominem ex pedibus suspensum apparere posse. Sic quoque si sub alicuius aedificij laqueari perforato, plura similia specula lforent disposita, nullus illuc nisi multo assiciendus terrore introiret: nam homines plurimi quasi ex pedibus suspensi apparerent. - ά II. Specula planissima licet imaginem obiecto
semper aequalem repraesentent; ita ut ad integrum hominem repraesentandum speculo eiusdem cum hominem magnitudinis 'pus esset : convexa tamen species obiecti minores reddunt; in concauis Porro, species maiores, minoresve , aut aequale videri queunt, idque ob reflexiones diue
fas , radios aut comprimentes, aut dilatantes.
Oculo inter centrum, & speculi superficiem con tituto, imago plerumque ut maxima, ita & tum pissima cernitur. Imberbes accedant, Vt pro prima lanugine sese densissima onustos barba conspicentur. Qui se pulchros rentur, speculum indignabundi proijcient. Qui speculo manum admouerit, gigantis manum se videre putabit. Qui denique auriculari digito speculum tetigerint, immensa carnis pyramidem suo imminentem digito vu
III. Oculus in centro concaui speculi constit tus, multam confusionem, nec quicquam nisi s ipsum videt. Quum autem quis paulisper a centro recessierit, radijs i sese inuicem intersecantibus , imaginem suam per omnia inverso modo repra
182쪽
Μathematicus. , y sentatam agnoscet; pedes scit. sursum: & caput
IV. Diuersas species, quae in speculis, siue ad murum pendulis, siue humi iacentibus, ex motu
obiectorum tam accedentium, aut recedentium , quam dextrorsum, aut sinistrorsum ambulantium, apparent, praetereo: eaS item , quae ex mutuo concavorum, & planorum, siue conuexorum aD pectu exurgunt: atque sic extensum huc usque super speculis concauis filum spraescindo, allatis prius duobus documentis. Primum est. Splendente sole,quascumque volueris literas in anteriori domus alicuius parte utcumque remotae, ita clare, &perceptibiliter transferes, ut amico tua sensa coingnituro lassiciant, idque hoc modo iuxtii Maginum.Superficiei speculi litteras utcumque magnas, cuiusuis coloris, inuersas , & ordine retrogado dispositas applicato speculi deinde superficiem s laribus radijs ita obvertito, ut ad placitum tibi locum splendor per illud restexus deferatur, disces. que experimento litteras in medio luminis ad parietem derivati umbrosas apparere. Simili forsitan industria Ρythagoras in ipsa luna se litteras for maturum pollicitus est. Secundum. Speculo faciem, aut candelam opponito , & lumen speculo exceptum ad longissimam distantiam reflectetur, atque adeli fulgide coruscabit, ut quid alij a te longe remoti agant, facile discernas. Industria haec ad noctu latentes hostium
183쪽
Thaumatvrgus stium turmas detegendas plurimum valet. Specuintum hoc modo face illuminatum, qui 1 longe viderit, argenteam paropsidem, aut aliud quidpiam ipsa face splendidius videre se putans, obtuso visu mirabitur, solenthoc artificio parari lanternae, quae oculos ex aduerso venientium caligine offumdunt, portantibus mterim clarissime illucentes: si videlicet concavo speculo candela ita adapt tur, quatenus in puncto inflammationis praeciseeollocetur . Similiter hoc lumine reflexo cham. cteres omnes, modo satis crassi sitnt ut in epit phto eminentes, in litterarijs amici, quem a cedere suspicionis periculum prohibet, exaratos, etiam obscuro loco positos legibiles reddere pol rimus . Τandem qui nocturnis ad candelam studija inserendum visui damnum timent , in uno In Dei angulo , candelam concavo impositam spe culo collocent; sic ut speculum lumen ad mensam psiue lecturae scripturaeve locum per anguloS ac tos qualibus horizontem sol ortivus intuetur a r
De iucundo reliquorum speculorum Uu. Ι.Columnaria, & pyramidalia specula, in qua
tum rectas lineas continent, admodum planorum species reflectunt; in quantum vero incuruantur ,
concaua, Convexaque imitantur.
II. Specula plana eminentem angulum in m
184쪽
Μathematieus P II dii habentia quatuor oculos, duo ora, duos na-
III. Reperiuntur specula, ob variam vitri ti cturam , variasque specierum refractiones , hominum facies pallido ἡ rubeo, aliove colore tingentia. Nec desunt, quae obiecta pulchriora red--nt , a senes, ,V.ς iuuenes esse, iuuenes vero seniores mentiantur, Immli eiusmodi interdum reperias, quae hominibus asinina capita , gruina, porcinaue rostra assingant : nihil enim est, quod id speculis per reflexiones ,& refractiones reprae sentaris nequem, ita ut si speculum aliquod debito modo scissum, politumve laret, pro aio montem , . Pro. pilo arborem , pro musca eloephantem in eo conspicere posses : at operis in persectio angelicae potius, quam humanae sub tilitatis. Urocinium est. De singulis agens lectorem taedio potius, quam recreatione assicerem rhaec igitur de his nunc di sta lassiciant .
L Idiculum est, quo lin Grςcorum epigram. matibus inuenitur, cuiusdam poetae ΔΑ
tui opusculum , versibus exponentis in nostra
185쪽
1 8 Naumaturrus naso constructum. Insigne sane horologium. Nasus ait) stylus est ; os dilata , & horas mon
mrologium herbis fabrieare.. II. At veriuς, & omnino iucunde uisume. olentis hortuli medio , persectum' ex herbis coise seceris horologium. Dispini o - thymi , hyssopi , similisve alterius herbae plantulas 1 ad horarum distantias pro horirante tuae regionis r quisitas ; stylum vero erige modin & loco deditis , in cuius summitate vexillum paruum mobile eon siitues , quo sic stylus non modo horas , sed& flantem ventum indicet, sielit & herbae comvenienter dispositae, non horarum terminis tam tum , sed & discernendis horti partibM. utiles
Horas ex Leitis mere1II. prouidit natura animantibus omnibus non tantum, quae eiς aliquo modo necessaria , sed& quae utilia, & deIemialsa essent; hominens autem animalium no itissimum maxime digna- ae est: siquidem . Me isthisia ata dona, eun hoc pulvim tot dotauit, qu6d rurs constitutus lucente sole . ex Blis suis membris horas erus re queat; cuius Oxtitudo expetientia, non mis
186쪽
Matbemrticus. iπnus quam ratione constat: 1i enim in propria manu distantias iunctura Π, & extremitatum digitorum , horarias horigontalis horologi, distantias imitari comperias ; cur stylum quoque horarum indicem debito loco applicare nequeas e Modus autem hic est. Sumito stramen, aut simile lignum perexiguum, cuius Iongitudo digiti indicis longitudini aequalis sit, idqde pollicem inter , indicemque rectissime teneto: exterisae deinde manus articulum , siue iuncturam , qua brachio unitur, simul & dorsum lucent oli obue tito, sic ut umbra musculi pollicis , vitae lineam tangat, eam scilic. quae inter duas reliquas maiores in manus planitie media est . ΗΑ ita perastis , aduerte quonam ipsius straminis umbrae summitas pertingat: si enim ad longioris digiti extremum perueniat, sexta .est; matutina quidem ante, vespertina ver5 , post meridiem: qudd si annularis digiti extremitatem attingat , vel r. matutina ; vel s. vespertina est: sic deinceps 8. matu unam, & q. vespertinam auriculari tribues: n nam & g. eiusdem auriculatis primae iuncturae ero. & a. secundae: II. & I. tertiae , demum I r. 1ineae isti maiori proxime sequenti, ab indice ortae gignabis. Quidam in hieme praxin mutant, scilic. faciem soli obvertentes; quod meo iudicio ce
tum .esse nequit: per te stat huius rei veritatem explorare ψ
187쪽
Ιv. Rom*, infin-, FU- MImperator Augustus, in Μartio Campo, obeli stum II6. pedum. Mistudini se indum curauit; quem pauimento circumdedit , opere autem macithematici cuiusdam nomine Manil; i, in eodem ho
rariae ex cupio distantiae notatae sunt: pomum deniq; aureum obelisco luperpositum est, cuius ex. umbra, horae, cur1uS 2ESH cum a men- - . . . to, & decremento dierum cognoscebam
188쪽
V. Cardanus Ptolomaeum de speculis scripsisse refert, quae & speculi, simul& horologij vicibus substarent, nempe emgiem inspectoris toties referrent , quota hora esset; bis quidem si secundata ;nonies, si nona, &c. Aquae forsitan effectus erat , quae successu temporis ex aliquo vase effluens , unum primo, deinde a. g. q. I. &c. specula detegeret , ut in ijs ita detectis toties repetita facies appareret , quot cum aqua horae effluximent. Horologium in quo Lbli loco ,speculum
U'VI. Quis mathematicam subtilitatem tot lepidarum inuentricem nouitatum non suspiciat, non miretur ἰ summis non extollat laudibus P Modo in laquearibus cubiculorum, directo solari radio nunquam illustratis. horologia, mathematicorum in
189쪽
181 naumat vetus collocantibus, quod lumen eadem fatione reflectat, qua styli umbra per horarum interualla discurret. Germanos dei nceps suis a thermis nasunt exponere, quae ora siit quaelituros, necesse nor eit: nam ex iolaribus radijs per fenestrae vitreae soramen ad laquearia reflexis, quae hora sit, in ipsis suis conclauibus discere Poterunt.
VIII Ηuiusmodi horologia, sicut & arma a
veterum simplicitati satisfecerunt, quamdiu ea, quae cum rotulis parantur, & ponderibus, Inventa non fuerunt: Quidam cupam aqua plenam imple. bant , notataqde quantitate, quae unius diei spatio efflueret, horas in ipsa cupa distincte notabant: aut aquae asserem imponentes, exiguam statuam addebant , quae descendente paulatim aqua- , casdem horas virgula, altematimin pariete minis
190쪽
Mathematicus. I 83βraret, addebant. Vitruvius alios horologia hydraulica parandi modos suggerit, sed paul id difficiliores . Ioannes Baptist. porta, in secretis , hunc tradit inuentum. Posito vase aqua pleno, Utpote cacabo, aut altero simili, aliud deinde vitreum, qualibus melones cooperiri solent, euer sum aquae imponito, facto circa eius partem superiorem exiguo foramine, per quod aere exeun te vas vitreum in quam paulatim mergetur, sicque horas annotare poteris , ijsque postmodum uti. Porro si principio per dictum foramen aerem exsugendo aquam sursum attraxeris, aqua non nisi ad mensuram intrantis per foramen, aeris descenderet; possesque hoc modo horarum intentalia cum descendentis aquae quantitate proportionate no
Μeo quidem saluo meliori iudicio, facilius
tertiusque negotium absolueris, si aqua guttatim ex canali exiguo in cylindrum vitreum dimittatur: siquidem distinctis in cylindri exteriori superficie horarum interuallis, incidens aqua numerum horarium longe melius, quam in Communibus arena ;& quadrantes, & dimidias horas ostenderet, cum aqua promptissime non sic arena ) aequetur. Aliud tandem ut perfectius, ita studiositis abis soluendum accipe, proposita figura melius, quam multorum verborum textura explicandum; cuius tota industria in hoesta est, quod nauicula, aquae ernatans, proportionate ad quantitatem aquae