De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

271쪽

Aduersiarios retorquetur. Ipsi enim dicunt, Detim cum singularia futura contingentia, verbi gratia

circa' enitentiam Turiorum, Sidoniorum Thuasse liberum decretum conditiosa aiunt, ut illi poenitentia esset ex essicacia physicae praedeteraminationis sub eadem conditione conferendae)ii apud eos herent miracula; atque ex vi huius decreti scruta e certo , infallibiliter futurum , ut lyr 'Sidonia in cinere, cilicio poenitentiam agerent si apud eos fierent virtutes. Nam vero scientia sine dubio non est ipsius poenitentia ut

ullo modo praesentis, sed ut fit tura, quatenus, tio tutari a ratione praesentis contradistin nutu fertur enim in huiusinodi poenitentiam ut contentam in diuino decreto voluntate creata physice praedeterminata tamquam in cauti Rurasus m ac scientia hoc modo explicata propositio conditionalis de fiatur contingenti accipitur ut vera hypothetica , millatio, confeci uentia

His autem ita constitutis primum illud arm- mentum cap. r. propositum cum situs confirmationabius totum viget contra Aduersiarios.Sieni in Deus ex vi decreti conditionati sciuit hanc propositionem conditionalem, si Petriis constitueretur m in circumstantiis, vellet, eo so quod scit silurn essem his circumstantiis;abstrahendo ille si existentia volitionis ipsiusta certo scit ipsum absolute voliturtim, ut videtur demonstrari possie exm quae cap.Illo 2 subiecimus. Hoc autem loco animaduertenditi est modum hunc certo cognoscenda tatura contingentia absoluta, quem ex Aduersiariorum sententia inferimus , non essenium, quem ipsi admittere solent, dicentes ru-iusnodi

272쪽

iusmodi sutura certo cognosci a Deo, in uobo adeeleto, ut hic rein no 'olimtatasTi ex fificacia physicae praedileterminata omS eun se causi secunda physice praedetermin

in abstrahendo enim tum ab illo aecreto, tum ab actuali cauta praedeterminatione in eo tigriorationas, an quo videt Deus situm decretum de Pe-

ieeumstantiis constituendo vel Usum

Petrum ut iii illis constitutum eo ipso star,veram esse maiorem , d minorem argumenti in bona

forma constituti inserenti

sutura se propterea in suo eodem igno abstraehendo a quocumque alio illa vos pest co gnoscibilis ut absolute futura , atque vi talis pro eodem signo certo cognosci debet a Deo prae

scindendo a quacumque aliae reri ut constare potest ex iis quae iasius explicauimus citato cap. a. Amue haec omnia confirmati etiam possunt ex

eo uod subdemus in responsione ad et argum tia eodem D.1 propositum. Interim illud am

naduersione dignum est: Aduersarios non modo nota excludere cum S. Thom quemcumque aliumcidum certo cognoscendi futura contingentia absoluta excepta visione quae ab aeterno in eas tam ut in certa differentia temporis existentia a causas sedimer hunc modum non tutiurantummodo, sed alios complures inuehere. Ad secundum argumentum eodem cap. 2. PIO positum respondeo ex cap. superiori me prox vi responsione ad primum constare, non admitti a nobis scientiam contingentium siti conci tione iturorum ante decretum meo sensu,ut tranditionalis quaedam illatio et ectus sub ratione

273쪽

16 spvs c. THEOLOGicvM futuri ac proinde non potest in nostra seritem ae propontione conditionali, tamquam ex malo D, quaesit vexa hypothetica chnfici syllomunus qua statim , atque per purificationem conditio-

inim veram nanorem contra eat,interat effectiim

liberum sub rationestituti absoluti Dicimus enim notitiam antet quodcumque decretum in Deo existentem de futuris contingentibus conditionatis ta se habere, ut sit apprehensio causia libera ut ex kypothesi existentis in certis circumstans, is uua cum omnipotentia diuina ex diuino decreto assistente ad pHestandum illum concursum quem libertas euasdem cauta exegerit Ex hac, Io constatutione catis oriri dicimus , ut postea pro sua libertate scipiam dotemtinet ex typothesi in certo actu secundo, quid Deo, ut ex hypothesi existens cognoscatur. Quo fit ut huiusmodi cognitio non siti nitari reo si ionis mitis conditionalis de conditio nato formaliter futuro quod puraricata conditione transeat ad elle futuri absoluti, quatenus futurum apri enti distinguiti sed fit duplex quaedam apprehensio rerum ex hypothes existentium, M sentium. Hoc autem

polito nulla raetione intorti potest hianum odie- uentum contingentem cognosci ut ab olute suturum ante immediatum decretum circa ipsum,

qua sicut antea non fuit cognitum ut formalitertiiturum sub conditione , sed solum ut ex hypotheti praescias,&aebialo, ita nec postea cognosci Porcit, ius ut absolute, realiter praestens; qua ratione posita etiam nostra sententia de scientia illa ex nypotkesi,antecedente decretia, non potest cognosci id posterius ratione qua Detis liberiura. iname

274쪽

y, AN c. Dio et si Evo: ci immediatum decretum habuerit circa ipsum. Nam ut res transeat ad talem praesentiam , vel exist etiam debet realiter esse totum id, quod antea positit in tuerat est per i Ladam hypothesim; haec autein hypothesis non eontinebat solum ut causa libera in certis circumstantiis existeret, sed praeterea ut ex diuino decrero in promptu haberet adiutorium diuinum tibi necellas tu ad usum libertatis. Quare opus est, non sulum causa libera realiter in illis circiim stantiis existat,sed etiavi velit Deus cum illa concurrere copii cum ex scientia illa ex hypothesi cognitam habuerit alite decretum exigentiari huius cause libetae,niu velit miraculose subtrahere conclusum filii statuit cum ea iuxta ipsius exigentiam ad hunc determinatum actum concurrere , quem praeuideia in

alio signo ratiovis ut ex hypothel existentem;

paratus etiam ex se concuriere ad alios si caiisa exigeret: atq; hinc postea pro innata causa creatae libertate hic determinatus eius sortitur ratione realiter existentis praeseims, sub hac ratione a Deo videtur ab aetemo in nostra sentetia 116 ante sed post suum decretum immediatum circa ipsum. Quare secundum illud argumentu contra nos ni ut valet: valet tamen contra Aduersiarios. Quauis enim ipsi profiteantur futura coninigentia absoluta ante ab hirum , atquerimnae, diatum Dei decretii cognosci a Deo oon post in

sententiari Thomae, a vera Theologia Tamen in hanc ipsam se utentiam quam metito pittant

S. Thomae aduersari,volentes noletestia dere,1 delitiar cum enim putent Deum habere,exemplicuisse, hoc decret conditionatu,si constitu ciem R Peri tin

275쪽

rs opus C. THEOLOGICUM

Petrum in his circumstantiis, vellem illum phylace predeterminare ad hanc liberam volitionem, ita ut ex vi selum huiusmodi decreti cognosci possit a Deo libera illae volitio, ut conditionaliter reruta:sane hoc ipso quod Deus decernit Petrena

in his cireumstantiis constituere et consequenter hoc decretum videt eu videt Petrum in illis constitutum;in eodem decrero antequam actu&absolute decernat Petrum physice ad illam volstionem praedeterminares, videt se absolute volitur m eumdem Petrum est caciter praedeterminare ad eamdem volitionem , consequenter certo scit volitionem illam futuram prius ratione quam absoluttim habeat decretum immediatum circa ipsarn. Ad temum respondeo clarissimam. verissimam esse illam S.I honia sententiam,vt futurum contingens sub ratione futuri per nullam certam

cognitionem cognosci postit, suis tamen supra explicauimus quomodo contingentia quae dicuntur sub conditione futura sciantur a Deo ante decretum certissima cognitione quae in ea seratur, non quatentis in causa sint. sunt sutura, sed quatenus extra causas existunt ex hypothesi. Retorquetur tamen hoc etiam argumentum cocta Aduersarios, tu, ut stupra in responsitone ad primit in ostendimus,uere putant huiusnodi continge isti conditionaliter futura a Deo cognosci, non quatenus exis cistia ullo modo in se sed quatenus sunt in causa,&sunt sermaliter fit mira Ex quibus omnibus constat, tria illa argumenta fuse

confirmata cap.r contra nostram itidem sententiam nullius ile momenti, sed potitus illam ma-

276쪽

ne n huiusmodi conditionatae scientiae, quae decreto conditionato nitatur S. Tlboin. sententiae omnino aduetiari.

sententia. Qua facilitate soluimus argumenta eruta ex

doctrina . Thomae, eadem etiam solvemus Iationes Theologicas, quae allatae si inrcap. 3. Ad primam igitur respondeo , illam, ut etiam aluas omneso labere vim contra eos qui dicunt contingens ex hypothesi futurum certo a Deo cognosci ante decretum, ut formaliter futurum, per quandam illationem ex conditionibus, n*ηunica cognitione cognostatur antecedens, rex eo inferatur consequens Contra nos autem millam habere vim dicimus enim ista hyporneliante diuinum decretum, ut Petrus, Paulus corpore,de animo eodem plane modo flecti in actu primo actualiter existant in eisdem carcumstantiis,&Deus cum utroque iuxta cuiusque exagentiam paratus sit concurrere tautrique proposita sit per intellectum ambulatio. Dicimus inquam pro primo instanti rationis, in quo ni hypothesis

millam in his obiectis esse diue sitatem, Videotio illo primo statui, nullam csse diuersam co- sinitionem , sed solum cognosci utrumque ut ex vimines existentem in illis circumstantivis m- distexen

277쪽

disterentem ad producendam riton producendana votitionem ambulationis. Quia ainen polito quod ita existant necesse est ut in posteriori signo rationis deliberationein claudavi circa ambulataonem per actim se induin determinaturn ideo in hoc postenori signo alter ex illa hypoth si actualiter vulae pro sua libertate ambulationerni alter pro sua libertate illam non vult, atque haec

est druenitas , tueorituri liis obiectis ratione

canis postulant diuersam cognitionem , non ob diuersiam connexionem harum volitionum curia uis procapus antequam existant, sed ob diuinsanas ta liberam larum causarum determinationem in actus ecim iob hypothesi existentem. quare licet pro primo instanti rationis,in quo sit

pothetis nihil in re assignari possit, si Petrus,

esca aulus ex hypoth si exastentes liae circumstan tiaec volitio in triuique voluntate contentant in causa indisterenti, tamen pro alio instanti rationis posteriori:est praeterea volitio unius ex hypotheu existens, notatio altri ius eodem modo existens Neque hic quaerenda est rinalis ratiotimi ,quia ex eo quod huiust nodi ratio certo cognoscibilis reperiri nequeat in rebus contingentibu , de dicamus eas non cognosci a Deoialal libili cognatione, nisi quatenus pracentes, heiushentes sitire aut absolute, aut ex hypotneu Adseeundam rationem respondeo, uis explicatam ess et a nobis determitiatam de constan tem rationem quam habent futura continu en tui conditu nati quatenus a nobis dicinitur fui, ecrearn Pei cognitionem cadere: ratio enim existentis ex hypothesi est ratio certa, inuariabilis, ut

278쪽

iis, utpote necessaria ea necessitate, qua omne quod ii, dum est, nec esse est esse. Ad tertiam respondeo, nos noli debere quidquam ostendere in re contingenti quod illis tribuat formalem rationem suturi etiam conditionalis contradistinctam ab omni ratione praesentis,&certo cognoscibilem auiiusmodi enim suturi rationem putamus inueniri non posse in re vlla contingenti. Quod satis etiam probat haec tertia ratio. catis ergo nobis est ostendisse in contingenti ex hypotheti futuro certissimam allain

obieci: tuam; actualem, scilicet,existentiam ex hypothesi. Ad quartam respondeo, mutationem illam obiectorum, de qua sit mentio, vete ut op mor explicari non polle, si dicatur ibi esse transitus.1 ratione possibilis ad rationem conditio nati futtiri formaliter accepti, ut contradistinguitur a

praesentiri quatenus tamen ex nostra sententia

debet solum est transitus a ratione possibilis ad

rationem existentis ex hypothesi mutationem hanc optime explicari patet, Una ex cap. tum ex responsione ad primam rationem sirpra hoc ipsu cap. Quamuis enim in signo rationis antec dente quodcumque decretum diuinum , nullus esse possit actus creatus realiter, atque absoliue existens, potest tamen omnino esse existens solum exivpothesi modo a uobis explic to. Et per haec patet etiam responsio ad confirmationem

huius quartae rationi adiunctam. Ad quintam respondeo,eam satis vrger contra eos,qui putent futuro haec conditionata certo cognosci a Deo ante decretum sub ratione fu-

279쪽

as Opus c. THEOLOGICvMmri contra nos tam vero sententiam omni pror- si robore carere. Vt enim postirealem constitutionem causa libera initio esse actuali. dc in certis circumstantiis aduenire debet necessitas ex lippositione consequenti,quae fundetur in a studili existentia determinati actus eius lem causse, oriaturri libero eiusdem cause concursu ut certum huius liberae causia actum certo Deus prauidere possit, ut absolute futurum nobis:sibi vero, suaeque aeternitati praesentem. Ita etiam dicimus post tactam hypothesina, ut causa libera actu incerta circumstantiis existat non antea praeis lata Deo certum ipsius effectum quam litercesserit ex hypothesi certus concursus pro libertate eivssdem cause tribuens certo actu exis Eentiam ex hypothesi, necessitatem ex stippositione consequenti, ratione cuius videri possit ut ex hypothesi existens extra causaS. Ad sextam respondeo,per eam optime probari futura coluingentia conditionata non posthcerto cognosci in causa, sub formati ratione futuri. Nos tamen satis explicauimus quomodo ante quodcumque situm decretum Deus certo cognoscat contingentia, non quidem in causa,qua- remis sunt ens in potentia, sol maliter futura,

sed in seipns,quatenus iit intens actu excivpothe-is,atque ex hypotlaesi existunt. Ad septimaniae spondeo inter causam liberam icti I, absolute ex stentem in ilibus iis conditionibuS,&ceritam eiusdem causa actum nodum

ibi ollite, realiter existentem iustam esse connexionem , ratione cuius infallibili cognitione, . cognosci possit luc actus, ut ab sollite futurus A

280쪽

FRANH. Dio TA Evo, Tque eadem ratione inter causam liberam ex hypothesi in cellis circumstantiis constitutam crecemam ipsius actum ex hypothesi nondum exi

stentem nullam esse connexionem,raTIOne cuius

certa ac infallibili cognitione cognosci possit, e formaliter futurus ex hypothesi Atque hac de causa dicimus, huiusmodi actus liberos a Deo ante decretum non cognosci certo,nisi quatenus videntur.ut ex hypothei e istentes

De Argumento pro primasententia

, toc te quarto. Capite quarto ea oppugtiauimus, qua ad nostram sententiam explicandam , contiI- mandam allata sunt a doctissimis illis viris, quos in hac quaestione sequimur tamquam optamo Duces , sed quia ita nobis eadem cum illis opimo communis est , ut modus eam explicandi non litonanino idem , ut exsuperioribus capitibus constare potest. Ideo ea quae loco citato attulimus, quiope u non tam ad rem ipsam,quam ad euis explicationem spectent , nullatenus n'b 'aduet

saxi videntur quamobrem noti erit, talean COItim solutione laboremuS.

ha non hi Argumenta ab Qiis allata proponunturiontra secundam sententiam ab Auctore probatam.REiectis iis quae contra nostram se silentiam nobis tegotium aliquod facessere videban