De concursu Dei ad actus liberos voluntatis creatae (Francesco Diotallevi)

261쪽

r O vs c. Tullo o Gic vasi latur obiectiva veritas praesentis ex hypothesi, dicendi sunt a Deo sub ea ratione omnino prae stari meo modo praesciri, quo supra diximus de

euentibus creatis mcontingentibus siti condi.tione tirtutis facti enim hypothesi, ut Deus ver-di gratias nolit ab aeterno permittere peccatum

ae de consequentb ut velit vicaciter omites homines nasci cum iustitia originali, indifferens quidem intelligitur pro primo signo rationis hi ius liuothesis, ut velit eosdem homines este, quido facto ab initio mundi vi tie ad finem eruiit, nec plures, nec pauciores, praeterea uti it esse alios aut ex his nonnullos tantum, sed in post Hori signo rationis est propositio persectissima totius obiecti, unde actus liber Dei certus indeterminatus ex hypothesi existens approbans hanc determinatam parteria, illamque reiiciens,&ideo post cognitam hypothesim:alia propria vis ne ratione distinc 1 intueriir Deus tuum a linuliberum exitii hypothesi existentem. Neque venuhaec enecognitio laedere potest diuinam libere tem icut limilis praecognitio de ac ibus nostris si bertatem nostram non hedit: quia scilicet haec pie- scientia non determinat libertatem,sed ab ipsa potius ' ita dicam obiectici determinatur. Non enim actus hic liber Dei ideo est ex hac hypothesu praesen quia tibi ic ratione a Deo praescitur , sed ideo a Deo sub hac ratione praescitur , quia hanc ratiotae pro diuina libertate rubet de si oppositam rationem habere sicut ex vi eiusdem libertatis habere posset, sub apposita praeschetur. Hic vero animaduertendum est , hypothesin per quam actus liberi suiu cognosci debeant ut

more

262쪽

bere esse de re non necessaria: si enim fiat hypothelis de tali cognitione diuina, verbi gratia, rerum possibilium, sicut haec cognitio vereo realiter est ab aeterno,ita quicquid alioqui cognosci posset ex illa hypothesi, cognoscetur ab aeremo ut existenS, non ex hypothes , sed vere realiter habkdu te. Quod vero actus liberi diuini cognoscantur a Deo ut ut tui, seu praesentes ex hypothesi non necesI na, colligi posset ex pluribus Scripturae locis, satistanten erunt in pra sentia verba illa primo Reg Is. si non feci es tam nun p arasset Donianus T reum insuper Israel in stan iternum. Quae verbali tuismodi praescientiam actuum voluntatis dIulanaesiti saperte testantur. Atque haec pro explicatione secundae conclusionis propositae.

cataprobatur.

QVae bactenus allata sint ad secundam propositionem explicandam videntur etiam satis eamdem probare, sed tamen ut magis ac magis conti tinetur addemus nonnulla Probatur ergo

puniis, quia facta hypotheti in posteriori illo sensul iupra explicato. Propositiones qui circa pilam euelitum absque formali inclusiotae hypothesis Versantur, sunt omnino simplices in bique ullo conditionis modo autligamine, licet ab illa hypolliesipendi::uit , ideo facta hypothesi ante omne si rex in diuinum ut causa libera in certis cir c sui existeus deliboeet de obiecto sibi proponto libet cample clando,aut non amplecte si ueri post a possunt hae propositiones omnino impli-

263쪽

ces,ab ea tamen hypothesi pendentes , nimirum, haec causa amplectitur hoc obiectum. Haec causa non amplectitur hoc obiectum. Quae cum sint

contradictoriae de 'lenti determinate debent ex omniti sententia verum a falso diuidernit ut haee determinate accepta sit vermilla alitem falsa deo utraque erit scibilis certissima regia itione diuina pro signo rationis antecedente omnem actum liberum ac propterea in hoc signo videbit Deus contingentia , ut ex hypothesi actu existentia , hoc est ea ratione qua nos contendinausca videri.

Secundo probatur, quia causa liberavi actu,&realiter existens in his circumstantiis, nullam inmiorem connexionem habet cum altero morum actuu oppositori determinate accepto,&sub Citione realiter existentis praesentis, quani habeat ea-

de causa, ut incit decuci mastantiis existens solum cx hypothesi cum eodem actu, ut ex hypothesitantum existente di realis enim existentia cause superaddita tribuit illi solum esse reale aeci vale:&nihil aliud addit,autinativitat. Ergo sicut Deus ubi vidit causam liberam in certis circamstantiis realiter constitutam , statim videt achum ipsius determinatum existentem , quia in posteriori ignorationis,achus ille vere est reah ter praesens Ita etiam ubi ex hypothesi eadem causa in eisdem circuli)stantiis existat , idem actus eius liber habebitis posteriori instanti rationis actualem existentiam ex uoles, iub hac ratione certo vid cibitur ii

Deo. Et sane cum ea, quae diximus de tuturis contingentibus absolutis, coriimque aeterna visio antillo videantur negari , inter illa tamen, laec quae

264쪽

sua: de his conditionatis dicimus nulla videtur assignari posse ratio diues utatis. Vt enim causa I

hera realiter existens persistere non potest indeter inmatareat et in actu secundo circa obicctum ubi propositum, Mideo post deliberationern opus

est ut habeat actu in se existentem realiter actum liberum certum resili sit cognoscibilis ut praesens, ita eadem causa ex hypotheti existens necesse est eodem modo ex hypothesii determinetur. Tertio probatur, quia, ut supra ostendimus in propositione quarta de futuris contingentibus absolutis Deus certissime cognoscit huius propositionis veritatem , quia Petrus constituetur minis circuna stantiis libere volet loqui. In hac autem non minor est illatio,quam in hac Si Petrus constituatur in his circumstantiis libere volet loqui. Et si haec non potest certo cognosci, propterea quod libera volitio loqvivionisa Petro producet lada certam connexionem non habet cum existentia ipsius in his circumstantiis ob eandem plane rationem illa etiam certo cognosci non poterit: ut vero illa certissima cognitione sciri potest ut resoluta in duas propositiones de praesentiri modo a nobis explicato in piscitato loco, quibus in m-terfecta diuino respondent duarim Ussimae apprehensioties de visiones ita etiam haec conditionalis aequali certitudine ante decretum cognosci poterit ut resoluta ante illud in duas similes propositiones depraesentiri prout supra traditum est. Ex his omnibus satis probata est secunda nostra propositio,ex qua velis ima redditur minor argimine in fine superioris cap. propossiti,in qua con- ingentia dicebantur non minore habere verita i

265쪽

num decretum quam futuri absoluti post illud. Reliquum ergo est,ut contingentia subie ratione futuri ex hypothesi cortissima cognitionen

Deo rauciantur ante quodcumque actitate de-

Crerum. I

O GI prppomtur,es dissoluitur. SE contra ea, quae diximus , obiiciat fori,

quisipiam , quia ut causa libera creata actu ex Dypothesi operetur, non est catis, ipsa ex hyp meum certis circumstantiis existat : ed praetereamqtinatur ut sicut cum ipsi realiter operatur, re inter adest decretum diuinum ab lutum sit mr ediciatum circa liberam ipsius operationem , ita operatur ex hypothesi ex iupothesia alie simile decretum,quod tamen an Objs conce-ui non potest ades qui ex nostia sententia Deusnius absolute decernit de arebus nostris liberis,

nisi postscientiam conditionatam Et ideo si dic remus ad scientiam Dei conditionatam alicuius actus nostri praerequiri hypothesim qua ponere, tu elle absolutum Dei decretum cum ipsenus tendi etiam esset ante illud decretum absolutum praerequiri aliam scientiam conditionatam: ac propterea dari proceliuni in infinitum. Respondeo, ut determinatus actus causa liberae creatuit,aut si possit actu ex hypothesi existens, 'Cerequiu hypothesim, qua causa libera ita constituta ut in illis circumstantiis in quibus debet pro mata libertate operati , ut nihil ei desit ex iis, quibus indiget ad sum libertatis, atque ad actua, iem operationem hac proinde in ea hypothesi in

266쪽

cludi etiam ut concursus diuiniis eidem cauta in circumstantiis praesto sit pro quacunque libe-

in operatione , quam exercere voluerit. Et quia

colicursus diuinus praesto est non potest, in per imperium diuiuae voluntatis, ideo in eadem hyp ilheli includi praetere. huiusmodi imperium , seu decretum. Quod sane non est praefinitio aliqua, seu decretum, quo Deus ex se ipso absque sto odidine ad exigentiam libertatis creatae statuat adiumcactum potiti concurrere quam ad illum: sed est decret tum , quo Deus adiungit quodammodos iam omnipotentiam cause libera creatae, ita ut huic assistat tamquam per libertatem diuinarii distincte ac definite determinata ad utilitendum in unumquemque illorum actuum , quos voluntas humana in hoc momento cum hoc obiecto alias,

que circumstantiis producere potest. Huiusmodi enim decretum satis omnino est , nam per illud omnipotentia diuina est perfecte determinata ad inquendum inflente causa secunda in ad ac ualem influxum omnipotentia nil aliud requiritur nisi actualis influxus creatus , qui tamen praeuius non sit; sed concomitans. Nam licut in causis naturalibus Se necestariis , causa efficiens totalis est determinata ut influat , si init uat cauta materialis, finalis&c. Et ex pluribus causis partialibus eiul-dem generis una est determinata ad influendum in effectum communem, si alia influat: Ac tamen concursus omnium huiusmodi causarum debet

esse omni suo simultaneus ita etiam licet omnipotentia diuina per imperium diuinae voluntatis de terminata sit ad influendum in hunc actiun voluntatis eatar,s ipsa suo creato concursu eum et i

267쪽

luntas producere malit omnis tamen creatus influxus nullo modo antecedere, sed simul omnino esse debet cum actuali conciri sui innipotentia diuine. Per illud ergo decretiun iam explicatum viri, ni potentia diuina ita assistit voluntati creatae, ut eam reddat perrecte constitariam in actii pii mo ad se pro sua libertate determinaiidam . d quamcumque parrem maluerit, non lectis ac si nullo Dei adultorio indigoret; sed ab ipsa tantum pendere deberet omni sua fluxus ad ii ctum necessarius:&ideo hoc solum decretum praetequiritur in pro posito ut ex hypodaesi existens , non vero decretum absolutum Nam licet cum hic actus tiber realiter elicitur decretum diuinum de concuirendo

ad alios qui de facto non eliciuntur , sit conditionatum:circa hunc autem, quid facio elicitur sit absolutum , eo quod ante hoc decretuari iam nouelit Deus hic, nunc a libertate creata

exigi concursum ad hunc det ei minatui actiim. Hinc ainen non equitur , ut decretum omnino

simile preexistere debeat ex hypotii est,ut idem aut similis ictus ex hypothesi producatair, atq; ex hypothesi existatinam ante scientiam conditionatimque ante typotheum , aqua pendet obiectiunipsius , non potest esse cognitio ratione cuius decie tum diuinum circa hunc ac iam sit abso latum:&licet videantur eadem preteq sic ut praeexistentia ex hypothesi , ad hoc ut essectus ex hypothespmducatur,&i hypothes achi existat quaepi a requiruntur realitri , ut idem estechis realiter sequatur id tamen verum est de iis,qlia augent,&minuunt vires in aetii primo presertim si talia sint,

268쪽

u ipsis sublittis , non supersit principium es lectus

adaequatum non vero de iis, quae absque ulla iiDinutatione vitium in actu primo pertinent solui in ad ce tum quemdam modum operationis In propolito autem voluntas creata cum istiem plane vitibus tum intrinsecis, tum exti in secis sibi adiun--,e assistentibus , cum eadem in luserentia,&libertate ei colas ituron actu primo , dum habet omnipotentiam diuinam sibi allistente iri , determinatam ad concurrendum ad quemcumque actum ipsa se determinauerit et litie decietum per quod ommpote latia est determinata, ili absoluti ini ratione cognitionis praecedentis in ordine ad hunc actum modo supra explicato,liue non: ideo variatio haec in decreto praetexistente ex hypollieis dum et sectus ex hypothesi sequitur Mdecreto existente realiter, dum effectus sequitur realiter,nihil reteri. Atque ex his omnibus satis iam constare arbitror, ea omnia , ine contra hanc nostram sententiain supra attulimus, facile soluiti quamlus enim urgeant fortasse si propositio conditionalis de futuro contingenti contendatur certo cognosciti Deo ante decretum tamquam propositio coniunctione quadam atque illatione verennari ream quam vera hypothetica de conditionali tuturo sub formali ratione futuri si tamen eadem scaentia intelligatur solii consistere in duplici apprehesione,&simplicis ima visione modo a nobis explicato,ntilla omnino videntur habere vim.Quod ut planius fiat,ad omnia argumenta nobis aduersaria sigillatim resipddebimus,&doctrina tradita naagis ac maris in ipsis resposionib. explicare conabimur.

269쪽

torquentur.

Q econtra nostram sententiam deIrae scientia diuina contingentium sub conditione futurorum ante decretum allata sunt cap. E. ex auctoritate S.Thomae, non modo facile soluuntutex his cpuae attulimus in huius sententiae explan tionem,sed omni etiam ita retorquentur contra aduersutos, ut per ea initum in modum opinio nosti a conrarmetur. Ad primum igitur respondeo, veri illimam esse illam maiorem. Vt, scilicet,in sententiaci Thomae nulla alia ratione Deus certo praesciat futura contingentia absoluta, nisi quatenus ab aeterno illa intuetur ut existentia in certa disserentia temporis extra causas, praesentia aeternitati. Hanc enirn propositio item omnino demonstrant testimosita allata S.Thoma , Antiquiorum Thom istarum,&aliorum scholalti conim. Nego aurent minorent, in qua dicebatur, haec eadem propositio falsii esse; si Deo insit certa scientia contingentium tib conditione tuturorum ante omnem actum liberum quamuis enim probationes huius minoris, questa duntur, v che menter urgere videantur est propositio conditionalis dicatur certa, certo cognita a Deo ante decretum , ut illatio quaedam,

vera

270쪽

vera hypothetica de futuro sub brmali ratione futuri, si tamen eadem propositio dicatur ex o

praecognita a Deo ante omnem suum actu ni liberam solum quatenus resoliata ui duas propoli tiones depraesenti modo a nobis explicato eap. superiori,tota vis corruit. Ex eo enim quod De iis in instanti illo rationis me cedente usum diu uiae

libertatis, ubi per hypothelim vident causam liberam in certis circumstantiis existentem , me- cellario Dei adiutorio nota destitutam intelligat tu Indi serens ad cognoscendum hunc aut illum eiusdem causae et sectain, io nec ex eiusdem ausulibertate hic sit ex hypothesi existens actualiter extra causas, S non ille, hac exilien traui priori

rationis constituta videat hunc deret minarum

actum liberum ut ex hypothesi existente i solii minterri potest, ubi viderit eamdein causam eisdem circumstatutis iam per hypothesim , sed Iealiter, actualiter existentem addito diuino deis creto ac i, miliam tribuente determinationem

in acti primo,sed staritente conclusum suum, V D.

t exigentiam libertatis huius ipsius cauila sol inquam inferri potest futurum est ut Deus videat etiam lete miniatu eiusdem causi actumno implius per Lupothesim sed realiter, mactualiter prori ia differentia temporis Exis Entem, is es ille unicus modus certo praesciendi futura

contingentia absoluta, piem S. Thoni Deo tribuit, quemque nos etiam ad Thom ne latumqtudem unguem recedentes admiriimus omni alio excliis . Hinc vero argumentum hoc quate INIS DOLIS

a uersari videbatur iam solutum, egressi, contri R Aduersa