장음표시 사용
71쪽
6 Spercursis honorum gradibus multis, ascendit ad praefectu ram , prudens alias, tolerabilisque, provinciis, & mitis &blandus, sed ex qualibet occasione, maXimeque ex controeversis litibus, quod nefandum est, & in totum lucrandi aviditate sordescens: ut inter alia multa evidenter apparuit in F quaestionibus agitatis super morte Teophili Syriae consul ris, ob proditionem Caesaris Galli, impetu plebis promiscuae discerpti: ubi damnatis pauperibus, quos cum haec agerentur peregre constabat fuisse, autores diri facinoris exuti patrimoniis absoluti sunt divites. Hunc Prosper adaequabat, Io pro magistro equitum, agente etjam tum in Galliis, militem
regens, abjecte ignavus, ut ait Comicus, arte despecta furtorum rapiens propalam l. Queis concordantibus, mutuaque commercia vicissinta sibi conciliando locupletatis, Peluci duces vicini fluminibus, rege in ultithis terrarum sua- utum terminis occupato, per praedatorios globos nostra vexabant , nunc Armeniam, aliquoties Mesopotamiam com
fidentius incursantes, Romanis ductoribus ad collisenda
obeuntium exuvias occupatis. Ex PLICIT LIη. TU.
72쪽
A E C per orbem Romanum fatorum ordine conteXto Versante, Caesar apud Viennam in collegium fastorum a consule octies Augusto adscitus, urgente genuino Vigore, pugna rum fragores caedesque barbaricas somnia bat, colligere provinciae fragmenta jam parans, si adfuisset flatu tandem secundo. Quia igitur res magnae, quas per Gallias Virtute felicitateque correxit, multis veterum factis fortibus praestans, singula serie progredienteio monstrabo, instrumenta omnia mediocris ingenii, si sum cerint commoturus. Quidquid autem narrabitur,quod non falsitas arguta concinnat, sed fides integra rerum absolvit, documentis ovidcntibus fulta, ad laudativam pene materiem pertinebit. Videtur enim lex quaedam vitae meliorisu hunc iuvenem a mobilibus cunis, adusta spiritum comitata supremum.Namque incrementis velocibus ita domi forisq; colluxit, ut prudentia Vespasiani filius Titus alter aestimaretur: bellorum gloriosis cursibus Trajani similimus, clemens ut Antoninus recta perfectaeque rationis indagine congru-ao ens Marco, ad cujus aemulationem actus suos effingebat Mmores. Et quoniam, ut Tulliana docet autoritas , Omnium magnarunυ artium sicut arborumla altitudo nos delectatis, radices stirpesque non itenU : sic praeclarae hujus indolis rudimenta , tunc multis obnubilantibus tegebantur,
quae anteferri gestis ejus postea , multis &. miris hac ratione
73쪽
66 AMMi ANI MARCELLINItione deberenta, quod adulescens primaevus , ut , Eria chtheus inlecessiti Minervae nutritus, ex academiae quietis umbraculis,non e militari tabernaculo, In pulvere martium tractus, strata Germania, pacati Sque rigentis Rheni motibus, crucnta spirantium regum hic sanguinem fudit, alibi smanibus catenas affixit. Agens itaque negotiosam , hyemem apud oppidum ante dictum, inter rumores qui volitabant assidui, comperit Augustoduni civitatis antiquae muros, spatiosi quidem ambitus, sed carie vetustatis invalidos, barbarorum impetu repentino insenbs, torpente praesenti- Ioum militum manu, Veteranos concursatione pervigili defendisse: ut solet abrupta saepe discrimina salutis ultima desperatio propulsare . . Nihil itaque remittentibus curis, ancillari adulatione posthabita, qua eum proximi ad amoenitatem flectebant & luxum, satis omnibus comparatis V III. Kal. Is Iulias Augustodunum pervenit , velut dux diuturnus, viribus eminens consiliis, per diversa palantes barbaros, ubi dedisset fors copiam, aggressurus. Habita itaque deliberarione, adsistentibus locorum peritis, quodnam iter eligeretur ut tutum, multa ultro citroque dicebantur, aliis per Ar- aoborosanU, quibusdam per sedes Leucorum iri debereti firmantibus. sed cunti subsererent qui dari ta, Silvanum paulo ante magistrum peditum, per compendiosas vias, Verulnususpectas, quia tenebris multis umbrantur, cum U I II. auxiliarium milibus aegre transist , fidentius Caesar audaciai TL, as , viri fortis imitari magnopere nitebatur cunctis viribus. Et ne qua interveniret mora, adhibitis cataphractariis solis, &balistariis, parum ad tuendum rectorem idoneis, percurso eodem itinere Autosidorum pervenit. Vbi brevi, 1icut solebat, otio cum milite refreatus, ad Tricassinos tendebat: & 3
barbaros in se catervatim ruentes, partim cunala timeret ut ampliores, confertis lateribus observabat, alios occupatis
habilibus locis decursu facili proterens, nonnullos pavore traditos
74쪽
traditos cepit: residuos in curam celeritatis omne quod poterant conterentes, quia sequi non Valebat gravitate praepeditus armorum, innocuos abire perpessus est. Proinde ce liore jam me ad resistendum ingruentibus confirmatus, pers multata, discriminata, Venerat TricassaS adeo insperatus,ut eo
portas pene pulsante , , diffusae multitudinis barbarae metu ad itus urbis non sine anxia panderetur a mbage. Et paulisper moratus dum fatigato consulit militi, civitatem Remos nuhil prolatandum existimans petit: ubi in unum congrega- Io tum exercitum Vesuntii jusserat opperiri praesentiam suam:
cui praesidebat Vrsicini successbr Marcellus, & ipse Ursici
nus adusque expeditionis finem agere praeceptus iisdem in locis. Ρost variatas itaque sententias plures, cum placuisset per decemis pagos Alemannamo adgredi plebem, densatis 31 agminibus tedebat illuc solito alacrior miles:& quia dies hiniectus & decolor vel contiguum eripiebat aspectum,juvam te locorum gnaritate, hostes tramite obliquo discurso post
Caesaris terga, legiones duas arma cogentes adorti pen: delessent, ni subito concitus clamor sociorum auxilia coegisset. xo Hinc & deinde nec itinera nec flumina transire posse sine insidiis putans, erat providus V cunctator: quoc praecipv. um bonum in magnis ductoribus, opem ferre solet exercitibus & saluteirio. Audiens itaque Argentoratum, Brotomagum, Tabernas, Salisonem , Nemetas, & Vangionas, LMaguntiacum civitates barbaros possidentes , territoria eorum habitate nam ipsa oppida ut circumdata retibus lustra declinant primam omnium Brotomagum occupavit :eique jam adventanti Germanorum manus pugnam intentans occurri . Cumque in bicornem figuram acie divisa ,3o collato pede res agi coepisset, exitioque hostes urgerentur
ancipiti, captis nonnullis, aliis in ipso praelii iurore truncatis, residui discessere celeritatis praesidio tecti. Nullo itaque posthac repugnante, ad recuperandam ire placuit Agrippii nam,
75쪽
66 AMMIANI MARCELLINI nam, ante Caesaris in Gallias adventum excisam. per quos tractu6 nec civitas ulla visitur, nec fastellum: nisi quod apud Confluentes, locum i ta cognominatum, ubi amnis Mosella
confunditur Rheno, Rigodulum oppidum est,& una prope ipsa mis Coloniam turris. Igitur Agrippinam ingressius, s
non ante motus est exinde, quam Francorum regibus furore mitescente perterritis, pacem Rei p. firmaret interim profuturam,& urbem reciperet munitissimam. bus vincendi primitiis laetus per Treveros hyematurus apud Senonas oppidum tunc oportunum abscessit. ubi bellorum inundantium
molem humeris suis, quod dicitur, vehens scindobatur in multiplices curas: ut milites qui a solitis descivere praesidiis, reducerentur ad locatuspecta, & conspiratas gentes in noxam Romani nominis disiectaret, ac praevideret ne alimenta deessent exercitui per varia discursuro. Haec sollicite pompensantem, hostilis assreditur multitudo, oppidi capiundi spe in majus accensa: ideo confidentes, quod nec Scutarios adesse prodentibus perfugis didicerant, nec Gentiles, per
municipia distributos, ut commodius vescerentur. cum aurem Clausa ergo urbe, murorumque intuta parte firma- aci ta,ipse cum armatis diu noctu que inter propugnacula vis batur& pinnas, ira exundante substridens, cum erumpere . saepe conatus, paucitate praesentis manus impediretur. Post
tricesimum denique diem abiere barbari tristes, inaniter stulteque cogitane civitatis obsidium mussitantes. At quod indi- asgnitati rerii est adsignandum, perclitanti Caesari distulit suppetias ferre δ Iarcellus magister equitum, ages in stationibus proximis: cum etjam si civitas absq, principe VeXaretur, opposita multitudine malis obsidionali Dus e Xpediri deberet . Hoc metu solutus emcacissimus Caesar providebat costanti sollicitudine, ut militum diuturno labori quies succederet aliquata, licet brcvis, ad recrandas tamen sumciens vires quanquam ultimasqualentes inopia terrae saepe Vastatae exu
76쪽
L I B F R ΣVI. Ggua uaedam victui congrua suggerebant. Verum hoc quoque alligentia curato pervigili, affusa laetiore spe prosperorum, sublato animo ad exequendata, plurima contrurgebat Primum igitur factuque difficile temperantiam ipse sibi intas dixit atque retinuit, tanquam astrictus sumptuariis legibus
viveret , quas ex rhetris Lycurgi, & aXonibus, Romani, translatas diuque observatas, & senescentes paulatim reparavit Sylla dictator ue reputans ex praedictis Democriti quod ambitiosam mensam fortuna, parcam virtus apponit . Id Io enim etjam Tusculanus Cato prudenter definiens, cui Censorii cog tomentum castior vita indidit: Gum magna cura tibi, magna virtutis incuria. Denique cum legeret libellum assidue, quem Constantius ut privignum ad studia mitia tenS , manu ula conscripserat, praelicenter disponens quidas in convivio Caesaris impendi deberetia,phasianumis,& vulvam , M sumen exigi vetuit & inferri, munificis militis vili& fortuito cibo contentus. Hinc contingebat , Ut noctes ad officia divideret tripartita, quietis, & publicae rei, & musarum , quod factitane AleXandrum legimus Magnum , eto sed multo nic fortius. Ille iramque aenea concha supposita brachio, extra cubile protento, pilam tenebat argenteam, ut cum nervorum rigorem sopor imasset infuses, gestaminis lapsi tinnitus abrumperet innum. Iulianus vero absque instrumento quoties voluit evigilavit: &nocte dimidiata semper exurgens, non e plumis vel stragulis sericis ambiguo fulgore nitentibus,sed ex tapete,& Gree quam vulgaris simplicitassisurnama appellatia, occulte Mercurio supplicabat quem mundi velociorem sensum esse, motum mentiumis sulcitantem,theologicae prodidere doctrinae atque in tanto 3O rerum defectu exploranter curabaita. Post quae ut ardua &strix, terminatata, ad procudendum ingenium , vertebatur:& incredibile, quo quantoque, ardore rerum , principali-1imo notitiam celsa indagans, & quasi pabulata, qua
77쪽
6s AMMIANI MARCELLIN sdam animo ad sublimiora scandenti conquirens, per omnia philosophiae membra prudenter disputando curre at . Sed tamen cum haec e cete pleneque colligeret, nec humiliora despexit: poeticam mediocriter, x rhetoricam ut ostendit orationum epistolarumque ejus cum gravitate comitas in- scorrupta P & nostrarum externarumque rerum historiam multi tormenta. super his aderatis Latine quoque disserendi sussiciens sermo. Si itaque verum est, quod scriptores varii memorant , Cyrum regem, di Simonidem lyricunta, &Hippiam Eleum sophistarum acerrimum ideo valuisse me- I.
moria, quod epotis quibusdam remediis id impetrarunt,
credendum est hunc etjam tum adultuimo, totum memoriae
dolium, si usquam reperiri potuit, exhausisset, . Et haec quidem pudicitiae virtutumque sunt signa nocturna. De his vero quae ornate dixit & facete, quaeve in apparatu vel in ipsis egit congressibus praeliorum, aut in re civili, magnanimitate correxit & libertateis, suo quaeque loco singula demonstrabuntur. Cum exercere praeludia disciplinae castrensis philosophus cogeretur ut princeps, artemque , modulatiuS incedendi per pyrrichanti concinentibus disceret fistulis, vetus 2Gillud proverbiurrio, Clitestae bovi impositaepunt, plane non in no-Ρlatonem crebro nominans exclamat . Inductis quadam solemnitate agentibus in rebus in consistorium, ut aurum acciperent, inter alios quidam ex eorum consortio, non, ut moris est, opansa chlamyde, sed utraque manu ca- asvata suscepit. & imperator: Rapere, inquit, non acciperest, uni lento in rebus. Audito a parentibus Virgines raptas, eum qui violarat, convictum relegari decrevit. Hisque indigna pati querentibus, quod non sit morte mulctatus, responderat: Hactenu incustent jura clementiam, ped Imperatorem 3omitissimi animi legibu praesare caterv Eecer. Egrestiirum eu ad expeditionem plures interpellabant, ut laesi, quos audiendos provinciarum rectoribus commendabat: & reversus
78쪽
quid egerint singuli quaerens, delictorum vindictas genuinalcnitudine mitigabat .. Ad ultimum exceptis victoriis, per quas cadentes skpe incolumi contumacia barbaros fudi , quod profuerit anhelantibus extrema penuria Galliis, hinci maxime claret: quod primitus partes eas ingressus, pro capitibus singulis tributi nomine vicenos quinos aureoS reperit flagitari: discedens vero septenos tantum, munera unim Versa, complentes. ob quae tanquamis solem sibi serenutati post squalentes tenebras affulsiste, cum alacritate &tripulo diis laetabantur. Denique id eum ad-usque imperii finem dc vitae scimus utiliter observasse, ne per indulgentias quas appellant, tributariae rei concederet reliqua . Norat cnim hoc facto se aliquid locupletibus additurum, cum constet ubique pauperes inter ipsa dictorum exordia solvere universa siners laxamento compelli. Inter has tamen regendi moderandique vias, bonis principibus aemulandas, barbarica rabies eXarserat in majus. Utque bestiae custodum negligentia raptu vivere solitae, ne his quidem remotis & appositis fortioribus abscenerunt, sed tumescentes inedia , line respectu salutis, 2 O armenta vel greges incursant: ita etjam illi, cunctis quae diripuere consa piis fame urgente agebant aliquoties prae das,interdum antequam contingerent aliquid oppetebant . Haec per eum annum spe dubia, eventu tamen secundo, per Gallias agebantur. In comitatu vero Augusti circumlatra-as bat A rbetionem invidia, velut summa mox adepturum, decora cultus imperatorii praestruisse: instabatque ei strepens immania comes Verissimus nomine, arguens coram, quod a gregario ad magnum militiae culmen evectus, hoc quoque non contentus ut parvo, locum appeteret principale ima. ted 3o Becialiter euata insectabatur Dorus quidam ex-medicostulariorum, quem nitentium rerum centurionem sub Magnentio Romae provectum, retulimus accusasse Adelphium urbi praefectum, ut altiora coeptantem. Cumque res in in-
79쪽
quisitione veniret,necessariisq; negotio tentis, objectorum probatio speraretur, tanquam per satyram subito cubiculariis sumagantibus, ut loquebatur pertin rumor, & Uurculis sunt exutae personae, quae stringebantur ut consciae,&Dorus evanuit, & Verissimus illico tacuit, velut aulaeo de- s .
posito scenae. Iisdem diebus adlapsorum ore Constantius doctus, obsessis vi ud Senonas Caesari auxilium non tulisse Marcellum,eum sacramento solutum abire jussit in larem: qui tanquam injuria gravi perculius, quaedam in Iulianum
moliebatur, auribus Augusti confisus in omne patentibus Io crime ita. Ideoque cum discederet,Eutherius praepositus cubiculi mittitur statim post eum, si quid finxerit convicturus. Verum ille hoc nesciens, mox venit Mediolanum strepens& tumultuans, ut erat vanidicus,& amenti proprior, admiLsus in consistorium, Iulianum ut procacem insimulatis. jam- Is que ad evagandum altius, validiores sibi pinnas aptare, rita enim cum motu quodanta corporis loquebatur ingenti. Haec eo fingente licentius, Eutherius ut postulavit inductus, jussusque loqui quod vellet , verecunde dc modice docet velari veritatem mendaciis. Magistro enim armorum ut 2 ocredebatur cessante consulto,industria vigili Caesareni diu obsessum apud Senonas barbaros repulisse: apparitoremq; fidum autori suo quoad vixerit fore, obligata cervice sua spondebat . Res monuit super hoc eodem Euthcrio pauca subserere, forsitan non credenda,ea re, quod si Numa Pompilius,vel Socrates bona quaeda dicerent de spadone, dictis
que religionum adderent fidcm, a veritate descivisse arguerentur. Sed inter vepres rosae nascuntur, & inter feras nonnullae mitescunt. Itaq; carptim praecipua, qua sunt comperta, monstrabo. Natus in Armenia sanguine libero, captusque roa finitimis hostibus etjam tum parvulus, abstractus geminis Romanis mercatoribus venundatus, ad palatium Constantini deducitur, ubi paulatim arte curaquc rationem recte vi-
80쪽
L I E E R YVI. Ivendi solertiamq; ostendebat, literis quantum tali fortunae fatis esse poterat eruditus, cogitandi inveniendique dubia Mscrupulola acumine nimio praestans, immensum quantum memoria vigens, benefaciendi avidus, plenusque justi con-s filii: quem si Constans Imperator olim ex adulto spectasset, pluraque tanquam maturum audiret honesta iacientem κrecta, nulla, vel venia certe digna peccasset. Is praepositus cubiculi enam Iulianum aliquoties corrigebat Aliaticis coalitum moribus, ideoque levem. Denique digressiis ad otium, to ascitusque postea in palatium, semper sobrius, & in primis
consistens ita fidem continentiamq3 virtutes coluit amplas, ut nec prodidisse aliquando arcanum,nisi tuendae causa alienae salutis, nec exaruste cupidine plus habendi arcesseretur ut caeteri. Vnde factum est, ut subinde Romam secedens, 1s ibique fixo domicilio consenescens, comitem circumferenSconscientiam bonam, colatur a cunctis ordinibus, & am 'tur 3 cum soleant id genus homines, post partas ex iniquit te divitias, latebras captare secretas, ut lucifugae vitantes multitudinis laesar conspectus. Cui spadonum veterum huncao comparare debeam, antiquitatem replicando compluries invenire non potui. Fuerunt enim apua veteres,licet oppido pauci, fideles &. frugi, sed ob quaeda vitia maculos: inter pret-cipua enim quae eorum quisq; studio possederat vel ingenio, aut rapax, aut feritate contentior fuit, aut propensior ad la as de v, vel diligentibus nimium blandus, aut potentiae fastu superior: ex omni latere aute ita peritum ieque legisse me,neque audiste confiteor, artatis nostrae testimonio locupleti c&nsus. Verum si forte scrupulosus quidam lector antiquitatu, Menophilum Al ithridatis Pontici regis enuchii nobis oppo- o nat. hoc monitu recordetur, nihil superco relatsi praereodsi
lii,quod in supremo discrimine gloriose monstravit. Ingenti praelio superatus a Romanis &PompejoreX praedictus fugi-mas P ad regna Colchoris, adcitam iuiam nomine Dripetina