De vero usu & fero abusu medicamentorum chymicorum commentatio Laurentii Hofmani ... Cum indice rerum ad finem addito

81쪽

corrosiva & violenta, flammationes, subitas impress Ones & alterationes causare, i statorem naturalem opprimere atque consumere; praeterea dicunt, illa nimium esse cara,minimamque eorundem dosin evidenter veneni suspicionem, praeparandi vero modum igneam qualitatem arguere ,s episti meque morbos magnos λ-pitos suisse a Galenicis,clysteribus & alijs medicameniatis , qui Chymicis curari non potuerint . Producunt lipsi, & quidem speciose Heurnium Medicum eximium , qui scribit, se coli cruciatus mulioties placavisse anisi decocto , quos ejus oleo demulcere non potuerit . Sic vir quidam naagni nominis saepistJ me nephriticos dolores toto radicis ali heae pulvisculo, seda- lvit, quos alij Chymicis suis mysterijs &astralibus pharmacis sedare non potuerunt . . 'Similiter rusticus quidam apud Libavium, filiam Tuam epilepticam curavit lotio vaccino: an prCpterea otium hoc alijs antepilepticis praestemius Sed autoritates hae parum p bant: sinsulare enim exemplum non detrahit regulae catholicae, & ex accidente eventus non tollit naturam rei & substantiam ,. Fortassis Heumnius de colica locutus est, quae detersione&anodyno simul indiguerit . Praeterea contrarium statuunt alij iquoque Doetores non minus celebres: Hieronymus Mercurialis dicit : Aquae recte destillatae me- .liores decoctis: licet enim in his habeamus ficultates, adest tamen & alienum corpus, stilicet aqUa o. Cujus sententiae subscribit quoque Domkrelli US. , Mana diis , Capreaccius & Saxonia dicunt. Olea esse Qrtiora

extractis de decoctis: oleo enim eumini colicos,& oleo

82쪽

MEDICAMENT CHYMICO R. guajici imillos chira rum gallicos, quos decocto curare non potuerimo: Clytaeres vero, quos Deus sapientissimus hominibus primum monstravit per ibin avem AEgyptiam ul - lcu t venae lectionem per Hippopotam um, & voinitione

per canes aquamna armam rostro colloque oblongiore ipsam sibi recorsione tacta immittentem, & sic intestina recrementis plena eluentem , saepe idem clunt, quod Chymicis quibusdam remedijs denegatur: id quod nec AEgyptios, nec Graecos, nec Arabes latuit, quorum unicum nwn raro clyster erat morborum remedium,ad quod tanquam ad lacram anchoram confugereno. Multiplicem enim praestant clysteres in Medicina usum, siquidem lenissime inscrIora expurgant , superiora consequutione e XOnerant, viscera prestaque praecordia liberant, meliusque spirantia 1aciunt: ubi obitructiones expediendae liliat in interiori. bus intestinis,&σκασίλα protrudenda, tutissimε adhibe . tur; non raro CIIam licitiac s, nephrhicos,colicosque dolores sedant, praetercina a phlegmate Vitreo manan- fp ikakεtes: non raro restias lenitan P, dysente rica tormina&ex 'cretiones sistunt, di arrhoeam & lienteriam astringendo amoliuntu . Taceo quod nutriendi etiam vi

clysteres polleant,ut Langius & alii satis superque comprobanta. Nunquid autem hoc videbit ut ablurdum icum quidam solo panis odore ad tempus refecti sinat, ut de Demetri & Democrito Laertius & Arsenius rese

Verum est,eosdem a Paracelso & nonnullis pseudo chymicis reijci, sorte nulla alia de causa quam quod

illi

83쪽

Cisus illi mi nisi essentias, tincturas & magisteria usurpant, quae in anum infundere illis turpe.naturae injuriosum reo. Ad vero multi nunc temporis prudentiores fi cti,ab aniculis etiam nostris non sine magno dedecore en ematum vulgarium & domesticorum, ut Vocantur, quorum varias. Galenus ponit disserentias conficiendi modum expetiaritati

Circa usum clysterum casus cujusdam, quantum ego quidem scio, inauditi, quem meris clysteribus, dissim-l Vina coadjuvante gratia curavi, non pigebit mentione μνημονΘ facere, quippe paradoxum quiddam in sc continebit,& plurimis lectu erit gratisi mus. Est autem talis: Matrona quaedam Naide Obaesa quatuor pepererat filiolas, iquae omnes primo aetatis anno et ipso mediante Epit jpsia, Vitam cum morie commu taran .Nec Medici nec moesta mater caduci hujus morbi dc interitus causam

Cum vero quintam enixa esser filiam, haecque primum aetatis annum sere complevisset, eorundem motuum convulsivorum sese praebuerant indicia; mater itaque priorum damno sapientior facta, admodum iit ilicita, meque in consilium vocavit, cumque de singulis,etiam de minimis,communi praeceptore jubente, accurate percontarer, mater se nihil observasse aiebar, qudm grana quaedam butyracea, instar pisorum &cera-1brum copiosE cum excrementis permista, aliquoties suisse excreta, qualia quinta quoque filia tunc temporis excerneret: ego itaque statim pingues hasce excretiones epilepsiae causam tuisse suspicabar, rationemqueram N anorum butyraceolum, quain ipsius quDque subse-

84쪽

MEDICAMENT CHYMICOR.

subsecutae epilepsiae hanc excogitabam, ad quam eruendam milii eiula quaedam premendis es ieis praesecta ansam dabat; quod scilicet magna sit disterentia lactis ab hac vel illa vacca emulcti : quodque lac aliud alio magis butyraceum. Similiter rem cum mulierculisse habere existimabam, lacque lacte pinguius. Hoc itaque posito, infantes dum adhuc tenelli,ibio plerunque lacte materno Jc mollibus quibusdam pultibus pascuntur,ubi pinguedo ista lactis in alimentu infantis nocedit, sed in intestivis,tanquam partibus membranosis

adeoque frigidioribus condensiatur, atque in coli cellulis admodum proremdis accumulatur, ibique latitans sulphureos & arienicales halitus de se mittens, epilepti eorum paroxismorum autor existit. Quod vero primo semestri pinguedo ista granulatim cum excrementis non excemitudin causa est tecum liquiditas 3c mollities: quamprimum Vero infans juscula, cames & alia i-lidiora comedere incipit, alvi seces duriores & compactiores factocum materia ista butyracea in coli intestini cellulis contenta λrciter aduniuntur, majorique nisu excernunturia Hanc novam de nova elepsiae causὲ opinionem praeter doctissimorum quorundam vit rum judaeia,enectus ipse satis superque probant; quin tam enim filiolam talia quoque butyracea excernentem granula, &quosdam etiam leves perpessam paro- simos epilepticos, solis clylteribus abstergentibus &singulari quodam liquore hordeaceo auxiliante DEo, exoptatae sanitati restitui qua etiamnum,gratia ejus te, fruituta. Nemo autem mirabitur super hac re, qui novit non esse ullam in humano corpore particulona, in G ua

85쪽

DE USU ET A RUSU

Minado' Saxonis. Conjumgenda medicina

cratica ea Hermetitas Morbi em Tartaro vel resolisto vel coa gidato apristis no cogniti,

nus Qua .

lii sint.' Andeta

thiolus &esi veni

'Libavi in Alch. triumph.

qua non possit generari aliqua qualitas maligna, qua cerebrum petasi& epilepticos motus excissit, unde Ub- servata est a medicis probe expertis CpitCpii λ Pro Vori ens avitio digiti vel manus vel pedis ut vero de paulo antε ccunmemorata controVc fra nostram quoq; interponamus sententiam anarmare non dubitamus,neminem jure elegatuis Medici nostro, et o possidere titulum, qui non Hippocratis simul res Hermetis legitimus haeres ac discipesus tueris, quin alvParacelsica simul ac Aristotelica intelligat 'rincipia Salsulphur,Mercorium & materiam, tot ma na ac pri Varionem,qui non atque intemperiem, viciet iam comi W-sitionem& unitatis sistatione,ac morboS mercuriat EL, sulphureos&salinos cognoscat: neminem insuper VC-rum legitimum que satia idi modum affecuturι- euc nisi veterem illam olim nova medicina conjunxc-ri 'Nostra namque te impora non siiurias nos, este

medicos bonos & absblutos sine Alchimia . Nec j enim satis est urinam papicetre ut quidam Medici mira artis ostentatione elati ex inlius foetidi lotij inspectio a e quae tamen filiacissima& nobilissimae nostrae arti sola contemtum parit maximum velut vatidicae anus Cricrystallo, de iubilantia &. interna morbi causa temergpronunciare audent, c de motantis alute vel periaicieranquam ex delphica Apollinis tripode vaticinatur,nedicam pertacta fronte nuganru . Scripta itaque Teophrasti non ilum ad Hippocratis, Galeni & Avicennae scripta rectius intimiusque intelligenda magnum nobis praestant beneficiu, sed ad- hoc etiam conducunt, impostoru δc pseudochrmico

86쪽

MEDICAMENT CHYMICO M

rum errores internosteres undeq;absardissimas optiniones,& ridiculas assertiones reijeere possimus: sicut enim verus Theologus omisi haereticoru libros itide- fessis studio evolvit, v t blasphemas de impias eoru sentctias refutare possit,ita verus quoq;Medi s utriusq; medicii1ae autores perlegere,vi bona appraehendere, mala vero reiRere debet; lic enim aegrotantium saluti, suaeq; con tulet lamae: nec ipsi a Chymicastris obi j cietur,quod quibusdam obijcisblere ille nostra nosti intelligit principia,ergo cum iso disputare Requimus e contra neSantem autem, ut spleaic Arist. principia, non est disputan dii ire,. Fideliter ergo Hornius Omnes Oommonefacit his versibus :

ε minaIeciem P ne istus ageritamen ustis jurandum in Gersa magistrie rudis aώδεηι siseriore hi. Medicus itaque auxilia medica eorumq; genuinum praeparandi modum a Galeno dc. Raracoli,curadi vero methodum sine qua curati a mcpta plane Mempirica

Mesues in CaRO. Prudenti medico

semperii esse sapietiae gradine ad mei dicationum inventionumq; momento c0nstantem a Galeno ilo repetat, vel si prudens fit Teophrastum quom consulat, jus methodus redie intellecta, rati ni & experientiae eciam consentanea, in morbis fid, cina levioribus utatur Galeni is , rn gravioribus spagirinis, serte de vel promiscuc his & ill js. Cum enim c uuia mU- res aut formicas bellandum est , stillecerine Pygmaei

ruatis

87쪽

si DE USU ET AB UsuaprOΛ tolico,huic Hectorea manu aut gigantum robo re opus eae Extremi quippe morbi , extrema poscatu remedia: & malo nodo milus appliccndus est cxmeus: ideo Paracessiis ad morbum ferreum jubet adhibere medicamentum chalybeum. Contra si quis secerit,instar boni diuis Lucrionixerit, qui Herculi parvum, pumilioni magaram induebat calaeum.

ca industria praeparatis juxta Hippocratis praecepta M-u surpatis, citius tutius & jucund iis graviorcs morbos. percum valeat, quam ilius Ludi magister Galenicus Hinc Paulus Renealmus inquit: morbi cito cito & iucunde debellari possunt, si praecipue Galenicis praeceptis chymica remedia Neniant subsidio: & Mathiolus audet dicere, neminem medieum in lucum esse poLse, imo, nec mediocrem quidem, qui in Spagirica arte non sit exercitatus. Et paulo post addit: QMmorbos chronicos sine metallicis medicamentis aggrediuntur,

ij plerunquere in secta, cum magno& suo & artis Medi- .cae dedec edesitan Et quis amaboignorat,quod praestaritissimi quique inostri temporis Medio, non stais chymicis, ut Pseud spagyri factitant, usi fiterint medicamentis; sed quan- doque his,quandoqua vulgaribus vulgo dictis Galeni- cis,proux ipsis aegro ex arte consuluisse visum filii. Imo Monarcha Spagyrorum Theophrastus aeque his & isti

curatione&suas perfecit uε ex ux experimentis & cura.

tionibus ejusdem videre est et Rulandus etiam senior duo millia hominum lathaliter decumbentium utrius que medicinae remedijs restituit. ut centuriarum medi

88쪽

ethalio milhirnarius eiusdem seminus contestatuta. Non dicam ct thydropicos, podagri eos, epilemicos, quartatu iam & Gallicos medicamen is ex utroq; sentc. Hermerico scilicet & Hippocratisrota is, Balthaset

Bri lanei hiri vitricu ac si cor meus P. mae rarit, quorum nisi pa trai tuamnum stiris supcrstites, & exoptata vale

tudine fit tria PHIL.

Turiusve: oestiis uti medicamentis, quae mintra larudentia nazul arit, conrra morbum pugnant, maxime hiuvant, sive lint mineralia sive veget alia & quae sunt, i iii ste threntiori ut Trincavellius Radet,& saepius fuerint experta, atque probatissimorum Medicorum modernotum & antiquorum experientiam sequi, no-que ex uuis novorum medicamentorum sub quodam secretorum Prietextu favorem-auram popularem adsectare Novult enim debet quilibet Medicus, quod omnes antiqui in hoc consentiant, medicamentum id, quod pliares experti sunt,& natum est famiFari ulli es se Iongo in tervallo praeferendum, quod non es experientia compmbatum .. Prudenter Heumius: Prudentacta remedia id emenescen tia, sive sint Galenicafiveri racelsica, quae aetatis temporisque ignem ac injuriam sustinere potuere,imo quae inde, unde alia ceciderealo iam retulere,amplectamu Ubi enim de fallite humana agitur, non standum uniuscuiusque udicio,sed eorum qui autoritatem lon- : go tempore sibicompararunt,ut Iurisconsiliti iaciunt, qui in judiciis non nisi communem pmbatissimorum

virorum sententiam sequunturta. '

Tutissimum vero est uti ijsquihus delinqui nan po-

89쪽

menta.

test, ut Diocles Carist ius Meaictas eximius ad regem scripsit Antigonum, qualia stat illa quae lente paulatimque a flectum depellunt,nullo aut certe quam minuino corporis & Vicium dispendio, nec ulla qualitate noxia in corpus inductar nunquam enim medicus pharmacis uti debet,jubente Galeno. quae mortalibus noxam inserie postin . - Quantum vero ad laredicamenta chamrtica, non c5- sentio cum nostris Chymicaltris,qui in quacunque alvi constrissione &levi evacuatione, gulae potius & palato luare studentes, quam Divae Hygicae, ita cim ad mineralia confugiunt,Mercurium scilicet 6 Anti trionium,malun rivo uti musterda Paracelsi,quam Cast a Galeni., tanquam aurem non nego. & s ab artificibus re te tractata , benigniorem energian nanctici posse ipsis dat diacis,& colocinthidan, Turbe cum,fille borum,Elaterium pro basi constituentibus medicamentis, sed aeque benignam ac tutam,atque Manna, Cassia,& Sena, nemo milii persuadebita. Illorum enim unius grani poudere homini plus nocere, quam horum s mancia, possum. Mercurius insuper& Antimonium. quocunque etiam modo praeparata, intermochlicati vehementia referenda sunt Cathartica,quod ex laetiam doli,& vi vomitoria,a spiritibus Mercurialibus & arsenicalibus promanante, qua raro aut . nunquam carent, omissis alijs rationibus compluribus, conijcien- dumta'. H enim palato sima pergrata aluti raro: sepe enim adeo naturam Conturbane,wianwp c exagitat, ut omni, qua potest, Vi, suique deq; se exonerare cosa-tuna. Quoniam vero sui ad altioraa Dia denanata sunt,

90쪽

'c mentet iraruus,ssi in ra genecolis medicamentis ab tui,&t tidas almicccs ij ide uno momento quasi e-diicere vetriariis, cum alia lini e belugniora ipso Quercetanoaticitati te, liuic lini destinata, nobis Ilippetant remedia, ut Manna.Senua Rhab altaru quod hesatis niluam vocat Melesia Malimus ergo clementiorib= qtlasIdoque uti reme- dijs, m lo tollendo malo idoneis: Violentis enim Medicamentis non temere uteridum esse recipit Plato in Timao, & longe ante cum Hippocrates in Epistola ad Crate vana)qai Democritum suum Acta Men Elleboro curare noluit, affirmans, nullum esse meditamentatrii nolutinam, quod non depraedetur aliquam partem de viribus corporis nostri. Et Avicennas Arabum princeps dicere solitus est: Medicinae purgativae licet non sint Venenosae,eas tamen bibere naturae valde laboriosum est.Plutarchus vero in

Id quoque Prisci non Ium diligentissime tradide runt,& posteriores religiose observarunt,sed & experietia quotidiana,optima scilicet Magistra, debite confirmavit, ut a purgantibus violenter,& enormiter trahentibus , sedulo caveamus : si quidem nihil viribus demoliendis virulentius , nihil morte propinquius his esse possit, qtiae cordis robur constingant, spiritus consumant , mentem stupeficiant , humores

conturbent , sitim , nauteam,&tormina pariant,ca-IO rem Tegetum mutent , viseera omnia pessun- denta

. t crebrisi j deciditur ictibus

Mitiora

lis majoribus a Uale

ciora e

corporis habitu, elinguli q, partibus

'evocant.