장음표시 사용
61쪽
Rudes de investigatione causarum Rhasis & Serapionis more qui pro inveniendis remedijs ad tria coniugiobant,ad Euroψικν, historiam &analogi sinum, hocque utcbaiit hirin materijs auxiliorum, in aflectibus & locis aselliiso ex symptomatulo syndrome remedium ab aliis inventum eligunt , atque saepe cum ingenti aegrotantis pernicie usu rpanc. Medicamenta autem metalli ea sunt,sicut gladius acutissimus in manu stulti, vel sicut laxaccenta in manu pueri : exhibent enim illa promiscue sine omni methodo Hippocratica vel Galenica squam quidem multi praedicant,pauci tamen Observant., multitudine rerum victi quas scire tenentur, antequam cit. rationem morborum aggrediantur) nullam habentes indicationum & aliarum circumstantiarum rationem; temporis, aetatis, sexus, complexionis, consuetudinis, partis male assectae, morbi, temporum morbi, virium aegri & similium, quae tritis hisce versiculis comprehendulatu 1. I idem.
in us locus, Imploma innatasacultab IConsimiles morsi mos,motus pharwacages . Venerandus senex Hippocrates Medicum admonet,si non prosit, saltem ne noceat, Pseudospagiri vero parum prosin multum alitem nocent,ut ex praecedentibus& consequentibus videre est. Calidissima aeque tempore aestivo ac hyberno exhibent,per quae quandoque febres excitantur: immemores quod Fernelius ait: sine clavo & remis navigat, naufragium tandem facturus, qui nulla temporum observatione medicinam facio. Pueris
62쪽
II Pueris vehementioribus catharticis,& calidioribus noti millis essentiis plurimum obsunt: colliquant enim tetiae das ipIbrum carnes, & quia non habent in quod agant,vim suam in naturam ipsain coavertuno. Calidae vero estetitiae viscera & calorem innatum,qui mediocritate gaudet,iacilinaE inflammant, & siccitate immodi ca humidum radicate leu primigenium absumuti Tuta picer igitur falluntur,qui puerulos & alios molles & de Iicatos homines scam moniatis &Mercurialibus evacuant,& qui infantulis torminibus ventris vexatis oleum cumini & Zedoariae ad multas etiam guttulas exhibent. In sexu quoque non raro errant, cum scilicet gratia exempli flores stilphuris, qui menses valde promovent, gravidis tussientibus& asthmaticis temere osserunt, vel etiam viris oleum Camphorae, mulierculis vero spiritum Vitrioli in magna quantitate praescribunt,& sic utrosque steriles redduno : si enim juxta Hippocratem acetum ντρολγες. multo magis oleum &spiritus calcanthi utero erit insensiis ac inimicus. Insu
peta: Cimphora per nares castrat odore mares.
Sanguineos,phlegmaticos,cholericos&melanctioli eos non internoscunt, ideoque tomperamenti obliviscuntur,& cholericis atquc picrocholis aeque ac alijs oleum Vitrioli propinant qui tamen propter incidentem ebullitionem ac enervescentiam mutuam ab ejuLdem usi vel maximε abstinere debenta.
Consuetudinem Q ἰω- quae tamen in naturam non raro transit, negligenter rimantur,nec curant,
quid quaeque natura iacile quidque difficulter iura . D 1 Par-
63쪽
Partem assectam quidam non curant, mavolentes in ignoratione sjusdena,& catis arum morbi,cum Platonicis ad daemones confligere,alij vero lubender nossent, modo anatomes non essent imperiti: Verus autem aledicus jubente Langio, non modo omnium rerum qua substelligero macrocosimi orbe continentur, naturas &historiam callere, sed etiam cuncta interna & externa microcosmi viscera, suis unguibus notiora habere debeo
De Anatomia eslata multum garriunt,& lotium agstercus microcosinicum artificiose quidem dissecare norunt, corpus vero humanum nequeunt; nesciunt igitur an per se, an per consensiim pars laboret; nesciunt quo medicamentum pertingere possit; nesciunt ubi topica sint applicanda: &haec omnia ex mera ana tomiae imperitiata. Qui enim artificiose corpora humana dissecare novit, eorum quoque particulas singulas inquirit,& in iisdem substantiam,numerum, magnitudinem, situm, eon mationem,& cum alijs communionem studiose observat, atque ex his latentium morborum sedes & causas intelligit, nec Hon accon modata remedia praescribit; secus anatomiae ignaris accidit. Elosce non inepte Sanctorius caeco & infino comparat,qui cum nunquam vidulet, quomodo intemnae horologi j partes sint compositae, attamen vellet, si motus cessaret, consilium dare, qu id citet in Ut agen
Hinc infiniti committuntur errores, ut si in capitis dolore, proventcnte ex vaporibus calidis & acribus Emesaraica vel episastrica regione adscendentibus & pe
64쪽
Tiaranium Nel meninges cerebri petentibus, capiti remedia applicent, dolorem magis exasperent,quam mitigerit ira si per cephalalgia exurgat, fitiit istia ahentura crapula vel vaporibus e Nentriculo exhalaiatibus malu in illud eile ortum, utanturque oleis& ei leniijs calidis & carminativis, plus noxae quam c-molumenti aegro asserant. Sic quidam, reserente Beni-nenio , in dolore stomachi mordaci applicuit emplastrum stigidum optatum, superveniente inspirandi dii ficultate & singultu paueis interceptis diebus mors subsecuta est. Non didicerat enim iste bonus socius ex Galeno,nultu princeps aut principi subserviens membrum stais Digidis esse curandum s. Memini me Lutetiae novisse virginem nobilem insigniter Grmosam,quae per aliquot dies post prandium convultione tam rigida corripiebatur, ut tali ipsius ad occiput pertingerent: quid fit; vocatur pseudo quidam Chymicus, qui pro modulo experientiae suae, ipsi olea nonnulla calidissima & stagrantissima exhibuerat, illa vero semper rigidior sucia es, donec Chymiater quida accersitus ipsi hystericaquςdam medicamenta praescripserat, quibus sumtis brevi temporis spaeio pristinae lanitati fuit restituta, & sic ex juvantibus apparuit convulsionem istam ex vaporibus ab utero prodeuntibus suisse progenitam. In Cesvariae concussione nestiunt an in anteriore vel posteriore parte medicamentum sit applicandum. Inflammationem jecoris iape credunt esse pleuritιdem. Abscessum mesente ij putant este ubcusin testinorum. Carum, cataphoram,catochen & ca- gnum ne talepsin discernere ncqueunt. ud neque nephriticum phritidis
65쪽
tur, si v ro mediocriter crassa, colici doloris. Minado' I
dolorem a colico, ideoque nephriticos sepissime calidis & adurentibus suis spiritibus in extrema vitae pericula praecipitant, nec raro colicam passion adaugent , ac emollientium usu nimio, ut tu es durimam miliarum, & aliarum partium flaccidarum &mollium in gangraenas& cancrum degenerent, enaciunt. Febrim tertianam duplicem cum cotidiana confundunt: hecticam cum putrida conjunctam discriminare vix possunt. Uteri dissocationem a nephritide &splenis inflatione, illiusque praeibcationeni a lipothymia & epilepsia, ut&furorem uterinum a phrenitide vel mania dithnguere nesciuia
In morbo ejusdemque temporibus, Ut taceam causas symptomata, creberrime labuntur: saepe corpore non evacuato usuxpant diu retica,quae sanguinem calefaciunt& liquant, cruditates secum serunt ad intra venas,unde obstructiones& putredines fiunt. Laudana quin etiam dc alia optata porrigunt, quae caput valde replent, nervos resblvunt, sensum & motum adimunt,& cepe τορ νπνον inducunO. Non raro in dysenteria quoque hujusmodi laudanis &alijsopiatis utuntur, sed male iaciunt: Minadous enim Doctor Patavinus obsςrvavit omnes illos dysentericos,qui de consilio medicorum optatis usi fuere, mortuos esse,ratio est, quod ulcera intestinorum ab Opio putridiora &irdidiora reddantur. Similiter peccant quoque illi, qui in hoc malo astringentia & quidem vehementia, ut crocu Martis, exinactum restae bovis, ante absteryntia usurpant,ita quippe ulcus non minus putridum & erodens reddunt. Insuper corpore non purgato olea destillata
66쪽
MEDl CAMENT CHYMl COR M essentias calidas ac penetrantes darc non dubitant: talis casus meminimcunoseidelitis,qui novit Deminam te tari tide correptam, cui exhibitum fuit diaphoreti
Cham calidissimum, quae tandem omnibus in deterius Conversis,peripneumonia excincta est. Quinctiam apo phlegmatismos & errhina tunc temporis admittunt. Causas morborum non quaerunt,sequentes Acrum empiricoriam principem, qui ilias incognoscibiles este Piacabat. Nesciunt g. e. num sputum sangliineum obfractitra,vel διας, - μ , Vel ob vel x a ομι-ιμ proveniat: num urina a calculo , Nel vesicae inflammatione
vel ej usdem diitelisione supprimatiar. Accidentia vero non raro pro ipsis morbo curant. Multoties empetricoram more per membra principalia seu loca aflecta
κεκ--λένων evacuaIat, Conrra Avicennae praeceptum, qui dicit: Cum evacuas,cave ne materia transeat per membra principalia: sed quo natura vergit ducito,vijs ac locis utiliter eo ferentibus: non raro etiam validissima diu retica in calculosis usurpant: sacpE materias frigidas incrallant, aut calidarum ebullitionem tristissima: ra relinquunt, materiam quiescentem irritant, ad motum lacessunt jumtibus & periculis injustis aegros Onetrano. Interdum in principio vel etiam in statu morbi, vel ipse quoq; die critico exhibent catharticum scammo niatum, mercuriale vel antimoniale; perturbant humores,& aegrotum in immensa pericula praecipitant, subvecliones ventriculi, vertigines, angustias, co dis compulictiones , animi deliquia , profluvia alvi, tormina ventris . dolores nephriticos & colicos
67쪽
cCf., per intempestive data cathartica & vomito iapi movent. Omnem ventriculi imbecillitatem a stigida intemperie orta melle judicant, ideoque calesicientia adstringentia semper exhibent,quibus aegrum in manifestam perniciem ducunt. Ventriculus enim laditur aliquando 'vitio aliorum viscerum epatis scit Z lienis, a
quibus faepe ichores biliosi & melancholici in illum
confluunt, unde multi flatus & rugitus oriuntur, ventriculo etiam calido existente, & tunc ventriculus levatur stigidis, laeditur vero calidis&astringentibus. In miti alvi fluxu, etiam hepatico, prC miscue utuntur aes stringentibus, quum tamen in hoc casu potius emollientibus & aperientibus utendum. Non dicam de erroribus quos in Ophtalmiae curatione Committunt: multum enim spectat ad curam recte instimendam, inquit Galenus, si Medicus judice sinum ophtalmia a causii interna vel externa oriatur: si enim ab externa, calida dc humida prosunt, si ab interna maxime nocent. In phthisi quoq; calida & acria prescribunt medicamenta, in tussi colica etiam calidis lima; cum tamen illa
interdum etiam a calida profici stantur causa, ham vero interdum etiam a tellei meatus occlusione oriatur, &hae ratione maxime exasperantu . Non absurdum
itaque videatur alicui. colicam pastionem quandoque eapi illo filisse lacte curatam . In declinatione morbi admodum sunt felices : si e nim feliciter illis cura silccedit,sortunae non orti; sin minus ; magnitudini morbi,me hercle,tribuendum est. De viribus aegri quandoque valde sunt anxij, Quandoque non ; plerunque vero tam egregiam viribus pro-
68쪽
accitis presta iri Opcram, ut monem maturiari acceler Crat; aut enim aegro cum m a b I acriter confictanti Walido medicamento idccurrere, & ma perlam morbificam tario imperii expellere contra Hippoc. Platonis RPara Cel. edictum qui corpus non inconsulte movendiam, &net turae tendenti ad Nictoriam medicinis im- porrianis non temere eue succurrendum, praecipituit aut vires labetactatas magisterijs & tincturis sophisticis scipi a commemoratis reficere cupiunt, si neutrum horam praestare polliunt,alien illimas causas praetexunt, symptomata inopinata accessisse mentiuntur,ac tandem aufugientes cxtremum & fere catholicum hoc pharmacum iptis praescribunt: M. Tabellionem Unum, testes no: vii, adde sacerdotem cum aqua & oleo benedictis q. c&dilpone domui tuae, quia morieris. Atque sic errores & nae vi ejusmodi chymicastrorum terra te-g intur,ut dicit Socrates de te iuerariis medicis cum c cio humano seu veritas DEi imagine impune ludentibus, & cum animae suae detrimento novum extruentibus coe: N 'terium. Unde Philemon Poeca Comicus Sy
Hactelius deerroribus, quos in me dendo pseudochymici committere itent, egimus: nunc de e flectu, virtute & efficacia ipsbrum adulteratoriam & noxiorum medicamen rotum pauca recen sc birmis. Vera popularis noster Libavius dicit, cum inquit:
de articibonsi aliquando medic
medic mentum. Lib. I. apb .ro. Parin co. s. phor. Hipp. 2Ο. lib.I.
pra hominem est. rarissim εautem si lius artifi
69쪽
Omne novum gratum est, ficit ipsa avidi ias interdum auspicia, qua exolescente, medicina illa nova nullius est momenti, adeo ut sortuna potius &aegrorum fidiicia abeat, aut abscondatris morbus, quam tollatur scientia & actione Medici felici. Hoc profecto optimE quadrat in illos ardetiones,qui hinc inde cireumvagantur,& aureos montes de medicamentis suismlicentur,& audacia ac gloriab dis suis verbis, nee non minima& palato Matissima dosi, unius scilicet pitulae, qua tamen multi pereunt, & ut Sophocles 3c Anactaeoli uvae acino, ita illi una pitulasti cantur) homines credulos ad se alliciunt, ipsisque pharmaca sua exhiben nonnunquam vero audaces fortuna juvat , fiducia praeoccupata adjuvat confidentia enim m medicum plus valet quam Medicus cum omnibus suis. medicamentis ut laudabilis appareat eflectus: nonnunquam etiam illarum medicamenta naturam conturbant, atq; ideo ver vomitti vel dejectione cotingi ut excreta materia morbifica mer melius habeat.Sed quam inconstasta mentanea haec melioratio dc valetudinis accreti a Z remanet enim prava διαθεσRIn corpore, quae pedetentim graviores morbos & symptomata , non raro idbres malignas, dolores colicos a nephritaeos, hypochondriacam & epilepsiam , quandoque mortem ipsam Qici produceretia. Medicamenta Cnim a Pseudochymicis concinnata sunt instar Ichneumonis, qui in Crocodili dormientis ventrem placide irrepit, mox acuti mimis suis denticulis eundem perforando enecat ita quoq; illorum medicinae palato quidem jucundae, petulo vero post vim suam maina vehemeatia raereresblent. Autor
70쪽
SyAu tor est Enastus, innumeros unius anni spatio iri teri jal qui Paracelii tartim , puta spuriorum, essent ijs magisterijs usi tuerinta. Crato observavit plurimos lue Vcnerea laborantes ab usu turpe thiminci z-lis non HermeticEpraeparati,melius habuisse,sed paulo Post extinctos esse. Buerus eum, qui primus ustis est Pilialis de barbarossa, repentE mortuum si per pontem Avenionis cecidisse refero. Cardanus narras,argen- tam vivum in calvaria mulieris cujusdam,pondere unciarum duarum post mortem inventum filisse, & Alex. Traian refert quendam, qui ter duntaxat secundiam brachia uiustus tuerat, cum aliquando insideret, argenti vivi pateram Gomuist . cules Saxonia vidit nobilem, qui hydrargyrum, eo urinam reddidita. Woyselius & Sellerui nar rant Episeopum Uratissariensem magisterium pellaru iMontanoStrigoniense porrectum Kpe bibisse,atq; d
mortuo, tunicas verriculi nigras A corruptas apparuisse. Libavius aliquot exemplis demonstrat, magisterij margaritarum & corallorum , quae tamen humidum nativum in I aurare creduntur,usu multos in tabem incidisse, plurimos Nita privatos elle tunicis ventriculi Scanaestinis acrimonia plane ero sis: quod etiam Marchionis Ioannis conjugi venisse scribit ulta. Qitot quae δε Mercurius praecipitatus, qui Alchymistas perditos exhilarat, ut Paracelsus ait, praecipitatD 3 hinc Antaructus opinatur se Croeso ditiorem fore , si tot haberet nummos, quot Mercurius pnaxipitatus sustulisset. Quidam Medicam: rcuidam exhibuit duas pitulas ex Mercurio consectas, prima s. nata incidit in Ε 2 ap