장음표시 사용
481쪽
lisur tractauerimus de personis, disseruerimus
item de rebus,consequens erat de aesionibus dicere.Quomodo igitur relictis adtionibus,ad obligatioves desierimusρ Vemum defensione hic ordo nocaret. am,qui de obligationibus tractat, paulatim taciteque o de amonibus trassat: Quoniam actionum matres sunt obligationes. Defensa ordinis nostri ratione , dicamus quid sit obligatis . Obligatio es Iuris vinculum , quo quisque sis&er quod debet, cogitur,fecundum ciuitatis nostrae iura . Misisse enim te opinor,non omnem debiti
solutionem validam O utilem esseper sese , nisi secundum iurasiat. Id autem dixi u eluti per obscurum significans,ea quae velpupimsoluunti ra g. Οmveipupisius ipse soluit.ium tutoris authori- nium. ratem interuenire oportet, aliquando etiam alia obseruaxi debent. Omnium autem obligationum fumma diui , in his est: Nanque aut Civiles sunt aut Putoriae. Civiles quidem, quae aut legiabus inuentae , aut Iure ciuili comprobatae sunt. Pr toriae vero, quas Praetor ex sua Iurisdictione constituit: quae , Honorariae uocantur . Et haec g. Sequidem prima diuisio est.Sequens diuim haec est, ρος
quae in ratuor species scinditur. Aut enim ex conιrae sunt,aut ex quasi contractu, aut ex delicto , aur ex quasi delicto.Porro prius est , ut de dii disperamus, quae ex eontractu sint. Contractus autem VI, duorum plurium ve in idem conuentio in consensus ad cosituendam obligationem, O ut alter alteri Di obnoxius. Quatuor autem ex contractibus Iperies obligationum nascun- 'νμr,quoniam aut re contrahuntur,aut verbis,aut literisa
482쪽
serrum,cer pix annum.Mmfura,veluti oleu, vinumfrumentum. umero,ut minutinumi. Dc ut uno verbo rem totam concludam o quascunque res a ut numerando,aut metiendo aut appendendo in hoe damus, ut accipientissent: non ut eadem nobis reddantur . sed alia eiusdem natiι-
qualitatis . Vnde , mutuum appellatum est,quia ita a me tibi datur,ut de meo tuum fiat. Ex hoc autem contractu nascitur actio , quae d estur condictio. A R G V M.
Indebitum quoque errore solutum,accipientem re etiam obligat,quem errore deinceps comperto, ad soluti ind)ite restitutionem indebiti codicti he conuenire licet . Ad mutui uero repetitionem , mutui condictio competit. Pupillus tamen tutoris authoritate non interueniente, non magis ex indebite soluto re obligatur, atque ex mutuo,quod cur illo subsistere nequit. Irder obligationes,quae re eontrahuntur, est D l: Indebitum. msi quum ego me tibi debere 'Vputarem centum solidos: eos tibiper errorem fuero, dominum te facio. Sedpoctea cognita verit telossum eosvecipere, per amonem condicii- am. am agens d am , Si apparet hunc dare oportere.Sed mutuum repetens agam actio
ne condictitia, ut dictum est dem vi ens
a' erbis.Sed altera dicitur coisdictio mutui, O altera eondictis indebiti.Quoniam in utroque fa esum numerationis procedit . 2 e ue haec δε- se es communio coἡdictionis mutui e di indeb
o , vcrum etiam illa : Pupillus ut dictuni
483쪽
Hi libro secundo sine tutoris author te mutuo accepto, on obligatur:ne-e etiamsi indebitum risolu o sutore non 'aesente,condictione indebiri mihi tenetur. Et in his quidem communis est: an illo autem distierentia, quod condictio mutui ex contractu constituatur. 2Οm mutuum do , ut tu mihi obligeris . condimo υero indebili . Llum inses contractum habe .Quis enim contractum vocet, quum animo debitum agnoscentis obligationem disoluere volentis, erroneam solutionem facio, non ut obligationem constituam
Commodato acceptum re obligationem parit .sictui & mutuo captum. At inter haec differentia, est, quod in illo dominium non transferatur, in hi c lac . Ait haec qui mutuum accepit, quocunque catu res interuersa fuerit, aut perierit, obligatus permanet: in commodato non aeque, licet in re cultori tenda exactissimam diligentiam, praestare debeat. At de fortuitis, si non cupla praecesserit, minime tenetur. Hoc praeterea in se, commodatum haIte , Ut gratuitum sit, mercede autem constitutaeis cui. commodationem amplius non retinebit.
Iriter obligationes qua re contrahuntur, refertur O commodatum. Ham si quis me rogarit, ut librum meum sibi commodem, ego commouerim:eccefactumsubsequutum est,ct obligationem,quae re contrahitur,peperit, O commoda si actio nascitiιr. Sed longe distat commodatum a mutuo . Nomin mutuo dominium transfertur , in commodato non transfertur: se ob id,de ea re ipsa restituenda tenetur is,qui utendum accepit.
alia disserentia:2lam is,qni mutuum acce
484쪽
,is,ueluti,incendio, ruina, naufragio, aut latronum hostis e incursur nihilominus obligatus remanet. Dis,qui utendum accepit fatue quidem exactam diligentiam custodienda rei praestarem bour, nee susscis ectantam diligentiam rei commoda tractibuisse, quantam suis rebus adhibet e sed quantam adius quispiam diligentior adhibere pse i tamen maiore vi hoe est,fortuito casu rem commodatam contingat perire , non tenebiatur : si modo non ipsius culpa is caseus interuenerit.Vndesi commodauerim tibi librum,tuqueperegre prosectus eum tecum tuleris,ct hostium/πdonumme incursu amiseris:non dubium est, qui ad eius restitutionem x enearis . Hec enim decebat eum,praeter meum consensium tecum peregre ferreaeommodatum gratuitum esse oportet, hoe Ugrarii commodanda est quaeq; res, nulla data mercede ac ne eοψituta quidem. Mercede enim constitura aut data, loeatus tibi esse Iibri urvidetur: me amplius id commodatum uocabiatur . commodatum enim cis dictum est gratu
tum se oportet . . A R G V M'. Obligatio re quoque ex deposito & pignore contrahitur: at depositarius de Θlo, editor vero obpignus acceptum de ui culpa enetur. Et electi in cleposito negligentia,eligenti imputanda est. obligationes , qμα re contrahuntur, est
depositum. 2Οm si ego rem meam apud te deponam, re mihi obligaris,o teneris actione depositi: quam aduersus te habebo,ipsum depositum repetens. Id mutem solum cauendum est, nequid
Gis in re deposita comistas: sin uero desidia tua Ig. Prae
485쪽
erueo nomine: quemadmodum moesistern
sua Mimiam accusare debet . umcmtum ηοIουdυ a re mutuo accepissem, seruum min. 'ς m /n ca sam pignoris tradidi. Re mihi oWgaris , actione pignoraritia, per quam post deb/ti stationem, tu mihi rem imIam restituere cogeris. Porro in utriusque essimosium O virtus pse gratia pignus inuentum
est, tum mea qui mutuor a tum tua, qui mutuas ἔEt mea qrsidem, quia tu accepto pignore libem titis mihi credis centum iEossilias. Tua autem,
qηia et retentionem pignoris causa crediti tui mruto est Itaque ob eam rem, quia ilicet id inerari vide is , quod de indemnitate consultum tibi sit, actam diligentiam custodiendopi ortassinbere deber. suodsi quo fortuito easu pignu perierIt,non tenebitur creditor,sed athuc ereditum sine impedimento repetet . .
De verborum obligationibus . .
Verbis obligatio.tum contrahi dicitur, cuni nobis fieri darive stipulamur , interrogatione ac resposione apte commodeque intercedentibus . Ex ea autem actiones duae prosi cuntur , o
486쪽
hiscilicet condictio, de , si quid incertum in sti-
Durationem deductum sit, ex stipulatu actio .Qiii bus autem uerbis stipulatio hodie fiat, nihil omnino refert, si modo contrahentes se mutuo intelliis gant,dc eorum consensus intercedat .
V V M dieium sit de obligatione
quaere contrahitur, dicamus de ea , quς verbis. Verbis autem contrahitur obligatio,ex interrogatione O commoda responsionerrum quidsieri, aut daristipulamur. Dari: ut
Promittis mihi dare centum aureos λ Fieri r ut ,
Promittis mihi sdificare domum Porro ex uerserum obligatis=ie duae actiones proficiscuntur , condictio..Exsipulatu . Et si quidem certum est,ctapertum, tibilep,etstitutum,quod in si ulationem de num est, competit certi condictio. Dixi enim, Promittis mihi dare huc fundum aurhune librum'Quod si incertum sit, ut si dixerim, Premittis mihi dare,quae in arcula illa sium,aut quae in horreo ilio habes λ tunc nascitur actio ex sipulatu. Stipulatio autem inde appellata eri , quod apud ueterei stipulusimu diceretur: so te a stipite. In obligatione verborum talia olim serta fuerut tradita J quae fistulationes fiebat. Spondes spondeo .Promittis promitto .Fidepromittis de emitto Fideiubes fideiubeo.Dabiis
bo. acies, faciam.7Xec intererat, Latine, Grae ε. Iase,an quavis alia lingis ueluti Syrorum aut Aeoptiorum stipulatio conciperetur : duntaxat , quum uterg; contrahentium eius lingua intel7e mm habebar. ec uero necesse erat utrumq; eadem
487쪽
dem lingua via, verum sisseis eonuenienser dinterrogationem dari restonsum. Veluti si me La/ine interrogaris, Promis lisjosium Grrce dicere Olχολογων . Aut contra,si mihi Graece dixeris, οριολογει; ρ psum Latiner pondere, Promit 3ο.Pus ni etiam duo Graec3 Latine obligationem verbis contrahere , q dgentis es illud,Promis- iis Promitto. Sed hsc quidesolennia verba olim usu fuerunt Postea autem edita est Leonis eonstitutio, quaestipulationumsolennibus υerbi ublatis, consensum ab utraqueparte O consonantem ἰntelleEium intercedere requirit, nulla desidera
stipulatio omnis aut pure, aut in diem, aut sub conditione c5cipitur: quae pure c5cepta est,petitione statim parit. At in ea quae in diem collata, &isi res in stipulationem deducta, mox cu promissi est debeatur, ante di e tame collapsum peti nequitaCaeterv si ad uitae te pus stieulatio concepta sit,mortis tempore minime perimitur: ut quae pura ac perpetua sit,uerunt exceptionis beneficio subuertitur
mittit mihi dare ducentos aureosλQuae stipulatio statim paritpetitionem. In diem, quum remptu stipulationi adiicitur , quo pecunia fluatur.I Iuli, Promittis mihi dare decem aureos proximis calendis Martii Z Id autem, quod in diem stipulamii r Jatim quidem debetur:fedpetipriusquam dier veneris, non potest, quinimo ne ipsis quidem calendis, quia totus is dies in arbitrio
488쪽
mim septem aut octo horae illius diei praeteriorinr, eo non soluentemandum tamen effare videmr: quoniam sieri potest , ut O decima hora solmai. Tunc autem cessator esse uidetur , quum torus dies Calendarum Martii praeterierit, illo nihilpraestante. Stipulatus sum ab aliquo in hune g
modum: Decem mihi aureos annuos quoad vi-uam darepromittis Taliastipulatiopura emquoniam ex ea primo anno peti pote L. Est autem eae edi perpetua, nec tempore usio perimitur. Nam stipulatio ad tempus constitui nonpotest. Veluti si dicam: Decem mihi aureos dare promittis inque ad decem armosinoc est,us intra decem -- inos eos a te petam, eos habeam: sinpr ereat d emnium nec petam, ut perimatur amo. Sis igntur perpetua eri actio exstipulatione, O ita concepta:Decem aureos annuos quoad vivam dabis Sed mortuo stipulatore ,si haeres eius exsipulatis velit agere, petenssummas annorum,quia mons
stipulatoris elapsisunt,exceptione pamsubmoue bitur:qua julatiosus hac conditione , quoad vivam , concepta fuisset. Hoc enim locumlrα- is exceptioni pacti. A R G V M.
Conditi alis stipulatio ea esse dicitur. quae in aliquena casum dilata comitti habet, si quid facta fuerathuel id minime. Quae si negative concepta , impleri nequeat, eius litorte enectunt consequitur. At hoc habet conditiobali stipulatio, ut ipsius spes ad stipulantis haeredes
489쪽
aliquid factum fuerit υel non fuerit conuista:ur si ulatio.Veluti, sesins mihi aureos da re omitis si Titius consulfactu ueris ' aut νnon fueris p , Si quis ita stipuletur , Si in Capitolium mixascendero , quinque mihi aureos dabis perinde
ψ haee stipulario,atque Dipulatus essem,
que aureos mihi qui m moriar , dare promittis Tunc enim quum moriar , certum planu=nt siet Ime in Capitolium non ascendisse. Oniam qua iuncunque temporu me vivo praetereat, si in capitolium non ascendam , tamen ad faciendam eius rei fidem non siicit, qubd amplius in Capitolium non ascendam Fieri.n. potest,ut qui per sexaginta aut septuaginta amos in Capitolium noxi Ucetiderit,postea tamen ascendat. At qui iam iii ultimo uitaespiritu estis, ascendere non potest. '
Risi condicione stipulatus es, spem habet,sere ut sibi debeatur: de si decedat sancipem ad
igredessivos transimittit.ΤXam conditionales silulationes ,stmortuis pendente conditione Hipulaioribus ad haeredes transibunt. Quahit se dixeri-ultu libro II .lexatuni conditionale legatario a rite euentum conditionis mortuo, ad haeredes ipse; non transititii. ἀΑ R G v M. Locus stipulationi insertus tacitum in se continet diem,quo illuc perueniri possit, ubi quod prodimissum est, praestari queat, unde fit ut in ramniliatas ob temporis concepti angustias stipulationem reddat inutilem.
Solemui se locastipulationibus inserere:Velu
490쪽
ιο IOcολHaec autem stipulatio, quamuis pura se prima facie videatur,tacitum tamen in se tempus habet, O dilatione quantum habere necesse est, ut promissor Carthaginem ad soluendum venire possit.Vnde,si quis quum Roma sit, ita a me m-puletur: carthagine dare mihi hodie promistiis 3 inutilis Ustipulatio , t quae rem impossibile contineat. 2Um id fieri non potest, ut quis uno die
Roma Cartaginem veniax. Porro stipulationes ,
qui sub impossibili conditione fiunt, nullius sunt
Conditio praeteri tuna aut praesens tempus respi- , ciens,nullo modo obligationem in suspenso constituit: qWinimo aut commodum debetur, quod promissum est: aut omnino inutile reddit.
Condisio, quae ad Fraeteritum uel adprssens
tempus refertur, aut statum infirmat obligationem,aut omnino non defert: sed confeci letitur.Veluti ad praeteritu: Si Tuius cUulfuit, decem mihi aureos dabis λ Adpraesenti Si Maevius vivit, decem mihi aureos dabis 2Xamsi ea ita non sunt,quia nec Titius Consul fuerit, nec Maevius uiuat,nihil valet Eripulatio. Sin autem ita sis habent statim valet stipulatio , ct competit ius petendi. Ve' enim quia contingit nos nescis an haec ita se habeat, etiam mora dilatioq, petitioni quo minus nascatur, inlicitur: quoniam quα pe rerum naturam certa sunt,non morantur obligationem,quamuis apud contrahentes incerta sint. A R G V M.t Facta in stipulatione deduci possunt, in quibus operae pretium fuerit poenas quoque adijci: ne sti